Na osnovu člana 186. stav 1. Zakona o zdravstvenoj zaštiti ("Službeni glasnik RS", br. 107/05) i 72/09 - dr. zakon),
Ministar zdravlja donosi

PRAVILNIK

O SPECIJALIZACIJAMA I UŽIM SPECIJALIZACIJAMA ZDRAVSTVENIH RADNIKA I ZDRAVSTVENIH SARADNIKA

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 63 od 8. septembra 2010)

I. UVODNA ODREDBA

Član 1.

Ovim pravilnikom utvrđuju se vrste, trajanje i sadržina specijalizacija i užih specijalizacija, programi obavljanja specijalizacija, odnosno užih specijalizacija, način obavljanja specijalističkog staža i polaganje specijalističkog ispita, sastav i rad ispitnih komisija, uslovi koje moraju ispunjavati zdravstvene ustanove i privatna praksa za obavljanje specijalističkog staža, uslovi i način priznavanja vremena provedenog na radu kao dela specijalističkog staža, kao i obrazac indeksa i diplome o položenom specijalističkom ispitu, odnosno položenom ispitu iz uže specijalizacije.

II. VRSTE I TRAJANjE SPECIJALIZACIJA I UŽIH SPECIJALIZACIJA

1. Vrste i trajanje specijalizacije

Član 2.

Doktori medicine mogu se specijalizovati u sledećim granama medicine, odnosno oblastima zdravstvene zaštite:
1) interna medicina;
2) pulmologija;
3) endokrinologija;
Roditelj, odnosno staratelj deteta svojim potpisom potvrđuje da je upoznat sa mišljenjem i individualnim planom, kao i da mu je dostavljen primerak mišljenja i individualnog plana. Roditelj, odnosno staratelj Komisiji može izjaviti prigovor, u roku od 8 dana. Ukoliko ne podnese prigovor, smatra se da je dao saglasnost za sprovođenje individualnog plana podrške.
4) kardiologija;
5) nefrologija;
6) alergologija i klinička imunologija;
7) reumatologija;
8) gastroenterologija;
9) hematologija;
10) gerijatrija;
11) infektologija;
12) pedijatrija;
13) neurologija;
14) psihijatrija;
15) dečja neurologija;
16) dečja i adolescentna psihijatrija;
17) opšta hirurgija;
18) abdominalna hirurgija;
19) vaskularna hirurgija;
20) grudna hirurgija;
21) ortopedska hirurgija i traumatologija;
22) dečja hirurgija;
23) neurohirurgija;
24) plastična, rekonstruktivna i estetska hirurgija;
25) maksilofacijalna hirurgija;
26) anesteziologija, reanimatologija i intenzivna terapija;
27) urologija;
28) karadiohirurgija;
29) ginekologija i akušerstvo;
30) otorinolaringologija;
31) oftalmologija;
32) dermatovenerologija;
33) fizikalna medicina i rehabilitacija;
34) radijaciona onkologija;
35) radiologija;
36) nuklearna medicina;
37) patologija;
38) sudska medicina;
39) higijena;
40) epidemiologija;
41) medicinska mikrobiologija;
42) socijalna medicina;
43) medicina rada;
44) opšta medicina;
45) klinička biohemija;
46) klinička farmakologija;
47) imunologija;
48) urgentna medicina;
49) laboratorijska medicina;
50) sportska medicina;
51) transfuzijska medicina;
52) vazduhoplovna medicina.
Specijalizacije iz stava 1. ovog člana traju od tri do šest godina, i to:
a) specijalizacije iz tač. 40), 42) i 52) - tri godine;
b) specijalizacije iz tač. 10), 15), 30), 32), 36), 38), 39), 43), 44), 45), 46), 47), 50) i 51) - četiri godine;
v) specijalizacije iz tač. 1)-9), 11)-14), 16), 24), 25), 26), 29), 33), 34), 35), 37), 41), 47), 48) i 49) - pet godina;
g) specijalizacije iz tač. 17)-23), 27) i 28) - šest godina.

Član 3.

Doktori stomatologije mogu se specijalizovati u sledećim granama medicine, odnosno oblastima zdravstvene zaštite:
1) preventivna i dečja stomatologija;
2) bolesti zuba i endodoncija;
3) stomatološka protetika;
4) paradontologija i oralna medicina;
5) ortopedija vilica;
6) oralna hirurgija;
7) maksilofacijalna hirurgija.
Specijalizacije iz stava 1. ovog člana traju od tri do pet godina i to:
a) specijalizacije iz tač. 1)- 6) - tri godine;
b) specijalizacija iz tačke 7) - pet godina.

Član 4.

Diplomirani farmaceuti mogu se specijalizovati u sledećim granama farmacije, odnosno oblastima zdravstvene zaštite:
1) klinička farmacija;
2) medicinska biohemija;
3) toksikološka hemija;
4) sanitarna hemija;
5) ispitivanje i kontrola lekova;
6) farmako terapija;
7) farmaceutska tehnologija;
8) kontrola i primena lekovitih biljaka;
9) socijalna farmacija.
Specijalizacije iz stava 1. ovog člana traju od dve do četiri godine, i to:
a) specijalizacija iz tačke 2) - četiri godine;
b) specijalizacije iz tač. 3), 4), 5) i 6) - tri godine;
v) specijalizacije iz tač. 1), 7), 8) i 9) - dve godine.

Član 5.

Diplomirani farmaceuti - medicinski biohemičari mogu se specijalizovati u sledećim granama farmacije, odnosno oblastima zdravstvene zaštite:
1) medicinska biohemija;
2) farmakoterapija;
3) sanitarna hemija;
4) toksikološka hemija.
Specijalizacije iz stava 1. ovog člana traju od tri do četiri godine, i to:
a) specijalizacija iz tačke 1) - četiri godine;
b) specijalizacije iz tač. 2), 3) i 4) - tri godine.

Član 6.

Zdravstveni saradnici mogu se, u zavisnosti od završenog fakulteta, specijalizovati u sledećim oblastima zdravstvene zaštite i to:
1) zdravstvena statistika i informatika - ako su završili prirodno-matematički fakultet, ekonomski fakultet i fakultet organizacionih nauka;
2) zdravstvena ekonomika - ako su završili ekonomski fakultet;
3) zdravstveno pravo - ako su završili pravni fakultet;
4) medicinska psihologija - ako su završili filozofski fakultet (diplomirani filozof) .
Specijalizacije iz stava 1. ovog člana traju tri godine.

2. Vrste i trajanje užih specijalizacija

Član 7.

Doktori medicine specijalisti mogu se u zavisnosti od specijalnosti, specijalizovati iz sledećih užih specijalističkih grana i oblasti zdravstvene zaštite, i to:
1) audiologija - ako imaju specijalizaciju iz oblasti otorinolaringologije;
2) laboratorijska tehnika za izučavanje proteina - ako imaju specijalizaciju iz kliničke biohemije;
3) molekularno biološka i imunohemijska dijagnostika - ako imaju specijalizaciju iz kliničke biohemije;
4) kliničko biohemijska reumatologija - ako imaju specijalizaciju iz kliničke biohemije;
5) laboratorijska dijagnostika u onkologiji - ako imaju specijalizaciju iz kliničke biohemije;
6) laboratorijska endokrinologija - ako imaju specijalizaciju iz kliničke biohemije;
7) laboratorijska gerijatrija - ako imaju specijalizaciju iz kliničke biohemije;
8) profesionalna toksikologija - ako imaju specijalizaciju iz medicine rada, higijene i interne medicine;
9) klinička toksikologija - ako imaju specijalizaciju iz interne medicine, pedijatrije, infektologije, farmakologije, neurologije, psihijatrije, kliničke fiziologije i medicine rada;
10) ocenjivanje radne sposobnosti ako imaju specijalizaciju iz medicine rada, opšte medicine, interne medicine i pulmologije;
11) radiološka zaštita ako imaju specijalizaciju iz medicine rada, higijene, epidemilogije, radiologije i nuklearne medicine;
12) fertilitet i sterilitet - ako imaju specijalizaciju iz ginekologije i akušerstva;
13) fonijatrija - ako imaju specijalizaciju iz otorinolaringologije;
14) dermatovenerološka mikologija - ako imaju specijalizaciju iz dermatovenerologije;
15) angiologija - ako imaju specijalizaciju iz interne medicine, neurologije, opšte medicine, fizikalne medicine, dermatovenerologije, radiologije i specijalizaciju jedne od hirurških grana;
16) medicinska parazitologija i mikologija - ako imaju specijalizaciju iz mikrobiologije sa parazitologijom i medicinske mikrobiologije;
17) virusologija - ako imaju specijalizaciju iz mikrobiologije sa parazitologijom;
18) bakteriologija - ako imaju specijalizaciju iz mikrobiologije sa parazitologijom;
19) školska preventivna medicina - ako imaju specijalizaciju iz pedijatrije, opšte medicine i higijene;
20) dijetoterapija - ako imaju specijalizaciju iz higijene, interne medicine, pedijatrije, anesteziologije sa reanimatologijom, gastroenterologije, medicine sporta i opšte medicine;
21) medicinska ekologija - ako imaju specijalizaciju iz higijene, medicine rada, opšte medicine i kliničke farmakologije;
22) klinička genetika ako imaju specijalizaciju iz jedne od grana medicine;
23) epidemiologija hroničnih nezaraznih bolesti - ako imaju specijalizaciju iz epidemiologije, higijene, socijalne medicine, medicine rada, opšte medicine i infektivnih bolesti;
24) epidemiologija zaraznih bolesti - ako imaju specijalizaciju iz epidemiologije, higijene, socijalne medicine, medicine rada, opšte medicine i infektivnih bolesti;
25) zdravstveno vaspitanje - ako imaju specijalizaciju iz opšte medicine i svih preventivnih grana medicine;
26) neonatologija - ako imaju specijalizaciju iz pedijatrije;
27) baromedicina - ako imaju specijalizaciju iz bilo koje grane medicine osim socijalne medicine, higijene i epidemiologije;
28) balneoklimatologija - ako imaju specijalizaciju iz bilo koje grane medicine osim socijalne medicine;
29) klinička transfuziologija - ako imaju specijalizaciju iz jedne od grana medicine;
30) sudska psihijatrija - ako imaju specijalizaciju iz psihijatrije;
31) bolesti zavisnosti - ako imaju specijalizaciju iz jedne od grana medicine;
32) perinatologija - ako imaju specijalizaciju iz ginekologije i akušerstva;
33) dečja fizijatrija - ako imaju specijalizaciju iz fizikalne medicine i rehabilitacije;
34) medicinska informatika - ako imaju specijalizaciju iz jedne od grana medicine;
35) klinička neurofiziologija sa epileptologijom - ako imaju specijalizaciju iz psihijatrije, dečje psihijatrije, neurologije, dečje neurologije i pedijatrije;
36) klinička farmakologija - farmakoterapija - ako imaju specijalizaciju iz kliničke farmakologije, anesteziologije sa reanimatologijom, neurologije i psihijatrije;
37) saobraćajna medicina - ako imaju specijalizaciju iz medicine rada, higijene, socijalne medicine, epidemiologije i statistike;
38) neuroradiologija - ako imaju specijalizaciju iz radiologije;
39) interventna radiologija - ako imaju specijalizaciju iz radiologije;
40) digestivna radiologija - ako imaju specijalizaciju iz radiologije;
41) dečja ortopedija - ako imaju specijalizaciju iz dečje hirurgije i ortopedije;
42) dečja urologija - ako imaju specijalizaciju iz dečje hirurgije i urologije;
43) medicinska citologija - ako imaju specijalizaciju iz patologije;
44) klinička patologija - ako imaju specijalizaciju iz patologije.
Uže specijalizacije iz stava 1. ovog člana traju od 12 do 24 meseca, i to:
a) specijalizacije iz tač. 1)-10), 12)-14), 17-35), 43) i 44) - 12 meseci;
b) specijalizacije iz tač. 15), 16) i 36) - 18 meseci;
v) specijalizacije iz tač. 11), 37)-42) - 24 meseca.

Član 8.

Diplomirani farmaceuti - specijalisti mogu se u zavisnosti od specijalnosti, specijalizovati iz sledećih užih specijalističkih grana i oblasti zdravstvene zaštite, i to:
1) klinička imunohemija - diplomirani farmaceuti - specijalisti;
2) klinička enzimologija - diplomirani farmaceuti - specijalisti;
3) laboratorijska endokrinologija - diplomirani farmaceuti - specijalisti.
Uže specijalizacije iz stava 2. ovog člana traju 12 meseci.

III. PROGRAMI SPECIJALIZACIJA I UŽIH SPECIJALIZACIJA

Član 9.

Specijalizacije, odnosno uže specijalizacije obavljaju se po programima kojima je utvrđen, obim, sadržaj i plan sprovođenja teorijske i praktične nastave i praktičnog stručnog rada, kao i znanja i veštine koje se stiču.
Programi specijalizacija i užih specijalizacija iz stava 1. ovog člana odštampani su uz ovaj pravilnik i čine njegov sastavni deo.

IV. NAČIN OBAVLjANjA SPECIJALISTIČKOG STAŽA I POLAGANjE SPECIJALISTIČKOG ISPITA, SASTAV I RAD ISPITNIH KOMISIJA, OBRAZAC INDEKSA I DIPLOME

Član 10.

Zdravstveni radnici i zdravstveni saradnici po dobijanju rešenja ministra zdravlja o davanju saglasnosti na odobrenu specijalizaciju, odnosno užu specijalizaciju, započinju obavljanje specijalističkog staža danom upisa na odgovarajući fakultet zdravstvene struke (u daljem tekstu: fakultet) .
Imenovanje mentora vrše fakulteti po kriterijumima koje utvrdi naučno-nastavno veće fakulteta.

Član 11.

Specijalistički staž iz specijalizacije, odnosno uže specijalizacije obavlja se na odgovarajućem fakultetu, zdravstvenoj ustanovi i privatnoj praksi koje ispunjavaju uslove utvrđene ovim pravilnikom.

Član 12.

O obavljanju specijalističkog staža i specijalizacije, odnosno uže specijalizacije, vodi se specijalistička knjižica indeks na Obrascu 1 koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 13.

Po završenom specijalističkom stažu podnosi se prijava odgovarajućem fakultetu za polaganje specijalističkog, odnosno užeg specijalističkog ispita (u daljem tekstu: ispit) .
Uz prijavu iz stava 1. ovog člana podnosi se i specijalistička knjižica indeks.

Član 14.

Specijalistički ispit sastoji se iz četiri dela, i to:
1) testa;
2) specijalističkog rada;
3) praktičnog dela;
4) usmenog ispita.
Konačna ocena za specijalistički ispit formira se na osnovu sva četiri dela ispita.

Član 15.

Sadržaj specijalističkog ispita je sledeći:
1) Test sadrži najmanje 15 a najviše 20 pitanja iz svih grana medicine, odnosno oblasti zdravstvene zaštite.
U testu moraju biti zastupljene sve grane medicine, odnosno oblasti zdravstvene zaštite u okviru te specijalizacije (banka test pitanja) .
Postupak testiranja specijalističkog dela ispita utvrđuje fakultet.
Specijalizant mora tačno odgovoriti na najmanje 60% pitanja u testu da bi bio ocenjen pozitivno.
Položen test je uslov nastavka specijalističkog ispita.
2) Specijalistički rad mora biti objavljen ili prihvaćen za štampu u naučnom i stručnom časopisu sa recenzijom, a za preventivne grane mora biti prihvaćen rad za prezentaciju na skupu sa recenzijom.
3) Praktični deo ispita specijalizant polaže na dan polaganja usmenog ispita.
4) Usmeni ispit - članovi komisije pojedinačno ocenjuju odgovore kandidata na svako postavljeno pitanje, ocenama od pet do deset.
Smatra se da je kandidat položio usmeni ispit ako je na ispitu ostvario prosečnu ocenu najmanje šest.
Izuzetno usmeni deo ispita pred ispitnom komisijom može se održati najkasnije dva dana po obavljenom praktičnom delu ispita.

Član 16.

Specijalistički ispit iz specijalizacije, odnosno uže specijalizacije polaže se pred ispitnom komisijom, koja se obrazuje na fakultetima zdravstvene struke.
Ispitna komisija se sastoji od predsednika, najmanje dva člana i odgovarajućeg broja zamenika.
Predsednik i najmanje jedan član komisije moraju biti nastavnici fakulteta.
Ispitne komisije obrazuju se za svaku vrstu specijalizacije, odnosno uže specijalizacije.
Ispit se može održati samo pred ispitnom komisijom u punom sastavu.

Član 17.

Specijalizant, posle sticanja uslova za polaganje ispita, obavezan je da pristupi polaganju ispita u roku od šest meseci.

Član 18.

Zdravstvenom radniku i zdravstvenom saradniku kome je, u skladu sa propisom, kojim se uređuje oblast rada, utvrđeno mirovanje radnog odnosa, rok za ispunjavanje uslova za polaganje ispita produžava se za utvrđeni period mirovanja radnog odnosa i to u sledećim slučajevima:
1) odlaska na odsluženje, odnosno dosluženje vojnog roka;
2) upućivanja na rad u inostranstvo od strane poslodavca ili u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, diplomatska, konzularna i druga predstavništva;
3) izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili na drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane dalji rad kod poslodavca.
Zdravstvenom radniku i zdravstvenom saradniku iz stava 1. tačka 2) ovog člana, rok za ispunjavanje uslova za polaganje ispita produžava se za utvrđeni period mirovanja radnog odnosa.
Ako zdravstveni radnik i zdravstveni saradnik iz opravdanih razloga utvrđenih zakonom (bolovanje duže od šest meseci, trudnoća, komplikacije u vezi sa održavanjem trudnoće, porodiljsko odsustvo i odsustvo radi nege deteta), nije stekao uslove za polaganje ispita, u skladu sa ovim pravilnikom, rok za sticanje uslova za polaganje ispita produžava se za period za koji su trajali navedeni razlozi.

Član 19.

Po završenom specijalističkom ispitu ispitna komisija ocenjuje zdravstvenog radnika, odnosno zdravstvenog saradnika ocenom "odličan", "vrlo dobar", "dobar" ili "nije položio".

Član 20.

Zdravstveni radnik, odnosno zdravstveni saradnik koji ne položi ispit može da polaže ispit u roku koji ne može biti kraći od šest meseci, od dana polaganja ispita.

Član 21.

Zdravstvenom radniku, odnosno zdravstvenom saradniku koji je položio specijalistički ispit izdaje se diploma o stečenom stručnom nazivu specijaliste na Obrascu 2, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Zdravstvenom radniku, koji je položio specijalistički ispit iz uže specijalizacije izdaje se diploma o stečenom stručnom nazivu specijaliste uže specijalizacije na Obrascu 3, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

V. USLOVI KOJE MORAJU ISPUNjAVATI ZDRAVSTVENE USTANOVE I PRIVATNA PRAKSA ZA OBAVLjANjE SPECIJALISTIČKOG STAŽA

Član 22.

Specijalistički staž iz specijalizacije, odnosno uže specijalizacije može se obavljati u zdravstvenoj ustanovi koja pored propisanih uslova za obavljanje zdravstvene delatnosti ispunjava i sledeće uslove:
1) da ima najmanje jednog specijalistu iz odgovarajuće specijalnosti, odnosno uže specijalnosti sa pet godina rada posle položenog stručnog ispita;
2) da ima i da sprovodi plan stručnog usavršavanja;
3) da ima stručnu biblioteku i da je pretplaćena na dobijanje naučnih i stručnih publikacija, odnosno časopisa;
4) da na jednog specijalistu iz tačke 1. ovog stava nema više od dva zdravstvena radnika, odnosno dva zdravstvena saradnika koji se već nalaze na specijalizaciji.
Specijalistički staž iz uže specijalizacije može se obavljati na klinici i drugoj zdravstvenoj ustanovi, odnosno organizacionoj jedinici zdravstvene ustanove koja ispunjava propisane uslove za kliniku.
Specijalistički staž iz uže specijalizacije može se po uputu odgovarajućeg fakulteta obavljati i u zdravstvenoj ustanovi iz stava 1. ovog člana.

VI. USLOVI I NAČIN PRIZNAVANjA SPECIJALISTIČKOG STAŽA

Član 23.

Zdravstvenom radniku koji je pre odobrenja specijalizacije proveo na radu određeno vreme u zdravstvenoj ustanovi, Ministarstvo zdravlja može, na njegov zahtev i na predlog fakulteta, priznati to vreme u specijalistički staž pod sledećim uslovima:
1) ako zdravstvena ustanova u kojoj je proveo na radu određeno vreme pre odobrenja specijalizacije ispunjava uslove iz člana 22. ovog pravilnika;
2) ako stručno medicinski postupci i sadržaj zdravstvene zaštite koje je obavljao u zdravstvenoj ustanovi odgovaraju ili su isti sa sadržajima i postupcima predviđenim programom specijalizacije za određenu specijalizaciju;
3) ako specijalizacija traje četiri i više godina, odnosno za doktore stomatologije ako specijalizacija traje tri i više godina.

Član 24.

Zdravstveni radnici i zdravstveni saradnici, koji su do dana stupanja na snagu ovog pravilnika, započeli obavljanje specijalističkog staža, odnosno užeg specijalističkog staža, obaviće specijalistički staž, odnosno uži specijalistički staž u celosti prema dosadašnjim propisima, s tim što će ispit polagati na način i pod uslovima predviđenim ovim pravilnikom.

Član 25.

Zdravstveni radnici koji su započeli, odnosno koji su stekli zvanje specijaliste po dosadašnjim propisima, mogu se uže specijalizovati po propisima koji su važili do dana stupanja na snagu ovog pravilnika.

Član 26.

Stupanjem na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o specijalizacijama i užim specijalizacijama zdravstvenih radnika i zdravstvenih saradnika ("Službeni glasnik RS", br. 111/93, 46/97, 33/00, 44/00, 27/04 i 36/04) .

Član 27.

