1. Staž osiguranja koji se računa sa efektivnim trajanjem
2. Staž osiguranja koji se računa sa uvećanim trajanjem
Zakon o obligacionim odnosima (CG)TRAJANjE OSIGURANjA
Naredba o načinu uplate javnih prihoda (CG)820-81114-89 Doprinos za PIO na isplaćena lična primanja i druge prihode zaposlenih iz privrede kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem
820-81123-62 Doprinos za PIO na isplaćena lična primanja i druge prihode zaposlenih iz neprivrede, kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem
Zakon o stručnom obrazovanju (CG)Za vrijeme trajanja individualnog ugovora o obrazovanju kod poslodavca, učenik ima pravo na penzijsko i zdravstveno osiguranje , u skladu sa zakonom.
Zakon o uređenju prostora i izgradnji objekata (CG)Učesnici iz stava 1 ovog člana moraju, prije početka vršenja djelatnosti, osigurati i imati u toku cijelog trajanja poslovanja osiguranu svoju odgovornost za štetu koja bi mogla da se desi investitorima ili trećim licima u vezi sa obavljanjem njihove djelatnosti.
Zakon o penzijskom i invalidskom osiguranju (CG)Osiguranik stiče pravo na starosnu penziju kad navrši 30 godina staža osiguranja , od čega najmanje 20 godina efektivno provedenih na radnim mjestima na kojima se u rudnicima staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem .
Osiguraniku kome se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem , starosna granica za sticanje prava na starosnu penziju, utvrđena u članu 17 stav 1 ovog zakona, snižava se zavisno od stepena uvećanja staža za po jednu godinu, i to:
Povredom na radu, u smislu ovog zakona, smatra se povreda osiguranika koja se dogodi u direktnoj, uzročnoj, prostornoj i vremenskoj povezanosti sa obavljanjem posla po osnovu koga je osiguran , prouzrokovana neposrednim i kratkotrajnim mehaničkim, fizičkim ili hemijskim dejstvom, naglim promjenama položaja tijela, iznenadnim opterećenjem tijela ili drugim promjenama fiziološkog stanja organizma.
određivanja visine invalidske penzije u slučaju invalidnosti iz člana 30 stav 1 ovog zakona koja je prouzrokovana povredom van rada ili bolešću, osiguraniku koji je navršio staž osiguranja sa uvećanim trajanjem snižavaju se starosne granice od 55, odnosno 60 godina života iz stava 2 tač. 1 i 2 ovog člana do kojih se, odnosno od kojih se pri utvrđivanju ličnih bodova dodaju godine penzijskog staža za period koliko se po osnovu navršenog staža osiguranja sa uvećanim trajanjem ...
Dijete stiče pravo na porodičnu penziju i ona mu pripada dok traje nesposobnost za samostalan život i rad, nastala poslije uzrasta do koga se djeci obezbjeđuje pravo na porodičnu penziju, a prije smrti osiguranika , odnosno korisnika prava, pod uslovom da ga je osiguranik , odnosno korisnik prava izdržavao do svoje smrti.
U staž osiguranja , u smislu člana 60 tačka 1 ovog zakona, računa se vrijeme provedeno na radu, odnosno u osiguranju u efektivnom trajanju .
4) njege djeteta do 15 godina života ili starijeg, kome je usljed potpune i trajne nesposobnosti potrebna stalna njega i pomoć, ali najviše do pet godina za pojedini slučaj prekida osiguranja ;
Osiguraniku koji radi na naročito teškim, opasnim i za zdravlje štetnim radnim mjestima, odnosno poslovima i osiguraniku koji radi na radnim mjestima, odnosno poslovima na kojima posle navršenja određenih godina života ne može uspješno obavljati svoju profesionalnu djelatnost, staž osiguranja u efektivnom trajanju računa se sa uvećanim trajanjem , pod uslovima utvrđenim ovim zakonom.
Radno mjesto, odnosno posao na kome se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem zato što je rad naročito težak, opasan i štetan za zdravlje je radno mjesto, odnosno posao na kome, i pored toga što su primijenjene sve opšte i posebne zaštitne mjere utvrđene propisima, postoje znatni štetni uticaji na zdravstveno stanje i radnu sposobnost osiguranika koji, u toku punog radnog vremena, radi neposredno pored izvora štetnih uticaja, u neprekidnom procesu rada.
Radno mjesto, odnosno posao na kome se staž osiguranja računa s uvećanim trajanjem zato što je obavljanje profesionalne djelatnosti ograničeno navršenjem određenih godina života je radno mjesto, odnosno posao na kome, zbog prirode i težine posla, fiziološke funkcije osiguranika opadaju i toj mjeri da onemogućavaju njeno dalje uspješno obavljanje.
Osiguraniku iz člana 69 stav 1 ovog zakona staž osiguranja računa se sa uvećanim trajanjem , pod uslovom da je na radnim mjestima, odnosno poslovima iz člana 70 ovog zakona efektivno proveo ukupno najmanje 10 godina, odnosno ukupno najmanje pet godina ako je, po osnovu rada na tim radnim mjestima, odnosno poslovima, utvrđena invalidnost.
Prilikom ostvarivanja prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja kumulativno se uzima staž osiguranja sa uvećanim trajanjem ostvaren na radnim mjestima, odnosno poslovima iz člana 70 ovog zakona.
Radna mjesta, odnosno poslove na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem , postupak i način za njihovo utvrđivanje, kao i stepen uvećanja staža osiguranja utvrđuje organ državne uprave nadležan za poslove penzijskog i invalidskog osiguranja .
Radna mjesta, odnosno poslove na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem , postupak i način za njihovo utvrđivanje, kao i stepen uvećanja staža osiguranja u organima državne uprave utvrđuje Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), u skladu sa zakonom, po prethodno pribavljenom mišljenju organa državne uprave nadležnog za poslove penzijskog i invalidskog osiguranja .
Staž osiguranja sa uvećanim trajanjem (12 meseci efektivno kao 15 meseci) računa se u smislu člana 58. Zakona o osnovnim pravima iz penzijskog i invalidskog osiguranja osiguranicima sa telesnim oštećenjem od najmanje 70% koji su radeći sa takvim oštećenjem s punim radnim vremenom proveli na radu po osnovu kojeg su osigurani najmanje 5 godina, bez obzira da li je telesno oštećenje od 70% nastalo za vreme osiguranja .
...Osiguranicima invalidima s priznatim pravom na rad sa skraćenim Radnim vremenom i telesnim oštećenjem od najmanje 70% ne računa se u staž osiguranja sa uvećanim trajanjem vreme provedeno u radnom odnosu, odnosno vreme provedeno na radu u kojem su bili obavezno osigurani .
...Deo neplaćene premije osiguranja koji je raspoređen u fond preventive za rad zajedničke službe i za nabavku sredstava rada uračunava se u celini u ukupni prihod zajednice osiguranja imovine i lica odnosno zajednice rizika u poslovnoj godini u kojoj je premija naplaćena.samo se deo sredstava tehničke premije, koja je namenjena podmirenju štete iz osiguranja može kao prenosna premija uneti u ukupan prihod u narednoj godini srazmerno trajanju osiguranja u toj godini.
...Ne može se propisati da se korisniku penzije koji se zaposli, odnosno počne da obavlja samostalnu delatnost po osnovu koje je obavezno osiguran , obustavlja isplata penzije za vreme trajanja zaposlenja
...Naknada štete nastala zbog trajno povećanih potreba ravna se prema visini izdataka neophodnih za pokriće tih troškova, a ne prema visini naknade za tuđu pomoć i negu koja se određuje po propisima socijalnog osiguranja