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".
Broj 110-00-320/2009-02
U Beogradu, 1. jula 2010. godine
Ministar, prof. dr Tomica Milosavljević, s.r.
I. PROGRAMI SPECIJALIZACIJA I UŽIH SPECIJALIZACIJA ZA SPECIJALNOSTI U MEDICINI
1. Interna medicina
(60 meseci)
Specijalizacija Interne medicine je obrazovni proces tokom kojeg lekar stiče teorijsko i praktično znanje iz dvanaest različitih oblasti, što mu omogućava da kao specijalista samostalno zbrine obolele od akutnih i hroničnih bolesti. Najvažnija uloga specijalizacije je da omogući sprovođenje najviših standarda prevencije, dijagnostike i lečenja bolesnika.
Trajanje specijalizacije
Specijalizacija iz Interne medicine traje 5 (pet) godina i sastoji se od:
Prva i druga godina
Teorijsko i praktično znanje iz oblasti Interne medicine specijalizant savladava na Internom odeljenju (u matičnoj ustanovi) . Specijalizant se detaljnije upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku, što uključuje anamnezu, fizički pregled, utvđivanje plana ispitivanja kao i izbor lečenja. Vežba pri opisivanju i oceni rezultata biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenskih snimaka, ehosonografskih pregleda, EKG i funkcionih ispitivanja pojedinih organa. Upoznaje se sa načinima uzimanja materijala, njihovom primenom u predanalitičkoj fazi, kao i mogućnostima i načinima laboratorijske dijagnostike u pojedinim laboratorijama.
Pod neposrednim nadzorom mentora (načelnika odeljenja) planira lečenje i kontroliše njegov tok i uspeh terapije. Upoznaje se sa štetnim efektima lekova i metodama sprečavanja istih.
Upoznaje se sa načinom vođenja medicinske dokumentacije.
Mentor vrši nadzor savladanih veština i ocenjuje uspeh.
Specijalizant radi kao u prvoj godini, ali tako da postepeno sve samostalnije obavlja dijagnostičke postupke i određuje lečenje. Mentor vrši nadzor savladanih veština i ocenjuje uspeh.
Osposobljava se za samostalni rad u hitnoj (urgentnoj) internističkoj praksi. Uključuje se u dežurnu službu i u ambulantni rad. Upoznaje se sa pojedinim užim oblastima Interne medicine, metodama i tehnikama dijagnostike, kao i specifičnog lečenja. Učestvuje u radu konzilijuma.
Druga, treća i četvrta godina obavlja se u Univerzitetskim centrima.
Program specijalizacije
Dvosemestralne nastave - 9 meseci
Pulmologija i ftiziologija - 6 meseci
Kardiologija - 7 meseci
Gastroenterologija i hepatologija - 6 meseci
Alergologija i imunologija - 4 meseca
Hematologija - 5 meseci
Endokrinologija - 5 meseci
Nefrologija - 4 meseca
Reumatologija - 3 meseca
Infektivne bolesti - 2 meseca
Radiologija - 2 meseca
Nuklearna medicina - 1 mesec
Neurologija - 2 meseca
Provera znanja - Obavezni kolokvijumi
U toku specijalističkog staža specijalizanti polažu 8 kolokvijuma:
1. Pulmologija
2. Kardiologija
3. Gastroenterohepatologija
4. Alergologija
5. Hematologija
6. Endokrinologija
7. Nefrologija
8. Reumatologija
Veštine i znanja
Oblast: (AI) Alergologija i imunologija - 4 meseca
Veština: (27) Alergološka-imunološka obrada bolesnika u stacionaru i poliklinici (3 nedelje)
Izvodi: 60
Veština: (28) Asistencija u rutinskoj i urgentnoj dijagnostici i adekvatnoj pomoći u stacionaru i poliklinici (4 nedelje)
Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (29) Asistencija i učešće u proceduri dozno provokativnih testova u poliklinici i dnevnoj bolnici (1 nedelja)
Gleda: 6 Asistira: 6 Izvodi: 6
Veština: (30) Ovladavanje tehnikom izv.sternalne, pleuralne, perikardne i abdominalne punkcije i uzimanje uzoraka arterijske kr (1 ned)
Izvodi: 18
Veština: (31) Oblika aplikacije ambu maske i intubacije, traheotomije, veštačkog disanja i defibrilacije (1 nedelja)
Asistira: 10
Veština: (32) Obuka u izvođenju kožnih proba (1 nedelja)
Izvodi: 10
Veština: (33) Asistencija u izvođenju biopsija kože, potkožnog tkiva i mišića sa interpretacijom (1 nedelja)
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (34) Samostalno izvođenje i asistencija u izvođenju specifičnih testova in vivo (1 nedelja)
Asistira: 10 Izvodi: 10
Oblast: (DN) Dvosemestralna nastava - 9 meseci + 3 meseca Klinike
Veština: (1) Dvosemestralna nastava
Oblast: (EN) Endokrinologija - 5 meseci
Veština: (35) Endokrinol.obrada bolesn. u hospitalnim uslovima (os.obrada, tumačenje baznih vred.hormona, izvođenje supres. i s) (6 nedelja)
Ostalo: 220
Veština: (36) Endokrinološka obrada bolesnika u ambul.uslovima (rad u poliklinici sa nastavnikom) (3 nedelje)
Ostalo: 60
Veština: (37) Rad u jedin.inteziv.i urgentne nege (potpuno ovladav.princ.neodložne med.pomoći u dijab.komama, hipoglikemiji, ak) (2 ned)
Ostalo: 40
Veština: (38) Upoznavanje sa primenom vizualizacionih teh. u endokrinol. (ultrazvuk, nuklearna med., CT i mag.rezonanca) (1 nedelja)
Ostalo: 30
Veština: (39) Ovladavanje postupcima intenzificirane inzulinske terapije u dijabetesu (indikacije, kontraind. mere kontrole) (1 nedelja)
Ostalo: 20
Veština: (40) Upoznavanje sa indikacijom i primenom inzulinskih pulzatilnih pumpi (1 nedelja)
Ostalo: 20
Veština: (41) Ovladavanje principima supstitucijske terapije kod deficita pojedinih ili grupa hormona (1 nedelja)
Ostalo: 20
Veština: (42) Ovladavanje principima supresione terapije kod hiperfunkcije endokrinih žlezda (1 nedelja)
Ostalo: 20
Veština: (43) Upoznavanjesa laboratorijskim metodama u endokrinologiji,posebno sa RAI postupcima (1 nedelja)
Ostalo: 20
Oblast: (GA) Gastroenterologija i hepatologija - 6 meseci
Veština: (16) Gastroenterogepatološka obrada bolesnika u stacionaru i poliklinici (6 nedelja)
Izvodi: 160
Veština: (17) Asistencija u rutinskoj, urgentnoj i opera-tivno-terapijskoj endoskopiji organa za varenje (2 nedelje)
Gleda: 30 Asistira: 30
Veština: (18) Asistencija u dijagnostičkoj i interventnoj ultrasonografiji (2 nedelje)
Gleda: 30 Asistira: 30
Veština: (19) Asistencija u laparoskopiji (1 nedelja)
Asistira: 10
Veština: (20) Punkcija abdomena i diferencijalna dijagnoza ascitesa (2 nedelje)
Izvodi: 10
Veština: (21) Slepa biopsija jetre (1 nedelja)
Asistira: 5
Veština: (22) Slepa biopsija tankog creva (1 nedelja)
Gleda: 5
Veština: (23) Asistencija u timu za litoripsiju (1 nedelja)
Gleda: 15 Asistira: 15
Veština: (24) Samostalno izvođenje i tumačenje određenih (specifičnih) ispitivnja funkcije creva, jetre i pankreasa (2 nedelje)
Asistira: 40
Veština: (25) Analiza i tumačenje određenih radioloških ispitivanja organa za varenje (2 nedelje)
Gleda: 75 Asistira: 75
Veština: (26) Asistencija u scintigrafkim i RIA ispitivanjima GIA-a (1 nedelja)
Gleda: 10 Asistira: 10
Oblast: (HE) Hematologija - 5 meseci
Veština: (44) Hematol.obrada bolesnika u hospitalnim uslovima (os.obrada, tumač. baz. vred. hematol. analiza, dopunske dijagnozne me) (3 nedelje)
Izvodi: 110
Veština: (45) Hematološka obrada bolesnika u ambulantnim uslovima (1 nedelja)
Gleda: 30
Veština: (46) Rad u jedin.intenzivne nege (ovladav. princ. neodložne med. pomoći u hemoragijskim sindromima, agranulocitozama i ak) (2 nedelje)
Izvodi: 30
Veština: (47) Upoznavanje sa dopunskim dijagnost.metodama u hematologiji (citol, citohem. analize punktata koštane srži, lab. dij.h) (1 nedelja)
Gleda: 15
Veština: (48) Upoznavanje sa načinom izvođ.punkcije koštane srži samost.izvođenje i upoznav. sa izvođenjem biops.kosti i ind) (1 nedelja)
Gleda: 5 Izvodi: 5
Veština: (49) Upoznavanje sa terapijskim procedurama (protokolima) u lečenju ak.leukemija, malignih limfoma i dr. malig. hemat.oboljenja) (1 nedelja)
Gleda: 10
Veština: (50) Upoznavanje sa indikacijama za stalne perfuzione katetere i načinom održav. istih, transfuz. ter. kod deficita poj. komp) (1 nedelja)
Gleda: 10
Veština: (51) Upoznavanje sa negom teških hematoloških bolesnika (nega usne duplje,opšta nega, antipiretska terapija i sl.) (1 nedelja)
Asistira: 5
Veština: (52) Upoznavanje sa indikacijama za citofereze i plazmofereze i način primene (0,5 nedelja)
Gleda: 5
Veština: (53) Upoznavanje sa laboratorijskim metidama u hemotelogiji i primena radioizotopa (Vek eritrocita,trombocita) (0,5 nedelja)
Gleda: 5
Veština: (54) Upoznavanje sa indikacijama obrade koštane srži za kulture ćelija (1 nedelja)
Asistira: 5
Oblast: (IB) Infektivne bolesti - 2 meseca
Veština: (70) Lumbalna punkcija, citološki pregled likvora
Gleda: 10
Veština: (71) Uzimanje materijala: hemokultura, urinokultura, gusta kap, brisevi koprokultura
Izvodi: 10
Veština: (72) Slepa biopsija jetre, laparobiopsija jetre
Gleda: 5
Veština: (73) Reanimacija vitalno ugroženih bolesnika
Gleda: 10
Veština: (74) Gastrična lavaža
Izvodi: 10
Veština: (75) Reanimacija AKI
Gleda: 5
Veština: (76) Izvođenje i čitanje testova - Elisa metod
Gleda: 10
Veština: (77) Desenzibilizacija pri davanju seruma
Gleda: 10
Oblast: (KA) Kardiologija - 7 meseci
Veština: (1) Obrada bolesnika u ehokardiografskom kabinetu (4 nedelje)
Asistira: 50
Veština: (2) Rad, odnosno praktična nastava u urgentnom centru (urgentna dijagnostika i terapija) (6 nedelja)
Ostalo: 105
Veština: (3) Rad u ergometrijskom kabinetu (indikacije, kontraindikacije, tumačenje rezultata) (2 nedelje)
Asistira: 50
Veština: (4) Kardiol.obrada bolesnika u sali za kateterizaciju (invazivna dij.) . Upoznav. sa indik. kontraindik. i metod. invaz. di (4 nedelje)
Ostalo: 105
Veština: (5) Konverzija ritma primenom DC šoka (sinhronog i asinhronog) (2 nedelje)
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (6) Perikardna punkcija (1 nedelja)
Gleda: 5
Veština: (7) Merenje Venskog pritiska (1 nedelja)
Izvodi: 10
Veština: (8) Ugradnja privremenog pejsmekera (preko jugularne vene) (2 nedelje)
Gleda: 5 Asistira: 5 (0m 0d)
Veština: (9) Dopler perifernih arterija i vena (2 nedelje)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (10) Princip kontinuiranog merenja pritiska (Holter metoda) (2 nedelje)
Asistira: 10
Oblast: (NE) Neurologija - 2 meseca
Veština: (172) Auskultacija karotidnih arterija
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 15
Veština: (173) Doppler-sonografija magistralnih sudova vrata
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (174) Kapilaroskopija
Gleda: 2 Asistira: 2
Veština: (75) Indikacije i interpretacija angiografije
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 5
Veština: (182) EEG i aktivacione tehnike
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (183) Elektromiografija (EMG)
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (186) Test repetativne stimulacije
Gleda: 3 Asistira: 3
Veština: (187) Test na latentnu tetaniju
Gleda: 2
Veština: (188) Evocirani potencijal (vizuelni, uditivni, somatosenzorni, kognitivni, motorni)
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (189) Testovi za dijagnostikovanje metaboličkih miopatija
Gleda: 2 Asistira: 1
Veština: (195) Oftalmološki pregled (FOU)
Gleda: 10 Izvodi: 10
Veština: (197) Dijagnostika, lečenje i nega kome
Gleda: 10
Veština: (198) Procena dubine kome po Glasgonj score skali kome
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (200) Dijagnostika kranio-cerebralnih povreda
Gleda: 5 Asistira: 10
Oblast: (NF) Nefrologija - 4 meseca
Veština: (55) Obrada i praćenje nefroloških bolesnika. Urgentna stanja u nefrologiji (4 nedelje)
Izvodi: 15
Veština: (56) Funkcionalno ispitivanje bubrega (2 nedelje)
Izvodi: 70
Veština: (57) Upoznavanje sa ehosonografijom bubrega (1 nedelja)
Gleda: 70 Asistira: 40
Veština: (58) Upoznavanje sa biopsijom bubrega (1 nedelja)
Gleda: 15 Asistira: 5
Veština: (59) Upoznavanje sa hemodijalizom (2 nedelje)
Izvodi: 150
Veština: (60) Upoznavanje sa peritonealnom dijalizom (1 nedelja)
Gleda: 40 Asistira: 20
Veština: (61) Upoznavanje sa plazmaferezom (1 nedelja)
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (62) Upoznavanje sa pripremom za transplantaciju i lečenje bubrega (1 nedelja)
Asistira: 70
Oblast: (NM) Nuklearna medicina - 1 mesec
Veština: (150) Test fiksacije radioaktivnog joda u štitastoj žlezdi
Gleda: 10
Veština: (151) Scintigrafija štitaste žlezde pomoću 99m-Tc i J-131
Gleda: 5
Veština: (152) Perfuziona scintigrafija pluća
Gleda: 5
Veština: (153) Scintigrafija jetre
Gleda: 10
Veština: (154) Dinamička hepatobilijarna scintigrafija
Gleda: 5
Veština: (155) Radiorenografija pomoću 131-J-OIH, 99m-Tc-DTPA ili 99m-Tc-MAG 3.
Gleda: 10
Veština: (156) Radiorenografija sa određiVanjem brzine glomerulske filtracije (GFR) 99m-Tc-DTPA
Gleda: 5
Veština: (157) Radiorenografija sa određivanjem efektivnog renalnog protoka plazme (ERPF)
Gleda: 5
Veština: (158) Scintigrafija skeleta (parcijalna i celog tela)
Gleda: 3
Veština: (159) Određivanje dužine života eritrocita
Gleda: 5
Veština: (160) Scintigrafija kore nadbubrežnih žlezda
Gleda: 2
Veština: (161) Scintigrafija srži nadbubrežne žlezde
Gleda: 1
Veština: (162) Scintigrafija neuroblastoma i tumora hromafinog tkiva
Gleda: 1
Veština: (163) Lečenje hipertioreoidizma radioaktivnim jodom
Gleda: 1
Veština: (164) Lečenje toksičnog adenoma štitaste žlezde radioaktinim jodom
Gleda: 1
Veština: (165) Radionuklidna miokardiografija
Gleda: 5
Veština: (166) Ventilaciona scintigrafija pluća (133-He)
Gleda: 5
Veština: (167) Određivanje ventilaciono-perfuzionog indeksa i vremena polueliminacije He
Gleda: 5
Veština: (168) Ventilaciona scintigrafija pluća pomoću DTPA-99m-Tc aerosola
Gleda: 5
Veština: (169) Ispitivanje pražnjenja želuca
Gleda: 2
Veština: (170) Hepatička radionuklidna angiografija
Gleda: 5
Veština: (171) Ispitivanje ferokinetike
Gleda: 3
Oblast: (PF) Pulmologija i ftiziologija - 6 meseci
Veština: (11) Obrada i praćenje pulmoloških bolesnika, učestvovanje u terapiji (8 nedelja)
Asistira: 30 Izvodi: 50
Veština: (12) Obrada i praćenje bolesnika u urgentnim stanjima u intenzivnoj respiracijskoj nezi (4 nedelje)
Gleda: 10 Asistira: 15
Veština: (13) Pregledi i kontrole ambulantnih bolesnika u ambulantno-polik liničkoj službi (3 nedelje)
Asistira: 30 Izvodi: 30
Veština: (14) Funkcionalno ispitivanje pluća: ventilacija, opori, gasne analize (5 nedelja)
Gleda: 30 Asistira: 15
Veština: (15) Tumačenje rendgenoloških nalaza i scintigrafije pluća (1 nedelja)
Asistira: 50
Oblast: (RA) Radiologija - 2 meseca
Veština: (78) Standardni preseci CT lobanje
Gleda: 10
Veština: (79) Standardni preseci CT pluća i medijastinuma
Gleda: 10
Veština: (80) CT abdomena i karlice
Gleda: 20
Veština: (81) Regionalna anatomija/cervikalni,torakalni i abdominalni jednjak/putevi metastaziranja, klinika diojagnostika, TNM, komb.tre
Gleda: 5 Asistira: 3
Veština: (82) Određivanje doze: A) Radikalna terapija; B) Palijativna terapija-određivanje volumena i doze
Gleda: 5 Asistira: 1
Veština: (83) PTA: femoropoplitealna, ilijačna, renalna i akoronarna
Gleda: 20 Asistira: 10
Veština: (84) Embolizacija: u cilju hemostaze,a-V malformacija i fistula, tu krvnih sudova i varikokela
Gleda: 5
Veština: (85) Drenaže: bilijarnog trakta, abdomen urinarnog trakta, retroperitoneuma
Gleda: 10
Veština: (86) Punkcione biopsije i evakuacije
Gleda: 10
Veština: (87) Tumori bubrežnog parenhima: uopšte indik.za rt. u sklopu komb. rešenja, postop. rt,palijativna terapija
Gleda: 10 Asistira: 2
Veština: (88) Klasični snimci lobanje u dva pravca
Izvodi: 10
Veština: (89) Ciljani snimak turskog sedla
Izvodi: 50
Veština: (90) Klinička slika, uloga radioterapije u leč. karcinoma mb, TNM konzilijarne odluke, kombinovani pristupi u terapiji
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (91) Određivanje stadijuma oboljenja (TNS sistem) : A) prisustvovanje radu konzilijuma
Gleda: 5 Izvodi: 10
Veština: (101) Upoznavanje sa aparatom i principima rada NMR
Gleda: 5
Veština: (102) T-1 i T-2 snimci pojedinih organa i anatomskih struktura
Gleda: 10
Veština: (103) Upozanvanje sa određenim prednostima NMR u odnosu na druge vizualizac.teh.
Veština: (104) RTG pregled jednjaka, želuca, duodenuma tankog i debelog creva
Gleda: 10
Veština: (105) Peroralna holecistografija
Gleda: 5
Veština: (106) Nativni snimak trbuha
Gleda: 100
Veština: (107) Abdominalna aortografija i selektivna angiografija
Gleda: 5
Veština: (111) Rukovanje UZ aparaturom i sondama
Gleda: 10
Veština: (112) Izvođenje pregleda jetre, ž.kesice i žučnih puteva
Gleda: 10
Veština: (113) UZ pregled pankreasa
Gleda: 5
Veština: (114) UZ pregled bubrega i nadbubrežnih žlezda
Gleda: 5
Veština: (115) UZ pregled mokraćne bešike i prostate
Gleda: 5
Veština: (116) UZ pregled ovarijuma, uterusa i jajovoda
Gleda: 10
Veština: (117) UZ pregled štitaste i paraštitaste žlezde
Gleda: 5
Veština: (119) Doppler i colour Doppler pregledi
Izvodi: 5
Veština: (122) Teleradiografija srca, aorte i plućne arterije
Gleda: 20
Veština: (123) Radioskopija srca,aorte i plućne arterije
Gleda: 10
Veština: (124) Merenje veličine srca i aorte
Gleda: 10
Veština: (125) Tumačenje RTG snimaka srca i krvnih sudova
Gleda: 20
Veština: (132) Radiografija pluća: P-A, profilna, u ležećem s. bočna i tvrdozr. tehnika
Gleda: 20
Veština: (138) Tumačenje RTG snimaka pluća
Gleda: 50
Veština: (139) Nativni snimak urotrakta
Gleda: 10
Veština: (140) Izvođenje i.v. i infuzijske urografije
Gleda: 10
Veština: (141) Retrogradna cistografija i uretrocistografija
Asistira: 10
Veština: (148) Regionalna anatomija, određivanje stadijuma bolesti: RTG pluća, eho abdomena i karlice, limfografija, CT, tum.markeri
Gleda: 3 Asistira: 3
Veština: (149) Regionalna anatomija i procena stanja bolesti (Rektalnip, cistoskopija, biman. p.karlice, limfog, scintig. kostiju, RTG, EHO, CT)
Gleda: 5 Asistira: 5
Oblast: (RE) Reumatologija - 3 meseca
Veština: (63) Samostalna obrada najmanje po jednog bolesnika iz svake grupe reumatoloških oboljenja (2 nedelje)
Izvodi: 8
Veština: (64) Samostalno vođenje istorije bolesti za najmanje 10 bolesnika (1 nedelja)
Izvodi: 10
Veština: (65) Upoznavanje sa ambulantnim radom (1 nedelja)
Gleda: 50
Veština: (66) Savlađivanje tehnike punkcije zglobova sa intraartikularnim davanjem lekova (1 nedelja)
Veština: (67) Savlađivanje tehnike lokalne primene lekova (periradikularno, periartikularno, enteze) (1 nedelja)
Izvodi: 20
Veština: (68) Ovladavanje laboratorijskom dijagnostikom reumatoloških oboljenja (1 nedelja)
Gleda: 100 Asistira: 10
Veština: (69) Ovladavanje rengenološkom dijagnostikom reumatoloških oboljenja (1 nedelja)
Gleda: 100
2. Pulmologija
(60 meseci)
Osnove specijalizacije
Specijalizacija iz pulmologije počinje posle završetka osnovnog obrazovanja iz interne medicine što omogućava povezanost sa drugim granama interne medicine.
Optimalna dužina trajanja "zajedničkih osnova" treba da je 2 godine.
Namena specijalizacije
Specijalizacija je obrazvoni proces tokom kojeg lekar stiče teorijsko i praktično znanje iz iskustva iz oblasti pulmologije, što mu omogućava da kao specijalista samostalno zbrine obolele od akutnih i hroničnih plućnih bolesti. Obuhvaćeni su svi aspekti zbrinjavanja bolesnika: dijagnostika, terapija, rehabilitacija i prevencija bolesti.
Specijalista je osposobljen i za planiranje i izvođenje stručnih projekata, kao i za pružanje stručne pomoći u odgovarajućim projektima drugih autora. Pored toga, stiče odgovarajuću osnovu da svoje znanje, veštine i iskustva prenese studentima u pedagoškom procesu u dodiplomskoj i poslediplomskoj nastavi.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz pulmologije traje 5 (pet) godina.
Specijalističko znanje iz pulmologije stiče se posle osnovnog obrazovanja iz interne medicine, koje je zajedničko za sve grane medicine i zbog toga je nazvano "zajedničke osnove" i traje 2 godine. U tom periodu lekar na specijalizaciji će sticati znanja o opštim aspektima interne medicine i njenih subdisciplina, s posebnom pažnjom na lečenje akutno obolelih. Za vreme trajanja interne medicine, najmanje 6 meseci treba da provede na pulmologiji. Deo vremena može biti i u intenzivnoj nezi, ali znanja u ovoj oblasti može isto tako, sticati i tokom specijalističkog staža. Zajedničke osnove uključuju period od najmanje 4 meseca provedena na kardiologiji.
Drugi deo specijalizacije traje 3 godine, a stiče se uže pulmološko znanje. Od toga su najmanje 2 godine posvećene kliničkoj imunologiji, a ne više od 1 godine istraživačkom radu. Svaki lekar na specijalizaciji ima glavnog mentora koji prati tok njegove specijalizacije. Za nadzor nad izvođenjem pojedinih veština odgovorni su neposredni mentori veština.
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
3.1. Zajedničke osnove
Optimalna dužina faze zajedničkih osnova je 2 godine, odnosno 22 radna meseca i 2 meseca godišnjeg odmora. Od toga na pulmologiji provodi najmanje 6 meseci i 4 meseca na kardiologiji.
Sadržaj programa
Prva godina
Sticanje teorijskih i praktičnih znanja iz različitih područja interne medicine na internističkim odeljenjim. Specijalizant se detaljno upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku uzimanjem anamneze, objektivnim pregledom, odabirom određenih dijagnostičkih procedurea i načinom lečenja. Uči se opisivanju i tumačenju sledećih pregleda: biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenograma, ultrasonograma, EKG i funkcionalnih ispitivanja pojedinih organa.
Upoznaje način uzimanja, pripreme, transportovanja i dijagnostičke obrade bioloških materijala u specijalizovanim laboratorijama. Pod nadzorom mentora propisuje terapijske postupke i prati njihov učinak. Upoznaje štetna dejstva lekova i metode za njihovo sprečavanje. Uči vođenje medicinske dokumentacije.
Druga godina
Tokom druge godine upotpunjuje znanja iz oblasti interne medicine koja nisu bila obuhvaćena na prvoj godini. Lekar obavlja slične dijagnostičke i terapijske postupke kao i tokom prve godine specijalizacije, ali sa više samostalnosti. Osposobljava se za zbrinjavanje urgentnih internističkih bolesnika. Uključuje se u dežurstva u zdravstvenoj ustanovi, uz lekara specijalistu, kao mlađi dežurni lekar. Prisustvuje i učestvuje u konzilijarnim pregledima bolesnika.
Kratak opis osposobljenosti
Tokom prve godine provodi vreme kao sobni lekar pod neposrednim nadzorom mentora i/ili odeljenskog lekara specijaliste. Druge godine obavlja posao samostalnog odeljenskog lekara pod nadzorom mentora. Na kraju druge godine specijalizant treba da bude upoznat sa svim disciplinama interne medicine i da posebno bude obučen i osposobljen za dijagnostikovanje i zbrinjavanja urgentnih stanja u internoj medicini.
Druga faza specijalizacije
Trajanje
Deo specijalizacije neposredno usmeren na pulmologiju ne sme da bude kraći od 3 godine.
Kratak opis osposobljavanja i cilj
Obrazovni program treba da obezbedi lekaru na specijalizaciji sticanje znanja neophodnog da sa uspehom zbrinjava bolesnike sa akutnim i hroničnim bolestima pluća u ambulantnim i bolničkim uslovima. U toku specijalizacije lekar treba da se osposobi da samostalno proceni stanje i preuzme odgovornost za akutne i hronične bolesnike. Osnovu specijalizacije predstavlja upoznavanje s kliničkom fiziologijom i patofiziologijom pluća i njihovom korelacijom sa kliničkim poremećajima i ispitivanjem funkcije pluća. Bitan deo programa specijalizacije je i sticanje znanja iz radiologije, nuklearne medicine i specifičnih laboratorijskih postupaka za dijagnozu i lečenje plućnih bolesti. Neophodno je da lekar na specijalizaciji nauči da pravilno indukuje i primenjuje sve navedene dijagnostičke postupke u kliničkom radu.
Tokom druge faze specijalizacije lekar sve samostalnije obavlja poslove odeljenskog lekara i lekara u specijalističkoj ambulanti pod posrednim nadzorom mentora. Završetkom druge faze specijalizacije lekar treba da bude u potpunosti osposobljen za polaganje specijalističkog ispita iz pulmologije.
Sadržaj druge faze specijalizacije
Program specijalizacije treba da omogući lekaru da tokom specijalizacija stekne znanje i postigne kliničku kompetentnost u polju respiratornih bolesti.
Moraju se obezbediti prostorni uslovi i oprema za sticanje znanja i veština za široki spektar bolesti pluća uključujući navedene, ali se ne isključuju druge bolesti:
3.3.1. Astma
3.3.2 .Hronična opstruktivna bolest pluća
3.3.3. Bronhiektazije
3.3.4. Tumori pluća, pleure i medijastinuma, primarni i metastatski;
3.3.5. Plućne infekcije uklučujući gljivične infekcije i infekcije kod imunodeficijentnih osoba.
Posebna pažnja se poklanja zaraženim HIV virusom i respiratornim infekcijama u vezi sa ovim stanjem;
3.3.6. Tuberkuloza,plućna i vanplućna, uključujući sve aspekte lečenja, epidemiologiju i prevenciju bolesti;
3.3.7. Plućna vaskularna oboljenja, uključujući i primarnu i sekundarnu plućnu hipertnziju, vaskulitise i sindrom plućne hemoragije
3.3.8. Profesionalne plućne bolesti povezane sa aerozagađenjem, posebno bolesti usled udisanja prašine, azbesta i profesijska astma;
3.3.9. Difuzne bolesti plućnog intersticjuma;
3.3.10. Respiratorna insuficijencija, uključujući akutni respiratorni distres sindrom, akutnu i hroničnu respiratornu insuficijenciju u opstruktivnim plućnim bolestima, poremećaje neuromuskularnog pogona i respiratornu insuficijenciju usled poremećaja zida grudnog koša;
3.3.11. Bolesti pleure
3.3.12 Bolesti zida grudnog koša, respiracijskih mišića i dijafragme
3.3.13. Bolesti medijastinuma
3.3.14. Pleuro-pulmonalne manifestacije sistemskih bolesti vezivnog tkiva i bolesti s primarnim uzrokom u drugim organima;
3.3.15. Genetski i razvojni poremećaji disajnog sistema;
3.3.16. Cistična fibroza
3.3.17. Alergijske bolesti disajnih puteva, isključujući astmu
3.3.18 Poremećaj disanja u spavanju, uključujući prekid disanja u spavanju (sindrom apnoja/hipopnoja) ;
3.3.19. Jatrogene bolesti pluća, uključujući bolesti izazvane lekovima;
3.3.20. Akutna oštećenja pluća uključujući radijaciju, inhalaciju agresivnih noksi i traumu;
3.4. Obrazovni proces mora da omogući lekaru na specijalizaciji da stekne znanje i da se osposobi za obavljanje sledećih postupaka:
3.4.1.Testovi plućne uključujući spirometriju, pulsnu oksimetriju, telesnu pletizmografiju, merenje difuzijskog kapaciteta pluća, merenje šantova, spiroergometrijska ispitivanja, ispitivanja disajnih mišića, bronhoprovokacijske testove, merenje komplijanse pluća.
3.4.2.Invanzivne dijagnostičko.terapijske metode, uključujući torakocentezu, biopsiju plleure, perkutanu biopsiju pluća, drenažu grudnog koša. bronhološko ispitivanje pomoću fleksibilnog bronhoskopa, endotrahealnu intubaciju, perkutanu arterijsku punkciju i postavljanje centralnog venskog katetera;
3.4.3.Arteficijelna ventilacija neinvanzivna i invazivna, postavljanje i skidanje sa aparata:
3.4.4. Kateterizacija plućne arterije;
3.4.5. Pregled i interpretacija promena u sputumu, bronhoalveolarnom lavatu pleurnoj tečnosti u plućnom tkivu pomoću citoloških i histoloških preglea - u saradnji sa specijalistima odgovarajućih grana (mikrobiologije, patologije) ;
Nadalje specijalizant mora da se osposobni da tumači sledeće:
3.4.6. Postupke rendgenske dijagnostike, uključujući rendgenske slike pluća, kompjuteterizovane tomografije, snimke uz pomoć radionuklida, bronhograme, plućne angiograme, ultrasonograme i nativne snimke drugih metoda;
3.4.7.Ispitivanje disanja u spavanju koje uključuje procenu apnoje i bolesnike na ventilaciji u svom stanu;
3.4.8. Kožne probe (tuberkulin i alergološki testovi) .
3.4.9.Složenije testove disajne funkcije, kao što su telesna pletizmografija, merenje komplijanse pluća i ispitivanja pri fizičkom naporu;
3.4.10. Neophodno je da specijalizant usvoji znanja koja su tesno povezana sa srodnim područjima medicine i kad god je to moguće stekne što više praktičnog iskustva. Ovo se posebno odnosi na:
3.5. Intenzivnu terapiju i negu.
U cilju sticanja adekvatnog iskustva specijalizant mora da provede najmanje 6 meseci na odeljenju za intenzivnu negu bolesnika. U ovo vreme može da se uračuna i deo vremena već proveden u intenzivnoj jedinici tokom zajedničkih osnova, ali ne u dužem trajanju od jednog meseca;
3.5.1. Grudnu hirurgiju
Specijalizant mora da radi u tesnoj vezi s grudnim hirurzima i da mora da stekne dovoljno znanja iz grudne hirurgije. To se posebno odnosi na postupke u preoperacijskom i posleoperacijskom periodu. Boravak na grudnoj hirurgiji bi trebalo da traje 3 meseca;
3.5.2.Radioterapiju i onkologiju
Specijalizant u tesnoj saradnji s odgovarajućim stručnjacima mora da stekne teorijsko i praktično znanje u radioterapiji i hemioterapiji raka pluća;
3.5.3. Fiziterapiju s posebnim osvrtom na plućne bolesnike; Rehabilitacija bolesnika sa plućnim bolestima, uključujući kriterijume selekcije, prihvatanje programa (intrahospitalno, ambulantno i u kući) i dugotrajno praćenje posebno bolesnika sa hroničnom respiratornom insuficijencijom (dugotrajna primena kiseonika u kućnim uslovima i potporna ventilacija) ;
3.5.4 Psihološki faktori i ispitivanje kvaliteta života u respiratornim bolestima
3.5.5. Prevencija bolesti pluća;
3.5.5. Epidemiologija respiratornih bolesti
3.5.6. Istraživački rad
Specijalizanti moraju da učestvuju u istraživanjima. Neophodno je obezbediti dovoljno vremena tokom boravka na odeljenjima da se specijalizant osposobi za istraživački rad. U idealnim uslovima specijalizant bi celu jednu godinu proveo radeći na naučnoistraživačkim projektima. Mentor vodi specijalizanta u istraživačkom radu i pravi odgovarajuću preraspodelu radnog vremena da se to omogući;
3.5.7.Opcioni program.
Kada je god to moguće specijalizant bi trebalo da se osposobi i za sledeće postupke:
- Torakoskopiju,
- Bronhoskopiju pomoću rigidnog bronhoskopa,
- Endobronhnu terapiju.
3.5.5.1. Poučavanje
Specijalizant mora da stekne dovoljno iskustva da svoja znanja prenese studentima i mlađim specijalizantima. Da bi se to obezbedilo uključuje se u obrazovni program ustanove u kojoj specijalizant boravi.
OBAVEZNI POSTUPCI I VEŠTINE
Specijalizant mora samostalno da uradi sledeće postupke i da za to dobije potvrdu mentora:
- 50 bronhoskopija fleksibilnim bronhoskopom tokom kojih savlada uzimanje bioloških materijala različitim metodama,
- 20 transbronhijalnih biopsija pleure,
- 20 transtorakalnih biopsija pluća
- 20 orofaringealnih intubacija,
- 20 torakocenteza sa slepom biopsijom pleure
- 15 drenaža pleurnog prostora,
- 50 bolesnika mora da zbrine na mehaničkoj ventilaciji,
- 400 funkcionalnih ispitivanja pluća, s tim da od tog broja treba da bude najmanje 30 telesnih pletizmografija, 30 merenja transfer-faktora, 200 spirometrija, 50 bronhodilatacijskih testova i loo gasnih analiza arterijske krvi, 10 ispitivanja u spavanju; 20 ispitivanja disajnih mišića, 10 merenja regulacije ventilisanja
- 30 pleurnih funkcija
- 20 bronhoprovokacijskih testiranja,
- 20 testova pod fizičkim opterećenjem,
- 20 skupljanja indukovanog sputuma
- 400 interpretacija rendgenskih snimka, uključujući i kompjuterizovane i nuklearno-magnente tomografije,
- 30 ultrazvučnih pregleda pleure,
- 50 ultrazvučnih pregleda srca s posebnim osvrtom na pregled desne komore,
- 50 bolesnika podvrgnutih rehabiltiacijskim procedurama - vežbama disanja, položajnim drenažama, inhalacijama lekova.
Neophodno je da specijalizant u potpunosti ovlada navedenim metodama da bi kvalitetno interpretirao nalaze.
KOLOKIVIJUMI ZA SPECIJALIZACIJU PULMOLOGIJE
1. Ispitivanje funkcije pluća (statički i dinamički volumeni pluća, otpori disajnog sistema, difuzija gasova, određivanje gasova u krvi i oksimetrija, bronhoprovokacijsko ispitivanje, test hodanja i spiroergometrija, komplijansa, procena respiratornih mišića, merenje ventilaciono-perfuzionog odnosa, određivanje šanta)
2. Bolesti disajnih puteva (akutni bronhitis i hronični bronhitis, astma, HOBP, bronhiolitis, stenoza i malacija disajnih puteva, bronhiektazije, traheo-eozofagealna fistula, bolesti, disfunkcija glasnih žica gornjih disajnih puteva, aspiracija stranog tela, gastro-ezofagealni refluks, cistična fibroza)
3. Tumori grudnog koša (karcinom pluća, metastatski tumori pluća, mezoteliom metastatski i drugi tumori pleure, benigni tumori u grudnom košu, tumori medijastinuma tumori zida grudnog koša, sarkomi, limfomi)
4. Netuberkulozne respiratorne infekcije (respiratorne infekcije gornjih i donjih disajnih puteva, pneumonije, parapneumonični izliv i empijem, apsces pluća, gljivične infekcije, parazitske infekcije, epidemijske virusne infekcije)
5. Tuberkuloza (plućna i vanplućna tuberkuloza, latentna tuberkuloza, ne-tuberkulozne mikobakterijske bolesti)
6. Difuzne parenhimske (intersticijumske) bolesti pluća (sarkoidoza, idiopatske intersticijumske pneumonije uključujući idiopatsku plućnu fibrozu (IPF), nespecifičnu intersticijumsku pneumoniju (NSIP), kriptogenu organizirajuću pneumoniju (COP), akutnu intersticijumsku pneumoniju (AIP), respiratorni bronhiolitis udružen s intersticijumskom bolešću pluća (RB-ILD), deskvamirajuću intersticijumsku pneumoniju (DIP), limfoidnu intersticijumsku pneumoniju (LIP), Kriptogena organizirajuća pneumonija (COP) nepoznate etiologije, bronhiolitis obliterans organizirajuća pneumonija (BOOP) .
7. Respiratorna slabost (akutni respiratorni distres sindrom, opstruktivna bolest pluća neuromuskularne bolesti, bolesti zida grudnog koša, druge restriktivne bolesti)
8. Plućne vaskularne bolesti i Poremećaji u vezi sa spavanjem (plućna embolija, plućna hipertenzija sekundarna plućna hipertenzija vaskulitis i difuzna plućna hemoragija nenormalna a-v komunikacija, sindrom apnoje u spavanju, hipoventilacioni sindrom)
3. Program specijalizacije Endokrinologije
Specijalizacija iz Interne medicine za zvanje Internista-endokrinolog
Trajanje i struktura specijalizacije:
Specijalizacija iz Interne medicine traje 5 (pet) godina i sastoji se od:
Početnog dela (zajednički deo) koji traje dve godine
Nastavka edukacije, traje tri godine
Program specijalizacije
Specijalizant za vreme trajanja specijalizacije treba da obradi bar 1000 bolesnika sa internističkim bolestima (300 novih hospitalizovanih bolesnika i 700 ambulantnih, od toga bar 165 prvih pregleda) . Na odeljenju treba da vodi od 10-20 bolesnika. U toku specijalizacije mora da obavi bar minimalan broj propisanih obaveznih obrada i zahvata odnosno da asistira u složenijim obradama i zahvatima.
POČETNI PROGRAM
Trajanje 2 (dve) godine (22 radna meseca, 2 meseca odmora)
Prva godina:
Teorijsko i praktično znanje iz oblasti Interne medicine specijalizant savladava na Internom odeljenju (u matičnoj ustanovi) . Specijalizant se detaljnije upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku, uključujući anamnezu, fizički pregled, utvđivanje plana ispitivanja kao i izbor lečenja. Vežba pri opisivanju i oceni rezultata biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenskih snimaka, ehosonografskih pregleda, EKG i funkcionih ispitivanja pojedinih organa. Upoznaje se sa načinima uzimanja materijala, njihovom primenom u predanalitičkoj fazi, kao i mogućnostima i načinima laboratorijske dijagnostike u pojedinim laboratorijama.
Pod neposrednim nadzorom mentora (načelnika odeljenja) planira lečenje i kontroliše njegov tok i uspeh terapije. Upoznaje se sa štetnim efektima lekova i metodama sprečavanja istih.
Upoznaje se sa načinom vođenja medicinske dokumentacije.
Druga godina
Specijalizant radi kao u prvoj godini, ali tako da postepeno sve samostalnije obavlja dijagnostičke postupke i određuje lečenje. Mentor vrši nadzor savladanih veština i ocenjuje uspeh.
Osposobljava se za samostalni rad u hitnoj (urgentnoj) internističkoj praksi. Uključuje se u dežurnu službu i u ambulantni rad. Upoznaje se sa pojedinim užim oblastima Interne medicine, metodama i tehnikama dijagnostike, kao i specifičnog lečenja . Učestvuje u radu konzilijuma.
NASTAVAK EDUKACIJE (SPECIJALIZACIJE )
Trajanje 3 (tri) godine (33 radna meseca, 3 meseca odmora)
Treća godina
Dvosemestralna nastava (program ranije specijalizacije iz Interne medicine) i kruženje po institutima, odnosno klinikama za (kardiologiju, pulmologiju, gastroenterologiju, hematologiju, endokrinologiju, nefrologiju i reumatologiju) od 1-2 meseca i upoznavanje sa specifičnostima u dijagnostici i lečenju u pojedinim užim oblastima specijalizacije.
Posle treće godine polaže se ispit u vidu testa iz celokupne Interne medicine.
Četvrta i peta godina
U toku ove dve godine specijalizant boravi u Klinici za endokrinologiju, vodi bolesnike i učestvuje u dijagnostici i lečenju i hospitalnih i ambulantnih pacijenata.
METODSKE JEDINICE
Klinička endokrinologija I: teme predavanja i seminara
Tema Vrsta Predavanje (P) Seminar (S)
Osnovni principi istraživanja u endokrinologiji P
Patogeneza tumora hipofize P
Akromegalija i antagonisti hormona rasta P
Insipidni dijabetes i poremećaji metabolizma natrijuma P
Struma štitaste žlezde, hipertireoza, tireoiditisi, karcinomi štitaste žlezde: patomorfološki aspekti P
Hiper i hipotireoza P
Nodusi štitaste žlezde P
Tiroidna oftalmopatija P
Hiperkorticizam, tumori kore i srži nadbubrežne žlezde: patomorfološki aspekti P
Hiperkorticizam P
Hipokorticizam P
Glavni poremećaji rasta i polnog razvoja P
Poremećaj HHG osovine u žena i muškaraca i sterilitet P
Patomorfološki aspekti oboljenja paratireoideje P
Kalciotropni hormoni, metabolizam na nivou koštanog sistema Bolesti paratireodne žlezde P
Osteoporoza: dijagnostika i terapijske opcije P
Endokrine hipertenzije P
Feohromocitom P
Endokrino zavisni tumori P
Nuklearna medicina u dijagnostici i istraživanjima endokrinih bolesti
Radiološka dijagnostika endokrinih bolesti hipofize, nadbubrega i ovarijuma (RTG,CT,MR)
Endokrina hirurgija: štitasta i paraštitasta žlezda P
Endokrina hirurgija: nadbubreg P
Psihoneuroendokrinologija i stres S
Značaj NRA osovine u energetskoj homeostazi i njenog programiranja u trudnoći za nastanak hroničnih bolesti
Molekularna osnova kongenitalnog hipopituitarizma S
Hipopitituitarizam kao posledica povreda glave S
Neuroloske funkcije u insuficijenciji stitaste zlezde S
Uticaj tiroidne funkcije majke na prenatalni i postnatalni razvoj CNS S
Genetika tumora štitaste žlezde S
Životni ciklus ovarijuma S
Sindrom policističnih ovarijuma S
Kontracepcija S
ADAM S
Starenje neuroendokrine regulacije S
Patologija endokrinih ćelija kod netumorskih bolesti pankreasa P
Homeostaza glikemije, insulin, glukagon, inkretini: kontrola sekrecije i mehanizmi delovanja P
Insulinska rezistencija - patogeneza P
Insulinska rezistencija - terapija P
Etiopatogeneza tipa 1 dijabetesa P
Etiopatogeneza tipa 2 dijabetesa P
Terapija tipa 1 dijabetesa P
Terapija tipa 2 dijabetesa P
Etiopatogeneza mikrovaskularnih komplikacija dijabetesa P
Etiopatogeneza makrovaskularnih komplikacija dijabetesa P
Dijagnostika, podela i terapija lipidskih oremećaja P
Efekti medicinske nutritivne terapije na glikoregulaciju P
Akutne komplikacije i urgentna stanja u dijabetesu P
Tema Vrsta Predavanje (P) Seminar (S)
Specifičnosti dijabetesa u dečijem uzrastu P
Patogeneza metaboličkog sindroma P
Terapija metaboličkog sindroma P
Bolesti udružene sa gojaznošću P
Gojaznost i reprodukcija dijabetesa P
Anoredžia nervosa P
APUD sistem dijabetesu P
Interakcija endokrinog i imunog sistema P
Poliglandularni autoimuni sindromi P
Klinička patologija endokrinih tumora pankreasa, Ispitivanje histogeneze i malignih potencijala endokrinih tu pankreasa P
Radiološka dijagnostika bolesti endokrinog pankreasa (RTG,CT,MR) P
Insulinom P
Endokrina hirurgija: pankreas P
Mogućnosti prevencije tipa 1 dijabetesa S
Mogućnosti prevencije tipa 2 dijabetesa S
Adipocit: metabolička, endokrina i aterogena uloga S
Familijarna hiperholesterolemija: dijagnostika i terapija S
Erektilna disfunkcija u dijabetesu S
Endokrina funkcija kardiovaskulnog sistema S
Endokrina funkcija bubrega i eikosanoidi S
Neuroendokrini tumori gastrointestinalnog sistema S
Klinička endokrinologija II: teme predavanja i seminara
Aktuelni naučni problemi i metodološki pristupi u istraživanjima oboljenja hipofize, tireoideje, nadbubrega i ovarijuma: teme predavanja i seminara
Tema Vrsta Predavanje (P) Seminar (S)
Nuklearna medicina u terapiji endokrinih bolesti P
Evaluacija hormonskog statusa HHA i HHG osovine P
Neuroendokrini tumori-značaj genetskog pretraživanja P
Novi molekuli u terapiji tumora endokrinog sistema P
Steroidni hormoni: mehanizmi delovanja P
Novi molekuli u regulaciji energetske homeostaze S
Novi molekuli u kontroli sekrecije HR S
VGF, eritropoietin i njihovi receptori u onkogenezi S
Aktuelni naučni problemi i metodološki pristupi u istraživanjima dijabetesa i poremećaja metabolizma: teme predavanja i seminara
Tema Vrsta Predavanje (P) Seminar (S)
Metode procene insulinske sekrecije i insulinske rezistencije u dijabetesu P
Pristupi u terapijskoj stimulaciji insulinske sekrecije P
Pristupi u modulaciji insulinske senzitivnosti P
Metode supstitucije oštećene insulinske sekrecije P
Uticaj lekova na razvoj gojaznosti P
Hiperlipoproteinemije: uzroci i podele P
Farmakološka modulacija lipidskih faktora rizika P
Glikozilacija proteina i njene posledice P
Dijabetes i aterogeneza P
Procena rizika za razvoj dijabetesa i komplikacija: epidemiološki aspekti P
Oksidativni stres i vaskularna inflamacija: uloga hiperglikemije i dislipidemija S
Dijagnostički postupci lipidskih poremećaja S
Procena rizika za razvoj KVB i terapijski ciljevi S
Imunološki markeri razvoja tipa 1 dijabetesa S
Endokrinologija-propedevtika
Simptomi i znaci endokrinih disfunkcija
Procena nutritivnog statusa
Procena rasta i razvoja (Procena seksualne zrelosti )
Scor hirzutizma
Pregled dojki
Endokrinološke analize
Osnovni dinamski testovi u endokrinologiji I
Specijalizant izvodi uz kontrolu mentora
endokrinologija sa tiroidologijom
Specijalizant asistira
- 5 bolesnika sa akutnim - izvođenju dinamskih testova
komplikacijama šećerne
bolesti
- 10 bolesnika uvođenje - 6 scintigrafija štitaste
insulinske terapije žlezde
(interpretacija nalaza
dobijenih primenom
radioaktivnih izotopa)
- 10 bolesnika
sa dijabetesnim stopalom
- 3 bolesnika - 10 FNA štitaste žlezde
sa poremećajem metabolizma
elektrolita i tečnosti
- 10 denzitometrija
- 15 edukacija bolesnika sa DM
11 poslednjih meseci specijalizant provodi u ustanovi tercijalnog značaja (Klinički Centar) i mentor može da bude nastavnik Medicinskog fakulteta. Radi u sledećim jedinicama:
- intenzivna nega 1 mesec
- bolesti gonada 1 "
- bolesti nadbubrežnih žlezda 1.5
- bolesti metabolizma 1.5
- dijabetes 2
- bolesti hiporfize 1
- hipertenzije 1
- metaboličke bolesti kostiju 1
- RIA laboratorija 0.5
- vizuelizaciuone metode 0.5
4. Kardiologija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija je obrazovni proces tokom kojeg lekar stiče teorijsko i praktično znanje iz oblasti kardiologije, što mu omogućava da kao specijalista samostalno zbrine obolele od akutnih i hroničnih kardioloških bolesti. Najvažnija uloga specijalizacije iz kardiologije je da omogući sprovođenje najviših standarda prevencije, dijagnostike i lečenja bolesnika sa kardiovaskularnim bolestima.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz oblasti kardiologije traje 5 (pet) godina, koja se može podeliti u 2 faze.
Prva faza podrazumeva osnovno obrazovanje iz oblasti interne medicine koje je zajedničko za sve specijalanosti interne medicine i traje 2 godine. U tom periodu lekar na specijalizaciji stiče znanja o oštim aspektima interne medicine i njenih poddisciplina, sa posebnom pažnjom na dijagnostikovanje i lečenje akutno obolelih pacijenata. Za vreme trajanje ovog dela, specijalizant će provesti najmanje 3 meseci na svim poddisciplinama interne medicine u koje spadaju pulmologija, kardiologija, gastroenterologija, nefrologija, reumatologija, endokrinologija, hematologija i infektivne bolesti.
Druga faza traje 3 godine i njome se stiče kardiološko znanje. Dodatna šesta godina se može iskoristiti za sticanje znanja iz određene oblasti subspecijalizacije iz kardiologije. Takođe, poslednja peta godina, odnosno treće godina uže specijalizacije iz kardiologije se može iskoristiti i za sticanju zvanja akademskog specijaliste kroz poseban naučno-istrazivački rad. U tom slučaju je pored specijalistickog ispita, neophodna i odbrana rada iz oblasti kardiologije.
Obuka specijalista se izvodi u institucijama ili grupi institucija koje imaju mogućnost za izvođenje programa specijalizcije.
Program specijalizacije
Prva faza specijalizacije
U okviru prve faze spacijalizacije koja traje 2 godine, specijalizant će da odsluša teorijska predavanja i savlada određene veštine predloženo programom koji je zajednički za sve poddiscipline interne medcine i koje će biti definisan u okviru posebne komisije. Prelazak na drugu, užu fazu specijalizacije će biti moguć po završetku ispita koji se preporučuje da bude u pismenoj formi.
Druga faza specijalizacije
Deo specijalizacije iz kardiologije traje 3 godine. Tokom specijalizacije specijalizant mora da bude osposobljen da sprovodi sledeće procedure:
- relevantno i kompetentno uzimanje istrorije bolesti i klinički pregled
- relevantno i kompetentno izvodi sve dodatne specijalističke preglede i sprovodi terapiju
- da bude svestan tekućih zakonskih i etičkih pitanja
- pokaže sposobnost da uspesno funkcioniše u multidisciplinarnom timu
- demosntrira veštine, stav i znanje kao kompetentan predavač
- planira, spvovodi i analizira istrazivačke projekte
Tokom užeg dela specijalizacije specijalizant treba da bude osposobljen da rešava sledeće kliničke probleme (uz teorijsku nastavu) :
- bol u grudima i procena pacijenta sa bolom u grudima (prva godina)
- stabilna angina pektoris (prva godina)
- akutni koronarni sindrom i infarkt miokarda (prva godina)
- reanimacija (prva godina)
- srčana insuficijencija (prva godina)
- primarna i sekundarna prevencija kardiovaskularnih bolesti uključujući dijagnostiku i lečenje arterijske hipertenzije i hiperlipidemije (prva godina)
- kardiomiopatije (druga godina)
- pacijenti sa srčanim manama (druga godina)
- aritmije (druga godina)
- bolesti perikardna (druga godina)
- urođene srčane mane kod odraslih (druga godina)
- prevencija i lečenje infektivnog endokarditisa (druga godina)
- pre-sinkopa i sinkopa (treća godina)
- bolesti aorte (treća godina)
- tumori srca (treća godina)
- rehabilitacija srčanih bolesnika (treća godina)
- evaluacija kardiovaskularnih bolesnika pre nesrčanih operacija (treća godina)
- evaluacija bolesnika pre operacije na srcu (treća godina)
- lecenje bolesnika posle operacije na srcu (treća godina)
- lečenje hemodinamski nestabilnih i kritično bolesnih pacijenata (treća godina)
- bolesti srca u trudnoći (treća godina)
- primena i sigurnost radijacionih procedura (treća godina)
Tokom specijalizacije specijalizant treba da ovlada sledećim veštinama (specijalizant treba da izabera adekvatnu proceduru, kompetentno i relevatno interpretira i gde je potrebno samostalno izvede) :
- osnovne metode
EKG, snimanje i interpretacija
Test fizickim opterećenjem, snimanje i interpretacija (400 pregleda)
Rendgenski snimak srca i pluća
- ehokardiografski pregled (200 pregleda)
- 24-časovni Holter EKG
- osnove elektrofiziološkog ispitivanja (50 procedura)
- 24-časovni Holter krvnog pritiska
- osnove nuklearnih metoda (100 procedura)
- pajsing (30 procedura)
- osnove invazivne i intervetne kardiologije (50 procedura)
- perikardiocenteza
- kardioverzija
Tokom užeg dela specijalizacije specijalizant će da polaže kolokvijume (u obliku pismenih ispita) iz sledećih oblasti:
- neinvazivna dijagnostika kardiovaskularnih bolesti (prva godina)
- koronarna bolest (prva godina)
- hipertenzija (prva godina)
- srčana insuficijencija, infektivni endokarditis, bolesti srčanog mišića i perikarda (druga godina)
- bolesti srčanih zalistaka (druga godina)
- bolesti aorte i plućne cirkulacije (plućna embolija, plućna hipertenzija i kor pulmonale) (druga godina)
- klinička elektrofiziologija i pejsmejkeri (treća godina)
- invazivna i interventna kardiologija (treća godina)
- kardiovaskularna farmakologija (treća godina)
Po završetku treće godine, odslušanim predavanjima, overenom praktičnom nastavom, potrvdom o poznavanju veština i položenim kolokvijumima, student stiče pravo za polaganje ispita (usmeni oblik) .
5. Nefrologija
(60 meseci)
Cilj - specijalizacije
Specijalizacija je obrazvoni proces u toku kog lekar stiče teorijsko i praktično znanje i iskustva iz oblasti nefrologije. To mu omogućava da kao specijalista samostalno zbrine obolele od akutnih i hroničnih bolesti bubrega Zbog toga su obuhvaćeni svi aspekti zbrinjavanja bolesnika: dijagnostika, terapija, rehabilitacija i prevencija bolesti.
Specijalista treba da bude osposobljen i za planiranje i izvođenje stručnih projekata, kao i za pružanje stručne pomoći u odgovarajućim projektima drugih autora.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz nefrologije traje 5 (pet) godina.
Specijalističko znanje iz nefrologije stiče se posle osnovnog obrazovanja iz interne medicine. Osnovno obrazovanje iz interne medicine je zajedničko za sve grane medicine i zbog toga je nazvano "zajedničke osnove" i traje 2 godine. U tom periodu lekar na specijalizaciji stiče znanja o opštim aspektima interne medicine i njenih disciplina, s posebnom pažnjom na lečenje akutno obolelih. Za vreme trajanja zajedničkih osnova interne medicine lekar na specijalizaciji treba da provede po 3 meseca na kardiologiji, endokrinologiji, pulmologiji, imunologiji, reumatologiji, hematologiji, gastroenterologiji. Deo vremena može biti i u intenzivnoj nezi, ali znanja u ovoj oblasti može isto tako, sticati i tokom specijalističkog staža.
Drugi deo specijalizacije traje 3 godine, a u tom periodu stiče se uže nefrološko znanje. Od toga su najmanje 2 godine posvećene kliničkoj nefrologiji, a ne više od 1 godine istraživačkom radu. Svaki lekar na specijalizaciji ima glavnog mentora koji prati tok njegove specijalizacije. Za nadzor nad izvođenjem pojedinih veština odgovorni su neposredni mentori veština.
Provera znanja u toku specijalizacije
U toku specijalizacije, specijalizant je dužan da položi kolokvijume iz sledećih oblasti:
1. Dijagnostika, lečenje i prevencija infekcija urinarnog trakta
2. Dijagnostika, lečenje i prevencija nefrolitijaze
3. Glomerulonefritisi, podela, dijagnostika i lečenje
4. Hronična insuficijencija bubrega
5. Akutna insuficijencija bubrega
6. Dijaliza - indikacije, metode, kvalitet, komplikacije
7. Metode ispitivanja funkcije bubrega
8. Hipertenzija, etiologija, ispitivanje, lečenje
9. Acidobazna regulacija,poremećaji, dijagnoza, lečenje
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
Zajedničke osnove
Optimalna dužina faze zajedničkih osnova je 2 godine, odnosno 22 radna meseca i 2 meseca godišnjeg odmora. Taj period provodi na drugim, već pomenutim granama interne medicine, po 3 meseca na svakoj.
Sadržaj programa
Prva godina
Sticanje teorijskih i praktičnih znanja iz različitih područja interne medicine na internističkim odeljenjima. Specijalizant se detaljno upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku uzimanjem anamneze, objektivnim pregledom, odabirom određenih dijagnostičkih procedura i načinom lečenja. Uči se opisivanju i tumačenju sledećih pregleda: biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenograma, ultrasonograma, EKGa i funkcionalnih ispitivanja pojedinih organa.
Upoznaje način uzimanja, pripreme, transportovanja i dijagnostičke obrade bioloških materijala u specijalizovanim laboratorijama. Pod nadzorom mentora propisuje terapijske postupke i prati njihov učinak. Upoznaje štetna dejstva lekova i metode za njihovo sprečavanje. Uči vođenje medicinske dokumentacije.
Druga godina
Tokom druge godine upotpunjuje znanja iz oblasti interne medicine koja nisu bila obuhvaćena na prvoj godini. Lekar obavlja slične dijagnostičke i terapijske postupke kao i tokom prve godine specijalizacije, ali sa više samostalnosti. Osposobljava se za zbrinjavanje urgentnih internističkih bolesnika. Uključuje se u dežurstva u zdravstvenoj ustanovi, uz lekara specijalistu, kao mlađi dežurni lekar. Prisustvuje i učestvuje u konzilijarnim pregledima bolesnika.
Kratak opis osposobljenosti
Tokom prve godine provodi vreme kao sobni lekar pod neposrednim nadzorom mentora i/ili lekara specijaliste na odeljenju. Druge godine obavlja posao samostalnog lekara na odeljenju pod nadzorom mentora. Na kraju druge godine specijalizant treba da bude upoznat sa svim disciplinama interne medicine i da posebno bude obučen i osposobljen za dijagnostikovanje i zbrinjavanja urgentnih stanja u internoj medicini.
Osposobljenost nakon tri meseca boravka na nefrologiji u okviru tromesečnog staža:
NEFROLOŠKI POREMEĆAJI-teorija I
I - informisanost
R - reproducibilnost
D -dijagnoza
T - terapija
P-prevencija
METODSKA JEDINICA I R D T P
Infekcije donjih partija urinarnog trakta + + + + +
Infekcije gornjih partija urinarnog trakta + + + + +
Kalkuloza urinarnog trakta + + +
Glomerulonefritisi primarni + + +
Glomerulonefritisi sekundarni + + +
Nefrotski sindrom + + + +/-
Hronična slabost bubrega + + + +
Usporavanje progresia HBI + + +
Anemija u HBI + + +
Sekundarni hiperparatireoidizam + + +
Acido-bazni poremećaji + + +
Akutna slabost bubrega + + + +/-
Radiokontrastna nefropatija + + +
Tubulointersticijumske bolesti + +
Policistična bolest bubrega + + +
Hipertenzija + + + + +
Vaskularne bolesti bubrega + + +
Hemodijaliza + +
Peritoneumska dijaliza + +
Transplantacija - priprema + +
Dijabetesna nefropatija + + + +
Renalne tubulske acidoze +
Urođene bolesti bubrega +
Tumori bubrega +
Nefrologija-propedevtika
Simptomi i znaci bolesti bubrega
Procena nutritivnog statusa
Procena stepena slabosti bubrega
Nefrološke analize
Osnovni dinamski testovi u nefrologiji I
Specijalizant izvodi
izvodi uz kontrolu mentora asistira pod nadzorom mentora
- 5 bolesnika sa ABI - interpretacija rezultata
dinamskih testova
- 10 bolesnika sa HBI - 10 interpretacija rezultata izotopa u nefrologiji
- 5 bolesnika sa - 3 CVK
nefrolitijazom
- 10 bolesnika sa različitim - 10 EHO
oblicima hipertenzije
- 3 bolesnika na PD - 1 DOPLER KS BUBREGA
- 5 bolesnika na HD
- 20 sa cistitisom
- 10 interpretacija rezultata imunologije u nefrologiji
3.2. Druga faza specijalizacije
Trajanje
Deo specijalizacije neposredno usmeren na nefrologiju ne sme da bude kraći od 3 godine.
Kratak opis osposobljavanja i cilj
Obrazovni program treba da obezbedi da lekar na specijalizaciji stekne znanja neophodna da sa uspehom zbrinjava bolesnike sa akutnim i hroničnim bolestima bubrega u ambulantnim i bolničkim uslovima. U toku specijalizacije lekar treba da se osposobi da samostalno proceni stanje i preuzme odgovornost za lečenje akutnih i hroničnih bolesnika. Osnovu specijalizacije predstavlja upoznavanje s kliničkom fiziologijom i patofiziologijom bubrega i njihovom korelacijom sa kliničkim poremećajima i ispitivanjem funkcije bubrega. Bitan deo programa specijalizacije je i sticanje znanja iz radiologije, nuklearne medicine i specifičnih laboratorijskih postupaka za dijagnozu i lečenje bolesti bubrega. Neophodno je da lekar na specijalizaciji nauči da pravilno indikuje i primenjuje sve navedene dijagnostičke postupke u kliničkom radu.
Tokom druge faze specijalizacije lekar sve samostalnije obavlja poslove lekara na odeljenju i lekara u specijalističkoj ambulanti pod posrednim nadzorom mentora.
Kada završi drugu fazu specijalizacije lekar treba da bude potpuno osposobljen za polaganje specijalističkog ispita iz nefrologije.
3.3. Sadržaj druge faze specijalizacije
Program specijalizacije treba da omogući lekaru da tokom specijalizacije stekne znanje i postane klinički kompetentan u polju bolesti bubrega.
Moraju se obezbediti prostorni uslovi i oprema za sticanje znanja i veština za široki spektar bolesti bubrega uključujući navedene, ali se ne isključuju druge bolesti:
Posebna pažnja se poklanja zaraženim HIV virusom i bubrežnim problemima u vezi sa ovim stanjem;
3.3.1.Prevencija bolesti bubrega;
3.3.1.2. Rehabilitacija bolesnika sa bolestima bubrega, uključujući kriterijume selekcije, prihvatanje programa (intrahospitalno, ambulantno i u kući) i dugotrajno praćenje posebno bolesnika sa hroničnom insuficijencijom bubrega (dugotrajna primena hipoproteinske dijete u kućnim uslovima, sprovđenje nekih postupaka dijalize) ;
3.4. Obrazovni proces mora da omogući lekaru na specijalizaciji da stekne znanje i da se osposobi za obavljanje postupaka:
3.4.1. pregled i interpretacija promena u urinu i peritoneumskom dijalizatu, tkivu bubrega pomoću citoloških i histoloških pregleda u saradnji sa specijalistima odgovarajućih grana (mikrobiologije, patologije) ;
3.4.2 perkutanu arterijsku punkciju
Tokom obrazovnog procesa specijalizant može da se osposobi za
3.4.3. postavljanje centralnog venskog katetera;
Nadalje specijalizant mora da se osposobni da tumači sledeće:
3.4.4. Postupke rendgenske dijagnostike, uključujući rendgenske slike bubrega, tomografije, snimke uz pomoć radionuklida, renograme, angiograme bubrega, ultrasonograme i nativne snimke drugih metoda;
3.4.5. Složenije testove funkcije bubrega, kao što su testovi tubulske funkcije, acidifikacije i koncentracije urina, bioimpedance, procene nutritivnog statusa, procene kvaliteta dijalize
3.4.6. Neophodno je da specijalizant usvoji znanja koja su tesno povezana sa srodnim područjima medicine i kad god je to moguće stekne što više praktičnog iskustva. Ovo se posebno odnosi na:
3.5. Intenzivnu terapiju i negu.
U cilju sticanja adekvatnog iskustva specijalizant mora da provede 6 meseci na nefrološkom odeljenju za intenzivnu negu bolesnika. U ovo vreme može da se uračuna i deo vremena već proveden u intenzivnoj jedinici tokom zajedničkih osnova, ali ne u dužem trajanju od jednog meseca;
3.5.1. Urologiju
Specijalizant mora da radi u tesnoj vezi s urolozima i da stekne dovoljno znanja iz urologije. To se posebno odnosi na postupke u periodu pre operacije i posle operacije. Boravak na urologiji traje 1 mesec;
3.5.2.Radioterapiju i onkologiju
Specijalizant u tesnoj saradnji s odgovarajućim stručnjacima mora da stekne teorijsko i praktično znanje u radioterapiji i hemioterapiji raka bubrega i urotelijuma
3.5.3. Fizioterapiju s posebnim osvrtom na bubrežne bolesnike;
3.5.4. Istraživački rad
Specijalizanti moraju da učestvuju u istraživanjima. Neophodno je obezbediti dovoljno vremena tokom boravka na odeljenjima da se specijalizant osposobi za istraživački rad. U idealnim uslovima specijalizant bi celu jednu godinu proveo radeći na naučnoistraživačkim projektima. Mentor vodi specijalizanta u istraživačkom radu i pravi odgovarajuću preraspodelu radnog vremena da se to omogući;
3.5.5.Opcioni program.
3.5.5.1. Poučavanje
Specijalizant mora da stekne dovoljno iskustva da svoja znanja prenese studentima i mlađim specijalizantima. Da bi se to obezbedilo uključuje se u obrazovni program ustanove u kojoj specijalizant boravi.
NEFROLOŠKI POREMEĆAJI-teorija II
I - informisanost
R - reproducibilnost
D -dijagnoza
T - terapija
P-prevencija
METODSKA JEDINICA I R D T P
Infekcije donjih partija urinarnog trakta + + + + +
Infekcije gornjih partija urinarnog trakta + + + + +
Kalkuloza urinarnog trakta + + + + +
Glomerulonefritisi primarni + + + + +
Glomerulonefritisi sekundarni + + + +/-
Nefrotski sindrom + + + +/-
Hronična slabost bubrega + + + + +
Usporavanje progresija HBI + + + +
Anemija u HBI + + + +
Sekundarni hiperparatireoidizam + + + +
Acido-bazni poremečaji + + + +
Akutna slabost bubrega + + + +
Radiokontrastna nefropatija + + + + +
Tubulointersticijumske bolesti + + + +
Policistična bolest bubrega + + + +
Hipertenzija + + + + +
Vaskularne bolesti bubrega + + +
Hemodijaliza + + +
Peritoneumska dijaliza + + +
Transplantacija - priprema + + + +
Dijabetesna nefropatija + + + + +
Renalne tubulske acidoze + +
Urođene bolesti bubrega + + +
Tumori bubrega + +
Metode izmene plazme + +
4. OBAVEZNI POSTUPCI I VEŠTINE
Specijalizant mora samostalno da uradi sledeće postupke i da za to dobije potvrdu mentora:
Nefrologija-propedevtika
Simptomi i znaci bolesti bubrega
Procena nutritivnog statusa
Procena stepena slabosti bubrega
Nefrološke analize
Dinamski testovi u nefrologiji
Testovi tubulskih funkcija (10)
Procena kvaliteta dijalize (10)
Intepretacija vizelizacionih metoda u nefrologiji
Praktična obuka
Specijalizant
izvodi uz kontrolu mentora asistira
- 10 bolesnika sa cistitisom - 50 pregleda urina
- 5 bolesnika sa
pijelonefritisom
- 5 bolesnika sa akutnim - izvođenju dinamskih testova
prestankom rada bubrega
- 10 bolesnika sa HBI - 6 scintigrafija bubrega
(interpretacija nalaza
dobijenih primenom
radioaktivnih izotopa)
- 10 bolesnika sa nefrotskim - 50 EHO bubrega
sindromom
- 3 bolesnika sa poremećajem - 10 plasiranje CVK
metabolizma elektrolita
i tečnosti
- 10 bolesnika sa GN - 10 biopsija bubrega
- 5 sa dijabetesnom
nefropatijom
10 komplikacija HD - 5 doplera ks bubrega
10 komplikacija PD - 1 plasiranje PK
10 hipertenzija - 5 edukacija bolesnika na PD
Neophodno je da specijalizant u potpunosti upozna navedene metode da bi kvalitetno interpretirao nalaze.
6. Alergologija i Klinička imunologija
(60 meseci)
Osnove specijalizacije
Specijalizacija alergologije i kliničke imunologije je obrazovni proces tokom kojeg lekar stiče teorijsko i praktično znanje iz date oblasti, što mu omogućava da kao specijalista samostalno zbrine obolele od akutnih i hroničnih alergijskih i imunskih bolesti. Najvažnija uloga specijalizacije je da omogući sprovođenje najviših standarda prevencije, dijagnostike i lečenja bolesnika sa ovim bolestima. Jedan od važnih ciljeva specijalizacije je i da lekar specijalista shvati neophodnost dalje kontinuirane medicinske edukacije uz primenu svih novih naučnih i tehnoloških saznanja.
Trajanje i sadržaj specijalizacije
Specijalizacija iz oblasti alergologije i kliničke imunologije traje 5 (pet) godina i može se podeliti u dve faze. Na specijalizaciju mogu biti upisani lekari koji su proveli najmanje dve godine na opštoj ili internoj medicini.
Prva faza podrazumeva osnovno obrazovanje iz oblasti interne medicine koje je zajedničko za sve specijalnosti interne medicine i traje 2 godine.U tom periodu lekar stiče znanja o opštim aspektima interne medicine i njenih subdisciplina, sa posebnom pažnjom na dijagnostikovanje i lečenje akutno obolelih pacijenata.Za vreme trajanja ovog dela, specijalizant će provesti najmanje 3 meseca na svim subdisciplinama interne medicine: kardiologija, gastroenterologija, endokrinologija, hematologija, nefrologija, reumatologija i pulmologija.
Druga faza traje 3 godine i njome se stiče alergološko i imunološko znanje.Poslednja, peta godina se može iskoristiti i za sticanje zvanje akademskog specijaliste kroz poseban naučno-istraživački rad. U tom slučaju pored specijalističkog ispita neophodna je i odbrana rada iz oblasti alergologije i kliničke imunologije.
Obuka specijalista izvodi se u institucijama ili grupi institucija koje imaju mogućnost izvođenja celog programa specijalizacije i koje su akreditovane od strane Ministarstva zdravlja za tu vrstu poslova.
Program specijalizacije
Prva faza
Traje dve godine.U okviru prve faze specijalizant sluša teorijska predavanja i savladava određene veštine koje su predviđene programom koji je zajednički za sve subdiscipline interne medicine. Prelazak na drugu fazu biće moguć po završetku ispita koji se preporučuje u pismenoj formi.
Druga faza
Traje tri godine.Za to vreme specijalizant pohađa teorijsku nastavu u toku dva-tri semestra u toku kojih savladava znanja iz oblasti alergologije i kliničke imunologije po određenom programu nastavnih jedinica.U toku tri godine trajanja druge faze specijalizant provodi 30 meseci u ustanovi/ustanovama u kojima može dobiti adekvatnu praktičnu obuku iz oblasti alergologije i kliničke imunologije. Specijalizant mora da bude osposobljen da rešava sledeće kliničke probleme:
(*) Akutna urtikarija i angioedem različite geneze:
Izazvana Lekovima
Hranom
Venomima insekata
Lateksom
Infekcijama
(*) Hronična urtikarija i angioedem različite geneze:
Idiopatski oblik
Različiti oblici fizičke urtikarije
Dermografizam
Urtikarija na pritisak
Urtikarija na svetlo
Urtikarija i angioedem na vibracije
Urtikarija na hladnoću
Urtikarija na toplotu
Holinergička urtikarija
Adrenergička urtikarija
Kontaktna urtikarija
Naporom izazvana urtikarija
Izazvana parazitima i amebama
Udružena sa različitim oboljenjima digestivnog trakta:
ulkus,infekcija sa HP,kalkuloza ž.kese
Hereditarni angioedem
Urtikarijalni vaskulitis
(*) Anafilaktički šok različite geneze:
Izazvan Lekovima
Hranom
Venomima insekata
Idiopatska sistemska anafilaksa
(*) Alergijski i idiopatski hronični rinitis:
Senzibilizacija na polene drveća,trava i korova,kućnu prašinu i grinje
Rinitis bez komorbiditeta sa ostalim bolestima gornjih ili donjih disajnih puteva
Rinitis u komorbiditetu sa atopijskom astmom
Rinitis sa hroničnim sinusitisom
Rinitis sa nazalnim polipima
Rinitis sa učestalim infekcijama gornjih disajnih puteva,posebno sa otitis media sa efuzijama
Idiopatski hronični rinitis (vazomotorni rinitis) bez senzibilizacije na inhalacione alergene
(*) Atopijska bronhijalna astma:
Senzibilizacija na polene drveća,trava i korova,kućnu prašinu i grinje
(*) Alergijska astma izazvana alergenima radne sredine (profesijska astma)
(*) Aspirinom izazvana astma:
Aspirinski trijas (astma,nealergijska hipersenzitivna reakcija izazvana aspirinom i nazalna polipoza)
(*) Druge alergijske i imunološke bolesti pluća:
Hipersenzitivni pneumonitis (alergijski bronhioloalveolitis)
Eozinofilna pneumonija
Alergijska bronhopulmonalna aspergiloza
Eozinofilna pneumonija kod osoba sa astmom
Hronična (kriptogena) pneumonija
Hipereozinofilni sindrom
Alergijska granulomatoza i angiitis
ARDS
(*) Alergijske reakcije izazvane venomima insekata:
Rani tip reakcija
Sistemska anafilaksa
Anafilaktička reakcija (urtikarija,angioedem,bronhospazam)
Pozni tip reakcija
Neurološka oštećenja
Nefropatije
(*) Alergijske reakcije izazvane hranom
Senzibilizacija izazvana različim nutritivnim alergenima
Oralni sindrom alergije
Izolovani orofaringealni simptomi i znaci
Udruženi orofaringealni i anafilaktički simptomi i znaci
Sistemska anafilaksa
Udružena sa fizičkim naporom
Anafilaktičke reakcije izazvane aditivima hrane i konzervansima
Tartrazin
Kalijummetabisulfit
Mononatrijumglutamat (sindrom kineskog restorana)
Natrijumbenzoat
(*) Alergijske reakcije izazvane lekovima:
Senzibilizacija izazvana lekovima
Penicilinski lekovi i ostali betalaktamski antibiotici
Lokalni anestetici
Miorelaksantna sredstva
Reakcije humoralnog poremećaja imuniteta:
- Anafilaktičke reakcije
- Citotoksične reakcije:
Citopenije i intersticijalni nefritis
- Imunskokompleksne reakcije:
Serumska bolest
Anafilaktoidna purpura
Sistemski eritemski lupus izazvan lekovima
Reakcije celularnog poremećaja imuniteta:
- Kontaktni dermatitis
- Oštećenja jetre:
Hepatitis
Granulomska oštećenja jetre
Holestaza
- Oštećenja pluća - fibroza posle primene citostatika
- Encefalomijelitis kao postvakcinalna reakcija IV tipa imuniteta
Nealergijska hipersenzitivna reakcija izazvana lekovima:
Nesteroidni antiinflamacioni lekovi
- ciklooksigenazni inhibitori (aspirin,ibuprofen,diklofenak)
- pirazolonski analgetici
Jodna kontrastna sredstva
Program premedikacije kod osoba sa nealergijskom hipersenzitivnom reakcijom izazvanom JKS
Opšti anestetici
Hipersenzitivni sindromi izazvani lekovima (karbamazepin, propiltiouracil i dr.)
(*) Alergijske reakcije izazvane lateksom
(*) Atopijski dermatitis u sklopu alergijskog rinitisa i atopijske bronhijalne astme
(*) Primarne i sekundarne imunodeficijencije
(*) Vaskulitisi primarno izazvani poremećajem sistema komplementa
(*) Primarni vaskulitisi:
Sistemski nekrotizujući vaskulitisi
Klasični nodozni poliarteritis
Alergijski angiitis i granulomatoza
Hipersenzitivni vaskulitis
Njegenerova granulomatoza
Arteritis sa džinovskim ćelijama
Temporalni arteritis
Takayasu arteritis
Behcetova bolest
(*) Sistemske bolesti vezivnog tkiva
Sistemski eritemski lupus (sa posebnim osvrtom na lupus nefritis i neurolupus)
Polimiozitis/Dermatomiozitis
Sistemska skleroza
Mešovita bolest vezivnog tkiva
Sjogrenov sindrom
Overlap sindromi
(*) Imunoterapija (alergen-specifična imunoterapija polenima i grinjama i venomima insekata)
(*) Supstituciona imunoterapija i.v. imunoglobulinima kod primarnih i sekundarnih imunodeficijencija
(*) Terapija primarnih vaskulitisa i sistemskih bolesti vezivnog tkiva (sa posebnim osvrtom na pulsnu terapiju glikokortikoidnim lekovima i drugim imunosupresivnim lekovima)
(*) Desenzibilizacija na lekove
(*) Laboratorijska dijagnostika alergijskih reakcija ranog tipa
(*) Laboratorijska dijagnostika autoimunskih bolesti
Tokom specijalizacije specijalizant treba da ovlada sledećim veštinama:
O = organizuje, I= izvodi, U = upoznaje
(*) Kožni testovi sa inhalacionim i nutritivnim alergenima:
Skarifikacioni
Prick
Prick to prick
Intradermalni
Subkutani
Patch O,I (500 procedura)
(*) Provokacioni testovi u dijagnostici atopijskih bolesti disajnih puteva:
Test za dokazivanje nespecifične bronhijalne reaktivnosti sa metaholinom
Test za dokazivanje specifične bronhijalne reaktivnosti sa alergenom
Rinoprovokacioni testovi sa inhalacionim alergenima (poleni,k.prašina i grinje)
Konjuktivalni testovi; O,I (100 procedura)
(*) Testovi funkcije pluća O,I (200 procedura)
(*) Doznoprovokacioni testovi sa aditivima hrane
O,I (50 procedura)
kalijummetabisulfit, natrijumbenzoat, tartrazin, natrijummonoglutamat
(*) Kožni testovi u dijagnostici medikamentne alergiji
skarifikacioni,prick,intradermalni,subkutani,i.v.
O,I (300 procedura)
Doznoprovokativno testiranje u medikamentnoj alergiji
intradermalno,subkutano,i.v. O,I (300 procedura)
(*) Sprovođenje dijagnostičkih procedura sa jodnim kontrastnim sredstvima u pacijenata sa visokim rizikom i premedikacija pre primene JKS
O,I (50procedura)
(*) Testiranje fizičke alergije
"ice cube" test
test imerzijom u hladnoj vodi
test naporom
test pritiskom
testovi za solarnu alergiju O,I
(*) Sprovođenje imunoterapije metodom hiposenzibilizacije
klasična i brza metoda
subkutana i sublingvalna O,I (50 procedura)
(*) Određivanje koncentracije ukupnog serumskog IgE U
(*) Određivanje ostalih imunoglobulina u serumu (IgG,IgA,IgM) U
(*) Određivanje koncentracije specifičnog IgE u krvi
(penicilin,venomi insekata, poleni, k.prašina i grinje) U
(*) Određivanje histaminemije U
(*) Određivanje komponenti i titra komplementa U
(*) Određivanje različitih autoantitela U
Sistemske bolesti vezivnog tkiva
Primarni vaskulitis
Organ-specifične bolesti (jetra,štitasta žlezda i dr.)
Iz svega iznetog praktično se definišu oblasti subspecijalizacije iz alergologije i kliničke imunologije:
(*) Atopijske bolesti disajnih puteva
(*) Druge alergijske i i munološke bolesti pluća
(*) Alergijske bolesti izazvane lekovima
(*) Alergijske bolesti izazvane hranom
(*) Imunodeficijentna stanja
(*) Autoimunske bolesti
(*) Alergen-specifična imunoterapija različitim alergenima (polenima, k.prašinom, grinjama i venomima insekata
U toku 36 meseci druge faze specijalizant je na stručnom usavršavanju iz alergologije i kliničke imunologije u toku 30 meseci, koristi tri meseca godišnjeg odmora,dva meseca je na dermatologiji,a mesec dana na ORL,što će doprineti kvalitetu edukacije.
7. Reumatologija
(60 meseci)
Opšte odredbe
Specijalizacija iz reumatologije počinje posle obavljenog staža opšteg dela interne medicine u trajanju od 2 godine.
Namena specijalizacije
Specijalizacija je obrazovni proces tokom kojeg lekar stiče teorijsko i praktično znanje i iskustva iz oblasti reumatologije, što mu omogućava da kao specijalista samostalno zbrine obolele od akutnih i hroničnih reumatskih bolesti. Obuhvaćeni su svi aspekti zbrinjavanja bolesnika: dijagnostika, terapija, rehabilitacija i prevencija bolesti.
Specijalista je osposobljen i za planiranje i izvođenje stručnih projekata, kao i za pružanje stručne pomoći u odgovarajućim projektima drugih autora.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz reumatologije traje 5 (peti) godina.
Svaki lekar na specijalizaciji ima glavnog mentora koji prati tok njegove specijalizacije. Za nadzor nad izvođenjem pojedinih veština odgovorni su neposredni mentori veština.
Završetak specijalizacije
Kada glavni mentor zaključi da je specijalizant obavio sve propisane procedure specijalizacije predlaže se da se specijalizantu odobri pristupanje specijalističkom ispitu kojim se završava specijalizacija. Po uspešno položenom specijalističkom ispitu, lekar stiče stručno zvanje specijalista reumatolog.
Program specijalizacije
Zajedničke osnove
Trajanje specijalizacije zajedničkih osnova interne medicine je 2 godine, odnosno 22 radna meseca i 2 meseca godišnjeg odmora. Od toga na reumatologiji se provodi 2 meseci.
Prva godina
Sticanje teorijskih i praktičnih znanja iz različitih područja interne medicine na internističkim odeljenjim u institucijama KCS i nastavnim bazama Medicinskog fakulteta u Beogradu. Specijalizant se detaljno upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku uzimanjem anamneze, objektivnim pregledom, odabirom određenih dijagnostičkih procedurea i načinom lečenja. Uči se opisivanju i tumačenju sledećih pregleda: biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenograma, ultrasonograma, EKGa i funkcionalnih ispitivanja pojedinih organa.
Pod nadzorom mentora propisuje terapijske postupke i prati njihov učinak. Upoznaje štetna dejstva lekova i metode za njihovo sprečavanje. Uči vođenje medicinske dokumentacije.
Druga godina
Tokom druge godine upotpunjuje znanja iz oblasti interne medicine koja nisu bila obuhvaćena na prvoj godini. Lekar obavlja slične dijagnostičke i terapijske postupke kao i tokom prve godine specijalizacije, ali sa više samostalnosti. Osposobljava se za zbrinjavanje urgentnih internističkih bolesnika. Uključuje se u dežurstva u zdravstvenoj ustanovi, uz lekara specijalistu, kao mlađi dežurni lekar. Prisustvuje i učestvuje u konzilijarnim pregledima bolesnika.
Kratak opis osposobljenosti
Tokom prve godine provodi vreme kao sobni lekar pod neposrednim nadzorom mentora i/ili odeljenskog lekara specijaliste. Druge godine obavlja posao samostalnog odeljenskog lekara pod nadzorom mentora. Na kraju druge godine specijalizant treba da bude upoznat sa svim disciplinama interne medicine i da posebno bude obučen i osposobljen za dijagnostikovanje i zbrinjavanja urgentnih stanja u internoj medicini.
Druga faza specijalizacije
Opis discipline
Reumatologija je specijalizacija u medicini posvećena dijagnozi i lečenju bolesti kao i bolnih i funkcionalnih poremećaja muskuloskeletnog aparata tj. lokomotornog sistema i sistema vezivnog tkiva, kao i pratećih mekih tkiva. Ona obuhvata zapaljenske bolesti muskulo-skeletnog sistema, vezivnog tkiva i krvnih sudova; degenerativne bolesti zglobova i kičme; metaboličke poremećaje koji se manifestuju u lokomotornom aparatu; poremećaje mekog tkiva i bolesti unutrašnjih organa i nervnog sistema u smislu u kojem su u vezi sa prethodno navedenim bolestima, onako kako je navedeno u "Klasifikaciji bolesti lokomotornog aparata" (Compendia Rheumatologica Volume 4, EULAR Publishers, Basel, 1979) .
Zbog svega navedenog reumatologija podrazumeva interdisciplinarno znanje, posebno interne medicine, ortopedije, neurologije i neurohirurgije, fizijatrije sa rehabilitacijom itd. Reumatolog treba da bude upoznat sa etiologijom, patogenezom i epidemiologijom relevantnih bolesti. Aktivnosti reumatologa treba da se, s jedne strane, usmere na dijagnostičke procedure, uz korišćenje ili pristup kliničkim, laboratorijskim, metodama vizuelizacije i drugim posebnim tehnikama (ECG, sonografija, artroskopija, endoskopija, elektromiografija i dr.) i sa druge strane, na terapiju i praćenje bolesti, što uz farmakološke metode ukljujčuje i primenu lokalnih injekcija, fizioterapiju, ortopedske zahvate, radnu terapiju, ergonomske mere i psihosocijalnu negu. Reumatolog takođe treba da bude upoznat i sa prognozom, profilaksom i socio-ekonomskim značajem reumatoloških oboljenja, kao i da poseduje iskustvo u prepoznavanju indikacija za hirurške intervencije na lokomotornom aparatu.
Ciljevi specijalizacije
Poslediplomska obuka koja vodi do zvanja reumatolog-specijalista treba da kandidatu omogući sticanje znanja i veština, nakon čega postaje kompetentan u celoj oblasti reumatologije, što uključuje sledeće aktivnosti:
- obavljanje specijalističke prakse
- konsultativni rad
- saradnju sa specijalistima fizikalne terapije i rehabilitacije za primenu ovih metoda u reumatskim oboljenjima
- aktivno učestvovanje u prevenciji reumatskih bolesti i obrazovanju pacijenata
Trajanje specijalizacije
Deo specijalizacije neposredno usmeren na reumatologiju traje 4 godine odnosno 44 radna meseca i 4 meseca godišnjih odmora.
Nastavni program
OPŠTA ZNANjA, VEŠTINE I STAVOVI
Osnovna znanja
Uključuju znanja iz anatomije, biohemije, fiziologije, biomehanike, patofiziologije bola, ćelijske i molekularne biologije i genetike (relevantna za reumatske bolesti) .
Poznavanje reumatskih bolesti
Široko teorijsko znanje o reumatskim bolestima (lista se nalazi u Dodatku A Opisa specijalizacije) . Uključuje znanja iz epidemiologije, etiologije, patogeneze, patologije, kliničke slike, prirodne istorije i praćenja ovih bolesti.
Klinički kontakt sa pacijentima
Uključuje sposobnost specijalizanta da uzme istoriju bolesti i izvede klinički pregled pacijenta sa muskulo-skeletalnim poremećajem, uključeni su specijalni podaci i metode navedene u Programu specijalizacije.
Dijagnoza sistemske bolesti
Zahteva poznavanje specifične kliničke slike i funkcija zahvaćenih organa: npr. bubrega, pluća, očiju itd.
Izbor i interpretacija odgovarajućih laboratorijskih
testova
Zahteva poznavanje hematoloških, imunoloških, biohemijskih i histopatoloških promena koje prate reumatske bolesti i bolesti kostiju.
Poznavanje uloge metode vizuelizacije tehnika
u reumatološkoj dijagnostici
Zahteva pozvananje indikacija i interpretacije tehnika vizuelizacije kao što su konvenvionalna radiologija Dž zracima, CT, MRI i tehnike sa radio izotopima, kao i poznavanje i interpretacija rezultata kapilaroskopije.
Poznavanje uloge mernih tehnika korišćenjem metoda
vizuelizacije (merenje gustine kostiju i ultrasonografija)
u reumatološkoj dijagnostici
Zahteva poznavanje indikacija i interpretacije mernih tehnika kao su osteodenzitometrija i ultrasonografija u reumatološkoj dijagnostici
Razumevanje uloge neurofiziologije u dijagnostici reumatskih bolesti (za detalje videti u poglavlju Opis specijalizacije)
Demonstriranje iskustva u vezi sa reumatskim bolestima kod pacijenata svih životnih doba
(za detalje videti u poglavlju Opis specijalizacije)
Hitna stanja u reumatologiji i hitna stanja za bolesnike
Sticanje iskustva u hitnim stanjima u reumatologiji i hitnim stanjima kod bolesnika (videti listu u Opisu specijalizacije)
Razumevanje indikacija, primene i kontrole terapije
lekovima koji se koriste u lečenju reumatskih bolesti
Uključuje poznavanje nesteroidnih antizapaljenskih lekova, lekova koji menjaju tok bolesti (LMTB), citotoksičnih lekova, imunosupresora, bioloških agenasa, kortikosteroida, analgetika, psihotropnih lekova, gastroprotektora i lekova za lečenje osteoporoze (za detalje videti Opis specijalizacije) .
Razumevanje uloge profesija srodnih medicini u lečenju
reumatskih bolesti
Uključuje razumevanje metoda koje pri lečenju bolesnika sa reumatskim bolestima koriste radni terapeuti, fizioterapeuti i specijalizovane kliničke sestre. Takođe, uključuje poznavanje kulturnih, socijalnih i psiholoških posledica ovih bolesti, kao i načine prevazilaženja invaliditeta (vožnja prilagođenih kola, kolica za nepokretne, specijalna sedišta i dr.) . Poznavanje balneoterapije i njenih terapijskih mogućnosti u odgovarajućim centrima (za detalje videti u poglavlju Opis specijalizacije)
Razumevanje uloge manipulativnih i mobilizacionih tehnika
Predviđa se da se ova vrsta znanja stekne pohađanjem specifični medicinski odobrenih kurseva ili boravkom u odgovarajućim klinikama koje će u budućnosti odobriti nadležna institucija.
Razumevanje uloge pomoćnih medicinskih specijalizacija (kao što su ortopedija, anestezija i rehabilitacija)
Uključuje boravak na klinikama posvećenim ovim oblastima medicine.
Upoznavanje uloge koju u lečenju reumatskih bolesti ima obrazovanje bolesnika kao i saznanja o saradnji stručnog
osoblja u lečenju bolesnika
Ovo podrazumeva znanje iz široke oblasti obrazovanja pacijenata, kao i timski pristup u njihovom lečenju.
Razumevanje socio-ekonomskih i pravnih aspekata
reumatskih bolesti
Zahteva direktan kontakt sa socijalnim radnicima i drugim stručnjacima u radu sa osobama sa posebnim potrebama. Ovo obuhvata i sposobnost pisanja zvaničnih izveštaja
Upoznavanje sa pristupom nekonvencionalne (alternativne) medicine reumatskim bolestima
Specijalizant treba da bude svestan postojanja nekonvencionalnih terapija i tretmana koji su na raspolaganju bolesnicima sa reumatskim bolestima.
Razvoj istraživačkog iskustva
Podrazumeva učenje procedura analize podataka i razumevanje principa i prakse kliničkih ispitivanja, pretraživanje i korišćenje literature. U krajnjem koraku specijalizant bi trebalo da bude sposoban za samostalnu promociju, nadgledanje i izvođenje istraživanja.
Pedagoško iskustvo
Demonstriranje nastavnih sposobnosti u radu sa medicinskim i pomoćnim osobljem, i u smislu stečenog iskustva i pohađanjem specifičnih kurseva.
Specijalna znanja
1 Punkcija zglobova i aspiracija sinovijske tečnosti i analiza sinovijske tečnosti Od specijalizanta se traži da pokaže sposobnost za punkciju i davanje injekcija u zglobove korišćenjem odgovarajućih tehnika.
Od specijalizanta se očekuje da prepozna pod mikroskopom karakteristike nezapaljenske, zapaljenske, hemoragične i septičke sinovijske tečnosti i da je sposoban da prepoznaje kristale na polarizacionom svetlosnom mikroskopu (za detalje videti u poglavlju Opis specijalizacije) .
2 Izvođenje biopsije sinovije iglom
Od specijalizanta se očekuje da pokaže sposobnost za izvodjenje biopsije sinovije iglom za biopsiju.
3 Davanje injekcija u meka tkiva
Specijalizant treba da se osposobi za davanje injekcija u teniski/golfski lakat, karpal tunel, tenosinovitis/tetivne čvoriće fleksora, bursitis, tendinitis i plantarnu fasciju.
4 Sticanje savetodavnih i komunikativnih veština
Očekuje se da ovo bude stalno sticanje veština putem specijalističke obuke, a možda i kursevima koji uključuju video demonstracije. Trebalo bi da kulminira sposobnošću specijalizanta da savetuje pacijente, njihove rođake i svoje kolege.
5 Sticanje veština za rukovođenje reumatološkom organizacionom jedinicom
Predviđa se sticanje rukovodećih veština, pohađanjem specifičnih kurseva za koje je specijalizantu potrebno omogućiti dovoljno vremena i finansijsku podršku.
6 Prepoznavanje značaja metoda kontrole (provere) i specifičnih mera ishoda
Od specijalizanta se očekuje da pohađa i da stiče iskustva prisustvom lokalnim/regionalnim kliničkih sastancima i na specijalizovanim nacionalnim sastancima i traži se znanje i veštine merenja ishoda za određene reumatske poremećaje.
U toku specijalizacije reumatologije specijalizant je obavezan da položi osam kolokvijuma sa sledećim temama:
1. Reumatoidni artritis
2. Spondiloartropatije
3. Sistemske bolesti vezivnog tkiva
4. Giht i druga metabolička oboljenja zglobova
5. Reumatske bolesti dece
6. Degenerativna oboljenja zglobova
7. Metaboličke bolesti kostiju
8. Vanzglobna reumatska oboljenja
8. Gastroenterologije
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Program specijalizacije
Specijalizant za vreme trajanja specijalizacije treba da obradi bar 1000 bolesnika sa internističkim bolestima (300 novih hospitalizovanih bolesnika i 700 ambulantnih, od toga bar 165 prvih pregleda) . Na odeljenju treba da vodi od 10-20 bolesnika. U toku specijalizacije mora da obavi bar minimalan broj propisanih obaveznih obrada i zahvata odnosno da asistira u složenijim obradama i zahvatima.
POČETNI PROGRAM
Trajanje 2 (dve) godine (22 radna meseca, 2 meseca odmora)
Prva godina:
Teorijsko i praktično znanje iz oblasti Interne medicine specijalizant savladava na Internom odeljenju (u matičnoj ustanovi) . Specijalizant se detaljnije upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku, uključujući anamnezu, fizički pregled, utvrđivanje plana ispitivanja kao i izbor lečenja. Vežba pri opisivanju i oceni rezultata biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenskih snimaka, ehosonografskih pregleda, EKG i funkcionih ispitivanja pojedinih organa. Upoznaje se sa načinima uzimanja materijala, njihovom primenom u predanalitičkoj fazi, kao i mogućnostima i načinima laboratorijske dijagnostike u pojedinim laboratorijama.
Pod neposrednim nadzorom mentora (načelnika odeljenja) planira lečenje i kontroliše njegov tok i uspeh terapije. Upoznaje se sa štetnim efektima lekova i metodama sprečavanja istih.
Upoznaje se sa načinom vođenja medicinske dokumentacije.
Druga godina
Specijalizant radi kao u prvoj godini, ali tako da postepeno sve samostalnije obavlja dijagnostičke postupke i određuje lečenje. Mentor vrši nadzor savladanih veština i ocenjuje uspeh.
Osposobljava se za samostalni rad u hitnoj (urgentnoj) internističkoj praksi. Uključuje se u dežurnu službu i u ambulantni rad. Upoznaje se sa pojedinim užim oblastima Interne medicine, metodama i tehnikama dijagnostike, kao i specifičnog lečenja. Učestvuje u radu konzilijuma.
NASTAVAK SPECIJALIZACIJE
Trajanje 3 (tri) godine (33 radna meseca, 3 meseca odmora)
Treća godina
Specijalizant celu godinu provodi na Klinici za gastroenterohepatologiju pod nadzorom specijaliste iz uže specijalizacije iz gastroenterohepatologije. U toku treće godine organizuje se dvosemestralna nastava iz gastroenterohepatologije po navedenim metodskim jedinicama. Na kraju ove godine vrši se izbor tema za rad iz uže specijalizacije iz gastroenterohepatologije.
Četvrta i peta godina
U toku ove dve godine specijalizant se edukuje u Polikliničko-dijagnostičkom centru gde prvih šest meseci boravi u endoskopskoj jedinici obučavajući se za gastroduodenoskopiju i kolonoskopiju (dijagnostičku i terapijsku) . Sledećih šest meseci provodi u specijalizovanoj endoskopskoj jedinici ERCP (endoskopska retrogradna holangio-pankreatografija) gde se, takođe, upoznaje sa dijagnostičkim i terapijskim ERCP procedurama. Tri meseca specijalizant se upoznaje sa dijagnostičkim i terapijskim procedurama u kabinetu za ultrazvučnu dijagnostiku abdomena, a sledeća tri meseca u kabinetu za endoskopsku ultrasonografiju. Dva meseca specijalizant provodi po raznim dijagnostičkim kabinetima -Rendgen, Komjuterizovana tomografija (CT) i multislajsna kompjuterizovana tomografija (MSCT) abdomena, magnetna rezonanca (MRI), pozitronska emisiona tomografija (PET), institut za nuklearnu medicinu i jedinica za funkcionalnu dijagnostiku digestivnog sistema. Po jedan mesec specijalizant kruži u Klinici za digestivnu hirurgiju i Institutu za Onkologiju.
Tokom ove dve godine specijalizant sprovodi istraživanje u okviru teme rada.
Na kraju petogodišnjeg specijalističkog staža specijalizant polaže usmeni ispit iz gastroenterohepatologije. Posle položenog usmenog ispita specijalizant je dužan da u sledećih šest meseci odbrani rad iz uže specijalizacije iz gastroenterohepatologije.
METODSKE JEDINICE
Gastroezofagealna refluksna bolest (GERB)
Gastritisi i ulkusna bolest
Malapsorpcioni sindrom
Inflamatorne bolesti creva
Funkcionalni poremećaji digestivnog sistema (dijagnostika i lečenje)
Tumori GIT-a
Krvarenje iz GIT-a
Akutni abdomen
Hepatitisi i ciroze
Metaboličke bolesti jetre
Jetra i lekovi, alkoholna bolest jetre
Autoimune bolesti jetre
Bolesti bilijarnog sistema
Tumori jetre
Akutni i hronični pankreatitis
Tumori pankreasa
Vaskularne bolesti GIT-a
Dijagnostika oboljenja digestivnog sistema (endoskopija, patohistologija, ERCP, EHO, EUS, CT, NMR, MRCP, nuklearna medicina)
Hirurgija u digestivnom sistemu
Onkologija u gastroenterohepatologiji
VEŠTINE
Specijalizant treba da samostalno obradi i uradi, najmanje:
30 pacijenata sa krvarenjem iz GIT-a
30 pacijenata sa hepatičnom insuficijencijom
10 nazogastričnih sondi
30 rektosigmoidokopija
10 paracenteza
50 ultrazvučnih pregleda trbuha
Da asistira u najmanje:
100 gastroskopija
50 kolonoskopija
20 ERCP (dijagnostičkih)
20 ERCP (interventnih)
20 EUS
10 biopsija jetre
9. Hematologija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Cilj specijalizacije iz hematologije je nastavni proces u kome specijalizant stiče teorijsko i praktično znanje iz oblasti hematologije za samostalno zbrinavanje većine bolesnika sa akutnim i hroničnim bolestima unutrašnjih organa. Pod zbrinjavanjem sa podrazumeva znanje o prevenciji bolesti, postavljanju dijagnoze, lečenju i rehabilitacija bolesnika.
Trajanje i struktura specijalizacijc
Specijalizacija iz hematologije traje 5 (pet) godina i sastoji se od:
- početnog dela (zajednički deo, jedinstven zajednički program) koji traje dve godine i
- nastavka edukacije koji traje 3 godine.
Program specijalizacija
Specijalizant za vreme trajanja specijalizacije mora da obradi bar 1000 bolesnika sa internističkim bolestima (300 novih hospitalizovanih bolesnika i 700 ambulantnih, od toga bar 165 prvih pregleda) . Na odeljenju treba da vodi 10-20 bolesnika.
U toku specijalizacije mora da obavi bar minimalan broj propisanih obaveznih obrada i zahvata odnosno da asistira u složenijim obradama i zahvatima.
POČETNI PROGRAM
Trajanje 2 godine (22 radna meseca, 2 meseca odmora)
Prva godina
Teorijsko i praktično znanje iz oblasti interne medicine savladava na internom odeljenju. Specijalizant se detaljnije upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku, računajući anamnezu fizikalni pregled, utvrđivanje plana ispitivanja kao i izbor lečenja. Vežba pri opisivanju i oceni rezultata biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenskih snimaka, ehosonografskih pregleda, EKG funkcionhih ispitivanja pojedinih organa. Upozunavanje sa načinima uzimanja materijala, njihovom pripremom u predanalitičkoj fazi kao i mogućnostima i načinima laboratorijske dijagnostike u pojedinim laboratorijama.
Pod neposrednim nadzorom mentora planira lečenje i kontroliše njegov tok i uspeh terapije kod pacijenat.
Upoznavanje sa štetnim učincima lekova i metodama sprečavanja istih. Upoznavanje sa načinima vođenja dokumentacija.
Druga godina
Specijalizant radi kao u prvoj godini, ali tako da postepeno sve samostalnije obavlja dijagnostičke postupke i određuje lečenje. Mentor vrši nadzor savladanih veština i ocenjuje uspeh.
Osposobljava se za samostalni rad u hitnoj (urgentnoj) internističkoj aktivnosti. Uključuje se u dežurstva. Počinje da se uključuje i u rad u ambulanti. Upoznaje se sa pojedinim užim oblastima interne medicine metodama i tehnikama dijagnostike, kao i specifičnog lečenja. Učestvuje u radu konzilijuma.
Očekivana osposobljenost
Posle prve godine, klinički lekar pod neposrednim nadzorom mentora, tj. lekara na odeljenju. Posle druge godine, samostalni klinički lekar pod nadzorom mentora.
Vlada dijagnostikom i lečenjem urgentnih stanja u internoj pod nadzorom mentora.
Nastavak edukacije
Trajanje tri godine (33 radna meseca, 3 meseca odmora)
Područja:
Endokrinologija - 3 meseca
Gastroenterologija - 4 meseca
Hematologija sa tečajem iz transfuziologije 0.5m - 3,5 meseca
Intenzivna interna medicina - 3.5 meseca
Kardiologija - 4 meseca
Angiologija - 2 meseca
Nefrologija - 3 meseca
Pulmologija i alergologija - 4 meseca
Reumatologija - 3 meseca
Urgentna interna sa toksikologijom - 2 meseca
Onkologija, infektivne bolesti - 1 mesec
Ukupno: 33 meseca
Sadržaj programa: sastavni deo programa su propisani zahvati obrade i asistencija odnosno vrednovanje pojedinih zahvata.
Očekivana osposobljenost
Stariji specijalizant koji sasvim samostalno obavlja posao kliničkog lekara, samostalnog lekara u specijalističkoj ambulanti pod posrednim nadzorom mentora.
Osposobljenost nakon 3,5 meseca boravka na hematologiji u okviru staža:
HEMATOLOŠKI POREMEĆAJI - teorija
I - informisanost
R - reproduktibilnost
D -dijagnoza
T - terapija P-prevencija
METODSKA JEDINICA
Bolesti pluripotentne i opredeljenih matičnih ćelija
hematopoeze. Podela i dijagnozni principi I R D T
Principi terapije u malignim hemopatijama I R
Klasifikacija i diferencijalna dijagnoza anemije,
indikacije za primenu transfuzije I R D T
Anemija izazvane infuincijencijom kostne srži zbog
poremećaja u zajedničkoj ili opredeljenoj matićnoj
ćeliji eritrocitne loze I R D T
Anemije izazvane poremećajima sinteze DNK
(metabolastne) poremećajima sinteze hemoglobina
(hiposideremijske), anemije u hroničnih bolesnika I R D T
Nasledne hemolizne anemije (nasledna, sferocitoza,
nasledna elipotocitoza paraksizmalna, noćna
hemoglobururija I R D T
Stečena hemolizne anemije, hemolizne anemije
traumatske hemolizne anemije I R D T
Poremećaji granulocitne loze neutropenija
agranulocitoza, leukoidne reakcije I R D T
Hronične mijeloproliferativne bolesti, plicitemija
rubra vera,hronična mijeloidna leukemija, agnogena
mijeloidna metaplazija primarna trombocitemija I R D T
Hronične limfoproliferativne bolesti I R D T
Imunoproliferativne bolesti (MM, MNj, MGUS) I R D T
Hodgkinski limfom, dijagnostika podela i I R D T
Nehodgkinski limfomi dijagnostika, klasifikacija
i lečenje I R D T
Akutne leukemije, dijagnostika podela i lečenje I R D T
Nasledni poremećaji hematostaze I R D T
Dijagnostika podela i lečenje I R D T
Stečeni poremećaji hemostaza dijagnostika podela
i lečenje I R D T
Trombofilije i tromboza I R D T
Antitrombozna terapija I R D T
Splenomegalije hipersplenizam dijagnostika podela
i lečenje I R D T
Hematološka propedevtika
Simptomi i znaci hematoloških poremećaja
Pregled limfnih žlezda, jetre i slezine
Procena i značaj kliničkog stadijuma bolesti i prognostičkih parametara
Skoring sistemi u hematološkim oboljenjima
Procena težine i značaja hemoragijskg sindroma
Procena tromboembolizma
Hematološke analize
Osnovni testovi u hematologiji
Osnovni citološki pregled sa citohemijskim bojenjima
Osnovni testovi hemostaze
Specijalizant izvodi uz kontrolu mentora
Hematologija
- 10 bolesnika sa teškom anemijom
- 10 bolesnika sa mijeloproliferativnim bolestima (AML, MPS, MDS)
- 10 bolesnika sa limfo i imunoproliferativnim bolestima ALL, NHL, MH, LLC, HCL, MM, NjB
- 10 bolesnika sa urođenim i stečenim poremećajem hemostaze (hemofilija, vNjB, ITP, TTP, DIK)
- 20 punkcija kostne srži
- 10 biopsija kostne srži
Specijalizant asistira
- 100 krvnih slika
- 100 testova hemostaze
- 100 bolesničkih diferencialnih krvnih slika
- 30 citoloških pregleda razmaza kostne srži
- 30 citoloških razmaza akutnih leukemija
- seminar iz citologije krvnih ćelija
11 poslednjih meseci specijalizant provodi u ustanovi tercijalnog značaja (Klinički Centar) .
HEMATOLOŠKI POREMEĆAJI - teorija
I - informisanost
R - reproducibilnost
D - dijagnoza
T - terapija
P - prevencija
Metodska jedinica
Normalna histologija kostne srži, limfnih čvorova
i slezine na konvencionalnoj i elektronskoj
mikroskopiji I R D T
Regulacija hematopoeze, mikrosredina, citokini,
faktori rasta, hormoni i receptori Pluripotentne
matične ćelije hematopoeze i ispitivanje matičnih
ćelija hematopoeze I R D T
Eksperimentalni model u izučavanju poremećaja
hematopoeze
Matične ćelije opredeljene za eritropoezu I R D T
Eritropoeza i njena regulacija
Matične ćelije opredeljene za granulocitopoezu
Granulocitopoeza i njena regulacija
Megakariocitopoeza i njena regulacija I R D T
Limfopoeza i njena regulacija
Citogenetika i molekularna genetika u hematologiji. I R D T
Klonalnost
lmunoglobulini: struktura i funkcija I R D T
Primena monoklonskih antitela u hematologiji
Značaj apoptoze u hematološkim I R D T
malignitetima
Mehanizmi genetski uslovljenih
oštećenja u hematologiji
Hemostazni sistem: struktura i funkcija zida krvnog
suda, I R D T
Trombocita, koagulacionog i fibrinoliznog sistema
Klasifikacija bolesti matičnih ćelija I R D T
Aplastična anemija,
Eritroblastopenija, PNH
Akutne leukemije: etiologija, patogeneza,
klasifikacija, dijagnostika i lečenje I R D T
Hronična mijeloproliferativna oboljenja: I R D T
Klasifikacija
HGL, AMM, PV, Sekundarna eritrocitoza, ET,
Sekundarne trombocitoze
Histopatologija akutnih i hroničnih
mijeloproliferativnih oboljenja
Imunološka fenotipizacija akutnih
mijeloproliferativnih bolesti I R D T
Mijelodispaslatični sindromi
Farmakologija citotoksičnih lekova I R D T
Rezistencija na lekove u hematološkim maligniteti
Fiziologija, biohemija i funkcija eritrocita. I R D T
Metabolizam Fe, hema, vitamina B,2 i folne kiseline.
Eritrocitokinetika: stvaranje, vek i razgradnja
eritrocita
Anemije: Klasifikacija I R D T
Anemije usled nedostatka gvoždja
Anemije zbog poremećaja sinteze DNK
Anemija u hroničnim bolestima i hroničnoj bubrežnoj
insuficijenciji
Stečene hemolizne anemije I R D T
Anemije zbog enzimskog deficita u eritrocitima,
poremećaja membrane ili poremećaja u sintezi
hemoglobina
Biohemija i funkcija granulocita I R D T
Promena broja granulocita u patološkim stanjima,
neutropenije i agranulocitoza
Granulocitoze: leukemoidna reakcija
Biohemija i funkcija trombocita I R D T
Trombocitokinetika, stvaranje, vek i razgradnja
Klasifikacija trombocitopenija
Urodeni poremećaji trombocita
Trombocitopenije uslovljene povećanom razgradnjom,
smanjenom proizvodnjom ili poremećenom
distribucijom trombocita. Sindrom hipersplenizma I R D T
Klasifikacija hemoragijskih sindroma I R D T
Vaskularni hemoragijski sindrom
Hemoragijski sindromi uslovljeni urođenim
nedostatkom koagulacionih činilaca
Hemoragijski sindromi uslovljeni stečenim
nedostatkom činilaca koagulacije i DIK
Biohemija i funkcija monocita i makrofaga. Bolesti
uslovljene poremećajem monocita i makrofaga I R D T
Klasifikacija limfoproliferativnih bolesti I R D T
Hodgkinov limfom
Nehodgkinski limfom
Novi terapijski pristupi u lečenju limfoma I R D T
Histopatologija Hodgkinove bolesti i NHL
Imunoproliferativne bolesti: multipli mijelom,
primarna makroglobulinemija i bolest teških lanaca. I R D T
Gamapatije: monoklonske i poliklonske
Klasifikacija imunodeficitnih stanja
Urođeni i stečeni deficit imuniteta
Imunofenotipizacija i citogenetika u
limfoproliferativnih oboljenja I R D T
HLL i leukemija vlasastih ćelija. Bolesti slezine.
Klasifikacija benignih limfoproliferativnih
bolesti
Limfoproliferativne bolesti udružene sa HTLV-I i II
i EBV
Tromboza. Etiopatogeneza i klinički značaj urođene
i stečene trombofilije. I R D T
Farmakološki principi delovanja antitrombocitnih,
antikoagulantnih i fibrinolitičkih lekova
Krvne grupe i njihov značaj u hematologiji I R D T
Konzervacija krvi. Odvajanje sastojaka krvi
Transfuzijske reakcije i njihova prevencija I R D T
Osnovni principi afereze i indikacije za njenu primenu
Transfuzione transmisivne bolesti
Profesionalna oštećenja krvi i krvotvornih organa I R D T
Uticaj jonizujučeg zračenja na hematopoezu
Pofirije
Alogena transplantacija kostne srži I R D T
Autologa transplantacija kostne srži i matičnih
ćelija periferne krvi
Genska terapija i molekularna manipulacija
Detekcija minimalne rezidualne bolesti
Infektivne komplikacije i lečenje u bolesnika
sa malignim hematološkim bolestima I R D T
Hematološka propedevtika
Simptomi i znaci hematoloških poremećaja
Pregled limfnih žlezda, jetre i slezine
Procena kliničkog stadijuma bolesti
Procena IPI skora
Procena težine i značaja hemoragijskg sindroma
Procena težine i značaja tromboembolizma
Hematološke analize
Osnovni testovi u hematologiji
Osnovni citološki pregled sa citohemijskim bojenjima
Osnovni testovi hemostaze
Specijalizant izvodi uz kontrolu mentora
Hematologija
Obavezno izvodi Specijalizant asistira
- 20 bolesnika sa teškom anemijom - 100 krvnih slika
- 10 bolesnika sa mijeloproliferativnim bolestima (MPS, MDS) - 100 testova hemostaze
- 20 bolesnika sa akutnom leukemijom - 100 bolesničkih diferencialnih krvnih slika
- 30 bolesnika sa limfo i imunoproliferativnim bolestima (NHL, MH, LLC, HCL, MM, NjB) - 50 citoloških pregleda razmaza kostne srži
- 20 bolesnika sa urođenim i stečenim poremećajem hemostaze (hemofilija, vNjB, ITP, TTP, DIK) - 10 ispitivanja na protočnoj citometriji
- 10 ispitivanja kariotipa ili 10 kultura kostne srži
- 20 bolesnika sa trombozom i antikoagulantnom Th - 50 citoloških razmaza akutnih leukemija
- 50 punkcija kostne srži - Klinički seminar iz hematologije
- 30 biopsija kostne srži - seminar iz citologije krvnih ćelija
10. Gerijatrija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Cilj programa specijalizacije gerijatrije je daleko od toga da nauči specijalizante širokom spektru celokupne medicine, već je da razvije kurilikulum baziran na medicini koja se bavi činjenicama. Taj kurilikulum bi trebao da odgovori u potpunosti velikom rastu populacije starih u svetu,a posebno u Srbiji. Specijalizacija gerijatrije je po svojoj suštini multidisciplinarna i to i iskazuje u svom sistemu gerijatrijske procene (comprehensive geriatric assessment) i multidisciplinarne rehabilitacije.
Na kraju, program specijalizacizacije gerijatrije mora u svojoj osnovi biti dinamičan, jer samo tako može odgovoriti brzoj demografskoj promeni stanja svetske populacije.
Trajanje, struktura specijalizacije
Specijalizacija traje 4 godine od kojih dve godine opšte interne medicine i dve godine gerijatrije. Specijalizacija je dominatno klinička i mora biti obavljena u većoj meri na klinikama, a samo delom u institucijama kućnog lečenja i ostalim ustanovama za lečenje i negu starih osoba.
Program specijalizacije obuhvata biološke, socijalne i medicinsko-psihološke osnove bolesti starih osoba.
Program:
I godina
Uvod
Opšta gerontologija i osnovi starenja
Demografski i epidemiološki aspekti starenja društva
1. Starost i starenje
2. Socijalno-medicinski pristup starenju i starosti
3. Socijalna zaštita starih ljudi
4. Zdravstveno vaspitanje u starosti
5. Savremena organizacija zaštite zdravlja starijih osoba
6. Uspešno starenje
7. Multidimenzionalna procena starih
8. Patologija funkcionalne nesposobnosti
Osnovni problemi starenja:
Nepokretnost
Inkontinencija
Nestabilnost
Intelektualne promene
1. Poremećaji homeostaze vode i soli u starijih osoba
2. Imuni sistem u starosti
3. Akcidentalna hipotermija i hipertermija
4. Padovi u starosti
5. Poremećaji funkcije debelog creva
6. Menopauza i klimakterijum
7. Osteoporoza
8. Disfagija u starosti
9. Kognitivni i afektivni poremećaji u starosti
10. Poremećaji hoda i ravnoteže
11. Demencije
Spisak veština
1. Demografska analiza populacije i izrada piramide, sa posebnim osvrtom na ostarele.
Izvodi: 1
2. Epidemiološka analiza starosti i starenja.
Izvodi: 1
3. Osnovi metologije naučnog istraživanja u gerontologiji.
Izvodi: 1
Bolesti starenja:
Prevalentne bolesti
Atipična prezentacija bolesti
Gerijatrijski sindromi
1. Srce i krvni sudovi u starosti
2. Hipertenzija starijih osoba
3. Hronična srčana insuficijencija
4. Poremećaji srčanog ritma u starih
5. Opšti prinicipi pejsmeker terapije
6. Ishemijska bolest starih
7. Obstruktivna arterijska bolest starih
8. Urgentna stanja u populaciji starih obolelih od kardiovskularnih obolenja
9. Serumski lipidi i arterioskleroza
10. Diabetes melitus
11. Urgentna stanja u gerijatrijskoj endokrinologiji
12. Tireoideja u fiziološkom i patološkom starenju
13. Digestivni sistem u starosti
14. Fiziološke promene i patologija usne duplje kod starijih osoba
15. Bolesti jednjaka u starosti
16. Ulkusna bolest u starosti
17. Obolenja žučne kesice, žučnih puteva i pankreasa u starosti
18. Ishemijski kolitis
19. Divertikuloza kolona
20. Maligne neoplazme digestivnog trakta u starih
21. Hitna stanja u gerijatrijskoj gastroenterologiji
22. Malnutricija starih - Ishrana u starih
23. Anemije u osoba starijeg životnog doba
24. Maligne hemopatije
25. Poremećaji hemostaze u osoba starijeg životnog doba
26. Specifičnosti u vezi sa transfuzijom kod osoba starije životne dobi
27. Plućne bolesti u starih
28. Morfologija, funkcija i bolesti bubrega tokom starenja
29. Reumatske bolesti kod starih
Spisak veština
Anamneza i objektivni pregled ostarelog bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
2. Specifičnosti laboratorijske dijagnostike u starijih.
Gleda: 5 Asistira: 5
3. Osobenosti endoskopske dijagnostike starih bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5
4. Specifičnosti ehografskog pregleda ostarelih.
Gleda: 5 Asistira: 5
5. Evaluacija mentalnog statusa stare osobe.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
6. Procena funkcionalne sposobnosti zdrave i bolesne stare osobe.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
7. Odreivanje indikacija za rehabilitaciju starog pacijenta.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
8. Metodologija rehabilitacije ostarelih.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
9. Osobenosti anesteziološkog postupka u starih pacijenata.
Gleda: 5 Asistira: 5
10. Specifičnosti postoperativnog tretmana starih bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5
II godina
1. KV bolesti u starih
2. Starenje kože
3. Promene u oku usled starenja i očne bolesti
4. Staračka nagluvost (presbiakusis)
5. Specifičnosti hiruškog lečenja gerijatrijskog bolesnika
6. Urološki problemi u starosti
7. Adenom prostate
8. Impotencija u starosti
9. Hiruški problemi staračkog kuka
Rehabilitacija:
Procena funkcionalne sposobnosti
Promene pokretljivosti,nepokretnost i hendikep
Multidisciplinarna rehabilitacija
Smeštaj i podrška
1. Rana rehabilitacija u gerijatriji
2. Socijalna rehabilitacija
Spisak veština
1. Osobenosti dijagnostike i lečenja onkoloških starih bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5
2. Kontakt sa porodicom neizlečivog ostarelog pacijenta.
Gleda: 5 Asistira: 5
3. Saradnja sa socijalnim radnikom pri otpustu stare osobe iz bolnice.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
4. Elementi procene potrebe za smeštajem ostarelog pacijenta u Gerontološki Centar (Dom za stare) .
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
5. Nega starih osoba-prevencija dekubitusa
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 2
6. Kateterizacija mokraćne bešike starih osoba
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 2
7. Osobitosti EKG-a starih osoba
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
III godina
1. Farmakologija i nutricija starenja
2. Multidisciplinarni pristup gerontologiji
3. Principi zdravstvene i socijalne zaštite
4. Organizacija zdravstvene i socijalne zaštite
5. Prevencija zdrave i patološke starosti
6. Etička pitanja
7. Pravna pitanja
8. Kvalitet i kvantitet istraživanja
9. Upravljanje ustanovama za dugo ležanje ostarelih
10. Upravljanje, razvoj i rukovođenje gerijatrijskim medicinskim službama
Spisak veština
1. Procena međunarodnih potreba za socio-medicinskom službom nege starih osoba.
Izvodi: 1
2. Procena nacionalnih potreba za socio-medicinskom službom nege starih osoba.
Izvodi: 1
3. Procena zdravstvenog stanja ostarelih na teritoriji opštine.
Izvodi: 1
4. Plan rada gerontološke i gerijatrijske ustanove.
Izvodi: 1
5. Zdravstveno vaspitanje i intervju ostarelih osoba.
Izvodi: 1
6. Razvoj baze podataka
Izvodi: 1
7. Kontrola kvaliteta prikupljenih podataka.
Izvodi: 1
8. Procena kvaliteta rada gerontološke i gerijatrijske ustanove.
Izvodi: 1
9. Utvrđivanje prioritetnih potreba starih na odgovarajućim teritorijama
Izvodi: 1
10. Napraviti dijetnu šemu zdravih i bolesnih starih osoba
Gleda: 2 Izvodi: 2
11. Održati predavanja (ponašanje i zdravlje)
Gleda: 2 Izvodi: 2
12. Održati diskusione grupe
Gleda: 2 Izvodi: 2
13. Uraditi porodičnu dijagnostiku u kojoj postoje stari članovi
Gleda: 2 Izvodi: 2
Provera znanja u toku specijalističkog kruženja
Program podrazumeva tri osnovna modula, posle kojih je predviđen kolokvijum i to:
1. Osnove gerijatrije (bazni principi biologije starenja, homeostatskih sistema, demografija starenja, epidemiologija bolesti starenja, prevencija starenja, promocija uspešnog starenja, starizam, odnos smanjene funkcionalne sposobnosti, tarosti i bolesti, principi nege i lečenja, principi palijatvne nege, medicinska etika)
2. Interna medicina
3. Klinička gerijatrija (gerijatrijski sindromi, psihogerijatrija, rehabilitacija, planiranje otpusta iz bolnice, istraživanja, medicinska administracija, medicinska edukacija, razvoj gerijatrijskih servisa, kućno lečenje)
11. Infektologija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija iz infektologije je obrazovni proces u toku kog specijalizant dobija teorijsko i praktično znanje iz područja infektologije koje ga osposobljava za samostalno lečenje bolesnika obolelih od akutnih ili hroničnih bolesti izazvanih mikroorganizmima.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija traje pet godina podeljeno na:
- dve godine zajedničke osnove za:
a) internističke specijalizacije i
b) pedijatrijske specijalizacije (za infektologe za decu)
- tri godine - opšte i specijalističko infektološko kruženje za Infektologe za odrasle ili
- tri godine - po planu i programu specijalizacije Pedijatrije za Infektologe za decu
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
Specijalizacija infektologije može biti specijalizacija iz infektologije za odrasle i specijalizacija iz infektologije za decu.
Zajedničke osnove za internističke specijalizacije
Zajedničke osnove za internističke grane traju dve godine (22 meseca i 2 meseca odmora) .
Prva godina (11 radnih meseci, 1 mesec odmora)
A. Specijalizacija iz infektologije za odrasle:
- Urgentna medicina 5 meseci
- Interna medicina (opšte ili specijalizovano
internističko odeljenje) 6 meseci
Specijalizant se detaljnije upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku-anamneza, pregled, planiranjem i tumačenjem rezultata hematoloških, biohemijskih, radioloških, EKG-a i drugih nalaza; pod nadzorom mentora prati lečenje, tok i ishod, upoznaje se sa štetnim uticajem lekova. Upoznaje se sa vođenjem i značajem medicinske dokumentacije
B. Specijalizacija iz infektologije za decu
- Osnovna zaštita predškolske i školske dece 5 meseci
- Pedijatrija (opšta ili specijazovana
pedijatrijska odeljenja) 6 meseci
Specijalizant se detaljnije upoznaje sa pristupom obolelom detetu, heteroanamnezi, pregledu, planiranjem i tumačenjem rezultata hematoloških, biohemijskih, radioloških, EKG-a i drugih nalaza; pod nadzorom mentora prati lečenje, tok i ishod, upoznaje se sa štetnim uticajem lekova. Upoznaje se sa vođenjem i značajem medicinske dokumentacije
Druga godina (11 meseci rada i 1 mesec odmora)
Specijalizant obavlja zadatke kao u poslednjih 6 meseci prve godine. Sve više samostalno obavlja dijagnostičke postupke i određuje lečenje pod nadležnim nadzorom. Učestvuje u konzilijarnim pregledima.
Očekivana osposobljenost i ciljevi
- Prva godina-sobni lekar pod neposrednim nadzorom mentora ili odeljenskog lekara.
- Druga godina-samostalni sobni lekar pod nadzorom mentora
Savetuje se da u toku prve dve godine provede 6 meseci u Urgentnoj medicini. Očekuje se da savlada osnove dijagnostičkih i terapijskih postupaka hitnog zbrinjavanja bolesnika. Takođe se očekuje da ovlada znanjima osnovnih dijagnostičkih i terapijskih postupaka iz endokrinologije, gastroenterologije, onkologije, kardiologije, nefrologije, kao i interpretacije rezultata koji ukazuju na patološka stanja iz tih oblasti.
Predlaže se da provede po dve nedelje u odeljenjima radiologije, kliničke biohemije i nuklearne medicine, upozna se sa ograničenjima dijagnostičkih postupaka i mogućnostima interpretacije rezultata terapeutu.
Opšte i specijalističko infektološko kruženje
Opšte i specijalističko infektološko kruženje traje 3 godine (33 radna meseca, 3 meseca odmora)
A. Infektologija za odrasle
Specijalizant obavlja rad sobnog lekara na infektivnom odeljenju sa odraslim bolesnicima. Najmanje dva puta mesečno radi u ambulanti za prve preglede infektivnih bolesnika i najmanje dva puta mesečno u ambulanti za kontrolne preglede. Pod nadzorom mentora obavlja rad u specijalizovanim ambulantama (za HIV, lajmsku bolest, hepatitis itd.) Savladava veštinu dijagnostičkog i terapijskog pristupa bolesniku sa sumnjom na infektivnu bolest i bolesniku sa febrilnim stanjem, uči značaj tegoba koje se povezuju sa određenim organskim sistemima (CNS, respiratorni, digestivni itd.) .
Pedijatrijska infektologija
Specijalizant upoznaje karakteristike i stiče znanja o etiologiji, epidemiologiji, kliničkim simptomima i znacima, lečenju i sprečavanju infektivnih bolesti dece rezličite starosti.
Intezivna infektologija
Specijalizant uči prepoznavanje, dijagnostiku i lečenje akutnih infektivnih bolesti koje ugrožavaju život i zahtevaju intezivno lečenje a takođe i o pravilima higijene na ovim odeljenjima
Infektologija za decu
Nakon dve godine opšteg i specijalističkog infektološkog kruženja, specijalizanti Infektologije za decu tri godine obavljaju staž po planu i programu specijalizacije Pedijatrije.
Specijalizant obavlja rad sobnog lekara na odeljenju gde se leče deca obolela od infektivnih bolesti. Najmanje dva puta mesečno radi u ambulanti za prve preglede i dva puta mesečno u ambulanti za kontrolne preglede. Pod nadzorom mentora obavlja rad i u specijalističkim ambulantama.
Neophodno je da se upozna sa specifičnostima dijagnostičkih i terapijskih postupaka u cilju postavljanja ili isključivanja infektivne bolesti u odnosu na uzrast deteta, od novorođenčeta do adolescenta, uči značaj tegoba koje se povezuju sa određenim organskim sistemima (CNS, respiratorni, digestivni itd.) .
Trajanje specijalizacije na svakom posebnom odeljenju Meseci
Dečje odeljenje i bolnička ambulanta 5,5
Neonatološko odeljenje porodilišta 2,0
Predškolski dispanzer - neodložna pomoć pri Domu Zdravlja (DZ) 1,5
Školski dispanzer - neodložna pomoć pri DZ 1,5
Odsek za transfuziologiju 0,5
Klinički odsek za anesteziologiju Kliničko-bolničkog centra (KBC) 1,0
UKUPNO 12,0
Na dečjem odeljenju bolnice, klinike i ambulante specijalizant ovladava bazičnim znanjem pedijatrije. Na neonatološkom odeljenju u porodilištu ili (Ginekološko-akušerskoj klinici) ambulanti upoznaje se sa problematikom predporođajne i porođajne nege majke i deteta, obučava se za posao pedijatra po rođenju deteta i u kasnijim postporođajnim dobima (neonatalnom periodu) . Specijalizant ovladava sledećim veštinama:
a.) bazična-osnovna kardiopulmonalna reanimacija novorođenčeta (asistirana ventilacija balonom i maskom, spoljašnja masaža srca)
b.) prvi pregled novorođenčeta i procena po Apgar metodi
U predškolskom i školskom dispanzeru osvaja znanja na području primarne preventivne delatnosti, imunizacije, zdravstvenog rada i prosećivanja, savetovanje o nezi i ishrani, uređenju radnog i životnog okruženja, sprečavanje neadekvatnih socijalnih, i drugih neželjenih uticaja na zdravlje dece i omladine koristeći stečena znanja opšte medicine. U okviru mera sekundarne prevencije ovladava merama otkrivanja i lečenja bolesne dece do navršene 19 godine starosti. Tercijarna preventivna delatnost se obavlja u okviru izvođenja ambulantne i bolničke stručne delatnosti kao i u okviru drugih specijalizovanih zavoda za zdravstvenu zaštitu gde ovladava osnovnim principima unapređenja zdravlja i rehabilitacije.
U okviru predškolskog i školskog dispanzera ovladava načelima organizacije i koordinacije sa drugim službama preventivnog zdravstvenog delovanja, kao patronažna i babička služba, služba zdravstvene nege žena i omladine, opšte medicine kao i zubno-zdravstvene zaštite.
Na kliničkom odeljenju za anesteziologiju ovladava postupcima reanimacije iz urgentne medicine, na odeljenju transfuziologije praktičnim znanjem iz transfuziologije.
U toku naredna 24 meseca, (uključujući letnji raspust), specijalizant ima status odgovornog sobnog lekara pedijatra na usmerenim (užestručnim) kliničkim odeljenjima obavljajući stručni rad pod vođstvom mentora. Specifična užestručna znanja iz drugih oblasti dobija iz specijalizovanih ustanova gde se obavlja deo specijalizacije.
Osmišljava, kreira i vodi dijagnostički i terapijski proces. Uključuje se u dežurstvo na bolničkim odeljenjima, ambulantama i dispanzerima. Obavlja rutinska ispitivanja: biohemijska, mikroskopska, bakteriološka do složenijih citoloških, histoloških, imunoloških ispitivanja u specijalizovanim laboratorijama. Ovladava osnovama radiološke dijagnostike, a upoznaje se sa osnovnim principima ultrasonografske i elektrofiziološke dijagnostike.
Predviđeno trajanje specijalizacije na pojedinim kliničkim odeljenjima, specijalizovanim ustanovama i dispanzerima Meseci
Neonatologija 3,0
Pulmologija 2,5
Gastroenterologija 2,5
Nefrologija i urološka ambulanta 3,0
Alergologija, imunologija i reumatologija 2,5
Infektivne bolesti 2,5
Intenzivna nega - pedijatrija/dečja hirurgija 3,0
Otorinolaringologija 1,0
Ortopedija 0,5
Oftalmologija 0,5
Dermatologija 0,5
Dečja i preventivna stomatologija 0,5
Radiologija 1,0
Biohemijska i hematološka laboratorija 1,0
Ukupno 24,0
Tokom tromesečnog staža iz oblasti neonatologije upoznaje se sa dijagnostičko-terapijskim postupcima kod najčešćih patoloških stanja svojstvenih neonatalnom periodu, a posebno infekcijama, respiratornom patologijom i postupcima diferencijalne dijagnoze neonatalnog respiratornog distresa, neonatalnom hiperbilirubinemijom, kao i postasfiktičnim poremećajima. Upoznaje se sa principima transporta bolesnog novorođenčeta. Savladava sledeće veštine:
a.) dijagnostička lumbalna punkcija
b.) kompletan pregled novorođenčeta, uključujući i neurološki pregled
Kod pulmoloških pacijenata izvodi i interpretira mere plućne funkcije, interpretira kliničke i radiološke nalaze, ovladava kompletnim lečenjem deteta sa astmom, kao i praktičnom upotrebom lekova za astmu.
Na odeljenju za gastroenterologiju pored specifičnog pregleda gastroenterološkog pacijenta prisustvuje endoskopskim i drugim invazivnim metodama, ovladava njima, uključuje se u sva rutinska biohemijska, mikrobiološka, imunološka i histološka ispitivanja. Ovladava neinvazivnim tehnikama dijagnostike Helicobacter pylori, tumači disajne testove kao i serološke testove za celijačnu bolest.
Na nefrološkom odeljenju ovladava tehnikom pravilnog uzimanja uretralnih i drugih briseva, kateterizacije mokraćne bešike kod dece, značaja urikulta i brze dijagnostike sa test listićima.
Na alergološkom i reumatološkom odeljenju saznaje o dijagnostičkim i terapijskim mogućnostima kod bolesnika sa imunološkim deficitima, autoimunskim bolestima u razvojnom dobu. Pri težim anafilaktičkim reakcijama uči se hitnom postupku i tretmanu ovih stanja. Samostalno izvodi u bolnici alergološko kožno testiranje koristeći "Prick" intradermalne testove.
Na infektivnom odeljenju upoznaje se sa dijagnostikom i lečenjem febrilnih stanja i infektivnih bolesti dečjeg doba sa akcentom na preventivi infektivnih bolesti i posebnim delom o bolničkoj (hospitalnoj) higijeni.
Na odeljenju intenzivne nege pedijatrije i dečje hirurgije upoznaje se sa specifičnošću tretmana deteta kao hirurškog bolesnika, kao i metoda reanimacije, intenzivne urgentne terapije kod dece i omladine.
Na ortodontskom odeljenju se pod vođstvom mentora upoznaje sa problematikom ortodoncije razvojnog doba, dijagnostikom i lečenjem anomalija orofacijalne regije.
Na odeljenjima ortopedije, otorinolaringologije, oftalmologije i dermatologije upoznaje se sa dijagnostičkim i terapijskim procedurama specifičnim za dečji uzrast.
U biohemijskoj i hematološkoj laboratoriji ovladava dijagnostičkim procedurama, razlikuje normalne i patološke nalaze krvne slike pri mikroskopskom pregledu periferne krvi i drugih nalaza.
Na radiološkom odseku mora ovladati metodama RTG ispitivanja, primenu ultrazvučne dijagnostike (UZ) u pedijatriji, CT i NMR dijagnostike, kao i izotopska ispitivanja, njihov domet i indikacije kao i da nauči samostalnu interpretaciju nalaza.
Specijalizant mora učestvovati pri:
- Opisu 50 radiografija srca i pluća
- 5 ispitivanja gastro-intestinalnog trakta (3 gornjeg dela GIT-a, 2 irigografije)
- 30 UZ pregleda abdomena i 10 ostalih UZ pregleda (meka tkiva, Doppler)
- 6 MCUG
Program specijalističkog kruženja u toku 3. 4. i 5. godine specijalizacije (33 meseca kruženja i 3 meseca g.o.)
za specijalizante Infektologije za odrasle
program kruženja spec.za odrasle (meseci) spec za decu (meseci) (**)
3. godina specijalizacije
infektologija za odrasle (***) l2 2
infektologija za decu (***) 12 (*)
4. i 5. godina specijalizacije
dermatologija 1 1 (*)
pedijatrijska infektologija 5
intezivna infektologija 2 2
neurologija 4 4
klinička mikrobiologija sa imunologijom 2 3
epidemiologija 2 2
neonatologija 2
gastroenterologija 1 2 (*)
hematologija 1 2 (*)
pulmologija 1 1 (*)
reumatologija 1
psihijatrija 1
(*) u pedijatrijskim odeljenjima
(**) uključujući 15 dana otorinolaringologije, ortopedije i oftalmologije
(***) tokom ove godine sprovodi se dvosemstralna teoretska nastava
Osposobljenost i cilj
Treća godina: samostalni sobni lekar pod neposrednim nadzorom mentora.
Četvrta i peta godina: stariji specijalizant koji u sve većoj meri obavlja poslove sam, kao sobni lekar ili lekar u specijalističkoj ambulanti, a pod nadzorom mentora.
Teoretska nastava
Tokom PRVE godine boravka u Institutu za infektivne bolesti (treća godina specijalizacije) specijalizant pohađa dvosemstralnu teoretsku nastavu.
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 8 kolokvijuma:
1. AIDS i stečene imunodeficijencije
2. Osipne groznice
3. Crevne infekcije
4. Nejasna febrilna stanja
5. Antiomikrobna terapija u infektologiji
6. Infekcije centralnog nervnog sistema
7. Infekcije u trudnoći
8. Tropkse (uvezene) bolesti
9. Akutni i hronični virusni hepatitisi
Tokom specijalizacije specijalizant se osposobljava za:
- samostalni specijalistički rad na infektivnim odeljenjima,
- samostalno specijalističko vođenje ambualntne službe,
- postavljanje dijagnoze i terapiju urgentnih stanja iz oblasti infektivnih bolesti
- ciljani izbor analiza i tumačenje dobijenih rezultata kod sumnje na infektivne bolesti,
- saradnju sa lekarima drugih grana medicine u cilju otkrivanja, dokazivanja, lečenja ili prevencije infektivnih bolesti i lečenja bolesnika sa temperaturom nejasne etiologije,
- saradnju sa lekarima drugih grana medicine u cilju otkrivanja, dokazivanja, lečenja ili prevencije infektivnih bolesti kod imunokompromitovnog bolesnika,
- izbor antibiotika i nadzor antibiotske terapije u skladu sa preporučenim racionalnim korišćenjem antibiotika,
- aktivno učešće u timovima za suzbijanje intrahospitalnih infekcija,
- aktivnu saradnju sa epidemiolozima, doktorima opšte prakse i drugim osobljem, pri suzbijanju infekctivnih bolesti,
- saradnju sa kliničkim mikrobiologom,
- prepoznavanje, dijagnostikovanje i lečenje impportovanih (uvezenih) bolesti.
3. PLAN SPECIJALIZACIJE
Specijalizant mora u toku specijalizacije uraditi za godinu dana
- obradu 200 novih bolesnika
- 500 ambulantnih pregleda od čega 200 prvih pregleda
- na odeljenju da vodi 7-10 bolesnika
Mora da savlada da samostalno izvodi, da asistira i da interpretira veštine koje su detaljno precizirane planom specijalizacije koji dobija pri upisu.
Specijalizant je dužan da vodi evidenciju o savladanim veštinama
Spisak veština za lekare na specijalizaciji iz infektologije
predmet Veština gleda asistira izvodi
Infektivne bolesti lumbalna punkcija, citološki pregled likvora 10 50
uzimanje materijala: hemokultura, urinokultura, brisevi, koprokultura 10
uzimanje guste kapi i razmaza 5 10
slepa biopsija jetre, laparoskopija jetre 5
paracenteza ascitesa, 3 5
snimanje EKG-a i interpretacija 5 20
proktoskopija, rektalni tuše 5 10
reanimacija vitalno ugroženih bolesnika 10
sternalna punkcija 5
punkcija limfne žlezde i tumefakta 5
gastrična lavaža 10
izvodjenje i čitanje testova ELISA metoda 10
desenzibilizacija pri davanju seruma 2 10
Kardiologija
obrada bolesnika u ehokardiografskom kabinetu 5
urgentna dijagnostika i terapija 5
merenje venskog pritiska 5 5 2
dopler pregled perifernih krvnih sudova 5
merenje krvnog pritiska Holter metodom 5 5
obrada kardioloških bolesnika 10
upoznavanje sa principima ehokardiografske dijagnostike 10 10 5
gastroenterologija
obrada bolesnika sa gastrointestinalnim oboljenjem u poliklinici 10
Rutinska, urgentna, operativno-terapijska endoskopija organa za varenje 10 10
punkcija abdomena i diferancijalno-dijagnostički pregled ascitesa 5 5 5
slepa biopsija jetre 5 5
tumačenje odredjenih nalaza pri ispitivanju funkcije creva i pankreasa 10 10
tumačenje radioloških nalaza pri ispitivanju organa za varenje 10 10
uergentna interna
prepoznavanje i utvrdjivanje pokazatelja vitalnih poremećaja kod teških bolesnika
uspostavljanje venskih linija 5 5 10
uzimanje krvi iz preponske arterije za gasne analize 5 10
uvođenje pridrživača jezika za obezbedjenje vazdušnog puta (er vej) 5 10
uvođenje nosno-želudačne sonde 5 5 10
uvođenje orotrahealnog- endotrahealnog tubusa 5 5 5
Hematologija
obrada hematoloških bolesnika 10
tumačenje hematoloških nalaza 20
upoznavanje sa hemoragijskim sindromom i agranulocitozom 10
rad u intenzivnoj nezi za hematološke bolesnike 5 5 2
upoznavanje sa punkcijom kostne srži 5 5 2
upoznavanje sa osnovnim radiološpkim metodama u hematologiji i metodom primene radioizotopa u hematologiji 10
Endokrinologija
tumačenje baznih nalaza vrednosti hormona 5 5
endokrinološka obrada bolesnika u poliklinici 5
ovladavanje principima pomoći u dijabetičnoj komi i hipoglikemiji 5 5 5
upoznavanje sa laboratorijskim metodama u endokrinologiji 20
upoznavanje sa insulinskom terapijom - indikacije, kontraindikacije, kontrola 20
Reumatologija
obrada bolesnika sa reumatološkim oboljenjima 8
upoznavanje sa obradom reumatoloških bolesnika u ambulanti 10
upoznavanje sa punkcijom zglobova i davanjem lekova intraartikularno 10 5
tumačenje radioloških nalaza kod grupa reumatskih oboljenja 10
upoznavanje sa laboratorijskom dijagnostikom reumatskih oboljenja i interpretacija nalaza 10
Psihijatrija
upoznavanje i ispitivanje osnovnih psihičkih funkcija 5 5
osnovni pristup dijagnostici i terapiji psihičkih poremećaja 5
uzpoznavanje sa bolesnicima koji boluju od alkoholizma i drugih zavisnosti 5 2
upoznavanje sa osnovama mentalne higijene 5
Mikrobiologija sa virusologijom i parazitologijom
sterilizacija laboratorijskog posudja 2
odredjivanje plazmidskog profila bakterija 2
primena DNA probe u identifikaciji bakterija 2
izvodjenje seroloških reakcija - aglutinacija, imunodifuzija 5 5 5
upoznavanje sa prostim i složenim bojenjem bakterija 10 5 2
upoznavanje sa tehnikom bakterioloških pregleda različitih uzoraka 20
obrada materijala za hemoklulturu, urinokulturu i koprokulturu 20 20
ispitivanje osetljivosti bakterija na antibiotike in vitro 10 10 10
dokazivanje bakterijskih toksina in vitro 5 5
biološki ogled 5 5 2
serološka dijagnpoza sifilisa i lajmske bolesti 5
reakcija aglutinacije na salmonele - Njidal 5
izolacija virusa na tkivnim kulturama, pilećem embrionu 5
detekcija virusa metodom imunofluorescencije 5
fluorescentno bojenje bakterija 5
izolacija klamidija na kulturi tkiva 5
izolacija mikoplazmi 5
uzimanje guste kapi i razmaza krvi 10 5 10
pregled stolice na crevne protozoe i helminte 10 10
pregled perianalnog brisa na jaja parazita 1 5
izolacija ameba iz stolice 1
pregled sadržaja ehinokokne ciste 1
pregled guste kapi krvi na parazite 10 2 10
pulmologija
obrada i praćenje pulmoloških bolesnika i učestvovanje u terapiji 10 15
obrada i praćenje bolesnika u urgentnim stanjima u jedinicama za respiracijsku reanimaciju 10 10
funkcionalno ispitivanje pluća - ventilacija, otpor, gasne analize 10 10
tumačenje radioloških nalaza pluća 20 10
neurologija
ovladavanje kompletnim neurološkim kliničkim pregledom 20
obrada bolesnika sa poremećajem svesti 5
auskultacija karotidnih arterija 5 10
davanje lekova intratekalno i epiduralno 5 5 2
paravertebralna blokada 2
procena nalaza isitivanja hemato-encefalne barijere 3 3 2
elektromiografija 5
test za ispitivanje latentne tetanije 2 2
indikacije za kompjuterski rendgenski pregled mozga i kičmene moždine 10
indikacije za MR pregled mozga i kičmene moždine 10
osnovne metode u dijagnostici tumora mozga 10
neurooftalmološki pregled - indikacije 5 2
indikacije za angiografiju i interpretacije nalaza 2
tenzilonski test, prostigminski test 2 2
Imunološka ispitivanja CST 5
pedijatrija +
uzimanje anamneze i pregled 10 20
procena rasta i razvoja dece 5 5
specifičnosi neonatološke anamneze 5
tumačenje osnovnih RTG nalaza u pedijatriji 10
Tumačenje nalaza gasnih i drugih analiza odojčeta i deteta 20
merenje arterijskog pritiska kod dece 2 10
upoznavanja sa radom genetskog savetovališta 3
nefrologija
praćenje i obrada nefroloških bolesnika 15
upoznavanje sa urgentnim stanjem u nefrologiji 10 5
funkcionalno ispitivanje bubrega 5 5 5
upoznavanje sa ehosonografijom bubrega 10 5
upoznavanje sa hemodijalizom, peritonealnom dijalizom i plazmaferezom 15 15
Epidemiologija
zdravstveni nadzor, upoznavanje
sanitarni nadzor, upoznavanje
vakcinacije - upoznavanje sa tehnikom izvodjenja 10 5
kontrola intrahospitalnih infekcija
epidemiološka anketa 1 10
obrada podataka iz epidemiološke ankete 2 2 2
medicinska biohemija
određivanje acido-baznog statusa 5 5
određivanje glikemije 5 5
određivanje ureje i kreatinina u serumu 5 5 5
upoznavanje sa klirens testovima 5
pregled mokraće: proteini, šećer, sediment 5 5 5
određivanje elektrolita u serumu 2
određivanje transaminaza u serumu 5 5
određivanje žučnih boja u mokraći 5 5 5
određivanje protrombinskog vremena 2
kvantitativno odredjivanje proteina u likvoru 5 5 2
određivanje elektrolita u likvoru 2
klinička nuklearna medicina
upoznavanje sa scintigrafijom jetre, štitne žlezde, kosti, slezine 5
upoznavanje sa tehnikom određivanja zapremine krvi, plazme i eritrocita 10
određivanje plućnog klirensa 1
imunoscintigrafija-upoznavanje sa tehnikom rada 5 1
hepatična radionunuklearna angiografija 2
radiologija
standardni snimci lobanje u dva pravca 10
CT 20
MR 10
RTG nalaz paranazalnih šupljina 20
nativni rtg pregled trbuha i interpretacija 10
radiolgrafija i radioskopija pluća 2
tumačenje rtg nalaza pluća 50
ultrazvučni pregled 20 10
dvosemestralna nastava
+ za specijalizaciju pedijatrijske infektologije provodi se 22 meseca u pedijatrijskoj ustanovi, gde se u postpusnoti osposobljava za lečenje dece
U toku 3, 4. i 5. godine specijalizacije specijalizant obrađuje:
- 100 bolesnika sa bolestima CNS-a
- 100 bolesnika sa tegobama gornjih disajnih puteva
- 50 bolesnika sa tegobama donjih disajnih puteva
- 10 bolesnika sa sumnjom na endokarditis
- 50 bolesnika sa crevnim tegobama
- 50 bolesnika sa temperaturom nejasnog porekla
- 100 bolesnika sa hepatitisom
- 20 bolesnika sa sumnjom na pollno prenosive bolesti
- 30 bolesnika sa lajmskom bolešću
- 100 bolesnika sa sumnjom na HIV infekciju
- 50 bolesnika sa AIDS-om
- 50 bolesnika sa sumnjom na sepsu
- 20 febrilnih bolesnika koji su imunokompromitovani
- 15 febnrilnih bolesnika kojima su ugrađene plastične proteze
Prisustvuje i diskutije
- 100 konzilijarnih pregleda
- 100 savetovanja o antibiotskom lečenju
- 10 savetovanja o značaju higijene u bolnici
(****) U nedostatku specijaliste iz tropskih bolesti, infektolog je dužan da ih dijagnostikuje i leči.
12. Pedijatrija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija iz pedijatrije je naučni i razvojni proces kojim se predviđa da specijalizant pedijatrije ovlada teoretsko i praktično znanje iz dijagnostike, lečenja, rehabilitacije kao i prevencije razboljevanja dece i omladine. Takođe, neophodno je da specijalizant ovlada i znanjima o promociji zdravlja dece i omladine kao i zdravstvene kulture koja je odgovara obimu njegovog posla i poziciji na kojoj se nalazi.
Trajanje i struktura specijalizacije
- Opšti deo - jedinstveni zajednički program koji traje 3 godine
- Specijalizovani deo - traje 2 godine i omogućava osvajanje znanja iz pojedinačnih (uže) stručnih područja
Programom specijalizacije stiče se zvanje specijaliste pedijatrije (stiče ga lekar po završetku 5-godišnje specijalizacije iz pedijatrije)
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
Pedijatrija je medicinska disciplina koja se bavi zdravom i bolesnom decom i omladinom. Bazirana je na unitarističkom pristupu, tako da objedinjuje preventivno i kurativno, kao i socijalnu i zdravstvenu delatnost kao i rehabilitaciju razvojnog doba. Poseban deo pedijatrijske delatnosti je namenjen preventivi, pre svega sprečavanju nastanka bolesti i bolesnih stanja, kao i štetnih uticaja okoline na organizam koji raste.
Ciljevi specijalizacije iz pedijatrije
Cilj specijalizacije iz pedijatrije je da se osposobi specijalista pedijatar da organizuje i izvodi preventivne aktivnosti u ustanovama zdravstvene zaštite dece i omladine, prati rast i razvoj, otkriva razvojne nepravilnosti i iste otklanja, pravilno ocenjuje i koriguje nutriciju, otkriva uzroke bolesti dece i omladine u okviru svojih mogućnosti, samostalno izvodi dijagnostičko-terapijske procedure u okviru dispanzerke službe, samostalno radi na pedijatrijskom odeljenju bolnice ili klinike, posreduje u prenosu znanja mentorstvom, vođstvom i nadzorom stručnog razvoja medicinskog kadra u ovladavanju osnova naučno-razvojnog gradiva iz pedijatrije.
Provera znanja
U toku specijalističkog staža specijalizanti su u obavezi da polože 11 kolokvijuma. Obavezni kolokvijumi su:
- Neonatologija
- Pulmologija
- Kardiologija
- Gastroenterologija
- Ishrana i poremećaji metabolizma
- Nefrologija
- Telesni rast, razvoj i endokrinologija
- Neurologija
- Hematoonkologija
- Imunologija, alergologija i infektivne bolesti
- Dečja hirurgija
Raspored i sadržaj programa specijalizacije iz pedijatrije
Opšti deo (3 godine)
Prva godina specijalizacije (12 meseci, uključujući letnji raspust)
Specijalizant radi posao sobnog lekara na dečjem odeljenju bolnice i/ili porodilišta i dispanzerskog lekara u predškolskom i školskom dispanzeru pod vođstvom neposrednog mentora pedijatra i/ili školskog lekara. Uz bolničku postelju i u dispanzeru ovladava teoretskim i praktičnim znanjem iz pedijatrije.
Tabela 1.
Trajanje specijalizacije na svakom posebnom odeljenju Meseci
Dečje odeljenje i bolnička ambulanta 5,5
Neonatološko odeljenje porodilišta 2,0
Predškolski dispanzer - neodložna pomoć pri Domu Zdravlja (DZ) 1,5
Školski dispanzer - neodložna pomoć pri DZ 1,5
Odsek za transfuziologiju 0,5
Klinički odsek za anesteziologiju Kliničko-bolničkog centra (KBC) 1,0
UKUPNO 12,0
Na dečjem odeljenju bolnice, klinike i ambulante specijalizant ovladava bazičnim znanjem pedijatrije. Na neonatološkom odeljenju u porodilištu ili (Ginekološko-akušerskoj klinici) ambulanti upoznaje se sa problematikom predporođajne i porođajne nege majke i deteta, obučava se za posao pedijatra po rođenju deteta i u kasnijim postporođajnim dobima (neonatalnom periodu) . Specijalizant ovladava sledećim veštinama:
a.) bazična-osnovna kardiopulmonalna reanimacija novorođenčeta (asistirana ventilacija balonom i maskom, spoljašnja masaža srca)
b.) prvi pregled novorođenčeta i procena po Apgar metodi
U predškolskom i školskom dispanzeru osvaja znanja na području primarne preventivne delatnosti, imunizacije, zdravstvenog rada i prosećivanja, savetovanje o nezi i ishrani, uređenju radnog i životnog okruženja, sprečavanje neadekvatnih socijalnih, i drugih neželjenih uticaja na zdravlje dece i omladine koristeći stečena znanja opšte medicine. U okviru mera sekundarne prevencije ovladava merama otkrivanja i lečenja bolesne dece do navršene 19 godine starosti. Tercijarna preventivna delatnost se obavlja u okviru izvođenja ambulantne i bolničke stručne delatnosti kao i u okviru drugih specijalizovanih zavoda za zdravstvenu zaštitu gde ovladava osnovnim principima unapređenja zdravlja i rehabilitacije.
U okviru predškolskog i školskog dispanzera ovladava načelima organizacije i koordinacije sa drugim službama preventivnog zdravstvenog delovanja, kao patronažna i babička služba, služba zdravstvene nege žena i omladine, opšte medicine kao i zubno-zdravstvene zaštite.
Na kliničkom odeljenju za anesteziologiju ovladava postupcima reanimacije iz urgentne medicine, na odeljenju transfuziologije praktičnim znanjem iz transfuziologije.
Druga i treća godina specijalizacije (24 meseca, uključujući letnji raspust)
Specijalizant ima status odgovornog sobnog lekara pedijatra na usmerenim (užestručnim) kliničkim odeljenjima obavljajući stručni rad pod vođstvom mentora. Specifična užestručna znanja iz drugih oblasti dobija iz specijalizovanih ustanova gde se obavlja deo specijalizacije.
Osmišljava, kreira i vodi dijagnostički i terapijski proces. Uključuje se u dežurstvo na bolničkim odeljenjima, ambulantama i dispanzerima. Obavlja rutinska ispitivanja: biohemijska, mikroskopska, bakteriološka do složenijih citoloških, histoloških, imunoloških ispitivanja u specijalizovanim laboratorijama. Ovladava osnovama radiološke dijagnostike, a upoznaje se sa osnovnim principima ultrasonografske i elektrofiziološke dijagnostike.
Tabela 2.
Predviđeno trajanje specijalizacije na pojedinim kliničkim odeljenjima, specijalizovanim ustanovama i dispanzerima Meseci
Neonatologija 3,0
Pulmologija 2,5
Gastroenterologija 2,5
Nefrologija i urološka ambulanta 3,0
Alergologija, imunologija i reumatologija 2,5
Infektivne bolesti 2,5
Intenzivna nega - pedijatrija/dečja hirurgija 3,0
Otorinolaringologija 1,0
Ortopedija 0,5
Oftalmologija 0,5
Dermatologija 0,5
Dečja i preventivna stomatologija 0,5
Radiologija 1,0
Biohemijska i hematološka laboratorija 1,0
Ukupno 24,0
Tokom tromesečnog staža iz oblasti neonatologije upoznaje se sa dijagnostičko-terapijskim postupcima kod najčešćih patoloških stanja svojstvenih neonatalnom periodu, a posebno infekcijama, respiratornom patologijom i postupcima diferencijalne dijagnoze neonatalnog respiratornog distresa, neonatalnom hiperbilirubinemijom, kao i postasfiktičnim poremećajima. Upoznaje se sa principima transporta bolesnog novorođenčeta. Savladava sledeće veštine:
c.) dijagnostička lumbalna punkcija
d.) kompletan pregled novorođenčeta, uključujući i neurološki pregled
Kod pulmoloških pacijenata izvodi i interpretira mere plućne funkcije, interpretira kliničke i radiološke nalaze, ovladava kompletnim lečenjem deteta sa astmom, kao i praktičnom upotrebom lekova za astmu.
Na odeljenju za gastroenterologiju pored specifičnog pregleda gastroenterološkog pacijenta prisustvuje endoskopskim i drugim invazivnim metodama, ovladava njima, uključuje se u sva rutinska biohemijska, mikrobiološka, imunološka i histološka ispitivanja. Ovladava neinvazivnim tehnikama dijagnostike Helicobacter pylori, tumači disajne testove kao i serološke testove za celijačnu bolest.
Na nefrološkom odeljenju ovladava tehnikom pravilnog uzimanja uretralnih i drugih briseva, kateterizacije mokraćne bešike kod dece, značaja urikulta i brze dijagnostike sa test listićima.
Na alergološkom i reumatološkom odeljenju saznaje o dijagnostičkim i terapijskim mogućnostima kod bolesnika sa imunološkim deficitima, autoimunskim bolestima u razvojnom dobu. Pri težim anafilaktičkim reakcijama uči se hitnom postupku i tretmanu ovih stanja. Samostalno izvodi u bolnici alergološko kožno testiranje koristeći "Prick" intradermalne testove.
Na infektivnom odeljenju upoznaje se sa dijagnostikom i lečenjem febrilnih stanja i infektivnih bolesti dečjeg doba sa akcentom na preventivi infektivnih bolesti i posebnim delom o bolničkoj (hospitalnoj) higijeni.
Na odeljenju intenzivne nege pedijatrije i dečje hirurgije upoznaje se sa specifičnošću tretmana deteta kao hirurškog bolesnika, kao i metoda reanimacije, intenzivne urgentne terapije kod dece i omladine.
Na ortodontskom odeljenju se pod vođstvom mentora upoznaje sa problematikom ortodoncije razvojnog doba, dijagnostikom i lečenjem anomalija orofacijalne regije.
Na odeljenjima ortopedije, otorinolaringologije, oftalmologije i dermatologije upoznaje se sa dijagnostičkim i terapijskim procedurama specifičnim za dečji uzrast.
U biohemijskoj i hematološkoj laboratoriji ovladava dijagnostičkim procedurama, razlikuje normalne i patološke nalaze krvne slike pri mikroskopskom pregledu periferne krvi i drugih nalaza.
Na radiološkom odseku mora ovladati metodama RTG ispitivanja, primenu ultrazvučne dijagnostike (UZ) u pedijatriji, CT i NMR dijagnostike, kao i izotopska ispitivanja, njihov domet i indikacije kao i da nauči samostalnu interpretaciju nalaza.
Specijalizant mora učestvovati pri:
- Opisu 50 radiografija srca i pluća
- 5 ispitivanja gastro-intestinalnog trakta (3 gornjeg dela GIT-a, 2 irigografije)
- 30 UZ pregleda abdomena i 10 ostalih UZ pregleda (meka tkiva, Doppler)
- 6 MCUG
Specijalizovani program specijalizacije
Četvrta godina specijalizacije
Specijalizant ima jednak status kao na 2. i 3. godini specijalizacije, program je prilagođen potrebama specijalizacije na dispanzersko (predškolski, školski) odn. hospitalno usmerenje (u zavisnosti od toga gde kandidat radi, bolnica ili DZ) .
Tabela 3.
Predviđeno trajanje specijalizacije na pojedinim kliničkim odeljenjima, specijalizovanim ustanovama i dispanzerima na 4. godini specijalizacije
Dispanzersko usmerenje (meseci) Bolničko usmerenje (meseci)
Neurologija 3,0 3,0
Kardiologija 2,0 2,5
Endokrinologija 2,0 2,0
Hemato-onkologija 2,0 2,5
Genetsko savetovalište 0,5 0,5
Dečja psihijatrija odeljenje 0,5 0,5
Dečja psihijatrija ambulanta 1,0 0,5
Odsek za omladinu na psihijatrijskoj klinici 1,0 0,5
Ukupno 12,0 12,0
U okviru četvrte godine specijalizacije pedijatrije na odeljenju dečje neurologije specijalizant mora ovladati sledećim znanjima: poznavanje specifičnosti ciljane anamneze u dečjoj neurologiji sa posebnim akcentom na poznavanje tipova nasleđivanja najčešćih heredo-degenerativnih i neurometaboličkih bolesti, njihov početak i klinički tok. Upoznaje se sa najčešćim genetskim malformacijama i specifičnim "sindromskim" oboljenjima, specifičnim infektivnim, traumatskim, neoplastičnim i toksičnim oboljenjima CNS-a njihovom kliničkom slikom i diferencijalnom dijagnozom. U potpunosti ovladava procedurama i tehnikama neurološkog pregleda novorođenčeta, odojčeta, malog deteta, predškolskog, školskog deteta i adolescenta, procenjuje psihomotorni razvoj deteta. Boravi na neonatološkom odn. perinatološkom odeljenju upoznajući osnovne principe neurološke evaluacije rizične novorođenčadi. Upoznaje se i samostalno dijagnostikuje najčešće bolesti i stanja u dečjoj neurologiji (akutna i hronična) specifična za dečji uzrast ("sleep apnea Sy.", komisijalne i sinkopalne krize, inflamatorne i neinflamatorne bolesti mišića i nerava, bolesti prednjeg motornog neurona kao i druga različita bolna stanja) . Učestvuje u neurološko-neurohirurškim konzilijumima upoznajući se sa različitim dijagnostičko-terapijskim dilemama. Upoznaje se sa osnovnim principima neurološke rehabilitacije posebno kod pacijenata sa bolestima prednjeg motoneurona, kao i kod drugih urođenih i razvojnih bolesti i stanja. Samostalno i uz superviziju mentora ovladava i sprovodi različite dijagnostičke procedure poznavajući indikaciono područje za njihovu primenu i metodologiju njihovog izvođenja. Asistira i izvodi standardni EEG uz korišćenje osnovnih aktivacionih tehnika. Upoznaje se sa tehnikom izvođenja drugih različitih neurofiziološkim procedura (SSEP, VEP, AEP, ERG, EMG) ocenjujući dobijene rezultate u sklopu kliničke slike vršeći procenu razvoja deteta i udaljenu predikciju toka bolesti. Upoznaje se i ovladava procedurama izvođenja prostigminskog testa, postavlja indikaciju i upoznaje se sa tehnikama biopsije mišića i nerva, tumačeći dobijene rezultate u sklopu kompletne kliničke slike bolesti. Upoznaje se, gleda i izvodi ultrasonografski pregled mozga, tumači kraniogram lobanje. Postavlja indikacije i tumači neuroradiografske nalaze (CT i NMR glave, kao i NMR kičmenog stuba) . Uzima i u saradnji sa biohemijskom laboratorijom upoznaje se i tumači rezultate metaboličkog screeninga urina. Izvodi lumbalnu punkciju, pregledajući sediment likvora. U sklopu tretmana pacijenata sa komisijalnim krizama upoznaje se i tumači nivoe antiepileptika u krvi. U jedinici intenzivne nege izvodi neurološki pregled procenjujući dubinu kome, učestvujući, predlažući i obrazlažući svrsishodnost dijagnostičkih neuroloških, neurofizioloških i neuroradiololoških procedura. Svoja zapažanja, stavove, dijagnostičko-terapijske dileme razrešava, izlaže, obrazlaže u formi konsultacija, seminara i kolokvijuma zajedno sa mentorom.
Na kardiološkom odeljenju ovladava specifičnostima anamneze i pregleda kardioloških bolesnika, asistira, izvodi i tumači samostalno EKG nalaz. Upoznaje se sa tehnikama Holter EKG-a, ergometrije, UZ dijagnostike a posebno tamo gde je indikovano prenatalne UZ dijagnostike. Postavlja indikacije i tumači Rtg nalaz srca i pluća. Upoznaje se sa osnovnim metodama interventne kardiologije kao i sa indikacijama za njihovu primenu.
Na endokrinološkom odeljenju pored ovladavanja teoretskog pristupa i endokrinološke obrade bolesnika obučava se za sledeće veštine: kliničku procenu telesnog rastenja i razvoja na osnovu antropometrijskih pokazatelja (30 dece i adolescenata), upoznaje se i izvodi osnovne kliničke i laboratorijske postupke u dijagnostici i terapiji dece i adolescenata s poremećajima rasta i razvoja koji obuhvataju: nizak rast, visok rast, prerani pubertet, kasni pubertet, pubertetsku ginekomastiju, pothranjenost i poremećaje menstruacija (30 dece) . Učestvuje u proceni koštane zrelosti (20 procena) . Ovladava metodima za dijagnozu dijabetesa melitusa i hipoglikemija, posebno merenja koncentracije glukoze u kapilarnoj krvi metodom vizuelnog upoređivanja i pomoću aparata glukometra (20 merenja), merenja koncentracije glukoze i ketona u urinu pomoću test traka (10 merenja), proceni rezultata acidobaznog i elektrolitnog stanja (30 bolesnika), indikacijama, principima izvođenja i tumačenjem rezultata oralnog testa opterećenja glikozom (OGTT) (10 bolesnika) . Takođe ovladava osnovnim principima terapije i praćenja bolesnika sa dijabetesom melitusom kao što su: terapija dijabetesne ketoacidoze (3 bolesnika), terapija hipoglikemijske krize (3), terapija insulinom - osnovne vrste i savremeni preparati insulina, savremeni načini primene insulina (20 bolesnika), metodi praćenja glikemijske kontrole (20 bolesnika), rano otkrivanje intrmedijernih i kasnih mikroangiopatskih komplikacija (20 bolesnika) . Popunjava prijavu bolesnika sa šećernom bolešću (5 prijava) i unosi u kompjutersku bazu podatke o novootkrivenim bolesnicima (10) i bolesnicima na polikliničkom praćenju (20) . Upoznaje principe skrininga novorođenčadi na kongenitalni hipotiroidizam i kongenitalnu adrenalnu hiperplaziju (5 bolesnika), kao i postupak kod novorođenčadi sa poremećajem polne diferencijacije. Ovladava postupkom dijagnoze i terapije akutne adrenalne krize, hroničnih poremećaja kore nadbubrežnih žlezda i endokrinih uzroka hipertenzije. Obavlja klinički pregled bolesnika sa različitim poremećajima tiroidne žlezde i tumači rezultate osnovnih hormonskih analiza (20 bolesnika), upoznaje diferencijalno-dijagnostički postupak kod dece sa polidipsijom i poliurijom (3) . Procenjuje uzroke i stepen gojaznosti (20 dece i adolescenata), sastavlja preporuke za ishranu kod gojazne dece i adolescenata (10) . Upoznaje principe prenatalne i postnatalne genetske dijagnostike endokrinoloških bolesnika (5) . Učestvuje u radu konzilijuma za dečiju i adolescentnu endokrinologiju i ginekologiju (3 konzilijuma) . Obavlja osnovne dijagnostičke testove u endokrinologiji, pregled urina na šećer i aceton, aplikacije insulina klasično i sa injektorom (10 aplikacija), aplikacije glukagona (3 aplikacije), osnove ultrazvučnog pregleda štitnjače, urgentna stanja u endokrinologiji (DKA, hipoglikemija, adrenalna insuficijencija), osnove antropometrijskih merenja (20), procene rasta i razvoja (20), sastavljanje redukcione dijete (20), određivanje stadijuma pubertetskog razvoja (20), vođenje bolesnika sa dijabetes mellitusom i adrenalnom insuficijencijom (po 3 pacijenta) .
Na hemato-onkološkom odeljenju ovladava principima dijagnostike i lečenja dece sa krvnim i malignim bolestima, ovladava tehnikama lumbalne punkcije i intratekalne aplikacije lekova, aspiracione biopsije koštane srži.
U genetskom savetovalištu ovladava kliničkim, pravnim i terapeutskim pogledima na genetsko determinisane bolesti sa posebnim akcentom na prenatalnoj dijagnostici bolesti i adekvatnom genetskom savetu.
Na odeljenju dečje psihijatrije i u psihijatrijskoj ambulanti za decu i odrasle ovladava dijagnostikom lečenje i pomoć nad zlostavljanim detetom, detetom sa duševnim i psihoosomatskim problemima, socijalnim i pravnim aspektima bolesti. Upoznaje problematiku poremećaja duševnog razvoja uključujući i autistične razvojne probleme, specifične probleme školske dece, vizuelne i auditivne probleme kod dece, hiperkinetske probleme, tikove, poremećaje hranjenja, spavanja, odvajanja, prilagođavanja i stresa, somatoformne i psihotične probleme, specifične za dečiji uzrast, probleme zloupotrebe droge i problemi zavisnosti. Posebno mora razlikovati dete sa problemima u telesnom i duševnom razvoju i uključiti ga u mrežu socijalne i mentalno-higijenske pomoći na terenu.
Peta godina specijalizacije
U programu Savetodavnog centra za decu, omladinu i roditelje specijalizant prikuplja znanja o razvojnim problemima, psihosocijalnih i psihijatrijskih razvojnih problema u detinjstvu i mladosti, njihovoj obostranoj međuzavisnosti, kao i mogućnostima za njihovu prevenciju i vrstama dostupne pomoći.
U sklopu socijalne pedijatrije specijalizant se upoznaje sa delovanjem različitih međusektorskim službi, prikuplja veštine za izvođenje ogleda i ocenu kulturnog miljea dece u predškolskim i školskim ustanovama, učestvuje i izvodi predavanja na promociji javnog zdravlja, pristupu zdravstvenim problemima i načinu njihovog rešavanja.
U programu Zavoda za rehabilitaciju invalida upoznaje se sa postupkom pravilnog tretmana invalidnog deteta i vođenjem postupka rehabilitacije.
U ginekološkoj ambulanti za decu i savetovalištu za omladinu specijalizant ovladava specifičnostima ginekološke problematike dece i omladine.
U dispanzeru za predškolsku i školsku decu specijalizant osvaja veštine u vezi kompletnog tretmana različitih problema sa svim starosnim grupama dece i omladine, njihovim roditeljima i starateljima. Promoviše primenu preventivnog pristupa u zaštiti zdravlja, podizanju opšte zdravstvene kulture, komunikaciji i planiranju, izvođenju i oceni različitih preventivnih delatnosti koje za cilj imaju unapređenje zdravlja.
U razvojnom dispanzeru osvaja znanja o tretmanu dece sa posebnim potrebama, upoznaje se sa mogućnostima i vrstama pomoći koje se nude detetu i njegovom staratelju.
U saradnji sa logopedom upoznaje se sa znanjima i postupcima neophodnim za prepoznavanje govornih i razvojnih govornih poremećaja i postupcima psihološkog i logopedskog tretmana, kao i mestu i ulozu pedijatra u zajedničkom timskom radu na otklanjanju ovih problema.
Tabela 4.
Predviđeno trajanje specijalizacije na pojedinim kliničkim odeljenjima, specijalizovanim ustanovama i dispanzerima na 5. godini specijalizacije
Dispanzersko usmerenje (meseci) Bolničko usmerenje (meseci)
Postdiplomski kurs zdravstvene nege dece i omladine sa kursom toksikologije 3 3
Savetodavni centar za decu, omladinu i roditelje (Soc. Služba) 0,5 0,5
Socijalna pedijatrija 1,0 0,5
Zavod za Protetiku-dečje odeljenje 0,5 0,5
Ginekološka ambulanta za decu 0,5 0,5
Ginekološka ambulanta za omladinu 0,5 0,5
Dispanzer za predškolsku decu (*) 1,0 1,0
Dispanzer za školsku decu i omladinu (*) 1,0 1,0
Razvojna ambulanta 1,0 1,0
Logoped 0,5 0,5
Klinička pedijatrija 2,5 3
Ukupno 12 12
(*) U okviru specijalizacije u dispanzeru specijalizant osvaja znanja sa područja javnog zdravlja dece i omladine. Ovladava znanjima o naučno-razvojnom delu, strategiji promocije javnog zdravlja, zdravstveno-razvojnom delu o komunikaciji, planiranju, izvođenju i ocenjivanju učinjenih preventivnih delatnosti. Ovladava znanjem o delovanju različitih uticaja na zdravlje i zdravstvenu kulturu dece i omladine, kao i o specifičnostima organizacije zdravstvene službe dece i omladine.
Oblasti užeg usavršavanja u Pedijatriji
Posle obavljenog petogodišnjeg staža i položenog specijalističkog ispita, kandidat se može opredeliti i za uža usavršavanja u sledećim oblastima Pedijatrije:
1. Endokrinologija, metabolizam i genetika
2. Gastroenterohepatologija sa ishranom
3. Hematoonkologija
4. Imunologija sa reumatologijom
5. Infektologija u pedijatriji
6. Nefrologija
7. Neonatologija
8. Neurologija
9. Pulmologija sa alergologijom
10. Kardiologija
11. Urgentna i intenzivna terapija
Program specijalizacije Pedijatrije po oblastima
i veštinama
Oblast: (AL) Alergologija-klinika/institut
Veština: (116) Alergološka obrada bolesnika
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 10
Veština: (117) Osnovni dijagnstički testovi u alergologiji
Gleda: 15 Asistira: 5
Veština: (118) Izrada kožnih proba
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Oblast: (DH) Dečja hirurgija i rehabilitacija-klinika/institut
Veština: (130) Akutni abdomen
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (131) Uklještena ingvinalna kila
Gleda: 10
Veština: (132) Obrada rane
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (133) Antitetanusna zaštita
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 10
Veština: (134) Gastrostomija/indikacije/
Gleda: 3
Veština: (135) Urođene anomalije gastrointestinalnog trakta, dijafragmalna hernija
Gleda: 10
Veština: (136) Torzija testisa
Gleda: 3
Veština: (137) Spina bifida
Gleda: 5
Veština: (138) Hidrocefalus
Gleda: 5
Veština: (139) Kraniostenioye
Gleda: 2
Veština: (140) Povrada lobanje
Gleda: 3
Veština: (141) Epiduralni i subduralni hematom
Gleda: 3
Veština: (142) Invaginacije
Gleda: 5
Veština: (143) Kolostomija
Gleda: 3
Veština: (144) Drenaža torakalne duplje
Gleda: 3
Veština: (145) Rascep usne
Gleda: 3
Veština: (146) Hemangiomi,limfangiomi,nevusi,dermoidne ciste
Gleda: 5
Veština: (147) Tretman opekotina
Gleda: 5
Veština: (148) Punkcija perikarda
Gleda: 3
Veština: (149) Pregled kukova
Gleda: 20 Asistira: 20 Izvodi: 20
Veština: (150) Principi rehabilitacije nacescih kongenitalnih malformacija
Gleda: 5
Veština: (151) Principi rehabilitacije dece sa cerebralnom paralizom
Gleda: 5
Veština: (152) Principi rehabilitacije dece sa poremećajem razvoja
Gleda: 5
Veština: (153) Principi rehabilitacije dece sa reumatskim oboljenjima
Gleda: 5
Veština: (154) Principi rehabilitacije dece nakon različitih povreda
Gleda: 10
Veština: (155) Elektrostimulacija i primena parafina
Gleda: 5
Oblast: (DI) Dispanzer
Veština: (156) Opšti ambulantni pedijatrijski pregled
Gleda: 50 Asistira: 50 Izvodi: 50
Veština: (157) Principi sprovođenja osnovnih preventivnih mera
Gleda: 20 Asistira: 20
Veština: (158) Zdravstveno prosvećivanje
Gleda: 20
Veština: (159) Princip rada u patronažnoj službi
Gleda: 10
Veština: (160) Sprovođenje imunizacije
Gleda: 30
Oblast: (DN) Dvosemestralna nastava (9m 0d)
Veština: (1) Dvosemestralna nastava
Oblast: (DS) Preventivna i dečja stomatologija
Veština: (180) Denticija i poremećaji denticije
Gleda: 10
Veština: (181) Prevencija oboljenja zuba i usne duplje
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (182) Nega zuba
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (183) Najčešća oboljenja usne duplje i zuba u dece
Gleda: 10 Asistira: 5
Oblast: (DV) Dermatovenerologija
Veština: (176) Obrada bolesnika sa dermatoyom
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (177) Osnovni laboratorijski testovi u dermatovenerologiji
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (178) Osnovni terapijski principi dermatoza
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (179) Uzimanje materijala za pregled
Gleda: 10 Asistira: 5
Oblast: (EN) Endokrinologija-klinika/institut
Veština: (62) Specifičnosti anamneze u dečjoj endokrinologiji
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (63) Endokrinološka obrada bolesnika
Gleda: 10 Asistira: 20
Veština: (64) Osnovni dijagnostički testovi u endokrinologiji
Gleda: 10 Asistira: 20
Veština: (65) Pregled urina na šećer i aceton
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (66) Farmakološki testovi određivanja hormona rasta
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (67) Vođenje bolesnika sa diabetes mellitusom
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (68) Vođenje bolesnika sa adrenalnom insuficijencijom
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (69) Urgentna stanja u endokrinologiji/ketoacidoza,.hipoglikemija,
adrenalna insuficijencija/
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (70) Određivanju stadijuma puberteta po Tanneru
Gleda: 5 Asistira: 10 Izvodi: 10
Veština: (71) Savetovalište za dijabetičare,dnevna bolnica
Gleda: 20 Asistira: 20
Oblast: (GE) Genetika-klinika/institut
Veština: (126) Upoznavanje sa radom genetskog savetovališta
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (127) Tehnike za izradu kariotipa/indikacije, principi/
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (128) Pregled Barovog tela/indikacije,principi/
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (129) Izrada rodoslovnog stabla
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Oblast: (GH) Gastroenterologija i hepatologija-klinika/institut
Veština: (41) Gastrična tubaza i aspiracija želudačnog sadržaja
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (42) Plasiranje nazogastrične sonde u stanjima opstrukcije i u cilju ishrane
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (43) Plasiranje nazogastrične sonde u cilju dobijanja duodenalnog soka/Gardia,enzimi,ishrana/
Gleda: 10
Veština: (44) Biopsija tankog creva
Gleda: 10
Veština: (45) Rektalnu tuse,rektoskopija,biopsija sluznice rektuma
Gleda: 10
Veština: (46) Plasiranje rektalnog katetera
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (47) Određivanje pH stolice
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (48) Dokazivanje reduktivnih supstanci u stolici/Clini test/
Gleda: 10
Veština: (49) Doziranje lekova u hepatičnoj insuficijenciji
Gleda: 5
Veština: (50) Upoznavanje osnovnih testova za procenu funkcije jetre
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (51) Ultrazvučna dijagnostika bolesti GITa i jetre
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (52) Scintigrafija GITa i jetre/indikacije,tumačenje/
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (53) Biopsija jetre/indikacija,tehnika,tumačenje nalaza/
Gleda: 10
Veština: (54) Endoskopija/ezofagoskopija, gastroduodenoskopija, kolonoskopija/
Gleda: 10
Oblast: (HO) Hematologija i onkologija-klinika/institut
Veština: (55) Hematološka obrada bolesnika
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (56) Punkcija kostne srži
Gleda: 10
Veština: (57) Citološki pregled likvora
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (58) Lokalna hemostaza
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (59) Primena krvi i krvnih derivata
Gleda: 15 Asistira: 10
Veština: (60) Upoznavanje sa protokolima za terapiju malignih bolesti
Gleda: 20
Veština: (61) Intenzivna nega hematoloških bolesnika
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 5
Oblast: (IB) Infektivne bolesti
Veština: (172) Specifičnosti anamneze infektivnih bolesti
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (173) Pristup i principi nege infektivnog bolesnika
Gleda: 20
Veština: (174) Upoznavanje sa najčešćim infektivnim oboljenjima dece
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (175) Osipne groznice
Gleda: 10 Asistira: 10
Oblast: (KA) Kardiologija-klinika/institut
Veština: (30) Specifičnosti anamneze u kardiologiji
Izvodi: 30
Veština: (31) Specifičnost pregleda u dečjoj kardiologiji
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (32) EKG/tehnika izvođenja,tumačenje nalaza/
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (33) Holter EKG/indikacije,tehnika/
Gleda: 5
Veština: (34) Ultrazvučna dijagnostika srčanih mana
Gleda: 20
Veština: (35) Prenatalna ultrazvučna dijagnostika srčanih mana
Gleda: 10
Veština: (36) RTG srca/tumačenje nalaza/
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (37) Kateterizacija i angiografija srcai krvnih sudova/indikacije
Veština: (38) Interventna kardiologija
Gleda: 5
Veština: (39) Elektrokonverzija/indikacije,principi/
Gleda: 3
Veština: (40) Ergometrija/indikacije,principi/
Gleda: 3
Oblast: (NE) Neurologija-klinika/institut
Veština: (72) Specifičnosti anamneze u dečjoj neurologiji
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (73) Neurološki pregled dece
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (74) EEG i aktivacione tehnike
Gleda: 5 Asistira: 2
Veština: (75) Elektromiografija/indikacije,principi/
Gleda: 5
Veština: (76) Evocirani potencijali/VEP,AVP,SEP/
Gleda: 5
Veština: (77) Prostigminski test
Gleda: 3
Veština: (78) Biopsija mišića i nerava
Gleda: 3
Veština: (79) EHO moyga
Gleda: 10
Veština: (80) RTG glave/indikacije,tumačenje/
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (81) CT glave/indikacije,tumačenje/
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (82) NMR/indikacije,tumačenje/
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (83) Screening urina na metaboličke poremećaje
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (84) Lumbalna punkcija,pregled sedimenta likvora
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (85) Tumačenje nivoa antiepileptika u krvi
Gleda: 10
Veština: (86) Procena dubine kome
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Oblast: (NF) Nefrologija-klinika/institut
Veština: (87) Specifičnosti anamneze u dečjoj nefrologiji
Izvodi: 20
Veština: (88) Specifičnosti pregleda u dečjoj nefrologiji
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (89) Uzimanje urina za bakteriološki pregled
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (90) Uzimanje brisa sa spoljnih genitalija
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 3
Veština: (91) Pregled urina test trakom
Gleda: 10 Izvodi: 10
Veština: (92) Određivanje pH,specifične težine i belančevina urina
Gleda: 20 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (93) Pregled sedimenta urina
Gleda: 20 Izvodi: 20
Veština: (94) Merenje TA kod dece
Gleda: 10 Izvodi: 30
Veština: (95) Ambulantni holter TA/indikacije,principi/
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (96) Suprapubična punkcija mokraćne bešike
Gleda: 3 Asistira: 1
Veština: (97) Venski kateteri/indikacije,nega/
Gleda: 3
Veština: (98) Procena rasta i razvoja bubrežnih bolesnika
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (99) Procena koštane starosti kod renalne osteodistrofije
Gleda: 5 Izvodi: 10
Veština: (100) Dijetetski principi ishrane bubrežnih bolesnika
Gleda: 5
Veština: (101) RTG ispitivanja bubrega i urotrakta/indikacije,tumačenje/
Gleda: 20 Asistira: 20
Veština: (102) EHO bubrega i urotrakta/tumačenje/
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (103) Priprema bolesnika za RTG ispitivanje
Gleda: 5
Veština: (104) Upoznavanje sa indikacijama za nefrostomiju
Gleda: 3
Veština: (105) Scintigrafija bubrega/indikacije,tumačenje/
Gleda: 3
Veština: (106) Urodinamsko ispitivanje/principi/
Gleda: 3
Veština: (107) Upoznavanje sa principima dijalize/
peritonealna,CAPD,hemodijaliza/
Gleda: 10
Veština: (108) Upoznavanje sa principima playmafereze
Gleda: 3
Veština: (109) Doziranje lekova u bubrežnoj insuficijenciji
Gleda: 5
Veština: (110) Testovi opterećenja/kalcijumom,bikarbonatima,amonijum hloridom Gleda: 3
Veština: (111) Proba koncentracije urina
Gleda: 3
Veština: (112) Kaptoprilski test
Gleda: 2 Izvodi: 2
Veština: (113) Tehnika skupljanja urina
Gleda: 5
Veština: (114) Izračunavanje stepena glomerulske filtracije
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 3
Veština: (115) Formule za procenu tubulskih funkcija
Gleda: 3 Asistira: 5 Izvodi: 5
Oblast: (NN) Neonatologija-klinika/institut
Veština: (119) Specifičnosti neonatološke anamneze
Gleda: 5 Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (120) Pregled novorođenčeta
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (121) Primena fototerapije
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (122) Eksangvinotransfuzija/indikacije,principi/
Gleda: 3 Asistira: 3
Veština: (123) Kardiopulmonalna reanimacija novorođenčeta
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (124) Obrada pupčane rane
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (125) Obrada kože sa piogenim lezijama
Gleda: 5 Asistira: 5
Oblast: (OF) Oftalmologija
Veština: (167) Oftalmološka anamneza
Gleda: 10
Veština: (168) Opšti oftalmološki pregled i pregled očnog dna
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (169) Određivanje oštrine vida,konvergencije
Gleda: 10
Veština: (170) Merenje ugla razrokosti
Gleda: 5
Veština: (171) Propisivanje naočara
Gleda: 10
Oblast: (OR) Otorinolaringologija
Veština: (161) Otoskopija,rinoskopija,laringoskopija
Gleda: 15
Veština: (162) Pregled zvučnom viljuškom
Gleda: 10
Veština: (163) Paracenteza,implantacija cevčica/indikacije,principi/
Gleda: 5
Veština: (164) Hemostaza epistakse
Gleda: 10
Veština: (165) Indikacije za adenoidektomiju i tonzilektomiju
Gleda: 20
Veština: (166) Traheostomija/indikacije,principi/
Gleda: 5
Oblast: (PE) Pedijatrija-klinika/institit
Veština: (1) Uzimanje anamneze
Gleda: 20 Asistira: 20 Izvodi: 150
Veština: (2) Opšti klinički pedijatrijski pregled
Gleda: 20 Asistira: 20 Izvodi: 100
Veština: (3) Priprema deteta za pregled
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (4) Procena rasta i razvoja dece,grafikon rasta
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Veština: (5) Uzimanje materijala za bakteriološki pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (6) Uzimanje kapilarne krvi za krvnu sliku i gasne analize
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (7) Pregled razmaza periferne krvi
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 10
Veština: (8) Intravenska punkcija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Veština: (9) Priprema i davanje leka
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (10) Nega usne duplje
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (11) Analiza i tumačenje osnovnih RTG ispitivanja
Gleda: 50 Izvodi: 20
Veština: (12) Osnovna scintigrafska ispitivanja dece
Gleda: 15 Asistira: 5
Veština: (13) Upoznavanje sa ultrazvučnim ispitivanjima u pedijatriji
Gleda: 50 Asistira: 10
Veština: (14) Tumačenje gasnih analiza
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 10
Oblast: (PU) Pulmologija-klinika/institut
Veština: (24) Specifičnosti anamneze u dečjoj pulmologiji
Izvodi: 30
Veština: (25) Specifičnosti pregleda u dečjoj pulmologiji
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Veština: (26) Obrada i praćenje pulmoloških bolesnika
Gleda: 10 Asistira: 20
Veština: (27) Osnovni dijagnostički testovi u pulmologiji
Gleda: 10 Asistira: 10
Veština: (28) Funkcionalno ispitivanje pluća
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (29) Punkcija pleure
Gleda: 5 Asistira: 2
Oblast: (UP) Urgentna pedijatrija-klinika/institut
Veština: (15) Priprema seta za reanimaciju
Gleda: 10 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (16) Intubacija
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (17) Oksigenoterapija
Gleda: 20 Asistira: 10
Veština: (18) Osnovni principi mehaničke ventilacije
Gleda: 10 Asistira: 5
Veština: (19) Kateterizacija mokraćne bešike
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (20) Reanimacija komatoznih bolesnika
Gleda: 5
Veština: (21) Zbrinjavanje trovanja
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (22) Terapija status epilepticusa
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (23) Terapija status astmaticusa
Gleda: 5 Asistira: 5
13. Neurologija
(60 meseci)
Trajanje specijalizacije
1.1. Trajanje celokupne specijalizacije iz Neurologije: 60 meseci (5 godina) .
1.2. Klnička neurolgija obuhvata 43 meseca.
Klinička neurologija obuhvata 43 meseca
Ovaj period obuhvata boravak od po 5 meseci i edukaciju na 7 kliničkih odeljenja Institute za neurologiju i Institutu za neurologiju i psihijatriju razvojnog doba:
a) odeljenju za kognitivne poremećaje i posttraumatska stanja - 5 meseci;
b) odeljenju za cerebrovaskularne poremećaje i primarne glavobolje - 5 meseci;
c) odeljenju za neuromisićne bolesti - 5 meseci;
d) odeljenju za poremećaje pokreta i degenerativne bolesti - 5 meseci;
e) odeljenju za demijelinizacione bolesti - 5 meseci;
f) odeljenju za epilepsije - 5 meseci;
g) odeljenju za urgentnu neurologiju - 5 meseci;
h) Institutu za neurologiju i psihijatriju razvojnog doba - 5 meseci,
kao i boravak i edukaciju u trajanju od 4 meseca u institutima za adultnu psihijatriju i 2 meseca u klinici za neurologiju i psihijatriju za decu i omladinu u Beogradu.
Preostalih 14 meseci se raspoređuje na sledeći način:
Neurohirurgija - 2 meseca
Infektivne bolesti - 2 meseca
Interna medicine - 2 meseca
Neurooftalmologija - 1 mesec
Neurootologija - 1 mesec
Neurogenetika - 1 mesec
Neurofiziologija - 2 meseca
Neuropatologija - 1 mesec
Neurovizuelizacione metode - 2 meseca
U ovom periodu predvđeno je da kandidati dobiju edukaciju (trening) iz subspecijalističkih oblasti: neurofiziologije, neuropatologije i neurovizuelizacionih dijagtostičkiit metoda.
Neobavezna je ali se preporučuje edukacija (trening) iz subspecijalističkih oblasti:
a) neurofiziologije;
b) neurosonologije;
c) neurovizuelizacionih metoda;
d) neurooftalmologije;
e) neurootologije;
f) neurapatologije;
d) upoznavanje sa najčešćim epileptičkim sindromom i ne-epileptičkim paroksizmalnim poremećajima u detinjstvu, njihovo kliničko prepoznavanje i lečenje.
e) upoznavanje sa progresivnim degenerativnim bolestima dečijeg doba
f) osnovna znanja o najčešćim bihevioralnim poremećajima u detinjsvu: autizmu, hiperaktivnosti, obsesivno-kompulzivnim fenomenima, deficitu pažnje, itd.
g) neurohemije;
h) neurorehabilitacije;
i) neuropsihologije;
k) neuroimunologije,
l) kao i neuroloških aspekata interne medicine, trudnoće i intenzivne nege.
Posebni edukacioni kursevi iz
neuroanatomije,
neurohemije,
neurofarmakologije,
neuroimunologije,
neurogenetike
u trajanju do 200 časova (do 5 nedelja sa punim radnim vremenom od 8 h) .
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih oblasti specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 8 kolokvijuma:
1. Kognitivni poremećaji i posttraumatska stanja
2. Cerebrovaskularni poremećaji i primarne glavobolje
3. Neuromišićne bolesti
4. Poremećaji pokreta i degenerativne bolesti
5. Demijelinizacione bolesti
6. Epilepsije
7. Urgentna neurologija
8. Neurologija i psihijatrija razvojnog doba
Redosled specijalizacije
Ne zahteva se obavezni redosled specijalizacije, ali je poželjno da se prioritet da kliničkoj neurologiji.
Ciljevi specijalističke edukacije
Generalni cilj dobro dizajnirane specijalističke edukacije iz neurologije jeste dobar, kompetentan opšti neurolog sa poznavanjem svih neophodnih osobina i sposobnošću da korektno proceni, dijagnostikuje i adekvatno leči pacijenta od širokog spektra neuroloških oboljenja.
Te veštine uključuju:
1) poznavanje anatomije, fiziologije i biohemije nervnog sistema:
2) razumevanje i korektna primena specifičnih neuroradioloških, neurofizioloških i drugh pomoćnih dijagnostičkih neuroloških procedura;
3) savremeno naučno lecenje neurološhih bolesti u skladu sa medicinom zasnovanom na dokazima;
4) primenu ovih veština na nivou neurološkog odeljenja, ambulantnog rada, urgentne neurološke ambulate kao i intenzivne nege.
Najzad, dobro edukovani specijalista neurolog treba da komunicira taktično, simpatetički i a skladu sa etičkim principima kako sa pacijentima njihovom parodicom, tako i kolegama i drugim profesionalnim profilima a zdravstvu.
Specifične veštine i specijalističko znanje
iz Neurologije
IV.1 Prepoznavanje glavnih simpioma i velikih sindroma iz oblasti:
glavobolje, bola, kognitivnih funkcija, spavanja, stanja izmenjene svesti i demencije, patologije kranijalnih nerava, oblasti hemisferne, cerebelarne i spinalne patologije likvora i njegovih poremećaja, cerebrovaskularnih bolesti, poremećaja pokreta, autonomnih funkcija, uro-neurologije, neuromišićnih bolesti, demijelinnizacionih bolesti, paroksizmalnih poremećaja, neuroendokrinologije, oblasti intoksikacija, sindroma nutricione deficijencije, neuro-infekcija, neuroonkologije neurotraumatologije.
Neoohodan stepen poznavanja specifičnih neuroloških
veština
Neurofiziologija
a) Osnovni koncept, ograničenja, tehnički problemi, fiziološki nalazi u različitim životnim dobima.
b) EEG snimanje i interpretacija, upoznavanje sa tehnikom video EEG, telemetrijom, polisotmnografijom i multiplim latencama spavanja, dubinom registrivanja i kortikalnim mapiranjem.
c) Upoznavanje sa testovima nerve sprovodljivosti
d) Elektromiografija i drugi testovi za ispitivanje neuromišićnog integriteta.
e) Evocirani potencijali
f) Magnetna stimulacija
g) Elektroretingrafija
Neurovizulizacione tehnike
a) Osnomi principi, tehničko izvođenje, dometi i ograničeenja u neuroradiologiji
b) Indikacije, rizičnost pojedinih metoda, cena
c) Radiološka i vaskularna anatomija
d) CT, MRI, SPECT i PET skeniranje - upoznavanje sa osnovnim postavkama
e) Digitalna, MR i CT angiografija
f) Ekstra - i transkranijalni Dopler/Duplec
g) Interventna neuroradiologija
Neuropatologija
a) makroskopska i mikroskopska patologija
b) principi bojenja i osnovi različitih tehnika, uključujući i imunocitohemiju
c) principi elektronske mikroskopije
d) najznačajnije patološke abnormalnosti mozga, kičmene moždine, perifernih nerava i mišića, uključujući inflamatorne, infektivne, prionske, neoplastične, vaskularne i degenerativne bolesti.
e) dometi i ograničenja metode
f) osnovi forenzičke neuropatologije
Dečija neurologija
a) Upoznavanje sa osnovnim normalnim i abnormalnim razvojem deteta
b) Upoznavanje sa širokim spektrom neuroloških bolesti koje počinju u detinjstvu i traju i u adultnom periodu, sa ciljem da se obezbedi što bolja neurološka nega i praćenje ovakvih pacijenata u ranom adultno periodu.
c) Poznavanje iz dečije neurologije mora da obuhvati najčešće oblike cerebralne paralize. kliničku prezentaciiu i lečenje.
Psihijatrija
a) Ovladavanje osnovima procene psihijatrijske simptomatologije
b) Ovladavanje veštinom prepoznavanja najčešćih akutnih i hroničnih psihijstrijskih sindroma, posebno onih povezanih sa prekomerno upotrebom alkohola, demencijom, epilepsijom i konfuznim stanjima.
c) Upoznavanje sa principima primene najčešćih psihoaktivnih lekova, indikacijama, kontraindikacijama i neželjenim efektima.
Neuropsihologija
Kandidati treba da se upoznaju sa osnovama kliničke procene kognitivnih funkcija. Tu spada i sposobnost interpretacije sofisticiranijih neuropsiholoških testova.
Neurohirurgija
Kandidati treba da se osposobe za prepoznavanje neurohirurške lečive patotogije, kao i sa indikacijama, mogućnostima i ograničenjima neurohirurgije.
Potrebno je da budu upoznati sa:
a) glavnim principima akutnog lečenja povreda glave i kičmene moždine, intrakranijalnim hematomima, subarahnoidnom hemoragijom, moždanim apscesima, moždanim tumorima i stanjima akutne intrakranijalne hipertenzije;
b) sa postupcima sa akutnim i hroničnim kompresivnim spinalnim sindromom;
c) indikacijama za biopsiju centralnog i perifernog nervnog sistema.
Neurološke subspecijalističke oblasti
Neurooftalmologija
Primena i interpretacija najčešćih neurooftalmoloških pregleda
Neurootologija
Upoznavanje sa odgovarajućim testovima za procenu sluha i ravnoteže i dijagnostičko - terapijskim pristupom sa pacijentom koji ima vrtoglavicu.
Neurogenetika
Upoznavanje sa principima neurogenetike, njenim tehnikama i terminologijom. Upoznavanje sa najčešćim naslednim neurološkim oboljenjima uključujući Hantingtonovi horeju, hereditarne ataksieje, neuropatije, Parkinsonovu bolest, demencije, neurofibromatozu i druge neurokutane sindrome, mitohondrijalne poremećaje, gensku terapiju i genetsko savetovanje.
Neurofarmakologija
Upoznavanje sa osnovima kliničke neurofarmakologije, farmakokinetikom, interakcijama, neurotransmiterima.
Neuroimunologija
Savladavanje osnova imunologije, bolesti vezivnih tkiva, antifosfolipidnih sindroma, sarkoidoze, primene steroida, imunosupresiava, imunoglobulina, interferona i plazmafereze.
Neurohemija
Savladavanje veštine izvođenja i interpretacije testova za ispitivanje likvora i drugih supstancija relevantnih za nervni sistem.
Neurološka intenzivna nega
Ovladavanje osnovnim veštinama neophodnim za dijagnostikovanje, monitoring i lečenje pacijenata u jedinicama intenzivne nege.
Savladavanje osnovnih znanja iz intenzivne nege i njene primene u neurologiji (održavanje prohodnosti disajnih puteva, tespiracije, gutanja, aspiracije i kardiovaskularne potpore.
Upoznavanje sa principima veštačke ishrane i mogućim problemima kao što su sindrom Njernicke ili critical care neurapatije.
Upoznavanje sa osnovnim psihološkim potrebama i problemima pacijenata u jedinici intenzivne nege.
Kandidati moraju naučiti da vesto i empatički rešavaju pitanja moždane smrti, donacije organa, kao i da taktično i strpljivo komuniciraju sa rodbinom mogućeg donatora.
Infektivne bolesti
Kandidati treba da savladaju osnovne principe dijagnostike i lečenja pacijenata sa bolestima centralnog i perifernog nervnog sistema prouzrokovanih infektivnim bolestima. Naročito je važno da steknu iskustva sa akutnim i hroničnim meningitisom, moždanim abscesom i subduralnim ernpijemom, encefaltisom, HIV, sifilisom, Lajmskom bolešću, poliomijelitisom i tropskim bolestima.
Interna medicina
Ovladavanje poznavanjem lečenja specifičnih neuroloških komplikacija sistemskih bolesti.
Upoznavanje i lečenje specifičnih neuroloških problema koji mogu nastati kod trudnica ili pacijentkinja koje koriste oralnu kontracepciju, kao i upoznavanje sa uticajem koje trudnoća i primena oralnih kentraceptiva mogu imati na neurološke bolesti i terapiju.
14. Psihijatrija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija Psihijatrije je obrazovni i vaspitni proces tokom kojeg specijalizant stiče ona teorijska i praktična znanja iz oblasti psihijatrije, koja ga osposobljavaju za samostalno zbrinjavanje većine bolesnika sa akutnim i hroničnim psihijatrijskim poremećajima i oboljenjima. Zbrinjavanje podrazumeva dijagnostiku, lečenje, rehabilitaciju i prevenciju bolesti.
Trajanje i struktura specijalizacije
Program specijalizacije iz psihijatrije traje 5 godina.
Specijalizacija iz oblasti psihijatrije uključuje:
a) . osnovni program u trajanju od 36 meseci i
b) . nakon javne odbrane pismenog specijalističkog rada nastavlja se program specijalizacije u trajanju od 24 meseca.
Određeni deo specijalističkog staža može se obavljati u različitim institucijama koje su, na republičkom nivou, određene od strane Ministarstva za zdravlje. Ove institucije raspolažu potrebnim stručnim, tehničkim i kadrovskim potencijalima i obavezno imaju jedno stručno lice koje vodi brigu o specijalizantima.
Glavni deo specijalističkog staža obavlja se u nastavnim bazama Medicinskog fakulteta
Provera znanja
Svaki specijalizant ima specijalistički indeks kao identifikacioni dokument i dnevnik rada u koji se upisuju svi izvršeni postupci i drugi rezultati kao i svoji stručni, pedagoški i istraživački doprinosi.
Tekuća provera znanja
1. U okviru pojedinačne obrazovne jedinice - odeljenja, mora biti izveden najmanje jedan prikaz bolesnika.
2. Radi omogućavanja odgovarajućeg kvaliteta specijalizacije, proverava se stečeno znanje i sposobnosti specijalizanata kroz trajni nadzor i kolokvijume.
Kolokvijumi se izvode po završenoj edukaciji na pojedinim odeljenjima.
U toku specijalizacije polaže se do šest kolokvijuma i to:
Obavezni:
1. Psihijatrjska propedevtika - Medicinska psihologija, psihopatologija i fenomenologija,
2. Psihotični poremećaji,
3. Nepsihotični poremećaji.
4. Psihoterapije,
5. Biološke terapijske metode.
Po izboru:
1. Razvoja psihijatrija,
2. Forenzička psihijatrija,
3. Psihogerijatrija,
4. Bolesti zavisnosti
5. Konsultativna psihijatrija
Program specijalizacije
Vremenski i sadržajni okvir izvođenja pojedinih delova specijalizacije
a) Osnovni program
Osnovni program Trajanje (u mesecima)
Urgentna psihijatrija 3
12
Stacionarna psihijatrija 6
6
Produženo psihijatrijsko lecenje i rehabilitacija 3
Lecenje zavisnosti 3
Krizne intervencije 3
Konsultativna psihijatrija
Gerijatrijska psihijatrija
Ukupno 36 meseci
Posle treće godine specijalizacije javno se brani pismeni specijalistički rad pred tročlanom komisijom - glavni mentor kandidata nije član ove komisije.
b) Nastavak programa
Nastavak programa Trajanje (u mesecima)
Forenzička psihijatrija 1
Razvojna psihijatrija 3
Ambulantni psihijatrijski tretman 4
Psihoterapija 4
Neurologija 6
Ambulantna interna medicina 3
Stacionarna interna medicina 3
Ukupno 24 meseca
Standardi u edukaciji
1. Najmanje 80 pacijenata obrađenih dijagnosticki, etiopatogenetski, prognosticki i terapijski
2. 20 slučajeva psihoterapije sa supervizijom
3. 10 slučajeva sa programom psihijatrijske rehabilitacije
4. 20 slučajeva konsultativne psihijatrije
5. 20 dežurstava u urgentnoj ili stacionarnoj psihijatriji
6. 40 slučajeva obrađenih psihometrijski i skalama procene
7. Izrada najmanje jednog stručnog rada / seminarskog rada
8. Upoznavanje sa forenzičkom psihijatrijom
Tokom specijalizacije potrebno je usavršavanje u okviru 3 od navedenih oblasti: psihofarmakoterapija, psihijatrijska rehabilitacija, forenzicka psihijatrija, bolesti zavisnosti, konsultativna psihijatrija, psihijatrija u gerijatriji, adolescentna psihijatrija i medicinska psihologija. Usavršavanje se potvrđuje potpisom mentora za datu oblast.
Godišnji odmor je određen zakonom i specijalizant ga može koristiti u dogovoru sa glavnim i neposrednim mentorom.
Obim znanja i veština koje specijalizant mora savladati
do kraja specijalizacije
- Specijalizant upoznaje teorijske osnove struke i stiče znanja iz različitih područja psihijatrije: shizofrenija i drugi psihotični poremećaji, afektivni poremećaji, anksiozni poremećaji, somatoformni poremećaji, demencije i drugi kognitivni poremećaji, disocijativna stanja, seksualni poremećaji i poremećaji seksualnog identiteta, poremećaji ishrane, poremećaji spavanja, razvojni poremećaji, poremećaji kontrole impulsa, poremećaji prilagođavanja i reakcije stresa, poremećaji ličnosti, poremećaji povezani sa upotrebom različitih supstanci, kao i zavisnost i zloupotreba supstanci, psihički poremećaji kao posledica opšteg somatskog stanja, urgentna stanja u psihijatriji, epilepsije i granična neurološka stanja, oblast preventive i mentalne higijene;
- Specijalizant ovladava tehnikom psihijatrijskog intervjua i dijagnostičkim tehnikama, diferencijalno-dijagnostičkim postupcima iz oblasti psihijatrije i iz drugih srodnih oblasti (neurologija, oftalmologija, otorinolaringologija, interna medicina, odnosno pedijatrija) ;
Specijalizant će obaviti najmanje:
130 usmenih psihijatrijskih anamneza
20 neuroloških dijagnostičkih obrada odraslih
20 inrternističkih dijagnostičkih obrada odraslih
10 psihijatrijskih dijagnostickih obrada dece i mladih
- Specijalizant se upoznaje sa metodologijom rada kliničkih psihologa, njihovih dijagnostičkih i terapijskih postupaka. Planira se konsultacija sa kliničkim psihologom u vezi najmanje 30 slučajeva;
- Specijalizant ovladava tehnikom korišćenja rezultata određenih neurofizioloških pregleda, neuropsiholoških ispitivanja i testiranja, elektroencefalografije, odgovarajućih rengenskih, nuklearno-medicinskih i magnetno-rezonantnih pregleda, kao i laboratorijskih analiza;
- Specijalizant obavlja 20 konsultacija sa odgovarajućim specijalistom i u okviru konsultativne psihijatrije.
- Specijalizant se osposobljava da vlada tehnikama biološke terapije.
- Specijalizant se upoznaje sa tehnikama psihoterapije: individualne, porodične i grupne. Pri tome obrađuje 20 slučajeva odabranom psihoterapijskom metodom, uz superviziju.
- Specijalizant se osposobljava da koristi tehnike sociodinamike i socioterapije, osposobljava se za aktivno učestvovanje u radu terapijskih zajednica, grupa u klubovima (npr. lečenih alkoholicara) i sl.
- Specijalizant se upoznaje sa metodologijom istraživačkog rada u psihijatriji. Izrađuje najmanje jedan stručni/seminarski rad.
- Specijalizant se osposobljava da prenese potrebna psihijatrijska znanja drugim članovima stručne grupe,
- Specijalizant predstavlja i učestvuje u diskusiji najmanje 20 slučajeva na vizitama ili seminarima.
- Specijalizant se osposobljava da integriše i praktično upotrebi usvojena znanja i veštine i da se osposobi za učestvovanje u timskom radu.
- Specijalizant se osposobljava za psihijatrijska veštačenja i upoznaje zakon o duševnom zdravlju.
Detaljniji sadržaj pojedinih delova specijalizacije
Stacionarna psihijatrija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz osnova psihijatrije (psihopatologija, fenomenologija), sa klasičnim psihijatrijskim intervjuom i sa kreiranjem psihijatrijskog statusa i rezimea,
- iz dijagnostičkih postupaka i kliničkih psiholoških znanja, kao i iz diferencijalno dijagnostičkih postupaka, koji se odnose na granične medicinske oblasti,
- o osnovnoj organizaciji i šemi bolničkog lečenja psihičkih poremečaja, sa uključivanjem u timski rad, saradnjom sa rodbinom i drugim značajnim osobama iz okoline bolesnika, kao i sa seminarima i prikazima slučajeva,
- sa osnovama i specifičnostima psihofarmakoterapije i njenim biološkim osnovama;
- upoznaje se i sa drugim pomoćnim dijagnostičkim ili dodatnim biološkim terapijskim metodama.
Urgentna psihijatrija
Specijalizant usvaja osnovna i specijalna znanja iz urgentne terapije na odeljenjima gde se takva terapija primenjuje:
- iz načela i praktičnog izvođenja hospitalizacije psihijatrijskog bolesnika (kao i sa zakonskim odredbama u vezi hospitalizacije i lecenja protiv volje bolesnika),
- iz dijagnostičkih postupaka i kliničkih veština koja se odnose na urgentna stanja u psihijatriji, kao i iz diferencijalno dijagnostičkih postupaka, koji se odnose na granicna stanja sa drugim medicinskim disciplinama,
- sa osnovnom organizacijom i šemom akutnog i intenzivnog bolničkog lečenja psihičkih poremećaja.
Produženo psihijatrijsko lečenje i rehabilitacija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz produženog bolničkog lecenja, njegovih uzroka, kreira teerapijske planove i krizne planove za bolesnike koji imaju česte recidive bolesti,
- za ocenu razlike između intenzivnog i produženog lečenja i specifičnosti indikacija,
- kroz prognostičku procenu bolesnika uz korišcenje klinicko-psihomertijskog znanja,
Osposobljava se za rad u grupi sa radnim terapeutima, za saradnju sa socijalnom službom bolnice i socijalne sredine, upoznaje socijalne intervencije i rešavanje socijalne problematike.
Teorijski i praktično se osposobljava za izvođenje i korišćenje psihoterapijskih metoda i postupaka u produženom lečenju.
Osposobljava se da primenjuje prinicipe medikamentozne terapije održavanja i profilaktične terapije i druge odgovarajuće doktrinarne biološke metode.
Dodatno se upoznaje sa procesom rehabilitacije, sa početkom u bolnici i daljim izvođenjem na terenu, sa mogućnostima celovite rehabilitacije (stambene zajednice, zaštitne radionice, zapošljavanje pod posebnim uslovima) .
Gerijatrijska psihijatrija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz opštih populacionih specifičnosti i karakteristika date grupe
- iz postupaka kao što je psihijatrijski intervju i psihijatrijski status kod gerijatrijskih bolesnika kao i iz karakterističnih psihijatrijskih poremećaja. Osposobljava se da primenjuje i tumači posebne dijagnostičke postupke, koji se primenjuju kod gerijatrijske populacije, kao i za interdisciplinarni pristup (konsultacija stručnjaka iz drugih medicinskih disciplina) ;
- iz farmakoterapije ovog starosnog doba, kao i za primenu ostalih terapijskih tehnika i postupaka, koji se upotrebljavaju, sa klubovima starijih i ulogom psihijatrije u domovima za starija lica.
Lečenje bolesti zavisnosti
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- o upotrebi, zloupotrebi i zavisnosti od psihoaktivnih supstanci, o epidemiolškim podacima i istraživanjima iz te oblasti,
- o prvom pregledu, trijaži, postupcima detoksikacje, ambulantnom i bolničkom lečenju, kao i daljim lečenjem različitih tipova zloupotrebe i zavisnosti,
- sa radom u stručnom timu,
- sa radom terapijskih klubova i zajednica,
- sa zdravstveno-preventivnim i vaspitnim radom u toj oblasti.
Krizne intervencije
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- sa pojmom kriznih intervencija, sa oblicima i sadržajem, kao i organizacijom pomoći u krizi,
- sa medikamentoznim, psihoterapijskim i socioterapijskim metodama koje se primenjuju u stanjima kriznih intervencija, uključujući pojavu i problem samoubistva.
Ambulantno, vanbolničko psihijatrijsko lečenje
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz rada u psihijatrijskoj ambulanti, sa trijažnim postupcima, dijagnostičkim postupcima i njihovom upotrebljivošću u ambulantnoj psihijatrijskoj praksi,
- iz primene i metoda ambulantnog medikamentoznog lečenja (akutnog, produženog, terapije održavanja),
- iz ambulantnih kriznih intervencija i ambulantnog lečenja posebnih populacijskih grupa,
- iz razvojne psihijatrije u ambulantnoj praksi,
- iz praktične primene znanja iz različitih psihoterapijskih tehnika (pod vođstvom supervizora)
- iz socioterapijskih i rehabilitacijskih metoda, koje se koriste u ambulantnom i vanbolničkom lečenju,
- iz problema suicidologije, ambulantnog prijavljivanja pokušaja samoubistva i rada odgovarajućih registara o samoubistvima
- iz problema seksualnih poremećaja i poremećaja psihoseksualnog identiteta.
Forenzička psihijatrija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz osnova i specifičnosti forenzičke psihijatrije, najčešće patologije povezane sa forenzičkom psihijatrijom,
- sa terapijskim postupcima koji su u upotrebi u forenzičkoj psihijatriji (medikamentozni, psihoterapijski, socioterapijski),
- sa rehabilitacionim postupcima u forenzičkoj psihijatriji,
- sa karakteristikama sudsko-psihijatrijskog stručnog mišljenja i sa ulogom forenzicke psihijatrije u kaznenom, civilnom i upravnom pravu (zakonodavstvu),
- sa karakteristikama psihijatrijski značajnih bezbednosnih mera i sa posebnim odlukama iz zakona o duševnom zdravlju,
- iz psihijatrijske problematike osoba u vaspitnim i kaznenim ustanovama.
Razvojna psihijatrija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz osnova psihičkog razvoja dece i mladih,
- iz psihijatrijske anamneze i statusa u oblasti dečije i adolescentne psihijatrije,
- iz poznavanja simptoma i znakova bolesti, psihopatologije, dijagnostike i diferencijalne dijagnostike u oblasti dečije i adolescentne psihijatrije, sa dobno-specifičnom problematikom
- sa karakteristikama bolničkog lečenja,
- sa primenom terapijskih metoda (porodična terapija, druge psihoterapijske i bihejvioralne tehnike, upotrebe medikamentozne terapije u toj dobnoj grupi),
- sa organizacijom i povezanošću ustanova i službi koje se bave tretmanom dece sa psihičkim poremećajima (posebno u oblasti mentalne zaostalosti),
- sa organizacijom i povezanošću ustanova i službi koje se bave tretmanom psihičkih i ponašajnih poremećaja kod adolescenata.
Psihoterapija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz primene psihoterapijskih metoda u praktičnom radu na odgovarajućim bolničkim odeljenjima ili u odgovarajućim ustanovama psihoterapijske orijentacije.
Neurologija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja o:
- neurološkim oboljenjima, njihovom dijagnostikom i lečenjem u smislu repetitorijuma neurologije,
- dijagnostičkim i diferencijalno dijagnostičkim problemima i vezi između psihijatrije i neurologije, posebno sa problemom epilepsije,
- upoznaje se sa terapijskim postupcima koji se upotrebljavaju u lečenju graničnih stanja između psihijatrije i neurologije i njihovom praktičnom primenom,
- upoznaje se sa neurofiziološkim dijagnostičkim postupcima i njihovom primenom u psihijatriji.
Ambulantna i stacionarna interna medicina
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz urgentnih internističkih stanja kod somatskih oboljenja,
- iz reanimacijskih postupaka,
- iz bazičnih dijagnostičkih postupaka koji se upotrebljavaju u internoj medicini,
- iz dijagnostickih i terapijskih metoda kod bolesnika sa endokrinim i gastrointestinalnim oboljenjima, kao i kod gerijatrijskih bolesnika.
Broj potrebnih obrada tokom specijalizacije
i opšti aspekti
Specijalizant mora tokom specijalizacije obraditi (tretirati) bar 340 pacijenata sa duševnim i ponašajnim poremecajima, od toga 140 "de novo" hospitalizovanih bolesnika i 200 ambulantnih pacijenata. Detaljno o minimalnom broju potrebnih obrada videti u poglavlju "Obim znanja i veština kojima mora ovladati specijalizant."
Praktični trening i supervizija
Praktični trening treba razvijati u sklopu kliničkog rada pod supervizijom. Sa napredovanjem specijalizacije treba da raste i nivo odgovornosti. Tokom trajanja specijalizacije obavezna je rotacija na različitim odeljenjima institucije i rotacija između različtih ustanova.
Obavezna je supervizija dnevnog kliničkog rada svakog kandidata. Pored kliničke i psihoterapijske supervizije, indiviaualna supervizija (stav prema tretmanu, napredovanje u profesiji sl.) je obavezna minimalno jedan sat nedeljno, najmanje četrdeset dana godišnje.
Implementacija programa za specijalizaciju
("Dnevnik specijalizanta")
Teorijski i praktično obuku za specijalizante prati usvojeni program koji je odobren od strane ministarstva za zdravlje i fakulteta i koji je takođe usaglašen sa nacionalnim propisima, legistativom EU i prerporukama Evropskog odbora za psihijatriju. Različite faze i aktivnosti tokom specijalizacije i aktivnosti specijalizanta treba da budu uvedene u "Dnevnik specijalizanta".
Specijalizantski dnevnik je lični dokument koji pomaže specijalizantu da usmeri specijalizaciju i on je vlasništvo specijalizanta. Odgovornost da dnevnik bude ažuriran specijalizant deli sa kliničkim supervizorom-mentorom. Glavna svrha dnevnika je da pruži i dokumentovanu podršku edukacionom procesu specijalizanta. U dnevniku se verifikuje ispunjenje programa specijalizacije od strane specijalizanta, mentora i ustanove gde boravi. Sam dnevnik ne može da se koristi za evaluaciju specijalizanta, već za to postoje drugi obrasci, npr. indeks specijalizanta za poslediplomske studije.
U dnevnik se unose sve aktivnosti predviđene programom specijalizacije i specifični "edukacioni" ciljevi. Napredak u savladavanju utvrđenih edukacionih ciljeva i završni nivo pojedinih aktivnosti treba da budu utvrđeni i uneti u dnevnik u određenim vremenskim intervalima.
Za svaku aktivnost tokom specijalizacije kao i za psihoterapijski trening treba u dnevnik uneti sve relevantne podatke (odeljenje, dužinu boravka, broj obrađenih i vođenih slučajeva, druge stručne aktivnosti, ime mentora, supervizora) . Ovde se unose i ciljevi edukacije koji su utvrđeni između mentora i specijalizanta na početku pojedine etape specijalizacije i odgovarajuća evaluacija na kraju te etape specijalizacije.
15. Dečja neurologija
(48 meseci)
Cilj specijalizacije:
Specijalizacija iz dečje neurologije osposobljava lekara za samostalan specijalistički stručni rad iz dečje neurologije i uči ga da ovlada savremenim dijagnostičkim disciplinama i metodama lečenja dece i omladine obolele od neuroloških bolesti. U toku specijalizacije specijalizant treba u potpunosti da ovlada vođenjem bolesnika sa različitim neurološkim oboljenjima.
Glavne discipline specijalizacije iz Dečje neurologije i njihovo trajanje:
Da bi se specijalizant osposobio za samostalan rad potrebno je da provede:
Dečja neurologija - 24 meseca
Adultna neurologija - 6 meseci
Pedijatrija i neonatologija - 6 meseci
Dečja psihijatrija - 2 meseca
Aktivan rad u dijagnostičkim kabinetima i laboratorijama - 1 mesec
Rad u institucijama od značaja za Dečju neurologiju (molekularna genetika, dečija neurohirurgija, neurooftalmologija, infektivne bolesti, dečija ortopedija, dečija fizijatrija, itd.) - 9 meseci
Ukupno: 48 meseci
Polovinu staža iz bilo koje od pomenutih disciplina specijalizant može da obavi i u svojoj matičnoj kući, ukoliko ima za mentore bar tri specijaliste iz pomenutih oblasti koji su posebno osposobljeni za rad sa decom. Iz ovoga se izuzima samo 24-oromesečni staž koji specijalizant mora da provede na Klinici za neurologiju i psihijatriju za decu i omladinu.
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu kolokvijume. Predviđeno je polaganje sledećih kolokvijuma:
Epileptologija
Neuromišićne bolesti
Metaboličke bolesti
Neuropsihologija detinjstva
Ekstrapiramidalne bolesti
Cerebrovaskularne bolesti
Tumori mozga i kičmene moždine, glavobolje
Povrede mozga i kičmene moždine
Detaljan raspored trajanja specijalizacije Dečje neurologije prema ranije navedenim oblastima
Oblasti Dečje neurologije Predviđeno vreme
Propedevtika pregleda 1 mesec
Specifičnosti razvojne neurologije 1 mesec
Dijagnostičke metode u dečjoj neurologiji 1 mesec
Urgentna dečja neurologija 2 meseca
Cerebrovaskularne bolesti 1 mesec
Tumori mozga, fokalne moždane lezije 2 meseca
Epilepsije i srodna stanja 4 meseca
Neuromišićne bolesti 4 meseca
Ekstrapiramidalna oboljenja dece 1 mesec
Demijelinacione i zapaljenske bolesti CNS-a i PNS-a 3 meseca
Metabolopatije. Kongentalne malformacije 1 mesec
Neuropsihološki poremećaji 1 mesec
Neurološke posledice traume CNS-a i PNS-a 1 mesec
Genetičko savetovanje i prenatalna dijagnostika u dečjoj neurologiji 1 mesec
Ukupno 24 meseca
Detaljan raspored trajanja specijalizacije iz Neurologije odraslih u okviru specijalizacije iz Dečje neurologije Predviđeno vreme
Epileptologija odraslih 1 mesec
Neuromišićna oboljenja odraslih 1 mesec
Ekstrapiramidalna oboljenja odraslih 1 mesec
Cerebrovaskularne bolesti odraslih 1 mesec
Demencije odraslih. Specifičnosti neuropsihološke procene odraslih 1 mesec
Urgentna neurologija odraslih 1 mesec
Ukupno 6 meseci
Detaljan raspored trajanja specijalizacije iz Pedijatrije i Neonatologije u okviru specijalizacije iz Dečje neurologijeOblasti pedijatrije od značaja za dečjeg neurologa Predviđeno vreme
Neonatologija 2 meseca
Urgentna pedijatrija (jedinica intenzivne nege) 1 mesec
Imunološka, endokrinološka i metaboločka oboljenja dece i omladine 3 meseca
Dijagnostičke procedure u svim navedenim oblastima 1 mesec
Ukupno 7 meseci
Detaljni raspored specijalizacije na Dečjoj psihijatriji u okviru specijaizacije iz Dečje neurologijeOblasti dečje psihijatrije PREDVIĐENO VREME
Specifičnosti neurotičnih oboljenja kod dece i adolescenata, poremećaji ishrane, poremećaja navika i ponašanja 1 mesec
Specifičnosti psihotičnih oboljenja kod dece i adolescenata - 1 mesec
Ukupno 2 meseca
Detaljni raspored rada u dijagnostičkim kabinetima i laboratorijama u okviru specijaizacije iz Dečje neurologijeLaboratorija/kabinet za Predviđeno vreme
Elektroencefalografiju 5 dana
Elektromioneuronografiju 5 dana
Evocirane potencijale 5 dana
Histohemiju i imunocitohemiju 5 dana
Neuroradiologiju (nativni snimci; neuroslikanje: KT, MR, MR angiografija; kontrasna slikanja) - 5 dana
Ultrazvučna dijagnostika (mozak, krvni sudovi, mišići) - 5 dana
Ukupno 1 mesec
Detaljni raspored rada u instutucijama od značaja za Dečju neurologijuOblast srodnih disciplina Predviđeno vreme
Molekularna genetika neuroloških bolesti razvojnog doba, genetičko savetovanje i prenatalna dijagnostika 3 meseca
Dečja neurohirurgija 2 meseca
Neurooftalmologija 1 mesec
Infektivne bolesti (akcenat na infekcijama CNS-a i PNS-a) 2 meseca
Dečja otorinolaringologija 15 dana
Dečja fizijatrija 15 dana
Ukupno 9 meseci
Katalog veština
- ovladavanje tehnikom neurološkog pregleda novoronđenčeta, malog deteta i odraslog deteta,
- ovladavanje tehnikom pregleda funkcije pojedinih podsistema nervnog sistema u okviru određenih patoloških stanja,
- pregled kranijalnih nerava,
- pregled perifernih nerava,
- pregled neuromišićnog sistema,
- pregled piramidalnog sistema, svih fizioloških i patoloških refleksa,
- pregled cerebralnog sistema,
- procena govora, pisanja, čitanja i računanja,
- pregled praksije i gnozije,
- pregled položaja i hoda,
- pregled senzibiliteta,
- procena mentalnih sposobnosti,
- prepoznavanje kvalitativnih i kvantitativnih poremećaja svesti u raznim uzrastima deteta,
- specifičnosti neurološkog nalaza u pojedinim starosnim grupama dece: odojčeta, manje i odraslije dece,
- ovladavanje tehnikom lumbalne punkcije, Kvekenštetov ogled,
- davanje lekova intratekalno,
- ovladavanje tehnikom psihijatrijskog intervjua i tehnikom pregleda deteta i adolescenta - psihijatrijskog bolesnika. Uzimanje anamneze i prikaz psihičkog statusa. Razlikovanje neuroloških bolesti od psihogenih stanja koja ih imitiraju u dece i adolescenata,
- ovladavanje tehnikom testa inteligencije, mini mental skale, neuropsihološke procene kognitivnih funkcija i psihosocijalnog funkcionisanja,
- osposobljavanje za učešće u sudskoj ekspertizi - neurološkoj i psihijatrijskoj (praktično: na određenom bolesniku - detetu ili adolscentu, ili na osnovu medicinske dokumetacije),
- osposobljavanje za primenu farmakoterapije neuroloških bolesnika - dece svih uzrasta, uključujući i adolescente,
- upoznavanje sa praktičnim izvođenjem i specifičnostima neuroradioloških, neurofizioloških, neurohemijskih i neuroimunoloških ispitivanja dece i adolescenata obolelih od neuroloških bolesti,
- upućivanje u interpretaciju neuroradioloških, neurofizioloških, neurohemijskih i neuroimunoloških, histopatoloških (histohemijskih, imunocitohemijskih) nalaza dece i adolescenata obolelih od neuroloških bolesti,
- osposobljavanje za izvođenje tehnika ispitivanja oštrine vida, širine vidnog polja i motiliteta bulbusa u dečjem uzrastu,
- obuka za korišćenje oftalmoskopa i samostalni pregled očnog dna,
- upoznavanje sa elektrodijagnostičkim metodama u oftalmologiji: ERG, elektronistagmografija,
- upoznavanje sa neurofiziološkim tehnikama, indikacijama za njih i tumačenjem rezultata (EEG, EMNG),
- upoznavanje sa tehnikama ispitivanja vestibularisa i audiometrijom,
- upoznavanje sa principima i metodologijom pregleda evociranih potencijala,
- upoznavanje sa opremom za reanimaciju i tehnikom upotrebe. Upoznavanje sa opremom u jedinici intenzivne nege i tehnikom njene upotrebe,
- upoznavanje sa svim postupcima u zaštiti od širenja zaraznih bolesti,
- upoznavanje sa metodama dijagnostike, terapije i rehabilitacije zaraznih bolesnika, sa posebnim akcentom na oboljenja sa neurološkim poremećajima i na urgentnim stanjima.
16. Dečja i adolescentna psihijatrija
(60 meseci)
Specijalizacija iz dečje i adolescentne psihijatrije traje pet (5) godina i odvija se na klinikama, institutima, bolnicama, odeljenjima za psihijatriju i dečiju psihijatriju zdravstvenih centara i pri dispanzerima za mentalno zdravlje domova zdravlja.
U ustanovama van Medicinskog fakulteta kandidat može da obavi deo specijalističkog staža u trajanju do 18 meseci na organizacionim jedinicama i odeljenjima koji ispunjavaju zakonom određene kriterijume i to pre svega stručne, prostorne, kadrovske i druge uslove. Taj deo kruženja se odnosi na psihijatriju odraslih, dečju neurologiju i pedijatriju. Šef takvog odeljenja bi trebalo da bude specijalista psihijatar, pedijatar ili dečji neurolog sa najmanje pet godina specijalističkog staža u praksi i može da vodi istovremeno najviše dva kandidata na specijalizaciji.
Drugi deo specijalizacije u trajanju od 42 meseca (isključivo dečja i adolescentna psihijatrija) obavezno se odvija na nastavnim bazama Medicinskog fakulteta, prema rasporedu koji zajedno pravi kandidat i glavni mentor specijalizanta sa predviđenom obaveznom rotacijom unutar ustanova i rotacijom između ustanova nastavnih baza fakulteta.
Profil specijalizacije dečje i adolescentne psihijatrije
Specijalizacija dečje i adolescentne psihijatrije zahteva posedovanje opscežnih znanja i veština koje su neophodne za prepoznavanje, lečenje, ublažavanje i prevenciju mentalnih bolesti ili poremećaja kod dece i adolescenata. Specijalnost takođe uključuje potrebna znanja koja se odnose na razlikovanje psihopatoloških simptoma kod mladih u razvoju od simptoma kod odraslih osoba.
Ova se specijalizacija fokusira na bolničku i vanbolničku psihijatrijsku zaštitu dece i adolescenata, kao na i ispitivanje, dijagnostikovanje i lečenje različitih psihijatrijskih stanja kod dece i adolescenata - prema važećim internacionalnim psihijatrijskim klasifikacionim sistemima.
Specijalista dečje i adolescentne psihijatrije
Specijalista dečje i adolescentne psihijatrije mora da ima razvijene sposobnosti komunikacije i etički ispravne stavove. Njegovo najmoćnije dijagnostičko sredstvo u psihijatrijskoj dijagnostici i terapiji je idividualan pristup koji podrazumeva sledeće:
- pozitivan, otvoren i iskren odnos prema deči, adolescentima i njihovim roditeljima u različitim situacijama
- otvorene i pouzdane kontakte sa pacijentima i osobljem (koji se donekle mogu naučiti iz teorije, ali se većinom razvijaju kroz praktični trening koji je superviziran od strane iskusnih stručnjaka)
- dovoljno znanja o svom sopstvenom psihološkom funkcionisanju, što je neophodno u radu sa mladim pacijentima i njihovim porodicama
Specijalista dečje i adolescentne psihijatrije
- Ispituje, dijagnostikuje i leči različite psihijatrijske poremećaje kod dece i adolescenata
- Učestvuje u tretmanu poremećenih porodičnih odnosa koji još nisu doveli do nastanka ozbiljnih psihijatrijskih simptoma
- Savetuje porodice o odgajanju dece i daje podršku roditeljstvu
- Sprovodi istraživanja koja su neophodna službama socijalne zaštite i pravnog sistema
- Radi na prevenciji i ranom otkrivanju dece sa rizikom - koji je zasnovan na poznavanju normalnog razvoja dece i adolescenata. Preventivne aktivnosti se ostvaruju u saradnji sa drugim službama u društvenoj zajednici koje se brinu o deči.
Unutrašnja i spoljašnja saradnja
Unutrašnja saradnja podrazumeva saradnju sa specijalistima pedijatrije, dečje neurologije i psihijatrije. Spoljašnja saradnja se odnosi na saradnju sa školam, službe socijalne zaštite dece i institucijama pravnog sistema.
Provera znanja
Provera znanja-kolokvijumi
Radi omogućavanja odgovarajućeg kvaliteta specijalizacije, proverava se stečeno znanje i sposobnosti specijalizanata kroz trajni nadzor i povremene provere - kolokvijume. Kolokvijumi se izvode po završenoj edukaciji po pojedinim odeljenjima i završnog dela edukacije. Sem kolokvijuma u okviru pojedinačnog rada u organizacionoj jedinici mora biti izveden najmanje jedan prikaz bolesnika. Pisanje članka i njihovo publikovanje je fakultativno.
U toku specijalizacije se polaže pet obaveznih i pet fakultativnih kolokvijuma:
- Medicinska psihologija, psihopatologija i fenomenologija,
- Dijagnostičke procedure
- Osnove neuropsihologije
- Biološka sociodinamska i psihodinamska psihijatrija
- Razvojni poremećaji
- Psihotični poremećaji
- Biološke terapijske metode
- Psihoterapija
- Forenzička psihijatrija
Preventivna psihijatrija.
Znanja, veštine i profesionalna usmerenja
Specijalista dečje i adolescentne psihijatrije treba da:
A Poseduje odgovarajuća znanja i veštine
- Na koji način konstitucija, bolesna stanja, socijalno prilagodđvanje roditelja i faktori socijalne sredine utiču na fizički, emocionalni, intelektualni i socijalni razvoj deteta
- psihopatologiji dece i adolescenata
- psihoterapiji dece, adolescenata i njihovih porodica
- strategijama psihofarmakološkog tretmana
- strategijama psihosocijalnog i pedagoškog tretmana
B Poseduje odgovarajuća znanja i iskustvo
- Uticaju raznih somatskih stanja i neuroloških bolesti na nastanak psihičkih poremećaja u decu
- Najvažnijim opštim psihijatrijškim poremećajima i zloupotrebi supstancija odraslih i njihovom tretmanu
- Metodama psihološkog ispitivanja
- O organizaciji školskog pravnog i sistema socijalne zaštite
C Upoznat sa
- Organizacijom i metodama forenzičke psihijatrije
- Organizacijom zdravstevenih službi u društvenoj zajednici koje se odose na populaciju mladih
D Tokom specijalizacije dečji psihijatar dalje uči
- Da postavlja nezavisne i etički ispravne odluke
- U ciljevima opšte zdravstvene politike i njihovim prioritetima
- O mestu dečjeg psihijatra u timu stručnjaka koji se bave organizacijom, planiranjem i unapređenjem rada
- Da stekne uvid u vodeću ulogu lekara u okviru tima stručnjaka, uz razvoj kritičkog odnosa prema sopstvenom radu i radu tima stručnjaka
- Da stekne dovoljno znanja o različitim preventivnim aktivnostima koje će kao vodeći član tima prenositi i ostalim članovima
Dodatna edukacija i trening
1. Dodatna edukacija u oblastima pedijatrije i psihijatrije odraslih bi trebalo da dečjem psihijatru omoguće poznavanje najčešćih somatskih bolesti u dece i najčešćih mentalnih poremećaja (i zloupotrebe supstancija) odraslih
Specifični ciljevi
I) U dečjoj i adolescentnoj psihijatriji
Specijalista dečje i adolescentne psihijatrije
mora biti sposoban da ispituje, dijagnastikuje
i leči sledeća stanja
- Odstupanja od normalnog psihomotornog razvoja uključujući i specifične razvojne poremećaje
- Probleme vezivanja i emocionalne probleme odojčadi i male dece
- Poremećaje koji nastaju kao posledica deficita u intelektulanom funkcionisanju
- Pervazivne razvojne poremećaje
- Poremećaje pažnje sa hiperaktivnošću
- Agresivno i impulzivno ponašanje dece i adolescenata
- Tikove i Gilles de la Tourette-ov sindrom
- Opsesivno kompulzivne poremećaje
- Različite emocionalne poremećaje u detinjstvu i adolescenciji
- Anksiozne poremećaje u detinjstvu
- Depresije i druge afektivne poremećaje u detinjstvu i adolescenciji
- Suicidalno ponašanje
- Poremećaje ishrane uključujući anoreksiju i bulimiju
- Psihosomatske poremećaje
- Psihoze u detinjstvu i adolscenciji
- Poremećaje ponašanja
- Psihološke aspekte kriminalnog ponašanja u detinjstvu
- Krizne reakcije u detinjstvu
- Manifestacije PTCP kod dece i omladine uključujući imigraciju i probleme u izbeglištvu
- Zlostavljanje i zanemarivanje dece i omladine
- Antisocijalno ponašanje i zloupotreba PAC
- Poremećaji ličnosti kod starijih tinejdžera
Specijalista dečje psihijatrije mora da poseduje sledeća znanja o
- etiologiji mentalnih poremećaja sa analizom značaja bioloških, psiholoških i socijalnih faktora
- epidemiologiji mentalnih poremećaja dece i adolescenata
- strukturi, biohemiji, fiziologiji i načinu funkcionisanja CNS-a
- specifičnosti primene psihofarmaka kod dece i adolescenata
- primeni zakona u zdravstvenoj zaštiti, socijalnoj zaštiti i kod dece sa posebnim potrebama
- značaju imigracije i izbeglištva na mentalno zdravlje dece i mladih
- administrativnim procedurama koje se primenjuju u zdravstvenim ustanovama
Posebne veštine dečjeg i adolescentnog psihijatra
- uzimanje razvojne psihijatrijatrijske anamneze
- savetovanje
- procena psihomotornog razvoja novorođenčeta, malog deteta i deteta školskog uzrasta
- procena psihičkog statusa malog deteta, deteta školskog uzrasta i adolescenta
- procena rizika od suicida
- korišćenje specifičnih skala i strukturisanih intervjua u dečjoj i adolescentnoj psihijatriji
- koordinacija rada tima i vođenje tretmana uz saradnju sa svim osobama koje su u kontaktu sa detetom i adolescentom
- davanje informacija, saveta i podrške pacijentima i porodici
- psihoterapija (pshodinamska, bihejvior ili kognitivna, individualna-grupna, porodična, itd.)
- psihofarmakoterapija
- tretman lakših somatskih poremećaja u dece i mladih
- vođenje specifične medicinske dokumentacije i pisanje izveštaja
- saradnja sa ostalim medicinškim službama, službama socijalne zaštite, itd.
- procena vezana za zlostavljanje i zanemarivanje dece
- davanje ekspertskih mišljenja na zahtev suda
U psihijatriji odraslih
Tokom specijalizacije dečji psihijatar bi trebalo da učestvuje u dijagnostikovanju i tretmanu sledećih stanja u odraslih poremećaja, glavobolja ) .
- upoznaje se sa terapijškim postupcima koji se upotrebljavaju u lečenju graničnih stanja između dečije psihijatrije i dečije neurologije i njihovom praktičnom primenom,
- upoznaje se sa neurofiziološkim dijagnostičkim postupcima i njihovom primenom u dečjoj psihijatriji.
Struktura specijalizacije (trajanje)
Specijalizacija dečje i adolescentne psihijatrije traje ukupno 5 godina (60 meseci) . Vreme provedeno na specijalizaciji bi se podelilo na sledeći način
A) OSNOVNI PROGRAM - MODUL 1 (42 meseca)
VANBOLNIČKA PSIHIJATRIJSKA ZAŠTITA dece i omladine - 14 meseci
AMBULANTNI TRETMAN - 8 meseci
DNEVNA BOLNICA ZA DECU - 3 meseca
DNEVNA BOLNICA ZA ADOLESCENTE - 3 meseca
BOLNIČKA PSIHIJATRIJSKA ZAŠTITA dece i omladine - 18 meseci
INTENZIVNI PSIHLIATRIJSKI TRETMAN DECE
INTENZIVNI PSIHIJIATRIJSKI TRETMAN ADOLESCENATA
INTERVENCIJE U KRIZI
NEUROLOGIJA RAZVOJNOG DOBA - 6 meseci
PEDIJATRIJA - 4 meseca
B) KOMPLEMETARNI PROGRAM nastavak MODUL 2 (18 meseci)
PSIHOTERAPIJSKI POSTUPCI - 6 meseci
PSIHIJATRIJA ODRASLIH - 6 meseci
FOREENZIČKA PSIHIJATRIJA - 3 meseca
LEČENjE BOLESTI ZAVISNOSTI - 3 meseca
Program specijalizacije
Program specijalizacije obuhvata dva dela
A) teorijški trening
B) praktični trening
A) Teorijski trening
Ovaj trening uključuje 720 sati strukturisanog učenja tokom 3,5 godine provedene u institucijama koje se bave isključivo dečjom i adolescentnom psihijatrijom (oko 240 sati godišnje) . Ova vrsta treninga se sprovodi kroz:
- Redovno kliničko učenje koje je integrisano u svakodnevni klinički rad (na pr. prikazi slučajeva, raspravljanje o klasifikaciji) ; za ovaj vid učenja predviđeno je 120 sati godšnje, tj. 3 sata nedeljno)
- Formalne seminare (koji nisu uključeni u normalan klinički rad - približno 60 sati godišnje) . Ponuđene teme seminara bi bile sledeće:
- Razvoj dece i adolescenata (fizički, neurološki i psihosocijalni)
- Klinički sindromi
- Evaluacija (uključujući psihopatologiju, anamnezu, posmatranje ponašanja, tehnike eksploracije)
- Razmatranje termina/stanja psihijatrijskih poremećaja u detinjstvu i maladosti uključujući postavljanje plana lečenja
- Tehnike psihološkog ispitivanja i procena dijagnostičkog materijala
- Patogeneza, patologija i diferencijalna dijagnoza psihosomatskih, psihijatrijskih i neuroloških kliničkih slika
- Indikacije i psihoterapijske tehnike
- Krizne intervencije
- Prevencija, rehabilitacija, savetovanje
- Porodično funkcionisanje
- Psihoterapija za grupe, pojedince ili porodice prema psihonalitčkim/dinamskim, bihejvioralno/kognitivnim ili sistemskim metodama
- Psihofarmakoterapija
- Interpretacija dijagnostičkih laboratorijskih analiza
- Legalna, etička i profesionalna pitanja u psihijatriji i psihoterapiji (dokumentacija, odnos lekar-pacijent, profesionalna tajna, itd.)
- Zdravstvena administracija, menadžment i ekonomija
- Forenzički izveštaj
Novija dostignuća u granama koje su komplementarne sa dečjom i adolescentnom psihijatrijom (pedijatrija, psihijatrija odraslih, psihologija)
B) Praktični trening
Trening mora da uključi, uz redovan klinički rad i sledeće
- Kliničku superviziju koja je integralni deo celokupnog praktičnog treninga i
- Kliničku saradnju sa relevantnim institucijama i stručnjacima (liaison psihijatrija)
- 60 superviziranih i dokumentovanih evaluacija koje uzimaju u obzir biološko-somatske, psihološke i psihodinamske faktore, dijagnostičku klasifikaciju, porodične, epidemiološke i socio-kulturne faktore
- Individualnih (220 sati) ili grupnih (70 dvočasovnih) samo-iskustvenih sesija
- 3 dokumentovana i dovršena psihoterapijska tretmana (svaki po 60 sati) malog deteta (uzrast do 6 godina), školskog deteta i adolescenta. Kontinuirana supervizija se obavlja nakon svakog sata.
- Supervizirano iskustvo u porodičnoj terapiji (10 sati), kriznim intervencijama (10 sati) i suportivnoj terapiji (8 sati)
- 10 superviziranih forenzičkih izveštaja
- najmanje 100 pacijenata obrađenih dijagnostički, etopatogenetški.prognostički i terapijski
- 50 dežurstava u dečjoj psihijatriji
IV OBIM ZNANjA I VEŠTINA KOJE SPECIJALIZANT MORA SAVLADATI DO KRAJA SPECIJALIZACIJE
U okviru nacionalnog programa za specijalizaciju iz dečje i adolescentne psihijatrije koji je prezentovan u odgovarajućem zakonu i pravilniku o specijalizacijama postoji zajednička osnova bazičnih znanja i veština koja se zahtevaju za sve kandidate na specijalizaciji iz dečje psihijatrije. Zajedničke osnove su obavezne i uključuju specijalistički staž u bolničkim ustanovama koje provode kratke, srednje i dugotrajne hospitalizacije, zatim u vanbolničkim ustanovama (poliklinike, dnevni centri, dispnazeri za mentalno zdravlje i dr.), liazon i konsultativnoj psihijatriji.
Edukacija iz dečije i adolescentne psihijatrije takođe je deo zajedničkih osnova. Specijalistički staž treba da obuhvati opštu dečiju i adolescentnu psihijatriju, psihijatrijske aspekte bolesti zavisnosti, intervencije u kriznim stanjima, psihijatriju odraslog doba, forenzičku psihijatriju.
- Mora se upoznati sa teoretskim osnovama i znanjima struke i ovladati potrebnim znanjima iz različitih područja dečije i adolescentne psihijatrije: mentalne retardacije, poremećaji psihičkog razvoja, poremećaji ponašanja i emocija sa početkom obično u detinjstvu i adolescenciji, shizofrenija i drugi psihotični poremećaji, afektivni poremećaji, anksiozni poremećaji, somatoformni poremećaji, disocijativna stanja, seksualni poremećaji i poremećaji seksualnog identiteta, poremećaji ishrane, poremećaji spavanja, poremećaji kontrole impulsa, poremećaji prilagođavanja i reakcije stresa, poremećaji ličnosti, poremećaji povezani sa upotrebom različitih supstanci, kao i zavisnost i zloupotreba supstanci, psihički poremećaji kao posledica opšteg somatskog stanja, urgentna stanja u dečijoj psihijatriji, epilepsije i granična neurološka stanja, oblast preventive i mentalne higijene;
- Mora naučiti i ovladati tehnikom psihijatrijskog intervjua i dijagnostičkim tehnikama, diferencijalno dijagnostičkim postupcima iz oblasti psihijatrije i iz drugih graničnih oblasti (neurologija, oftalmologija, otorinolaringologija, interna medicina, odnosno pedijatrija) :
- Mora obaviti:
60 usmenih psihijatrijskih anamneza dece i omladine
30 psihijatrijskih dijagnostičkih obrada odraslih
10 neuroloških dijagnostičkih obrada dece i mladih
najmanje po 3 slučaja celokupne obrade osoba sa mentalnom retardacijom, razvojnim poremećajima dece i omladine, emocionalnim poremećajima specifičnim za detinjstvo, shizofrenom ili afektivnom psihozom, anksioznošću ili kriznim stanjem, depresijom, poremećajima ishrane, bolestima zavisnosti - ukupno 40 slučajeva celovite obrade
- Mora se osposobiti za primenu znanja i rezultata rada kliničkih psihologa, njihovih dijagnostičkih i terapijskih postupaka
- Mora obaviti 30 konsultacija sa kliničkim psihologom;
- Mora se osposobiti za razumevanje i korišćenje rezultata određenih neurofizioloških pregleda, neuropsiholoških ispitivanja i testiranja, elektroencefalografije, odgovarajućih rengenskih, nuklearno medicinskih i magnetno rezonantnih pregleda, kao i laboratorijskih analiza
- Mora obaviti 30 konsultacija sa odgovarajućim specijalistom u okviru konsultativne psihijatrije
- Mora ovladati posebnim znanjima i veštinama iz oblasti bioloških (medikamentozne, neuropsiholoske) terapijskih metoda u psihijatriji.
- Mora obaviti 60 psihofarmakoterapijskih obrada
- Mora ovladati posebnim znanjima i veštinama iz psihoterapijskih metoda - individualne, porodične i grupne (psihodinamska, bihejvioralna, kognitivna, suportivna, kratka dinamska psihoterapija, osnove dubinske psihoterapije, relaksacijske tehnike)
- Mora obaviti:
20 slučajeva suportativne terapije
10 slučajeva kognitivne terapije
6 slučajeva bihejvioralne terapije
vođenje 3 grupe
učestvovanje u timu kod 3 porodične terapije
100 sati supervizije psihoterapijskog rada
- Mora ovladati posebnim znanjima iz oblasti sociodinamike i socioterapije, osposobiti se za aktivno učestvovanje u radu terapijskih zajednica, grupa u klubovima i službi zajednice
- Mora učestvovati u 3 različite terapijske zajednice,
- Mora se upoznati sa osnovama i metodama istraživačkog rada u psihijatriji,
- Mora učestvovati u 2 naučna istraživanja ili u kontrolisanim istrazivačkim kliničkim studijama
- Mora se osposobiti za prenošenje potrebnih psihijatrijskih znanja drugim članovima stručne grupe,
- Mora se naučiti da integriše i praktišno upotrebi usvojena znanja i veštine i da se osposobi za učestvovanje u terapijskoj radnoj grupi.
V DETALjAN SADRŽAJ POJEDINIH DELOVA
IZ PSIHIJATRIJE
Bolničko psihijatrijsko lečenje dece i omladine
Specijalizant usvaja teoretska i praktična znanja:
- Normalni razvoj dece i adolescenata (fizički, neurološki, psihosocijalni razvoj, psihosomatska medicina)
- Kliničkih sindroma sa osvrtom na termine/stanja psihijtraijskih bolesti i poremećaja u ranom detinjstvu, školskom dobu i mladosti uključujući i terapijski plan za iste
- Evaluacije (psihopatologije, anamneze, opservacije ponašanja, tehnike eksploracije)
- IZ osnova dečije psihijatrije (psihopatologija, fenomenologija), sa orijentacionim i klasičnim psihijatrijskim intervjuom i sa kreiranjem psihijatrijskog statusa,
- Iz načela i praktićnog izvođenja hospitalizacije dece i omladine sa psihijatrijskim poremećajima (kao i sa zakonskim odredbama u vezi hospitalizacije i lečenja protiv volje bolesnika),
- Iz dijagnostičkih postupaka i kliničkih psiholoških znanja, koja se odnose na
- urgentna i druga stanja u dečijoj psihijatriji, kao i iz diferencijalno dijagnostičkih postupaka, koji se odnose na granična stanja sa drugim medicinskim naukama,
- Sa osnovnom organizacijom i šemom akutnog i intenzivnog bolničkog lečenja psihičkih poremećaja, sa radom u psihijatrijskom stručnom radnom timu, sa saradnjom sa roditeljima/starateljima, rodbinom i drugim značajnim osobama iz okoline bolesnika, kao i sa konferencijama i prikazima slučajeva bolesnika,
- Sa osnovama i specifičnostima istorijske i savremene psihofarmakoterapije, njenim biološkim osnovama, da se osposobi za njenu primenu i planiranje. Upoznaje se i sa drugim pomoćnim ili dodatnim biološkim terapijskim metodama (neuropsihološke) .
- Sa osnovama procene, razvrstavanja i zbrinjavanja dece ometene u razvoju i dece sa posebnim potrebama.
- Sa prognostičkom procenom bolesnika uz korišćenje kliničko-psihološkog znanja.
- Osposobljava se za rad u grupi sa radnim terapeutima, za saradnju sa socijalnom službom bolnice i socijalne sredine, upoznaje socijalne intervencije i rešavanje socijalne problematike.
- Osposobljava se da primenjuje prinicipe medikamentne terapije održavanja i profilaktične terapije i druge odgovarajuće doktrinarne biološke metode.
Specijalizant usvaja osnovna i specijalna znanja iz urgentne i intenzivne bolničke terapije na odeljenjima gde se takva terapija primenjuje.
Lečenje bolesti zavisnosti
Specijalizant usvaja teoretska i praktična znanja:
- o upotrebi, zloupotrebi i zavisnosti od psihoaktivnih supstanci, o epidemiolškim podacima i istraživanjima iz to oblasti,
- sa prvim pregledom, trijažiranjem, detoksikacjom, ambulantnim i bolničkim lečenjem, kao i daljim lečenjem različtih oblika i vrsta zloupotrebe i zavisnosti,
- sa radom u stručnom radnom timu i sa saradnjom sa razlčitim terapijskim saradnicima iz te oblasti.
- sa radom terapijskih klubova i zajednica,
- sa zdravstveno preventivnim i vaspitnim radom u toj oblasti.
Specijalizant usvaja osnovna i specijalna znanja iz lečenja bolesti zavisnosti na odgovarajućim odeljenjima za te aktivnosti.
Intervencije u krizi
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- sa pojmom kriznih intervencija, sa oblicima i sadržajem, kao i organizacijom pomoći u krizi.
- sa medikamentoznim, psihoterapijskim i socioterapijskim metodama koje se primenjuju u stanjima kriznih intervencija, uključujuci pojavu i problem samoubistva.
- specijalizant usvaja osnovna i spocijalna znanja iz kriznih intervencija na specijalnom odeljenju za krizne intervencije.
Vanbolničko psihijatrijsko lečenje dece i omladine
Specijalizant usvaja teoretska i praktična znanja:
- iz rada u psihijatrijskoj ambulanti dece i omladine, sa trijžnim postupcima, dijagnostičkim postupcima i njihovom upotrebljivošću u ambulantnoj psihijatrijskoj praksi,
- iz primene i metoda ambulantnog medikamentoznog lečenja (akutnog, produženog, terapije održavanja),
- iz ambulantnih kriznih intervencija i ambulantnog lečenja posebnih populacijskih grupa,
- iz praktične primene teoretskih znanja iz različitih psihoterapijskih tehnika (pod vođstvom supervizora)
- iz socioterapijskih i rehabilitacijskih metoda, koje se koriste u ambulantnom i vanholničkom lečenju,
- iz problema suicidologije, ambulantnog prijavljivanja pokušaja samoubistva i rada odgovarajućih registra o samoubistvima
- iz problema seksualnih poremećaja i poremećaja psihoseksualnog identiteta.
Specijalizant usvaja osnovna i specijalna znanja iz vanbolničkog, odnosno ambulantnog psihijatrijskog lečenja u psihijatrijskim ambulantama dece i omladine i u posebnim, odnosno usmerenim (specifičnim) specijalističkim ambulantama.
Forenzička psihijatrija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz osnova i specifičnosti forenzičke psihijatrije, najčešće patologije povezane sa ferenzičkom psihijatrijom,
- sa terapijskim postupcima koji su u upotrebi u forenzičkoj psihijatriji (medikamentozni, psihoterapijski, socioterapijski),
- sa rehabilitacionim postupcima u forenzičkoj psihijatriji,
- sa karakteristikama sudsko-psihijatrijskog stručnog mišljenja i sa ulogom forenzičke psihijatrije u kaznenom, civilnom i upravnom pravu (zakonodavstvu),
- iz psihijatrijske problematike osoba u vaspitnim i kaznenim ustanovama.
Specijalizanti usvajaju osnovna i specijalna znanja iz oblasti forenzičke psihijatrije na odeljenju za forenzičku psihijatriju i na odeljenjima koja se bave i sa forenzičkom problematikom.
Psihoterapija
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja:
- iz primene psihoterapijskih metoda u praktičnom radu na odgovarajućim bolničkim odeljenjima i u drugim odgovarajućim oblicima psihijatrijske prakse.
Specijalizanti usvajaju osnovna i specijalna znanja iz praktične primene psihoterapijskih metodu na odeljenjjima i u drugim oblicima psihijatrijske prakse.
VI Opšti aspekti specijalizacije iz Dečje i adolescentne psihijatrije
Na početku specijalizacije kandidat u Dekanatu fakulteta podiže odgovarajući broj uputa i to za svaku oblast posebno prema navodima iz detaljnog sadržaja specijalizacije. Svi uputi sadrže ime i prezime mentora, naziv ustanove, organizacione jedinice, spisak obaveznih veština prema standardima specijalizacije koje mentor na kraju obevljenog staža mora overiti u dnevniku rada kandidata.
U dogovoru sa glavnim mentorom pravi plan i raspored kruženja po organizacionim jedinicama, odeljenjima, zatim vreme rotacije po odeljenjima i rotacije između pojedinih ustanova u kojima se obavlja specijalizacija.
Po preuzimanju uputa na fakultetu i sa rasporedom kruženja koji je urađen zajedno sa glavnim mentorom, kandidat se javlja Katedri za poslediplomske studije iz psihijatrije (u okviru koje dečija psihijatrija) gde će dobiti detaljne informacije o početku specijalizacije, spisak institucija i odeljenja gde se izvodi programom kruženja.
VII Dnevnik rada specijalizanata
Dnevnik specijalizanta je lični dokument koji pomaže kandidatu da usmeri specijalizaciju i dobije maksimalnu korist od nje. Odgovornost za redovno ažuriranje dnevnika specijalizant deli sa kliničkim supervizorom, mentorom i glavnim mentorom. Sam dnevnik pruža dokumentovanu podršku edukacionom procesu i u njemu se verifikuje ispunjenje programa specijalizacije. Specijalizantski dnevnik ne može da se koristi za evaluaciju specijalizanta. Za ove ciljeve postoje drugi obrasci i dokumenti (indeks specijalizanta, karton specijalizanta na katedri, zapisnik sa specijalističkog ispita i slično) .
Dnevnik obavezno sadrži: 1) Opis aktivnosti na specijalizaciji koji obuhvata sve obaveze iz programa specijalizacije i sticanja potrebnih veština. Sa završetkom svake etape, faze specijalizacije treba da bude uveden u dnevnik: datum, naziv odeljenja, ime mentora, izvršeni zadaci iz programa, potpisan od strane mentora i kandidata, 2) U dnevnik se obavezno unose i "specifični edukacioni ciljevi" dogovoreni između kandidata i mentora na početku svake pojedine faze specijalizacije. Napredovanje u savlađivanju utvrđenih ciljeva edukacije i završni nivo pojedinih aktivnosti takođe se upisuje u dnevnik u određenim intervalima.
Sadržaj dnevnika: Za svaki sadržaj ili aktivnost tokom specijalizacije potrebno je u dnevniku obavezno navesti odeljenje, dužinu boravka, broj obrađenih slučajeva, druge aktivnsoti i zadatke, ime mentora, supervizora, zatim edukacione ciljeve koji su definisani na početku i kraju svake faze specijalizacije. Osnovna poglavlja i rubrike u dnevniku su:
- Seting-klinički rad u bolničkim i vanbolničkim jedinicama, odeljenjima, liaizon i konsultativnoj dečijoj psihijatriji, psihijatriji odraslog doba, forenzičkoj i administrativnoj dečijoj psihijatriji, psihološkom testiranju primena laboratorijskih procedura i dr. Zavisno od definisanog programa kruženja.
- Supervizija i to klinički menadžment - usmeren ka pacijentu i edukativni - usmeren ka specijalizantu.
- Psihoterapijski trening sa teorijskom edukacijom i supervizijom.
- Opšta teorijska edukacija
- Kursevi, radionice, prezentacije
- Istraživačka praksa i aktivnosti
- Posteri, usmene prezentacije i publikacije
- Međunarodna razmena
- Drugi oblici treninga i edukativna iskustva.
17. Opšta hirurgija
(72 meseca)
Cilj i namena specijalizacije
Cilj i namena specijalizacije iz Opšte hirurgije jeste teorijska i praktična edukacija u smislu formiranje profila opšteg hirurga, koji će, u skladu sa klasičnim i tradicionalnim načelima, biti u stanju da u praksi zbrinjava sva akutna stanja iz domena opšte hirurške reanimatologije, kao i sva ona hronična stanja opšteg hirurškog karaktera, čije rešavanje po svojoj specifičnosti ne zadire u domen usko specijalizovane hirurške problematike.
Specijalizacija opšte hirurgije traje 6 godina! Pri tome specijalizant prvo savladava OPŠTI DEO, u trajanju 2 godine, a zatim i POSEBNI DEO (u trajanju od 4 godine)
POČETNI (OPŠTI) DEO SPECIJALIZACIJA (obavezan je za sve hirurške specijalnosti u trajanju od 2 godine, a može se obaviti u regionalnoj zdravstvenoj ustanovi ili u specijalizovanoj univerzitetskoj klinici odn. institutu) .
(LEGENDA: a - asistira; o - operiše)
1.1. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazavne gram-negativnim bacilima, klostridijalne i dr. anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazavane gram-negativnom florom, gljivične i visrusne infekcije.
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- obrada inficiranih mekih tkiva (o) 10
- obrada panaricijuma (o) 6
- obrada dijabetične gangrene (o) 2
1.2. ABDOMINALNA HIRURGIJA 7 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja iz dijagnostike, diferencijalne dijagnostike i lečenja svih akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, sindrom ileusa i sindrom intrabdominalnog krvarenja) .
Tokom ovog dela specijalizacije specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- apendektomije (o) 5
- uklještene kile 5 (a) ; 5 (o)
- dehiscencija laparotomijske rane (o) 2
- sutura perforativnog ulkusa (o) 2
- anastomoza tankog creva (o) 6
1.3. TRAUMATOLOGIJA 9 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada sleća teorijska znanja:
- funkcionalna antomija lokomotornog aparata
- osnovni pojmovi o etiopatogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, duge kosti)
- savladavanje osnova ultrazvučne dijagnostike povreda trbuha
- konzervativno lečenje preloma kostiju
- traumatski i hemoragijski šok
- druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidro-elektrolitski disbalans, posttraumatsje psihoze i dr. delirantna stanja)
- priprema bolesnika za operativno lečenje
- postoperativna nega bolesnika
- operativni zahvati na koštano-zglobnom sistemu
- indikacije za urgentnim operativnim zahvatima u traumi i politraumi
- komplikacije preloma kostiju
- infekcije na kostima
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće hir. procedure:
- ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta (o) 15
- repozicija preloma (o) 15
- punkcija zglobnog izliva. (o) 10
- punkcija velikih telesnih šupljina (o) 10
- dijagnostička artroskopija (o) 5
- obrada velikuh defekata mekih tkiva (o) 20
- torakalna drenaža (o) 5
- jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (o) 10
1.4. ANESTEZIOLOGIJA
SA REANIMATOLOGIJOM 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-plumonalne reanimacije.
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće:
- uzimanje učešća u 50 opštih anestezija
- procena i priprema 15 pacijenata za planirani hir. zahvat
- sudelovanje u 5 kardio-pulmonalnih reanimacija
- učestvuje u izvođenju 25 regionalnih anestezija
- plasiranje 1o centralnih venskih katetera (CVK)
1.5. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
1.6. OPEKOTINE 1 mesec
Specijalizant usvaja znanja iz sledećih oblasti:
- pružanje prve pomoći kod opekotina
- transport opečenih
- primarna obrada svežih opekotina
- ocena i procena težine i stepena opečene površine
- patofiziologija opekotina
- mehanizam zarastanja opekotina
- terapija oepkotinskog šoka
- urgentne hirurške procedure kod opekotina
- ekscizija opekotinske rane
- uzimanje i konzerviranje slobodnih kožnih transplantata
- indikacije za upotrebu slobodnih kožnih transplantata
- teoretske osnove formiranja slobodnih kožnih transplantata iz kulture tkiva
- akutna tubulska nekroza kao indikacija za akutnu hemodijalizu
- opekotine diajnih puteva
- negativni energetski bilans kod opečenih bolesnika
- imunološki aspekt kod opečenih
- hemijske opekotine i antidoti
- masovne opekotine, opekotine u politraumi, opekotine u ratu
Specijalizant odrađuje sledeće operativne procedure i zahvate:
- primarna obrada veće opekotine (o) 1
- nekrektomija sa primarnom tangencijalnom ekscizijom (o) .5
- nekrektomija sa ekscizijom do facije (o) 2
- uzimanje auotransplantata kože Njatson-ovim nožem ili električnim dermatomom (o) 10
- esharotomija (o) 1
- fasciotomija (o) 1
1.7. PATOLOGIJA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takođe savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
Nakon završenog opšteg dela, specijalizant, kako je već navedeno, pred 3-članom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije iz opšte hirurgije.
POSEBNI DEO SPECIJALIZACIJE traje 4 godine i može se obaviti isključivo u za to određenim specijalističkim ustanovama (univerzitetske klinike ili instituti) . Tokom ovog dela specijalizacije, obavezna je jednogodišnja (DVOSEMESTRALNA) nastava, koju je specijalizant dužan da obavi po planu i programu za dvoemestralnu nastavu!
1.1. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o dijagnostici, diferencijalnoj dijagnostici, konzervativnom i operativnom lečenju, ishodu, prognozi i komplikacijama hirurških infekcija. Specijalizant takođe svladava osnovna teorijska i paktična znanja iz sledećih oblasti:
- nesupurativne infekcije kože i potkožnog tkiva
- supurativne (gnojne) infekcije kože
- infekcije folikula (korena) dlake
- linfekcije lojnih žlezda
- infekcija pilonidalnog sinusa
- infekcija nokatnog bedema (paronihija)
- absces i flegmona šake (panaricijumi)
- duboke flegmone šake
- dijabetično stopalo
- nekrotozrajući fasciitis
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- drenaža furunkula (o) 6
- inciija i drenaža zagnojenog ateroma (o) 2
- incizija i delimična ablacija nokta kod paronihije (o) 5
- incizija duboke flegmone šake (o) 1
- metatarzotarzalna amputacija dijabetičnog stopala (o) 2
- podkolena amputacija (o) 1
- nadkolena amputacija (o) 2
1.2. PLASTIČNA, REKONSTRUKTIVNA I ESTETSKA HIRURGIJA 2 meseca
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant savladava osnovna teorijska i praktična znanja iz:
- hirurške tehnike na području plastične, rekonstruktivne i esteteske hirurgije
- upoznavanje sa osnovnim principima mikrohirurgije
- transplantacija tkva
- osnovi reparatorne hirurgije (rekonstrukcija mekih tkiva, krvnih sudova, nerava, tetiva, rekonstrukcija preloma kostiju šake, replantacija amputiranih prstiju)
- operativnno lečenje Dupuytrenove kontrakture
- osnovi hirurškog lečenja reumatizma šake
- osnovi hirurškog lečenja limfedema noge
- lečenje tumora kože
- lečenje keloida i hipertrofičnih ožiljaka
Specijalizant takođe treba da uradi sledeće procedure
- Z-plastika (o) 3
- intradermalni šav rane (o) 10
- osteosinteza kostiju šake (o) 3
- šav tetive na šaci (o) 3
- šav perifernog nerva (o) 1
- rotacioni režanj (o) 1
- transpozicioni režanj (o) 1
- transplantacija kože (o) 3
1.3. KARDIOVASKULARNA HIRURGIJA 4 meseca
Specijalizant stiče teorijska i praktična znanja iz fiziologije i patofiziologije kardiovaskularnog sistema, o metodama i postupcima u cilju postavljanja dijagnoze oboljenja srca i krvnih sudova, kao i o indikcijama za operacije na srcu i krvnim sudovima.
Specijalizant je takođe dužan da tokom ovog dela kruženja uradi sledeće:
- embolektomija (a) 2; (o) 1
- šav velike arterije (a) 3; (o) 2
- anastomoza velike arterije (a) 3; (o) 1
- stripping v. saphene (a) 3; (o) 3
- kreiranje A-B fistule u cilju hemodijalize (a) 3; (o) 2
- sternotomija i šav sternotomije (a) 3; (o) 3
- preparisanje velikog krvnog suda (a) 3; (o) 2
- amputacija ekstremiteta (a) 2; (o) 2
- operacija rupturirane aneurizme abdominalne aorte (a) 3; (o) 1
1.4. TORAKALNA HIRURGIJA 3 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja koja se odnose na dijagnostičke postupke i terapijske principe patoloških stanja vezanih za grudnu hirurgiju. Pri tome mora ovladati praktičnim veštinama torakotomije, resekcije rebra, kao i torakalne punkcije i torakalne drenaže.
Specijalizant takođe treba da uradi sledeće:
- torakotomija (a) 5; (o) 5
- zatvaranje torakotomije (a) 5; (o) 5
- torakalna punkcija 5
- torakalna drenaža 10
- lobektomija (a) 4; (o) 1
- operacija strume (a) 5; (o) 2
1.5. UROLOGIJA 3 meseca
Specijalizant usvaja sledeća znanja i savladava sledeće veštine:
- dijagnostika i očitavanje RTG snimaka urotrakta
- difrencijalna dijagnoza oboljenja urotrakta
- akutni skrotum (akutni orhiepididimitis, torzija testisa)
- diferencijalna dijagnoza hematurije
- rešavanje akutne retencije urina (kateterizacije, suprapubična cistostomija)
- operacije kod nespuštenog testisa (orhidopeksija), kod hidrokele, spermatokele, varikokele i fimoze
- operacije kod kalkuloze urotrakta
- cistoskopija
- transuretralna prostatektomija
- ispitivanje urodinamike i neurogena bešika
Specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- kateterizacija mokraćne bešike 30
- cistoskopija (a) 3; (o) 3
- orhidopeksija (a) 3; (o) 5
- operacija hidrokele (a) 3; (o) 2
- operacija fimoze (cirkumcizija) (a) 3; (o) 5
- perkutana cistostoma (a) 3; (o) 3
- sutura mokraćne bešike (a) 2; (o) 2
- nefrektomija (a) 3; (o) 2
1.6. NEUROHIRURGIJA 2 meseca
Specijalizant dobija teorijska i praktična znanja iz sledeće neurohirurške problematike:
- urgentna stanja u neurohirurgiji
- patofiziologija i lečenje intrakranijalne hipertenzije
- hidrocefalis
- znaci spontanog subarahnoidnog krvarenja i indikacije za operativno lečenje
- klinički znaci i klinička slika kompresivnih procesa u kičmenom kanalu, dijagnostika i indikacije za operativno lečenje
- indikacije za operativno lečenje impresivnih fraktura kostiju lobanje, traumatske intracerebralne hemoragije kao i sklopetarnih povreda glave
Specijalizant je takođe dužan da izvrši sledeće procedure:
- obrada rane na licu 2
- obrada rane na poglavini 2
- obrada preloma kostiju lobanje (a) 3; (o) 1
- operativno zbrinjavanje epiduralnog hematoma . (a) 4; (o) 1
- operacija akutnog subduralnog hematoma (a) 4; (o) 1
- operacija hroničnog subduralnog hematoma (a) 4; (o) 1
- eksterna ventrikularna drenaža (a) 4; (o) 1
- osteoplastična trepanacija (a) 3; (o) 2
1.7. ORTOPEDIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz fiziologije, patofiziologije, dijagnostike i lečenja oboljenja i povreda lokomotornog aparata, kao i komplikacijama. Timski učestvuje u ambulantnom zbrinjavanju povreda lokomotornog sistema, kao i u operativnim zahvatima na istom. Takođe treba da savlada osnove upotrebe Rtg skopije u ortopedskoj ambulanti.
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće dijagnostičke i terapijske procedure:
- punkcija zgloba kod izliva (o) 10
- artroskopija zgloba kolena (a) 5; (o) 5
- postavljanje funkcionalnog gipsa kod preloma dugih kostiju 3
- postavljanje skeletne ekstenzije 2
- meniscektomija (a) 3; (o) 2
- repozicija luksacije humerusa 3
- repozicija frakture radijusa na tipičnom mestu 5
- repozicija preloma femura (o) 2
- osteosinteza preloma femura (a) 2; (o) 2
1.8. HIRURŠKA ONKOLOGIJA 2 meseca
Specijalizant se upoznaje sa principima hirurške onkologije:
- etiopatogeneza malignih tumora, patofiziologija i imunologija malignih tumora
- dijagnostičke metode i postupci u lečenju malignoma (Rtg, endoskopija, aspiraciona biopsija, scintigrafija, limfoscintigrafija, CT, NMR)
- TNM i dr. klasifikacije malignih tumora
- hirurgija malignih tumora (operativni lečenje i komlikacije)
- interdisciplinarni pristup u lečenju malignih tumora (radioterapija, hemoterapija, endokrina terapija, imunoterapija, genska terapija)
- osnovni principi intraarterijske hemioterapije
- rehabilitacija bolesnika lečenih od malignoma
- registracija i statistička obrada malignih bolesnika
Specijalizant je dužan da uradi sledeće operativne zahvate:
- operacija malignog melanoma kože (a) 1; (o) 1
- tumorektomija ili kvadrantektomija tumora dojke (a) 1; (o) 1
- radikalna operacija tumora dojke sa disekcijom aksile (a) 1; (o) 1
- operacija kod malignog tumora štitaste žlezde (a) 1; (o) 1
- radikalna disekcija vrata (a) 2
1.9. ABDOMINALNA HIRURGIJA 12 meseci
Specijalizant usvaja sledeća teorijska i praktična znanja:
- hirurška (topografska) anatomija trbušnog zida i intraabdominalnih organa
- fiziologija i patofiziologija digestivnog trakta
- dijagnostičke metode i postupci u kliničkoj patologiji abdomena
- Rtg, ultrazvuk i endoskopija (gastroskopija, anoskopija, rektosigmoidoskopija) u dijagnostici oboljenja digestivnog trakta
- hirurško lečenje akutnih i hroničnih patoloških stanja digestivnog trakta
- postoperativne komplikacije u hirurgiji abdomena
Specijalizant treba da uradi sledeće hirurške procedure:
- abdominocenteza (abdominalna punkcija) (o) 20
- operacija preponske kile (a) 20; (o) 20
- apendektomija (a) 30; (o) 30
- proktološke operacije (hemoroidektomija, perianalna fistula) (a) 5; (o) 5
- operacija pilonidalnog sinusa (a) 5; (o) 5
- plastika prednjeg trbušnog zida (a) 3; (o) 3
- konvencionalna (klasična) holecistektomija (a) 10; (o) 10
- laparoskopska holecistektomija (a) 3; (o) 1
- holedohotomija sa T-drenažom (a) 3; (o) 2
- sutura perforativng ulkusa (a) 7; (o) 3
- gastrostomija (a) 3; (o) 2
- feeding jejunostomija (a) 4; (o) 1
- ileostomija (a) 3; (o) 2
- kolostomija (a) 3; (o) 2
- operacija po Hartman-u (a) 1; (o) 1
- rezekcija tankog creva sa anastomozom (a) 6; (o) 4
- šav debelog creva (a) 3; (o) 2
- splenektomija (a) 3; (o) 1
- gastroenteroanastomoza (a) 2; (o) 1
- rezekcija želuca (a) 2; (o) 2
- operacija hijatalne hernije po Nissen-u (a) 1
- trunkalna vagotomija (a) 1; (o) 1
- selektivna vagotomija (a) 1; (o) 1
- biliodigestivna anastomoza po Roudž-u (a) 2; (o) 2
- operacija ehinokokne ciste jetre (a) 1
- transduodenalna sfinkteroplastika (a) 3; (o) 1
- biopsija jetre (a) 3; (o) 2
- šav jetre kod povreda (a) 3; (o) 2
- anatomska rezekcija jetre (a) 1
- desna hemikolektomija (a) 3; (o) 2
- leva hemikolektomija (a) 3; (o) 2
- prednja rezekcija rektuma po Didžon-u (a) 4; (o) 1
- abdominoperinealna amputacija rektuma po Miles-u (a) 4; (o) 1
- totalna kolektomija (a) 3
- cervikalna ezofagostomija (a) 3; (o) 1
- sutura torakalnog jednjaka kod povreda (a) 1; (o) 1
- totalna gastrektomija sa limfadenektomijom (a) 4; (o) 1
- ezofagektomija kroz torakotomiju (a) 2
- transhijatalna ezofagektomija (a) 2
- mukozni stripping jednjaka (a) 2
- cefalična duodenopankreatektomija (Njhipple) (a) 3
- distalna pankreatektomija (a) 2; (o) 1
- njirsungo-jejunostomija (Puestonj) (a) 1
1.10. TRAUMATOLOGIJA 12 meseci
Specijalizant savladava sledeća teorijska i praktična znanja:
- patofiziološki mehanizmi u traumi politraumi
- principi repozicije peloma
- opšti principi operativnih tehnika u traumi mekih tkiva
- opšti principi operativnog zbrinjavanja koštano-zglobnog sistema
- opšti principi zbrinjavanja i reanimacioni postupci u politraumi
- dijagnostički postupci u traumatologiji (Rtg, ultrazvuk, CT, NMR, kontrastne metode)
- osnovni principi reanimacije i reanimacioni postupci (abdominocenteza, plasiranje centralnog venskog katetera (CVK) ; torakalna punkcija i torakalna drenaža
- skoring-sistemi u traumatologji
- principi konzervativnog zbrinjavanja preloma kostiju
- principi operativnog zbrinjavanja preloma kostiju
- rehabilitacija nakon traume
Osim toga, specijalizant savladava i sledeće dijagnostičke i terapijske postupke:
- dijagnostička i operativna artroskopija (a) 5; (o) 5
- skeletna trakcija (o) 5
- osteosinteza kod preloma radijusa na tipičnom mestu . (o) 5
- osteosinteza kod preloma kostiju ruke i stopala . (a) 5; (o) 5
- amputacije ekstremiteta na svim nivoima (o) 5
- osteosinteza preloma u predelu trohanternog masiva (a) 5; (o) 5
- intramedularna osteosinteza dugih kostiju (a) 3; (o) 3
- uklanjanje osteosintetskog materijala (a) 15; (o) 15
1.11. GINEKOLOGIJA 2 meseca
Specijalizant savladava teorijska i praktična znanja iz:
- hirurške anatomije organa male karlice i poda male karlice
- fiziologije i patofiziologije ženskih genitalnih organa
- akutnih ginekoloških stanja
- akutnih stanja u akušerstvu
Osim toga, specijalizan je dužan da uradi sledeće:
- dijagnsotička laparoskopija (o) 2
- laparoskopska operacija na adneksama (a) 2; (o) 1
- totalna histerektomija sa obostranom adneksektomijom (kroz laparotomiju) (o) 2
- carski rez (a) 2; (o) 1
- šav epiziotomijske rane (o) 3
1.12. MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA 1 mesec
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz sledećih oblasti:
- hirurška anatomija viscerokranijuma
- Rtg dijagnostika patoloških stanja maksilofacijalnog masiva
- povrede maksilofacijalne regije, pružanje prve pomoći i inicijalno zbrinjavanje
- malignomi maksilofcijalne regije
- urođene anomalije maksilofacijalne regije
- bolesti pljuvačnih žlezda
Osim toga, specijalizant treba da savlada sledeće praktične veštine:
- ekstrakcija zuba (o) 10
- antrotomija (o) 3
- ekstraoralna incizija (o) 2
- intraoralna incizija (o) 5
1.13. REHABILITACIJA 1 mesec
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znaja iz:
- osnova kompleksne rehabilitacije
- rehabilitacije bolesnika iz pojedinih hirurških oblasti (torakalna hirurgija, kardiovaskularna hirurgija, abdominalna hirurgija, itd)
- problemi u rehabilitacionim postupcima kod pacijenata sa bolestima, povredama i operacijama na lokomotornom aparatu (neuromišićna oboljenja, amputirci)
Provera znanja
Tokom specijalizacije, mentor ima obavezu da u odgovarajućim vremenskim intervalima zakazuje kandidatu konsultacije, seminarske radove i kolokvijume, čime se vrši proverava novostečenog znanje. Obavezne provere znanja specijalizanta se tokom specijalizacije vrše i izlagnjem prikaza pojedinih interesantnih slučajeva iz prakse, (klinička kazuistika) na kliničkim seminarima. Specijalizant takođe ima obavezu da do kraja specijalizacije objavi "in ehtenso" 2 članka iz odgovarajućih oblasti u domaćim ili međunarodnim časopisima.
Glavni kolokvijum se zakazuje nakon prvog (opšteg 2-godišnjeg) dela specijalizacije, i to pred 3-članom komisijom, koju sačinjavaju mentor i dva člana. Glavni kolokvijum je uslov za nastavak specijalizacije.
Takođe, tokom "kruženja", a nakon svake "otkružene" oblasti, specijalizant je dužan da polaže obavezan kolokvijum iz iste oblasti. Navedena provera znanja se može vršiti usmenim razgovorom, ili u obliku testa. Ocene svih kolokvijuma (od 6 do 10) upisuje se u indeks. Sve uočene nepravilnosti bilo koje vrste, a koje mentor uoči tokom specijalizacije, dužan je da signalizira šefu katedre.
Program specijalizacije Opšte hirurgije
Trajanje specijalizacije
Specijalizacija opšte hirurgije traje 6 godina i sastoji se od:
1. OPŠTI DEO - u trajanju od 2 godine i
2. POSEBNI DEO - u trajanju od 4 godine koji obuhvata (abdominalnu hirurgiju, torakalnu (grudnu) hirurgiju, kardiovaskularnu hirurgiju, neurohirurgiju, ortopediju, traumatologiju, urologiju, plastičnu, rekonstruktivnu i estetsku hirurgiju)
Cilj i namena specijalizacije
Specijalizacija opšte hirurgije jeste teorijska i praktična edukacija u smislu formiranje profila opšteg hirurga, koji će, u skladu sa klasičnim i tradicionalnim načelima, biti u stanju da u praksi zbrinjava sva akutna stanja iz domena opšte hirurške reanimatologije, kao i sva ona hronična stanja opšteg hirurškog karaktera, čije rešavanje po svojoj specifičnosti ne zadire u domen usko specijalizovane hirurške problematike.
OPŠTI DEO SPECIJALIZACIJE
Opšti deo specijalizacije je obavezan za sve hirurške specijalnosti u trajanju od 2 godine, a može se obaviti u regionalnoj zdravstvenoj ustanovi ili u specijalizovanoj univerzitetskoj klinici odn. institutu.
(LEGENDA: a - asistira; o - operiše)
U toku opšteg dela specijalizanti su u obavezi da obave:
1.2. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazavne gram-negativnim bacilima, klostridijalne i dr. anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazavane gram-negativnom florom, gljivične i virusne infekcije.
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- obrada inficiranih mekih tkiva (o) 10
- obrada panaricijuma (o) 6
- obrada dijabetične gangrene (o) 2
1.2. ABDOMINALNA HIRURGIJA 7 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja iz dijagnostike, diferencijalne dijagnostike i lečenja svih akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, sindrom ileusa i sindrom intraabdominalnog krvarenja) .
Tokom ovog dela specijalizacije specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- apendektomije (o) 5
- uklještene kile 5 (a) ; 5 (o)
- dehiscencija laparotomijske rane (o) 2
- sutura perforativnog ulkusa (o) 2
- anastomoza tankog creva (o) 6
1.3. TRAUMATOLOGIJA 9 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada sleća teorijska znanja:
- funkcionalna antomija lokomotornog aparata
- osnovni pojmovi o etiopatogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, duge kosti)
- savladavanje osnova ultrazvučne dijagnostike povreda trbuha
- konzervativno lečenje preloma kostiju
- traumatski i hemoragijski šok
- druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidro-elektrolitski disbalans, posttraumatsje psihoze i dr. delirantna stanja)
- priprema bolesnika za operativno lečenje
- postoperativna nega bolesnika
- operativni zahvati na koštano-zglobnom sistemu
- indikacije za urgentnim operativnim zahvatima u traumi i politraumi
- komplikacije preloma kostiju
- infekcije na kostima
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće hir. procedure:
- ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta (o) 15
- repozicija preloma (o) 15
- punkcija zglobnog izliva. (o) 10
- punkcija velikih telesnih šupljina (o) 10
- dijagnostička artroskopija (o) 5
- obrada velikuh defekata mekih tkiva (o) 20
- torakalna drenaža (o) 5
- jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (o) 10
1.4. ANESTEZIOLOGIJA
SA REANIMATOLOGIJOM 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-plumonalne reanimacije.
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće:
- uzimanje učešća u 50 opštih anestezija
- procena i priprema 15 pacijenata za planirani hir. zahvat
- sudelovanje u 5 kardio-pulmonalnih reanimacija
- učestvuje u izvođenju 25 regionalnih anestezija
- plasiranje 1o centralnih venskih katetera (CVK)
1.5. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
1.6. OPEKOTINE 1 mesec
Specijalizant usvaja znanja iz sledećih oblasti:
- pružanje prve pomoći kod opekotina
- transport opečenih
- primarna obrada svežih opekotina
- ocena i procena težine i stepena opečene površine
- patofiziologija opekotina
- mehanizam zarastanja opekotina
- terapija oepkotinskog šoka
- urgentne hirurške procedure kod opekotina
- ekscizija opekotinske rane
- uzimanje i konzerviranje slobodnih kožnih transplantata
- indikacije za upotrebu slobodnih kožnih transplantata
- teoretske osnove formiranja slobodnih kožnih transplantata iz kulture tkiva
- akutna tubulska nekroza kao indikacija za akutnu hemodijalizu
- opekotine diajnih puteva
- negativni energetski bilans kod opečenih bolesnika
- imunološki aspekt kod opečenih
- hemijske opekotine i antidoti
- masovne opekotine, opekotine u politraumi, opekotine u ratu
Specijalizant odrađuje sledeće operativne procedure i zahvate:
- primarna obrada veće opekotine (o) 1
- nekrektomija sa primarnom tangencijalnom ekscizijom (o) .5
- nekrektomija sa ekscizijom do facije (o) 2
- uzimanje auotransplantata kože Njatson-ovim nožem ili električnim dermatomom (o) 10
- esharotomija (o) 1
- fasciotomija (o) 1
1.7. PATOLOGIJA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takođe savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
Nakon završenog opšteg dela, specijalizant, kako je već navedeno, pred 3-članom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije iz opšte hirurgije.
POSEBNI DEO SPECIJALIZACIJE
Poseban deo specijalizacije traje 4 godine i može se obaviti isključivo u za to određenim specijalističkim ustanovama (univerzitetske klinike ili instituti) . Tokom ovog dela specijalizacije, obavezna je jednogodišnja (DVOSEMESTRALNA) nastava, koju je specijalizant dužan da obavi po planu i programu za dvoemestralnu nastavu.
U toku ove četiri godine specijalizant se opredeljuje za određenu užu hiruršku oblast (abdominalnu hirurgiju, torakalnu (grudnu) hirurgiju, kardiovaskularnu hirurgiju, neurohirurgiju, ortopediju, traumatologiju, urologiju, plastičnu, rekonstruktivnu i estetsku hirurgiju), boravi na Klinikama, vodi bolesnike i učestvuje u dijagnostici i lečenju i hospitalnih i ambulantnih pacijenata.
Provera znanja
Tokom specijalizacije, mentor ima obavezu da u odgovarajućim vremenskim intervalima zakazuje kandidatu konsultacije, seminarske radove i kolokvijume, čime se vrši proverava novostečenog znanje. Obavezne provere znanja specijalizanta se tokom specijalizacije vrše i izlagnjem prikaza pojedinih interesantnih slučajeva iz prakse, (klinička kazuistika) na kliničkim seminarima. Specijalizant takođe ima obavezu da do kraja specijalizacije objavi "in ehtenso" 2 članka iz odgovarajućih oblasti u domaćim ili međunarodnim časopisima.
Glavni kolokvijum se zakazuje nakon prvog (opšteg 2-godišnjeg) dela specijalizacije, i to pred 3-članom komisijom, koju sačinjavaju mentor i dva člana. Glavni kolokvijum je uslov za nastavak specijalizacije.
Takođe, tokom "kruženja", a nakon svake "otkružene" oblasti, specijalizant je dužan da polaže obavezan kolokvijum iz iste oblasti. Navedena provera znaja se može vršiti usmenim razgovorom, ili u obliku testa. Ocene svih kolokvijuma (od 6 do 10) upisuje se u indeks. Sve uočene nepravilnosti bilo koje vrste, a koje mentor uoči tokom specijalizacije, dužan je da signalizira šefu katedre.
Programi hirurških oblasti
Program Abdominalne hirurgija
Cilj i namena abdominalne hirurgije jeste teorijska i praktična edukacija u smislu formiranje profila abdominalnog hirurga, koji će biti u stanju da u praksi zbrinjava sva stanja, kako iz domena hirurške reanimatologije, tako i sva hronična hirurška oboljenja, čije rešavanje po svojoj specifičnosti zadire u domen usko specijalizovane problematike abdominalne hirurgije.
Metodske jedinice
1.1. UROLOGIJA 3 meseca
Specijalizant usvaja sledeća znanja i savladava sledeće veštine:
- dijagnostika i očitavanje Rtg snimaka urotrakta
- difrencijalna dijagnoza oboljenja urotrakta
- akutni skrotum (akutni orhiepididimitis, torzija testisa)
- diferencijalna dijagnoza hematurije
- rešavanje akutne retencije urina (kateterizacije, suprapubična cistostomija)
- operacije kod nespuštenog testisa (orhidopeksija), kod hidrokele, spermatokele, varikokele i fimoze
- operacije kod kalkuloze urotrakta
- cistoskopija
- transuretralna prostatektomija
- ispitivanje urodinamike i neurogena bešika
Specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- kateterizacija mokraćne bešike 30
- cistoskopija (a) 3; (o) 3
- orhidopeksija (a) 3; (o) 5
- operacija hidrokele (a) 3; (o) 2
- operacija fimoze (cirkumcizija) (a) 3; (o) 5
- perkutana cistostoma (o) 1
- sutura mokraćne bešike (a) 2; (o) 2
- nefrektomija (a) 3; (o) 2
1.2. TORAKALNA HIRURGIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijka i praktična znanja koja se odnose na dijagnostičke postupke i terapijske principe patoloških stanja vezanih za grudnu hirurgiju. Pri tome mora ovladati praktičnim veštinama torakalne punkcije, torakalne drenaže, elektivne i urgentne torakotomije, kao i hemostaze kod povreda plućnog parenhima.
Specijalizant takođe treba da uradi sledeće:
- torakalna punkcija 5
- torakalna drenaža 10
- torakotomija (a) 5; (o) 5
- zatvaranje torakotomije (a) 5; (o) 5
- operacija strume (a) 5; (o) 2
1.3. VASKULARNA HIRURGIJA 4 meseca
Specijalizant stiče teorijska i praktična znanja iz fiziologije i patofiziologije kardiovaskularnog sistema, indikacijama za dijagnostičke postupke i hirurške zahvate na arterijama, kao i šavne tehnike na arterijama i venskom sistemu.
Specijalizant je takođe dužan da tokom ovog dela kruženja uradi sledeće:
- embolektomija (a) 2; (o) 3
- šav arterije (a) 3; (o) 2
- preparisanje abdominalne aorte (a) 3; (o) 4
- preparacija femoralnih krvnih sudova (a) 3; (o) 4
1.4. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika:
- endotrahealna intubacija
- upotreba aparata za asistiranu ventilaciju
- indikacije za priključivanje hirurškog bolesnika na respirator
- indikacije i načini prevođenja hirurškog bolesnika sa asistirane ventilacije na spontano disanje
- interpretacija (tumačenje) gasnih analiza krvi i dr. laboratorjskih analiza
- ovladavanje osnovima parenteralne ishrane
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- plasiranje centralnog venskog katetera 20
- arterijska punkcija 20
- zamena endotrahealne kanile 5
1.5. GASTROENTEROLOGIJA SA OSNOVAMA
HIRURŠKE ENDOSKOPIJE I ULTRAZVUKA 6 meseci
Savladavanje sledećih teorijskih i praktičnih znanja:
- dijagnostika i terapija gstroenteroloških boljenja
- indikacije za onzervativnim lečenjem organa digestivnog trakta
- multidisciplinarni pristup u lečenju oboljenja digestivnog tubusa, jetre i pankreasa
- osnovni principi primene ultrasonografije u gastroenterologiji
- osnovni principi hirurške endoskopije
Specijalizant savladava i sledeće dijagnostičke procedure:
- ezofagogastroduodenoskopija 10
- injekciona skleroterapija u lečenju krvarenja iz gornjih partija
- digstivnog trakta 5
- rektoskopija 20
- kolonoskopija 20
1.6. ONKOLOGIJA 3 meseca
Specijalizant se upoznaje sa sledećim teorijskim i praktičnim znanjima:
etiopatogeneza i imunologija malignih tumora digestivnog trakta, patofiziologija malignoma digestivnog trakta
- dijagnostičke metode i postupci u lečenju malignoma digestivnog trakta (Rtg, endoskopija, aspiraciona biopsija, ultrasonografija, scintigrafija, limfoscintigrafija, Ct, NMR)
- histološka verifikacija i tipizacija (diferenciranje) tumora digestivnog trakta
- TNM i dr. klasifikacije malignih tumora
- hirurgija malignih tumora (operativni lečenje i komlikacije)
- interdisciplinarni (konzilijarni) pristup u lečenju malignih tumora (radioterapija, hemoterapija, endokrina terapija, imunoterapija, genska terapija
- osnovni principi intraarterijske hemioterapije
- rehabilitacija bolesnika lečenih od malignoma
- registracija i statistička obrada malignih bolesnika
1.7. ABDOMINALNA HIRURGIJA 28 meseci
Specijalizant usvaja sledeća teorijska i praktična znanja:
- hirurška (topografska) anatomija trbušnog zida i intraabdominalnih organa
- fiziologija i patofiziologija digestivnog trakta
- dijagnostičke metode i postupci u kliničkoj patologiji abdomena
- hirurško lečenje akutnih i hroničnih patoloških stanja digestivnog trakta
- minimalno invazivne i laparoskopske procedure u abdominalnoj hirurgiji
- postoperativne komplikacije u hirurgiji abdomena i njihovo rešvanje
Specijalizant treba da uradi sledeće hirurške procedure:
- abdominocenteza (abdominalna punkcija) (o) 20
- operacija preponske kile (a) 20; (o) 20
- apendektomija (a) 30; (o) 30
- postoperativna kila (o) 6
- hemoroidektomija (a) 10; (o) 10
- perianalna fistula (o) 5
- operacija pilonidalnog sinusa (a) 5; (o) 5
- plastika (postoperativna kila) prednjeg trbušnog zida . (a) 3; (o) 3
- konvencionalna (klasična) holecistektomija (a) 10; (o) 10
- laparoskopska holecistektomija (a) 3; (o) 15
- holedohotomija sa T-drenažom (a) 3; (o) 5
- sutura perforativng ulkusa (a) 5; (o) 10
- gastrostomija (a) 3; (o) 2
- nutritivna jejunostomija (a) 4; (o) 5
- ileostomija (a) 3; (o) 2
- bipolarna kolostomija (a) 3; (o) 3
- operacija po Hartman-u (a) 1; (o) 1
- rezekcija tankog creva sa anastomozom (a) 6; (o) 4
- šav debelog creva (a) 3; (o) 2
- splenektomija (a) 3; (o) 3
- gastroenteroanastomoza (a) 2; (o) 1
- rezekcija želuca (BI; BII) (a) 3; (o) 6
- operacija hijatalne hernije po Nissen-u (a) 1
- trunkalna vagotomija (a) 1; (o) 1
- selektivna vagotomija (a) 1; (o) 1
- biliodigestivna anastomoza po Rouh-u (a) 4; (o) 5
- operacija ehinokokne ciste jetre (a) 3; (o) 3
- transduodenalna sfinkteroplastika (a) 3; (o) 1
- biopsija jetre (a) 3; (o) 2
- šav jetre kod povreda (a) 3; (o) 3
- leva lobektomija jetre jetre (a) 3; (o) 3
- desna hemikolektomija (a) 3; (o) 5
- leva hemikolektomija (a) 3; (o) 5
- prednja rezekcija rektuma po Dihon-u (a) 4; (o) 5
- abdominoperinealna amputacija rektuma po Milles-u (a) 4; (o) 1
- totalna kolektomija (a) 3
- cervikalna ezofagostomija (a) 3; (o) 1
- sutura torakalnog jednjaka kod povreda (a) 1; (o) 1
- totalna gastrektomija sa limfadenektomijom (a) 4; (o) 5
- ezofagektomija kroz torakotomiju (a) 2; (o) 1
- transhijatalna ezofagektomija (a) 2; (o) 1
- rekonstrukcija jednjaka (koloplastika; gastroplastika) (a) 2
- cefalična duodenopankreatektomija (Njhipple) (a) 3; (o) 1
- distalna pankreatektomija (a) 2; (o) 1
- Njirsung-jejunostomija (Puestonj) (a) 1
- nekrosektomija kod nekrotičnog pankreatitisa (a) 2; (o) 2
Program Grudne (Torakalne) hirurgije
Cilj i namena Opšte grudne hirurgije (Torakalne hirurgije) je organizovanje teorijske edukacije i praktične obuke lekara na specijalizaciji koji bi po završenoj obuci i položenom ispitu stekli zvanje lekara specijalista opšte grudne hirurgije - opšti torakalni hirurg.
Svrha planske edukacije je formiranje opšteg grudnog hirurga (torakalnog hirurga) koji bi bio osposobljen da sprovodi i unapređuje hiruršku praksu u oblasti dijagnostike, operativnog lečenja i kliničke kontrole torakohirurških bolesnika.
Legenda: p - posmatra; a - asistira, o - operiše
Metodske jedicine:
2.2.1. HIRURGIJA PLUĆA 30 meseci
Spisak stručnih oblasti iz Hirurgije pluća:
- Embriologija, anatomija i morfologija pluća
- Dijagnostika u grudnoj hirurgiji
- Preoperativna procena faktora rizika kod torakohirurških bolesnika
- Hirurške tehnike i incizije u grudnoj hirurgiji i standardne resekcije pluća
- Postoperativni period (komplikacije i postoperativna nega operisanih)
- Zid grudnog koša
- Hirurške bolesti dijafragme
- Oboljenja pleure
- Dijagnostika i hrirurško lečenje najčešćih oboljenja traheje
- Plućne infekcije
- Kongenitalne anomalije i lezije strukture pluća
- Tumori pluća (karcinom pluća, retki tumori pluća, metastaze ekstratorakalnih tumora u plućima, sekundarni primarni i metastatski karcinom, superior sulcus tumor, benigni tumori pluća,)
- Medijastinum
- Torakalna trauma
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Dijagnostička bronhoskopija fleksibilnim bronhoskopom 10 (p), 100 (o)
- Dijagnostička i terapijska bronhoskopija rigidnim bronhoskopom 10 (p),10 (o)
- Perkutana biopsija iglom torakalnog zida 5 (p), 30 (o)
- Perkutana biopsija iglom pluća 5 (p), 30 (o)
- Perkutana biopsija iglom medijastinum 5 (p), 10 (o)
- Perkutana biopsija pleure 5 (p), 20 (o)
- Pleuralna punkcija dijagnostička-terapijska 5 (p), 100 (o)
- Pleuroskopija-torakoskopija 5 (p), 10 (o)
- Medijastinoskopija 5 (p), 10 (o)
- Medijastinotomija 3 (p), 1 (o)
- Hirurška biopsija pluća 3 (a), 5 (o)
- Hirurška biopsija pleure 3 (a), 5 (o)
- Torakalna drenaža 5 (p), 100 (o)
- VATS dijagnostika 10 (p), 20 (o)
- Dekortikacija pluća 10 (a), 20 (o)
- Operacija spontanog pneumotoraksa 10 (a), 15 (o)
- LVRS - plućna redukcija kod emfizema pluća 5 (a), 5 (o)
- Torakalne incizije - aksilarna, posterolateralna 5 (a), 100 (o)
- Pneumonektomija - standardna (levo, desno) 50 (a), 10 (o)
- Pneumonektomija - proširena 10 (a), 5 (o)
- Lobektomija - standardna desna gornja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - standardna desna donja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - srednji režanj 5 (a), 1 (o)
- Lobektomija - standardna leva gornja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - standardna leva donja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - sleeeve resekcija (desna i leva gornja) 5 (a), 3 (o)
- Bilobektomija donja 5 (a)
- Bilobektomija gornja 2 (a)
- Resekcija segmenta pluća 5 (a), 5 (o)
- Klinasta resekcija pluća 5 (a), 10 (o)
- Standardna resekcija tumora pluća i zida grudnog koša 5 (a), 2 (o)
- Ekstirpacija tumora, ciste pluća 5 (a), 5 (o)
- Enukleacija hidatidne ciste pluća i kapitonaža 5 (a), 5 (o)
- Resekcija tumora zida grudnog koša 5 (a), 5 (o)
- Resekcija tumora zida grudnog koša (resekcija rebara) i rekonstrukcija defekta alomaterijalom (mrežica) .3 (a)
- Resekcija tumora sternuma i rekonstrukcija defekta alomaterijalom 2 (a)
- Rekonstrukcija zida kod kongenitalnih defekata - pectus edžavatum, pectus carinatum 5 (a), 3 (o)
- Resekcije zida grudnog koša kod superior sulcus tumora 3 (a)
- VATS hirurgija - pneumotoraks, klinaste resekcije, lobektomija, dekortikacija pluća, dijagnostika .30 (p), 20 (o)
- Rekonstrukcije dijafragme kod traumatske rupture i kongenitalnih hernija 5 (a), 3 (o)
- Ekstirpacija tumora medijastinuma 5 (a), 5 (o)
- Parcijalna resekcija vratnog dela traheje bez sterotomije 10 (a)
- Parcijalna resekcija traheje sa parcijalnom sternotomijom 5 (a)
- Reksonstrukcija karine traheje - sleeve pneumonektomija 5 (a)
- Postavljanje endotrahealnog ili endobronhijalnog stenta 5 (p)
2.2.2. KARDIOVASKULARNA HIRURGIJA 9 meseci
Spisak stručnih oblasti iz kardiovaskularne hirurgije:
- Kardiovaskularna dijagnostika
- Ekstrakorporalna cirkulacija i hirurgija urođenih srčanih mana
- Hirurgija aorte i supraaortnih grana
- Hirurgija perikarda i tumora pluća
- Hirurgija perifernih arterija i hirurgija venskog sistema
- Povrede srca i krvnih sudova
- Postoperativna intenzivna terapija i reanimacija
2.2.2.1. KARIOVASKULARNA DIJAGNOSTIKA 1 mesec
Specijalizant savladava teorijska znanja: Anatomija i patološka anatomija srca i krvnih sudova, fiziologija i patofiziologija kardiovaskularnog sistema, hemodinamika i hemodinamski monitoring, neinvazivna i invazivna kardiovaskularna dijagnostika, klinička kardiologija i angiologija, indikacije i preprema bolesnika za operativno lečenje.
Edukacija:
- Kardiološka amublanta (EKG dijagnostika)
- Ehokardiografski kabinet (EHO, stress EHO, i doppler dijagnostika srca)
- Kabinet nuklearne medicine (kardioscintigrafija i kardioscan)
- Radiloški kabinet (periferne angiografije, ednovaskularni stent, NMR i skener u kardiovaskularnoj dijagnostici)
- Vaskularna laboratorija (EHO i doppler vaskularna dijagnostika)
- Kateterizaciona laboratorija (kateterizacija srca, aortografija, ventrikulografija, koronarografija, elektrofiziološka dijagnostika i interventne kardiološke procedure - balon dilatacija, stentovi)
- Pejsmejker centar (dijagnostika poremećaja srčanog ritma - 24h EKG Holter monitorinig, pejsmejker kontrole) .
2.2.2.2. EKSTRAKORPORALNA CIRKULACIJA
I HIRURGIJA UROĐENIH SRČANIH
MANA 3 meseca
Specijalizant savladava teorijska znanja: Ekstrakorporalna cirkulacija i monitoring, mašine za EKK cirkulaciju i delovi EKK sistema, intraoperativna protekcija miokarda, hemodinamski i biohemijski monitoring, tehnike kardiopulmonlanog bypassa (parcijalni, totalni, cirkulatorni arest), asistirana cirkulacija i mehanička potpora cirkulacije.
Specijalizant savladava teorijska znanja: Anatomija i patološka anatomija, fiziologija i patofiziologija urođenih srčanih mana kod dece i odraslih, specifičnost dijagnostike urođenih srčanih mana, klinička pedijatrijska kardiologija i indikacije za operativno lečenje.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Sternotomija 20 (a), 10 (o)
- Kanilisanje srca i aorte 10 (a), 5 (o)
- Kanilisanje femoralnih krvnih sudova 10 (a), 5 (o)
- Dekanulacija i deareacija srca 10 (a), 5 (o)
- Drenaža medijastinuma i zatvaranje sternotomije 20 (a), 10 (o)
- Postavljanje epimiokardijalnih pejsmejker elektorda 5 (a)
- Podvezivanje Ductusa Bottali 2 (p), 2 (a)
- Zatvaranje ASD a 2 (a)
- Zatvaranje VSD a 2 (a)
- Koarktacija aorte 2 (p)
- Tetralogija Fallot
- palijativna operacija 2 (p)
- korektivna operacija 2 (p)
2.2.2.3. HIRURGIJA AORTE I SUPRAAORTNIH
GRANA 1 mesec
Specijalizant savladava teorijska znanja: Etiopatogeneza, morfologija, dijagnostika, klinika i lečenje aktunih i hroničnih formi stenozantno-okluzivne i aneurizmatske bolesti, disekcija i drugih patoloških stanja aorte.
Edukacija:
- Hirurško rešavanje akutne disekcije ascedentne aorte
- Hirurško rešavanje aneurizme ascedentne aorte i luka aorte
- Hirurško rešavanje aneurizme toraklane aorte
- Hirurško rešavanje torakoabdominalne aneurizme
- Hirurško rešavanje hroničnih aneurizmi abdominalne aorte
- resekcija aneurizme i interpozicija infrarenalnog grafta
- resekcija aneurizme i aortoilijakalni ili aortobifemoralni bypass
- Hirurško rešavanje rupturiranih aneurizmi abdominalne aorte
- Hirurško rešavanje stenozantno-okluzivne bolesti aortoilijačne regije
- aortoilijakalni ili aortobifemoralni bupass
- Hirurško rešavanje stenozantno-okluzivne bolesti visceralnin grana abdominalne aorte
- Hirurško rešavanje komplikacija nakon rekonstruktivnog zahvata na abdominalnoj aorti (infekcije, aortoenterične fistule, pseudoaneurizme)
- Konvencionalna karotidna endarteriektomija
- Everziona karotidna endarteriektomija
- Anatomske i ekstraanatomske rekonstrukecije arterija luka aorte
- Hirurgija TOSa (resekcija vratnog ili prvog rebra, skalenskog mišića)
2.2.2.4. HIRURGIJA PERIKARDA I TUMORI
SRCA 1 mesec
Specijalizant savladava teorijska znanja: Etiopatogeneza i klinika akutnih i hroničnih formi perikarditisa, indikacije i tehnike operativnog ili neoperativnog rešavanja, klinika, etiopatogeneza tumora srca (miksoma) i timusa i tehnike operativnog rešavanja.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Resekcija perikarda kod eksudativnog perikarditisa 3 (a), 3 (o)
- Resekcija perikarda - hornični konstriktivni perikarditis 2 (a), 2 (o)
- Ekstirpacija miksoma srca 3 (a)
- Perikardiocenteza 3 (a), 3 (o)
- Timektomija 3 (a), 3 (o)
2.2.2.5. HIRURGIJA PERIFERNIH ARTERIJA
I HIRURGIJA VENSKOG SISTEMA 2 meseca
Specijalizant savladava teorijska znanja: Etiopatogeneza, morfologija, dijagnostika, klinika, oblici lečenja i tehnike operacije stenozantno okluzivne bolesti perifernih arterija (sutira, TEA, patch, interpozicja grafta, bypass) kao i tzv. koncenzus dokumneta (dijabetsko stopalo, kritička ishemija ekstremiteta, aneurizme poplitealne arterije itd, vrste aloplastičnih graftova, komplikacije i načni rešavanja. Specijalizant se upoznaje i sa etiopatogenezom, dijagnostikom, klinmikom, konzervativnim i operativnim lečenjem povšnih varikoziteta, tromboflebitisa, postflebotskog sindroma, ulkusomkrurisom, arteriovenskim malformacijama.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Embolektomija perifernih arterija (transfemoralna, transpoplitelana, transbrahijalna) 5 (a)
- Femoropoplitealne rekonstrukcije sintetskim graftom 5 (a)
- Femoropoplitealne rekonstrukcije autovenskim graftom . 5 (a)
- Femorokruralne rekonstrukcije (reverzne ili in situ) . 3 (a)
- Operativno lečenje površnih varikoziteta i insuficijentnih perifernih rana 5 (a) .
- Trombektomija kodf lebotromboza 3 (a)
2.2.2.6. POVREDE SRCA I KRVNIH SUDOVA 1 mesec
Specijalizant savladva teorijsko znanje: Dijagnostika, klinika i hirurški tretman izolovanih i kombinovanih povreda srca i krvnih sudova, principi zbrinjavanja politraume.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Hirurško rešavanje povreda perifernih arterija i vena 10 (a), 5 (o) (tehnike: ligatura, sutura, patch plastika, interpozicija grafta, bypass)
- Hirurško rešavanje povreda srca
2.2.2.7. POSTOPERATIVNA INTENZIVNA TERAPIJA
I REANIMACIJA
Tokom specijalističkog staža iz kardiovaskularne hiorurgije specijalizant je u obavezi da kontinuirano savladava teorijska i praktična znanja iz oblasti postoperativne intenzivne terapije i reanimacije: Arteficijalna ventilacija i respiratorni monitoring, EKG i hemodinamski monitoring, tretman srčane slabosti (intraaortna balon pumpa), privremeni spoljni pejsmejker i defibrilator u tretmanu aritmija srca, bilans tečnosti i elektrolita, biohemijski i acido-bazni monitoring, substitucija koloida i kristaloida, kontrola drenova, monigorinig diureze, Rtg kontrola, gastrointestinalna sukcija, kontrola periferne cirkulacije i temperature, kontrola neuroloških funkcija i znakova infekcije.
2.2.3. HIRURGIJA JEDNjAKA 6 meseci
Spisak stručnih oblasti Hirurgija jednjaka:
- Anatomija, fiziologija i dijagnostika oboljenja jednjaka
- Operativne metode u lečenju oboljenja jednjaka
- Trauma jednjaka
- Benigna oboljenja jednjaka
- Kongenitalne anomalije jednjaka
- Inflamatorna oboljenja jednjaka
- Kardijalna inkompetencija i udružen gastroezofagealni refluks
- Oboljenja motorike jednjaka
- Divertikuloza jednjaka
- Gasroezofagealni refluks
- Benigna striktura jednjaka
- Baretov ezofagus
- Benigni tumori, ciste i duplikature jednjaka
- Maligna oboljenja jednjaka
- Karcinom jednjaka
- Karcinom jednjaka i gastroezofagealnog prelaza
2.2.3.1. ANATOMIJA, FIZIOLOGIJA I
DIJAGNOSTIKA OBOLjENjA JEDNjAKA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna znanja iz embriologije, anatomije i limfne drenaže jednjaka.
Edukacija:
- Fiziologija i fiziološke metode ispitivanja jednjaka
- Ispitivanje pH kod oboljenja jednjaka
- Radiološka ispitivanja jednjaka
- Radioizotopske metode ispitivanja jednjaka
- Endoskospske metode kod oboljenja jednjaka
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ezofagoskopija 5 (a), 10 (o)
2.2.3.2. OPERATIVNE METODE U LEČENjU OBOLjENjA JEDNjAKA I TRAUMA JEDNjAKA 5 meseci
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ekspozicija vratnog jednjaka 30 (a), 5 (o)
- Modifikovana Hellerova ezofagomiotomija 10 (a), 3 (o)
- Resekcija jednjaka i zamena jednjaka želucem 30 (a)
- Resekcija jednjaka i zamena jednjaka kolonom 10 (a)
- Resekcija jednjaka i zamena jednjaka jejunumom. 5 (a)
- VATS procedure kod oboljenja jednjaka 20 (a)
- Ekstirpacija stranog tela jednjaka 5 (p)
- Hirurško zbrinjavanje povrtede jednjaka 5 (p)
- Hirurške palijacije kod inoperabilnog karcinoma jednjaka 10 (a)
2.2.4. RADIOLOŠKA I ULTRAZVUČNA
DIJAGNOSTIKA 1 mesec
Specijalizant se upoznaje sa radiološkim dijagnostičkim metodama koje se primenjuju u dijagnostici lezija i oboljenja organa smeštenih u grudnom košu.
Edukacija:
- Standardna radiografija i tomografija grudnog koša
- Kompjuterizovan tomografija grudnog koša i gornjeg sprata abdomena i retroperitoneuma - CT
- Magnetna rezonancija grudnog koša (medijastinum, meka tkiva, kičma) - MR
- Pozitron emisiona tomografija - PET sken
- Scintigrafija skeleta i pluća
- Ultrasonografija abdomena, srca i toraksa
- Transezofagealna ultrasonografija
- Metode invazivne radiološke dijagnostike.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ultrasonografija abdomena- dijagnostika 10 (p), 50 (o)
- Transezofagealna ultrasonografija 10 (p), 10 (o)
- Ultrasonografija srca 10 (p), 10 (o)
- Ultrasonografija toraksa 10 (p), 20 (o)
2.2.5. PULMOLOGIJA 1 mesec
Spcijalizant se upoznaje sa osnovnim metodama koje se primenjuju u funkcionalnoj dijagnostici pluća.
Edukacija:
- Spirometrija - bronhdilatacijski testovi
- Telesna pletizmografija
- Gasne analize - arterijska punkcija
- Difuzija i testovi difuzije
- Testovi zamaranja
- Kardiopulmonalni rizici za torakohirurške operacije
- Kardiopulmnonalni testovi pre operacije
- Hronična opstruktivna bolest i mere fizikalne pripreme za plućnu resekciju
- Opstrukcija velikih disajnih puteva i mere fizikalne pripreme i postoperativne terapije
- Primena antibiotika, bronhodilatatora, analgetika i kardiogene terapije kod bolesnika pre i posle torakohirurške operacije
2.2.6 ANESTEZIJA I REANIMACIJA 1 mesec
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnovne procene i prepreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-pulmonalne reanimacije.
Edukacija:
- Procena i priprema bolesnika za planirani hirurški zahvat
- Kardiopulmonalna reanimacija
- Priprema i provera respiratora
- Primena arteficijalne ventiulacije i stavljanje bolesnika na arteficijelnu ventilaciju
- Monitoring vitalnih funkcija kod bolesnika na respiratoru
- Privremeni pejsmejker - indikacije za primenu i primena
- Defibrilator - indikacije za primenu i primena
- Respiratorna fizikalna terapija
- Specifičnosti anestezioloških postopaka kod standardnih plućnih resekcija, resekcije traheje, bronhoplastičnih plućnih resekcija, kod resekcije i rekonstrukcije karine traheje, kod dekortikacije pluća i kod operacija kada se primenjuje VATS.
- Mere reanimacije i kontrole ventilacije kod serijskih preloma rebara
- Transfuzija krvi - indikacije, kontrola i komplikacije
- Intravenska nadoknada volumena tečnosti - indikacije, izbor fizioloških rastvora
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Uvođenje bolesnika u opštu anesteziju - endotrahealna intubacija, nazotrahealna intubacija (primena fleksibilnog bronhoskopa) 10 (p), 20 (o)
- Plasiranje nazogastrične sonde kod budnog bolesnika i plasiranje nazogastrične sonde kod uspavanog bolesnika 5 (p), 10 (o)
- Regionalna anestezija 10 (p), 10 (o)
- Venska kanulacija 5 (p), 20 (o)
- Plasiranje centralnog venskog katetera (CVK) 10 (p), 10 (o)
- Orotrahealna i nazotrahealna aspiracija 5 (p), 10 (o)
- Kateterizacija mokraćne bešike 5 (p), 10 (o)
Program Neurohirurgije
Neurohirurgija je disciplina, odnosno specijalizacija koja osposobljava lekare za hirurško i nehirurško lečenje (prevenciju, dijagnozu, procenu, tretman, intenzivnu negu i rehabilitaciju) pacijenata sa povredama i bolestima centralnog i perifernog (autonomnog) nervnog sistema, uključujući i potporne strukture nervnog sistema (kičma, lobanja, meka tkiva), kao i vaskularne strukture centralnog i perifernog nervnog sistema. Ovo podrazumeva savremeno lečenje bolesti mozga, moždanica, lobanje i njihovih krvnih sudova uključujući ekstrakranijalne delove karotidnih i vertebralnih arterija, poremećaje i bolesti hipofize, lezije kranijalnih i spinalnih nerava, perifernih nerava, poremećaje autonomnog dela nervnog sistema, bolesti kičmene moždine, moždanica kičme i kičmenog stuba uključujući i one koji u lečenju zahtevaju primenu spinalne fuzije i instrumentacije.
Metodske jedinice:
Neurohirurgija odraslih
Povrede glave
Kraniektomija (eksterna ventrikularna drenaža ili plasiranje ICP monitoringa)
Asistira 10 Izvodi 10
Kraniektomija (eksplorativna ili evakuacija hroničnog subduralnog hematoma)
Asistira 10 Izvodi 10
Ekstraduralni hematom
Asistira 10 Izvodi 10
Akutni subduralni hematom / kontuzija mozga
Asistira 10 Izvodi 10
Intracerebralni hematom
Asistira 10 Izvodi 10
Impresivni prelom lobanje
Asistira 10 Izvodi 10
Povreda vatrenim oružjem, ili druga penetrantna povreda lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Rekonstrukcija dure zbog postojeće likvorne fistule
Asistira 5 Izvodi 5
Rekonstrukcija nakon kombinovanog kraniofacijalnog preloma (frontoorbitoetmoidalna fraktura)
Asistira 10 Izvodi 5
Plastika lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Dekompresivna kraniotomija
Asistira 1 Izvodi 1
Ostale procedure (navesti koje)
Supratentorijalni tumori i lezije (bez stereotaksičkih procedura)
Transkranijalna operacija tumora hipofize
Asistira 20 Izvodi 5
Transsfenoidalna operacija tumora hipofize
Asistira 20
Ostale benigne supraselarne lezije (kraniofaringeomi, meningeomi)
Asistira 20 Izvodi 5
Meningeomi konveksiteta
Asistira 20 Izvodi 10
Primarni / intraaksijalni tumori mozga (gliomi)
Asistira 50 Izvodi 30
Metastatski tumori
Asistira 50 Izvodi 20
Tumori kostiju lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Tumori orbite
Asistira 10
Ostale procedure
Lezije zadnje lobanjske jame
Primarni i metastatski tumori zadnje jame
Asistira 30 Izvodi 15
Neurinomi akustikusa
Asistira 20
Meningeomi
Asistira 10 Izvodi 1
Ostale benigne lezije (apscesi, epidermoidne ciste i sl.)
Asistira 10 Izvodi 1
Arnold - CHIARI malformacija
Asistira 5
Ostale procedure
Infekcije
Apscesi mozga
Asistira 5 Izvodi 2
Subduralni empijem
Asistira 2 Izvodi 1
Ostale procedure
Vaskularna patologija
Kraniotomija kod operacije aneurizme
Asistira 50 Izvodi 2
Kraniotomija kod operacije AVM
Asistira 20 Izvodi 2
Kraniotomija kod operacije kavernoznog hemangioma
Asistira 10 Izvodi 2
Kraniotomija kod operacije spontanog intracerebralnog hematoma sa AVM ili aneurizmom
Asistira 10 Izvodi 1
Endovaskularna operacija aneurizme (*)
Endovaskularna operacija AVM (*)
Endovaskularna embolizacija krvnih sudova tumora
Asistira 5
Okluzivne bolesti krvnih sudova mozga - bypass
Asistira 5
Okluzivne bolesti krvnih sudova mozga - endarterektomija karotidne arterije na vratu
Asistira 10 Izvodi 1
Evakuacija spontanog intracerebralnog hematoma
Asistira 10 Izvodi 10
Ostale procedure
Hidrocefalus (kod starijih od 16 godina)
Endoskopska fenestracija
Asistira 10
Eksterna ventrikularna drenaža
Asistira 5 Izvodi 10
Implantacija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Revizija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Ostale procedure
Patologija kičme
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - prednji pristup sa koštanim graftom
Asistira 10 Izvodi 1
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - prednji pristup bez koštanog grafta
Asistira 10 Izvodi 1
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - prednji pristup sa intraumentacijom (stabilizacijom)
Asistira 10
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - zadnji pristup (foraminotomija)
Asistira 10 Izvodi 5
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - zadnji pristup (foraminotomija) sa intrumentacijom (stabilizacijom)
Asistira 10
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - laminoplastika
Asistira 10 Izvodi 1
Torakalna diskus hernija
Asistira 5
Lumbalna diskus hernija ili spondiloza - operacija diska
Asistira 50 Izvodi 30
Lumbalna diskus hernija ili spondiloza - operacija diska sa instrumentacijom (stabilizacijom)
Asistira 10
Lumbalna diskus hernija ili spondiloza - laminotomija ili laminektomija
Asistira 30 Izvodi 20
Spinalni tumori - ekstraduralni
Asistira 10 Izvodi 5
Spinalni tumori - intraduralni ekstramedularni
Asistira 10 Izvodi 5
Spinalni tumori - intraduralni intramedularni
Asistira 10 Izvodi 1
Spinalni tumori - instrumentacija (stabilizacija) kod tumora pršljenova
Asistira 10
Povrede kičme - dekompresija
Asistira 10 Izvodi 5
Povrede kičme - instrumentacija (stabilizacija)
Asistira 20
Ostale procedure
Neuralgija trigeminusa i drugih nerava
Radiofrekventna lezija Gaserovog gangliona ili injekciona lezija
Asistira 20 Izvodi 1
Mikrovaskularna dekompresija
Asistira 5
Ostale procedure
Stereotaksička i funkcionalna neurohirurgija
Stereotaksička biopsija tumora
Asistira 10 Izvodi 5
Aplikacija implantata
Asistira 5
Talamotomija, palidotomija / tehnike stimulacije
Asistira 5
Neuroablativne procedure (hordotomija, DREZ)
Asistira 10 Izvodi 1
Terapijska elektrostimulacija (periferni nerv, kičma)
Asistira 10 Izvodi 1
Implantacija pumpe za intratekalno davanje lekova
Asistira 10 Izvodi 1
Ostale procedure
Hirurgija epilepsije
Invazivne dijagnostičke procedure (implantacija dubokih elektroda, pločica)
Asistira 10 Izvodi 5
Resekcija temporalnog režnja
Asistira 10
Ekstratemporalna resekcija
Asistira 10
Ostale procedure
Povrede i oboljenja perifernih nerava
Dekompresija / transpozicija kod kompresivnih neuropatija
Asistira 30 Izvodi 10
Transplantacija perifernog nerva
Asistira 30 Izvodi 5
Direktna neurorafija
Asistira 10 Izvodi 2
Simpatektomija
Asistira 10
Reinervacija kod povreda brahijalnog pleksusa
Asistira 10
Tumori perifernih nerava
Asistira 10 Izvodi 1
Ostale procedure
Kompjuterizovano planiranje neurohirurških intervencija
Nije hirurška intervencija
Manje intervencije
Biopsija mišića
Asistira 5 Izvodi 2
Biopsija perifernog nerva
Asistira 5 Izvodi 2
Venesekcija
Asistira 5 Izvodi 5
Traheotomija
Asistira 15 Izvodi 5
Obrada površne rane
Asistira 20 Izvodi 200
Obrada duboke rane ili skalpa
Asistira 20 Izvodi 50
Uklanjanje epikranijalnog tumora
Asistira 10 Izvodi 10
Plasiranje eksterne lumbalne drenaže
Asistira 5 Izvodi 5
Ostale procedure
Intubacija
Asistira 10 Izvodi 30
Plasiranje venskog katetra kroz venu jugularis internu
Asistira 20 Izvodi 10
Plasiranje venskog katetera kroz venu subklaviju
Asistira 20 Izvodi 10
Plasiranje femoralnog katetera
Asistira 10 Izvodi 5
Dijagnostičke procedure
Lumbalna punkcija
Asistira 10 Izvodi 150
Subokcipitalna ili C1/C2 punkcija
Asistira 5 Izvodi 1
Karotidna angiografija
Asistira 5 Izvodi 5
Digitalna subtrakciona selektivna angiografija
Asistira 20 Izvodi 5
Mijelografija
Asistira 5 Izvodi 1
Intraartikularna blokada
Asistira 10 Izvodi 5
Ostale procedure
Neurohirurgija dece
Hidrocefalus i kongenitalne malformacije
Spoljašnja ventrikularna drenaža
Asistira 5 Izvodi 5
Implantacija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Revizija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Endoskopska fenestracija
Asistira 10 Izvodi 1
Arnolg-Chiari / Dandu-Njalker malformacije
Asistira 10
Encefalocele
Asistira 10
Suturektomija jedne kranijalne suture kod kraniostenoze
Asistira 20 Izvodi 5
Komplektna kraniosinostoza / Kraniofacijalna rekonstrukcija
Asistira 10
Ostale procedure
Povrede glave i kičme
Kraniektomija (implantacija ICP monitoringa, drenaža, rezervoar)
Asistira 5 Izvodi 5
Hronični subduralni hematom / higrom
Asistira 5 Izvodi 5
Ekstraduralni hematom
Asistira 5 Izvodi 5
Akutni subduralni hematom
Asistira 5 Izvodi 5
Intracerebralni hematom
Asistira 2 Izvodi 2
Impresivni prelom lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Dekompresivna kraniotomija
Asistira 1 Izvodi 1
Trauma kičme
Asistira 5
Ostale procedure
Tumori mozga
Supratentorijalni tumori hemisfera mozga
Asistira 10 Izvodi 2
Supratentorijalni srednjelinijski tumori (tumori pinealne regije i III komore i lateralnih komora)
Asistira 15
Infratentorijalni tumori
Asistira 10 Izvodi 2
Tumori orbite
Asistira 5
Ostale procedure
Patologija kičmenog stuba
Meningo/meningomijelocele
Asistira 10 Izvodi 2
Tethered cord su (Sindrom vezane medule)
Asistira 5
Tumori spinalnog kanala
Asistira 5
Spinalni dizrafizam
Asistira 5
Ostale procedure
Funkcionalna neurohirurgija
Lečenje spasticiteta
Asistira 5
Hirurško lečenje epilepsije kod dece
Asistira 2
Ostale procedure
Manje intervencije
Biopsija mišića (*)
Biopsija nerva (*)
Venesekcija (*)
Traheotomija
Asistira 5 Izvodi 1
Obrada površne rane
Asistira 10 Izvodi 10
Obrada duboke rane ili skalpa
Asistira 10 Izvodi 10
Epikranijalni tumor (*)
Plasiranje eksterne lumbalne drenaže (*)
Ostale procedure
Ostale intervencije
Intubacija
Asistira 10 Izvodi 10
Plasiranje centralnog venskog katetera jugularnog (*)
Plasiranje centralnog venskog katetera subklavije (*)
Plasiranje femoralnog katetera (*)
Dijagnostičke procedure
Lumbalna punkcija
Asistira 10 Izvodi 10
Subokcipitalna ili C1/C2 punkcija (*)
Angiografija (*)
Mijelografija (*)
Intraartikularna blokada (*)
(*) OVE PROCEDURE NISU OBAVEZNE, DOBRO JE AKO IH JE SPECIJALIZANT URADIO (UGLAVNOM SE ODNOSE NA POSTUPKE KOD DECE)
Program Ortopedske hirurgije
Cilj specijalizacije
Cilj specijalizacije je osposobljavanje ortopedskog hirurga da usvojenim teorijskim znanjem i stečenim veštinama može zbrinuti i lečiti većinu bolesnika sa malformacijama, oboljenjima i povredama lokomotornog aparata. Ovo podrazumeva dijagnostiku, prevenciju, kritičnu odluku za operativno ili neoperativno lečenje i multidisciplinarnu saradnju.
Predmet izučavanja
Nasledna stanja, razvojne mane, stečene malformacije, povrede, infekcije (specifične i nespecifične), zapaljenja, neoplazme, metabolička stanja, endokrina oboljenja degenerativna oboljenja, vaskularne nekroze, posledice vaskularne insuficijencije, vaskularna oboljenja, oboljenja krvi, biomehanički poremećaji, procena invalidnosti, stepena telesnog oštećenja, saradnja u izradi proteza i ortoza, planiranje i sprovođenje fizikalne terapije, preoperativna priprema, saradnja sa anesteziologom, internistom i postoperativno praćenje.
Dijagnostika
Podrazumeva: klinički pregled (posmatranje, uzimanje podataka, klinički testovi, obim pokreta, jednakosti i simetričnosti delova tela), standardne radiografije, CT, NMR, sonografija, scintigrafija, EMG, mijelografija, kontrastna snimanja, opšte i posebne laboratorijske analize, punkcije, biopsije, artroskopije, neurološki i vaskularni testovi.
Lečenje
Može biti neoperativno: medikametno, fizikalne procedure, repozicije. Impbilizacije, redresmani, imunoterapija, protetisanje.
Operativno lečenje: incizije, ekcizije, kiretaže, krvave repozicije, osteotiksacije, korektivne osteotomije, amputacije, artrodeze, artroplastike, artroskopije, egalizacione procedure, mio i tenotomije, transpozicije i translokacije, osteoplastike, sekvestrektomije, protočna drenaža, deliberacije, kapsulotomije, sinovijektomije, tumorektomije, biopsije, transplantati (kožni, lokalni, slobodni, fasciukutani, fasciomuskularni, kostni, tetivni) i mikrohirurške tehnike.
2. Opšta ortopedija
2.1. Spisak znanja i veština kojima student specijalističke nastave treba ovlada tokom specijalizacije iz ortopedije:
- poznavanje fiziologije mišića, tetiva, hrskavice, kostiju i zglobova;
- poznavanje anatomije ekstremiteta i kičmenog stuba sa krvnim sudovima i živcima;
- poznavanje biomehanike lokomotornog sistema;
- poznavanje koštane grade i embrionalnog razvoja skeleta;
- poznavanje srastanja kosti, normalno i poremećeno;
- poznavanje posebnih znakova kod ortopedskih bolesti;
- poznavanje tehnike ortopedskog pregleda i posebnih testova;
- poznavanje dijagnostike lokomotornog sistema laboratorijskim i vizualizacionim metodama;
- poznavanje uobičajenih ortopedskih pristupa na ekstremitetima i kičmenom stubu;
- poznavanje osnovnih principa fizikalne terapije i rane postoperativne rehabilitacije;
- poznavanje nastajanja komplikacija, prepoznavanje komplikacija i poznavanje procedura lečenja komplikacija;
- ovladavanje tehnikama ortopedske repozicije preloma kostiju i repozicije iščašenih zglobova;
- ovladavanje tehnikom postavljanja gipsane imobilizacije i upotrebe ortoza,
- ovladavanje tehnikom punkcije zglobova, burzi i cističnih formacija;
- poznavanje i lečenje sportskih povreda mekih tkiva i kostiju kao i prelome kod zamora;
- poznavanje koštanozglobnih infekcija, načini lečenja i rehalitacije;
- poznavanje urođenih oboljenja i deformiteta ekstremiteta i kičmenog stuba,
- poznavanje metaboličkih i endokrinih oboljenja koštanozglobnog sistema
- poznavanje autoimunih oboljenja koštanozglobnog sistema;
- poznavanje degenerativnih bolesti zglobova i kičme;
- poznavanje afekcija epifiza;
- poznavanje lečenja loše sraslih preloma, nesraslih preloma i pseudoartroza;
- poznavanje oboljenja mišića (miopatije), perifernih krvnih sudova, perifernih živaca i kičmene moždine;
- poznavanje benignih i malignih tumora lokomotornog sistema;
- poznavanje tehnika amputacija, problema sa patrljcima i mogućnosti protetisanja;
- poznavanje protetskih pomagala za ortopedske pacijente;
- poznavanje medicinskih veštačenja u ortopediji i propisa zdravstevg osiguranja.
2.2. Dijagnostički postupci, ispitivanje i lečenje, opšta ortopedija i koštanozglobna traumatologija.
- Samostalno izvodenje Rtg dijagnostike standardnim radiografijama u dve projekcije koštanozglobnog sistema uključujući i specijalna snimanja u određenim pozicijama, snimanja sa kontrastima (artrografije, fistulografije) najmanje kod 300 pacijenata.
- Samostalno postavljanje indikacija za CT i osteodenzimetriju, njihova analiza i tumačenje kod 200 bolesnika;
- Samostalno postavljanje indikacija za MR i scintigrafiju, njihova analiza i tumačenje;
- Samostalno obavljanje ultrazvučne dijagnostike, interpretacija nalaza i usklađivanje sa kliničkom slikom kod 300 pacijenata;
- Samostalno vođenje (praćenje) i dokumentovanje 100 oformljenih istorija bolesti;
- Samostalno izvođenje 20 funkcionalnih ispitivanja kod razvojnog poremećaja kuka;
- Samostalno vođenje 30 slučajeva konzervativnog lečena urođenih i stečenih deformacija;
- Samostalno izvođenje 50 kompresivnih zavoja, fiksacionih zavoja, gipsanih poveski (zavoja) tipa longete i cirkularnih, kao i upotrebom plastičnih materijala,
- Samostalno izvođenje manuelne repozicije iščašenih velikih i malih zglobova kod 30 pacijenata;
- Samostalno izvođenje manuelne repozicije preloma kod 150 pacijenata,
- Samostalno izvođenje lokalne i regionale anestezije kod 30 bolesnika;
- Samostalno izvođenje specijalnih tehnika ubrizgavanja kontrasta i lekova u cilju dijagnostike i terapije kod 150 pacijenata;
- Samostalno izvođenje punkcija i drenaže zglobova, burzi i formiranih šupljina u cilju dijagnostike i lečenja kod 40 pacijenata;
- Samostalno postavljanje indikacija za fizikalnu terapiju kod 100 pacijenata uz neposredno praćenje i dokumentovanje toka lečenja različitim fizikalnim procedurama i korišćenjem ortopedskih pomagala i aparata.
- Samostalno izvođenje i dokumentovanje programa podučavanja i prevencije kod pacijenata u cilju očuvanja njihovog zdravlja;
- Samostalno postavljanje indikacija za nošenje ortopedskih pomagala, aparata. proteza i ortoza kod 50 pacijenata uz neposredno praćenje uzimanja mera, izrade, postavljanja i nošenja pomagala, proteza, ortoza i aparata;
- Samostalno dokumentovanje za 50 pacijenata upotrebe drugih pomagala kao što su invalidska kolica, pomagala za svakodnevni život, uključujući i profesionalnu reedukaciju;
- Samostalno dokumentuje 50 individualnih programa medicinske, socijalne i profesionalne rehabilitacije obuhvatajući i pravne aspekte;
- Samostalno dokumentovanje dijagnostike i razmatranje diferencijalne dijagnostike kod psihosomatskih stanja, iz područja ortopedije 5 kod pacijenata;
- Samostalno indikovanje i izvođenje osnovnih laboratorijskih analiza, njihova interpretacija i korelacija sa kliničkim nalazom;
- Samostalno izvođenje pojedinih procedura u domenu nege i prevencije komplikacija hospitalizovanih pacijenata (urinarni kateter, prevencija i lečenje dekubita) ;
- Samostalno indikovanje i uzimanje pojedinih uzoraka za laboratorijsko ispitivanje (brisevi, biopsije), kao i specijalna laboratorijska ispitivanja telesnih tečnosti i tumačenje nalaza u poredenju sa kliničkom slikom
3. Specijalna ortopedija
3.1. Kičmeni stub
3.1.1. Spisak znanja i veština kojima student specijalističke nastave treba da ovlada u okviru neoperativnog lečenja deformacija, oboljenja i povreda kičmenog stuba:
- neoperativno lečenje deformacija kičmenog stuba (ortozama, gipsanim miderima-EDF, reklinacioni mideri)
- neoperativno lečenje preloma i luksacija torakalne i lumbalne kičme bez neuroloških ispada (Belerov gips) ;
- neoperativno lečenje preloma i luksacija vratne kičme halo trakcijom i gipsanom minervom;
- neoperativno lečenje infekcija torakalnog i lumbalnog segmenta kičmenog stuba gipsevima ili miderima
3.12. Spisak znanja i veština kojima student specijalističke nastave trebe da ovlada u okviru operativnog lečenja deformacija, oboljenja i povreda kičmenog stuba
- operativno lečenje preloma i luksacija vratne kičme;
- operativno lečenje preloma i luksacija torakolumbalne kičme:
- operativno lečenje tumora kičmenog stuba-biopsije i stabilizacije segmenata.
- operativno lečenje deformiteta kičmenog stuba uključujući i uzimanje koštanih grefona sa ilijačne kriste;
- operativno lečenje infekcija kičmenog stuba
3.2. Gornji ekstremitet
3.2.1 Opšte hirurške tehnike i principi lečenja oboljenja i povreda gornjeg ekstremiteta kojima student treba da ovlada tokom specijalizacije
- funkcionalna anatomija lokomotornog sistema, biomehanika, osnove patologije i patofiziologije;
- opšti pojmovi o povredama gornjeg ekstremiteta;
- dijagnostički postupcima u oboljenjima i povredama gornjeg ekstremiteta, fizički pregled, laboratorijska, radiografska, CT i MRI dijagnostika;
- osnovama ultrazvučne dijagnostike i primene doplera kod povreda i oboljenja gornjeg ekstremiteta;
- topografska anatomija i hirurški pristupi lečenja gornjeg ekstremiteta;
- patofiziologija i osnove lečenja neuromišićnih bolesti gornjeg ekstremiteta.
- patofiziologija i osnove lečenja postporođajne paralize, tortikolisa, kao i deformiteta gornjeg ekstremiteta;
- diferencijalna dijagnostika bola, najčešćih sindroma gornjeg ekstremiteta i načine njihovog lečenja;
- neoperativna terapija, repozicija preloma i luksacija gornjeg ekstremiteta, načini imobilizacije gornjeg ekstremiteta, tehnika pravljenja i aplikaciie gipsanih longeta, aplikovanje cirkularnih gisanih zavoja, kao i pravljenje funkcionalnih gipseva, ekstenzione metode lečenja, redresmani zglobova;
- tehnike mikrohirurške, replantacione, transplantacione i rekonstruktivne hirurgije na kostima i mekim tkivima gornjeg ekstremiteta;
- ovladavanje tehnikom operativnog lečenja i zbrinjavanja povreda gornjeg ekstremiteta, urođenih i stečenih deformiteta, kontraktura i ankiloza, kao i urođenih i stečenih oboljenja gornjeg ekstremiteta;
- lečenje sistemskih bolesti lokomotornog sistema, zapaljenskih bolesti i stanja kostiju i zglobova;
- degenerativne bolesti gornjeg ekstremiteta u sklopu sistemskih oboljenja, kao posledice urođenih deformiteta, posttraumatskih stanja, vaskularnih smetnji, tumora, njihovo neoperativno i operativno lečenje, zajedno sa tehnikama dijagnostike, lečenja i rehabilitacije;
- urođeni deformiteti prstiju šake, stečene smetnje, njihova dijagnostika, terapija i rehabilitacija;
- afekcije mekih tkiva šake, podlaktice, nadlaktice, ramena;
- komplikacije tokom neoperativnog i operativnog lečenja i načini njihove dijagnostike, prevencije i terapije;
- etapni način lečenja pacijenata;
- postoperativna nega, šok i infekcija;
- tretman ratnih povreda, etapno zbrinjavanje, ratni i mirnodopski minimum.
- indikacije za urgentne operativne intervencije u ortopedskoj hirurgiji i traumatologiji gornjeg ekstremiteta;
- komplikacije ortopedskog lečenja gornjeg ekstremiteta i tretman nesraslih i loše sraslih preloma, usporeno zarastanje. Ishemične, neurološke, rane i kasne komplikacije, pseudoartroze, infekcije, tromboembolije, kontrakture, amputacije;
- postimobilizaciona i postoperativna rehabilitacija pacijenata sa lezijama gornjeg ekstremiteta;
- najčešće sportske povrede gornjeg ekstremiteta, klinička slika, dijagnosika, lečenje i principi rehabilitacije;
- osnovni principi i tehnika artroskopske dijagnostike i lečenja;
- upoznavanje sa načinima ortopedskog protetisanja, upotrebom ortoza, proteza i ortopedskih pomagala
3.2.2. Spisak znanja i veština kojima student treba da ovlada tokom specijalističkog staža:
- spoljašnja fiksacija preloma gornjeg ekstremiteta;
- unutrašnja fiksacija preloma gorenjeg ekstremiteta,
- odstranjenje osteosintetičkog materijala;
- amputacije ekstremiteta i delova ekstremiteta;
- artroskopija velikih zglobova;
- artroskopija malih zglobova šake;
- dijagnostika povrda perifernih nerava;
- lečenje povreda perifernih nerava;
- lečenje akutnih vaskularnih povreda (ligatura) ;
- obrada rane gornjeg ekstremiteta (različiti nivoi) ;
- operativno lečenje kod urođenih paraliza;
- principi elongacionih procedura na gornjem ekstremitetu, - ortopedska repozicija akromioklavikularne luksacije;
- lečenje preloma klavikule;
- ortopedska repozicija luksacije ramena;
- operativno lečenje recidivantne luksacije ramena
- ortopedska repozicija preloma humerusa (razni nivoi) ;
- operativno lečenje preloma humerusa (razni nivoi) ;
- ortopedska repozicija luksacije lakta;
- operativno lečenje luksacije lakta;
- operativno lečenje preloma lakatnog zgloba;
- neoperativno lečenje preloma olekranona;
- operativno lečenje preloma olekranona;
- neoperativno lečenje preloma glavice radijusa;
- ortopedska repozicija preloma podlaktice (razni nivoi) ;
- operativno lečenje preloma podlaktice (razni nivoi) ;
- ortopedska repozicija preloma radijusa na tipičnom mestu;
- operativno lečenje preloma radijusa na tipičnom mestu;
- neoperativno lečenje preloma kostiju šake; -
- operativno lečenje preloma kostiju šake;
- mikrohirurški replantacioni i transplantacioni zahvati;
- slobodni, vezani vaskularni režnjevi;
- plastika slobodnog koznog transplantata po Thierschu;
- lokalna anestezija;
- regionalna anestezija;
- različiti tipovi incizija kod infekcije šake;
- debridman rane kod povreda šake;
- remodelacija vrhova prstiju šake;
- rekonstrukcija fleksornih tetiva šake;
- rekonstrukcija ekstenzornih tetiva šake;
- transpoziciona tendoplastika šake;
- rekonstrukcija nerava kod povrede šake;
- preparacija perifernih vena;
- delimična ablacija nokatne ploče sa matridžom;
- ablacija nokatne ploče;
- odstranjenje stranog tela iz kože i potkožnog tkiva;
- ekstirpacije benigne promene kože i potkože;
- primarna obrada opekotina i smrzotina šake;
- priprema patrljka za protetisanje;
- osnovi problematike i lečenje reumatoidne šake;
- osnovi lečenja Dupuvtrenove bolesti;
- osnovi lečenja refleksne simpatičke distrofije (RSD)
3.3. Donji ekstremitet
3.2.1. Opšte hirurške tehnike i principi lečenja oboljenja i povreda donjeg ekstremiteta kojima student treba da ovlada u okviru specijalnog dela specijalizacije:
- hirurški pristupi i hirurška anatomija lokomotornog sistema;
- amputacije;
- biopsija (punkciona, inciziona, eksciziona, resekciona) ;
- punkcija zglobova;
- principi hirurškog lečenja infekcije kostiju i zglobova (trepanacija, kiretaža, sekvestrektomija, resekcija, postavljanje protočne drenaže) :
- hirurško odstranjivanje osteotiksacionog materijala i zglobnih implantata.
- sinoviektomija velikih zglobova;
- artrodeze;
- postavljanje skeletnih ekstenzija;
- postavljanje gipsane imobilizacije;
- izrada funkcionalnih gipseva;
- postavljanje i doterivanje ortoza;
- principi i tehnika postavljanja ekstrafokalne fiksacije;
- principi metode Ilizarova i osnove postavljanja aparata;
- principi koštane transplantacije i tehnike osteoplastike;
- principi hirurgije neoplazmi lokomotornog sistema;
- principi lečenja specifičnih zapaljenja lokomotornog sistema;
- hirurško lečenje urođenih deformiteta lokomotornog sistema;
- principi hirurškog lečenja metaboličkih bolesti kostiju i zglobova;
- principi hirurškog lečenja seropozitivnih i seronegativnih artropatija,
- hirurško lečenje posledica oštećenja centralnog motornog neurona;
- hirurško lečenje posledica oštećenja perifernih nerava (periferni motorni neuron) i mišićnih distrofija;
- artroskopija velikih zglobova;
- principi lečenja refleksne simpatičke distrofije (RSD) ;
- principi lečenja ishemičnih sindroma;
- dijagnostika i principi lečenja sportskih povreda;
- principi fizikalne rehabilitacije posle povreda i operativnog lečenja lokomotornog sistema;
- principi upotrebe ortopedskih pomagala;
- principi lokalne i regionalne anestezije lokomotornog sistema;
- osnovni principi, indikacije za primenu i interpretacija nalaza "imageing" metoda u ortopediji (CT, MR, UZ, scintigrafija skeleta) - izvodenje UZ pregleda kuka samostalno;
- poznavanje dijagnostičkih testova u kliničkom pregledu lokomotornog sistema
3.2.2. Posebne hirurške tehnike, principi dijagnostike i lečenja oboljenja i povreda donjeg ekstremiteta po segmentima:
3 3 2.1. Karlica
- dijagnostika razvojnog poremećaja dečijeg kuka;
- neoperativno lečenje razvojnog poremećaja kuka;
- operativno lečenje razvojnog poremećaja kuka (Salterova osteotomija, Kijarijeva osteotomija i tripla osteotomija) ;
- osteotomije karlice kod odraslih (Chiari) ;
- povrede karlice, dijagnostika i procena izbora metode lečenja;
- neoperativno lečenje povreda karlice;
- spoljašnja fiksacija karličnog prstena;
- interna fiksacija karličnog prstena udružena sa spoljašnjom tiksacijom:
- izolovana interna fiksacija karličnog prstena;
- neoperativno lečenje acetabuluma;
- operativno lečenje acetabuluma;
- korektivne osteotomije karlice kod loše sraslih preloma karlice;
- operativno lečenje primarnih i sekundarnih neoplazmi karličnih kostiju.
3 3 2.2. Kuk
- UZ dijagnostika dečjeg kuka;
- neoperativno lečenje RPK;
- operativna repozicija luksacije kod RPK;
- acetabuloplastike kao metod lečenja RPK;
- centražne osteotomije kao metod lečenja RPK;
- hirurško lečenje Legg-Calve-Perthesove bolesti;
- hirurško lečenje epifizeolize glave butne kosti;
- hirurško lečenje postredukcionog osteohondritisa;
- operativno lečenje urođenih deformiteta kuka kod dece;
- neoperativna repozicija traumatske luksacije kuka;
- operativna repozicija traumatske luksacije kuka;
- revaskularizacione procedure na kuku kod odraslih;
- intertrohanterne korektivne osteotomije;
- totalna artroplastika kuka;
- subtotalna artroplastika kuka;
- fiksacija preloma vrata butne kosti;
- fiksacija intertrohanternih i subtrohanternih preloma butne kosti;
- operativno lečenje periprotetskih preloma kuka;
- revizione artroplastične procedure kuka.
3.3.2.3. Femur
- neoperativno lečenje preloma butne kosti;
- operativno lečenje preloma butne kosti kod dece;
- operativno lečenje preloma butne kosti kod odraslih.
3.3.2.4. Koleno
- dijagnostika i hirurško lečenje povreda, anomalija i oboljenja meniskusa;
- dijagnostika i principi lečenja povreda ligamentarnog aparata kolena, hirurško rešavanje nestabilnosti kolena;
- hirurško rešavanje osovinskih poremećaja u nivou kolena (korektivne
- osteotomije) ;
- dijagnostika i lečenje patelofemoralnih poremećaja: bolni sindromi i poremećaji centraže sa dislokacijom;
- dijagnostika i lečenje disekantnog osteohondrita i slobodnog tela kolena;
- lečenje kontrakture kolena;
- principi dijagnostike i lečenja degenerativnih bolesti kolena: aloplastika sa revizionim procedurama;
- artroskopija kolena i upoznavanje sa mogućnostima artroskopske hirurgije,
- neoperativno lečenje zglobnih preloma kolena;
- hirurško lečenje zglobnih preloma kolena;
- hirurško lečenje preloma patele;
- principi hirurškog lečenja preloma u nivou kolena kod dece;
- principi lečenja neuropatskog zgloba (uključujući i skočni zglob i stopalo)
3.3.2.5 Potkolenica
- dijagnostika i principi lečenja kongenitalnih i stečenih anomalija tibije,
- principi hirurškog rešavanja inegaliteta donjih ekstremiteta;
- principi neoperativnog lečenja preloma potkolenice, hirurško lečenje preloma potkolenice;
- principi hirurškog lečenja nezaraslih preloma potkolenice
3.3.2.6. Skočni zglob
- principi lečenja degenerativnih oboljenja skočnog zgloba;
- hirurško lečenje disekantnog osteohondrita talusa (artroskopija skočnog zgloba) ;
- lečenje rupture Ahilove tetive;
- neoperativno lečenje prefoma skočnog zgloba;
- hiruruško lečenje preloma skočnog zgloba.
3.3.2.7. Stopalo
- principi lečenja ekvinovarusa i drugih kongenitalnih anomalija stopala.
- hirurško lečenje stečenih deformiteta stopala;
- hirurško lečenje degenerativnih oboljenja zglobova stopala;
- principi lečenja dijabetičnog stopala;
- principi neoperativnog lečenja preloma stopala;
- hirurško lečenje preloma stopala.
Program Urologije
Zdravstvena specijalizacija iz urologije je školski i razvojni proces, u kojem specijalizant stiče teoretska i praktična znanja koja ga osposobljavaju za samostalno zbrinjavanje bolesnika sa akutnim i hroničnim urološkim bolestima.
Sadržaj programa
Raspored staža u trajanju od 48 meseci:
- plastična, rekonstruktivna i estetska hirurgija 1 mesec
- ginekologija 2 meseca
- onkologija 1 mesec
- torakalna hirurgija 1 mesec
- kardiovaskularna hirurgija 1 mesec
- nefrologija 2 meseca
- dijagnostička i interventna uroradiologija 2 meseca
- urologija 38 meseci
Ukupno: 48 meseci
Plastična, rekonstruktivna i estetska hirurgija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje iz:
- posebnosti hirurške tehnike na području plastične i rekonstruktivne hirurgije
- principa mikrohirurgije
- transplantacije tkiva
- reparatorne hirurgije povredene ruke (rekonstrukcija mekih delova, tetiva, živaca,
- rešavanje preloma kostiju ruke, replantacija amputiranih prstiju)
- problematike limfedema donjih ekstremiteta
- lečenja dekubitalnih ulceracija
- lečenja tumora kože (benigni, maligni)
- lečenja koloida i hipertrofičnih ožiljaka
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- uzimanje jednostavnog transplantata kože - 5
- abdominoplastika - 4
- limfedem donjeg ekstremiteta - 4
- ingvinalna limfadenopatija - 2
- rekonstrukcija polnih organa spoljnih - 2
- transplantacija kože - 3
Ginekologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretska i osnovna praktična znanja o:
- anatomiji male karlice i karličnog dna
- fiziologiji i patofiziologiji ženskog genitalnog trakta
- akutnim ginekološkim bolestima
- akutnim bolestima u trudnoći (uključujući krvavljenja iz materice)
- metodama posleporođajne fizioterapije mišića karličnog dna i trbušne duplje
- rešavanju rascepanih mekih poroctajnih puteva
- vođenju porođaja sa karličnim položajem
- operativnom dovršavanju porođaja (vakum, forceps)
- principima lečenja ginekoloških maligniteta
- operativnoj tehnici za korekciju izmenjene statike materice
- tehnici vaginalne totalne histerektomije
- tehnici prednje i zadnje vaginalne plastike
- dijagnostici i lečenju endometrioze
- tehnici laparoskopskih operacija opsežnih adhezivnih procesa
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- vaginalna plastika - 3
- plastika po Burchu - 2
- šivenje epiziotomije - 5
Onkologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretska i osnovna praktična znanja iz:
interdisciplinarne obrade bolesnika sa malignom bolesti tokom planiranja dijagnostičkih i terapeutskih postupaka
- značaja histološke verifikacije i tipizacije kao i određivanja stepena diferencijacije
- tumora za planiranje terapije i prognoze
- značaja određivanja stadijuma raširenosti bolesti pre terapije po TNM sistemu i dijagnostičkih načina koji su za to potrebni: npr. endoskopija, limografija, scintigrafija,
- aspiraciona biopsija
- indikacija za različite načine lečenja i njihove kombinacije (hirurgija, radioterapija,
- hemoterapija, imunoterapija, endokrinoterapija) i u vezi sa njima o rezultatima lečenja
- uloge hirurgije u onkologiji obzirom na njenu namenu (kurativna, palijativna,
- dijagnostička)
- načela operativne tehnike kod malignih tumora, uključujući moguđe komplikacije u pogledu posebnosti bolesti i moguđe ranije radiaciono ili hemijsko lečenje
- načela i tehnike intrerterijalne hemoterapije
- načina radioterapije, značaja i hirurških tehnika ukljanjanja zaštitne limfne žlezde
- tehnika i mogućih komplikacije potkožnih venskih pregrada
- značaja redovnih kontrolnih pregleda posle lečenja
- mogućnosti rehabilitacije bolesnika sa malignom bolesti (fizikalna, psihička i socijalna)
- namene i značaja obaveznog prijavljivanja bolesnika sa malignom bolesti, njihove centralne registracije i obaveze lekara te delatnosti
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- uklanjanje malignog tumora kože - 2
Torakalna hirurgija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje iz:
- anatomije i fiziologije pluća, medijastinuma i pleure
- dijagnostike, diferencijalne dijagnoze, terapije i prognoze bolesti iz područja torakalne
- hirurgije
- vrsta operativnih zahvata u torakalnoj hirurgiji
- mora ovladati tehnikom tipične torakotomije i resekcije rebra
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- torakotomija - 5
- zatvaranje torakotomije - 5
- torakalna drenaža - 5
- torakalna punkcija - 2
Kardiovaskularna hirurgija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje o:
- osnovnoj patologiji i dijagnostici vaskularnih bolesti
- indikacijama i vrstama operativnih zahvata
- osnovama vantelesnog krvotoka
- operativnim pristupima velikim krvnim sudovima
- arterijskoj i venskoj anastomozi
Specyalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- anastomozu krvnih sudova ili šav velikog suda - 3
- preparacija velikih sudova - 4
Nefrologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje iz :
- prepoznavanja sindroma bolesti bubrega
- ocene funkcije bubrega i sedimenta urina
- obrade bolesnika sa arterijskom hipertenzijom
- prepoznavanja i rešavanja najčešćih poremećaja vode, elektrolita i acidobazne ravnoteže
- konzervativnog rešavanja hronične bubrežne slabosti
- doziranja lekova kod hronične bubrežne slabosti
- indikacija za biopsiju bubrega
- osnova imunosupresivnog lečenja bolesnika sa transplantiranim bubregom i prepoznavanja najčešćih komplikacija (na hospitalnom odeljenju)
- principima hemodijalize i peritonealne dijalize
- dijaliznim membranama, dijaliznim tečnostima i monitorima
- vaskularnim pristupima za hemodijalizu i pristupima za peritonealnu dijalizu
- akutnoj i hroničnoj dijalizi
- plazmaferezi, imunoadsorpciji, LDL-aferezi, hemoperfuziji
- akutnim i hroničnim komplikacijama dijalize (u centru za dijalizu)
- prepoznavanju i obradi najčešćih komplikacija posle transplantacije bubrega (u centru za transplantaciju bubrega)
Dijagnostička i interventna uroradiologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretska i osnovna praktična znanja iz:
- dijagnostičkih radioloških metoda u urologiji (osnovne rentgenske dijagnostike urotrakta, ultrazvuk, skener, magnetna rezonanca)
- perkutanom pristupu bubregu (perkutana nefrostoma, perkutana punkcija bubrežne ciste,
- perkutano postavljanje ureteralnog katetera, perkutana dilatacija ureteralne stenoze)
UROLOGIJA
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovna praktično znanje o:
- anatomiji, fiziologiji, patofiziologiji i patologiji nadbubrega, bubrega, uretera, mokraćne bešike, prostate i semenih kesica, uretre i spoljnih genitalija (testisa, ovojnica, semevoda)
- laboratorijskim analizama krvi i urina, pregledu eksprimata prostate i semene tečnosti
- indikacijama i tehnici izvodenja sledećih instrumentalnih ispitivanja
- endoskopija uretre, mokraćne bešike, uretera i šupljine bubrega (uretroskopija,
- cistoskopija, ureterorenoskopija)
- biopsiji klješticama i aspiracijom
- urodinamskom ispitivanju gornjih i donjih mokraćnih organa
- uvođenju ureteralnih katetera i unutrašnjih splintova
- ultrazvuku mokraćnih organa i trbuha
- punkciji mokraćne bešike i bubrega
- indikacijama, tehnici i vrednosti rentgenskih ispitivanja u urologiji (pregledni snimak urogenitalnog trakta, cistogram, intravenska urografija, uretrografija, retrogradna pijelografija, angiografija)
- indikacijama i vrednosti izotopskih ispitivanja, CT i magnetne rezonance na području urologije
- indikacijama i kotraindikacijama za konzervativno i operativno lečenje bolesti urotrakta
- lečenju funkcionalnih smetnji urotrakta (električna stimulacija, vežbe za jačanje mišića karličnog dna)
- preoperativnoj pripremi bolesnika za operaciju
- posleoperativnom lečenju, zajedno sa enteralnom i parenteralnom ishranom
- farmakoterapiji u urologiji
- sprečavanju i lečenju posleoperativnih komplikacija
- spremanju bolesnika i prognostičkoj proceni kod uroloških bolesti
- minimalno invazivnom lečenju u urologiji (TUEVAP, termoterapija, stentovi)
- dezintegrativnim metodama u lečenju kalkuloze urinarnog trakta (ESNjL, URS, PNLP)
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
OPERATIVNI ZAHVATI (VEŠTINE)
KOJE SPECIJALIZANT TREBA DA
URADI NA UROLOŠKOJ KLINICI
OPERATIVNI RAD
Operiše
Potreban broj urađenih operacija
1. Nefrostomija operativna 2 - 5
2. Amputacija penisa 1
3. Radikalna orhiektomija 5
4. UCN 2 - 5
5. Ureterokutaneostomija 5 - 10
6. Operacije stres inkontinencije 3 - 5
ASISTIRA
Potreban broj urađenih operacija
7. Ligatura dorzalne vene penisa 10
8. Parcijalna cistektomija 1
9. Nefrektomija sekundarna i teza 10
10. Ureterocistoneostomija 5
11. Ureterokutaneostomija 5
12. Perineostomija 2
13. Ureterokolostomija 2
14. Implantacija penilnih proteza 1 - 2
15. Revaskularizacija penisa 2
16. Mikrohirurska epididimo-deferencijalna anastomoza 1- 5
17. Implantacija spermatocele 5
18. Operacije hipospadije1 - 5
19. I.imfadenektomija retroperitonealna 5
20. Radikalna nefrektomija 5 - 10
21. Ureteropijelicne plastike 5 - 10
22. Nefrektomije parcijalne 2 - 5
23. Sutura veziko-vaginalne fistule 3 - 5
- Uretrorafija
- TUR tumora mokraćne bešike 10
-Nefroureterektomija 5 - 10
- Nefrolitotomija longitudinalna 3 - 5
- UCN kod fistula ureterovaginalnih 2-3
-TUR prostatae + uretrotomija interna 10-20
- Cistektomija totalna 3-5
- Pannefrektomija 5
- Plastika uretre 5
- Ileal conduit 5
34. Vezikointestinoplastika 5
35. Ureterorenoskopija 5
36. ESNjL 20
37. Transplantacija bubrega 2-5
ENDOSKOPSKI RAD
Potreban broj urađenih operacija
38. Pregled prostate ultrazvukom 5
39. TUR tumora mokraćne bešike 5
40. TUR prostate 5
41. Perkutana nefrostomija 5
42. Buziranje uretralnih stenoza 10
43. Uretrotomija interna 2
44 Perkutana nefrolitolapaksija 6
45. Laparoskopske intervencije u urologiji 8
OPERATIVNI ZAHVATI (VEŠTINE)
KOJE SPECIJALIZANT TREBA DA
URADI U MATIČNOJ USTANOVI
OPERATIVNI RAD
OPERIŠE
Potreban broj urađenih operacija
46. Cirkumcizija 20
47. Frenulotomija 10
48. Operacije hidrocele 10
49. Orhiektomija obična 5 - 10
50. Epididimektomija 5
51. Biopsija testisa 10 - 20
52. Cistostomija 5 - 10
53. Cistolitotomija 5
54. Operacija varikocele 20
55. Laparotomija za peritonelnu dijalizu 20
56. Pijelolitotomija 10 - 20
57. Ureterolitotomija lumbalna 10
58. Nefrektomija lakša primarna 10 - 20
59. Prostatektomija transvezikalna 5 - 10
60. Descensus testis 10
ASISTIRA
61. Epididimektomija 5
62. Pijelolitotomija 10
63. Ureterolitotomija 10
64. Cistostomija 10
65. Cistolitotomija 5
66. Ablacija tumora mokraćne bešike 5
67. Operacija varikocele 5
68. Orhiektomija radikalna 5
69. Nefrektomija primarna 10
70. Ureterolitotomija pelvična i ilijačna 10
71. Prostatektomija 10
72. Nefrostomija 10
73. Amputacija penisa parcijalna 5
74. Pijelolitotomija sekundarna 10
75. Ureterolitotomija sekundarna 10
76. Nefrolitotomija obična 10
77. Descensus testis 5
78. Resekcija ciste bubrega 1
ENDOSKOPSKI RAD
79. Kateterizacija mokraćne bešike 100
80. Cistoskopija eksplorativna 50
81. Cistografija 20
82. Uretrocistografija 20
83. Troakar cistostomija 10
84. Uretrocistoskopija eksplorativna 20
85. Punkcija mokraćne bešike 10
86. Bimanuelni tuse 20
87. Biopsija prostate iglom - transperinealna 20
88. Kateterizacija uretera 30
89. Elektrolitotripsija kamena mokraćne bešike 5
Program Vaskularne hirurgije
I Cilj i namena specijalizacije
Cilj i namena specijalizacije iz vaskularne hirurgije jeste organizovanje teorijske i praktične edukacije vaskularnih hirurga koji će biti u stanju da dijagnostikuju, operativno i endovaskularno zbrinjavaju povrede krvnih sudova, akutna i hronična vaskularna oboljenja.
VASKULARNA HIRURGIJA
Odvija se tokom 4 godine po sledećim predmetima:
II.1. HIRURGIJA SUPRAORTNIH GRANA 6 meseci
Specijalizant savladava teorijska i praktična znanja iz oblasti stenozantno okluzivna bolest karotidnih i vertebralnih arterija, kinking karotidnih arterija, aneurizme karoudnih i drugih arterija luak aorte, tumor karotidnog tela, anatomske i ekstranatomske procedure na supraortnim granama, supraklavikularna resekcija prvog rebra, resekcija cervikalnog rebra, presecanje skalenskog mišića, dijagnostika i lečenje Mb Raunaud, itd.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične
edukacije:
- konvencionalna karotidna endarterektomija - 6 o, 10 a
- everziona endarterektomija - 1 0 o, 20 a
- anatomske i ekstraanatomske rekonstrukcije arterija luka aorte - 3 o, 10 a
- hirurgija TOS-a (resekcija cervikalnog, I rebra, ostale procedure) - 3 o, 5 a
II.2 HIRURGIJA TORAKALNE AORTE
(TORAKOABDOMINALNE AORTE
I TORAKALNIH GRANA) 3 meseca
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje iz oblasti iz oblasti torakoabddomanalnih aneurzmi (etiologija, klinika, dijagnostika, principi lečenja, intraoperativni principi autotarnsfuzija, anesteziološki reanimacioni i hirurški postupci)
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije
- torakotomija 5 o, 5 a
- hirurgija torakalne aorte 5 a
- hirurgija torakoabdominalne aorte i visceralnih grana 5a
II.3. HIRURGIJA ABDOMINALNE AORTE 6 meseci
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje etiopatogeneze, dijagnostike, klinike, i lečenja stenozantno okluzivne bolesti, aneurzimatske bolesti i drugih patoloških stanja abdominalne aorte i njenih grana
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije:
- resekcija aneurizme abdominalne aorte i interpozicija grafta - 5 o. 10 a
- resekcija aneurizme abdominalne aorte i aortobiilijakalna ili aortobifemoralna rekonstrukcija - 5 o, 10 a
- aortobifemoralna rekonstrukcija kod Mb. Leriche - 7 o, 10 a
- rešavanje okluzivno stenozantnih promena na visceralnim granama abdominalne aorte - 5a
- renovaskularna hipertenzija - 1 o, 5 a
- retroperitonealni tumori - 5 a
- ekstraanatomske rekonstrukcije - 2 o, 5 a
- aortoenterične fistule - 3 a
- hirurgija portne hipertenzije - 1 a, 2 p
- implantacija kadaveričnog homografta - 3 a
II.4. HIRURGIJA PERIFERNIH ARTERIJA 6 meseci
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje etiopatogeneze, dijagnostike, klinike i lečenja stenozantno okluzivne bolesti (ateroskleroza, diabetska angiopatija, druga oboljenja) perifernih arterija. Posebno, specijalizant treba da ovlada tzv. konsenzus dokumetima: dijabetsko stopalo, kriotična ishemija donjih ekstremiteta, aneurizme poplitealne arterije itd, kao i bazičnim hirurškim principima (sutura krvnog suda, endarterectomija, patch plastica, interpozicija grafta, bypass) .
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije:
- transfemoralna embolektomija - 10 o, 10 a
- transpoplitealna embolektomija - 10 o, 10 a
- transbrahijalna embolektomija - 5 o, 5 a
- profundoplastika - 5 o, 10 a
- femoropoplitealni bypass sintetskim graftom - 7 o, 10 a
- femoropoplitealni bypass (s ili i) autovenskim graftom - 10 o, 10 a
- femoropopliteo kruralni bypass reverzni ili in sity - 10 o, 10 a
- operacije aneurizme poplitealne arterije - 3 o, 5 a
II.5 HIRURGIJA VENSKOG SISTEMA
I LIMFATIKA 4 meseca
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje etiopatogeneze, klinike, dijagnostike i lečenja tromboflebitisa, flebotromboze, hroničnog venskog zastoja, venskih ulkusa, limfnog zastoja i arteriovenskih malformacija.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije:
- tromboflebitis ušća v. saphenae magne - 1 o, 5 a
- trombektomije kod flebotromboze - 2 o, 5 a
- hirurgija perforatora i površnih vena - 20 o, 30 a
- hirurgija dubokih vena - 3 o, 5 a
- kreiranje arteriovenskih fistula za hemodijalizu - 5 o, 5 a
II.6. TRANSPLANTACIONA HIRURGIJA 2 meseca
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje iz oblasti transplantacije organa. Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije:
- transplantacija bubrega - 3 a
- transplantacija jetre - 1 a, 3 p
II.7. ENDOVASKULARNE PROCEDURE 3 meseca
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje PTA, plasiranja stentova, stent graftova, kava filtera.
Specijalizant najmanje dva meseca provodi u (inostranom ?) centru gde se rutinski obavljaju endovaskualrni postupci.
II.8. DIJAGNOSTIKA VASKULARNIH
OBOLjENjA 3 meseca
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje neinvazivne (Doppler UZ dijagnostike: kotinualni i CDS) i invazivne dijagnostike (angiografija, CT, NMR), patohistologije.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije:
- merenje ABI - 30
- translumbalna aortografije - 10,
- selektivne angiografije - 5, 10
II. 9. POVREDE KRVNIH SUDOVA 6 meseci
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje dijagnostike i tretmana izolovanih, kombinovanih povreda aretrija i vena kao i principe zbrinjavanja politraume. Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije:
- ligatura krvnog suda - sutura direkta - 5 o
- patch plastika - 10 o, 10 a
- interpozicija grafta - 7 o, 10 a
- bypass procedure - 5 o, 10 a
II.10 PALIJATIVNA VASKULARNA HIRURGIJA 2 meseca
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje iz oblasti dorzalne i lumbalne simatektomije i amputacione hirurgije.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije
- dorzalna simpatektomija -3 o, 3 a
- lumbalna simpatektmija - 5 o, 5 a
- potkolene amputacije - 10 o, 10 a
- natkolene amputacije -10 o, 10 a
- ostale amputacije 3 0, 5 a
II.11. KARDIOHIRURGIJA 6 meseci
Specijalizant savladava teorijske i praktične osnove kardiohirurških procedura, primene EKK i vođenje postoperativnog toka.
U toku rada potrebno da obavi:
- Sternotomija - 5 o, 5 a
- Povrede srca - 3 a
- Punkcija perikarda 3 o, 5 p
- Kanilisanje - 10 o, 30 a
- Zamena valvule - 30 a
- Aortokoranarni bypass - 30 a
II.12. OSTALO (granične oblasti) 1 mesec
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje rešavanja infekcija grafta, kao i usvajanje principa primene graničnih terapijskih agenasa (hiperbarična oksigenoterapija, fizikalna terapija) .
Ugradnja i zamena pejsmekera
18. Abdominalna hirurgija
(72 meseca)
Cilj i namena
Specijalizacije iz abdominalne hirurgije jeste teorijska i praktična edukacija u smislu formiranje profila abdominalnog hirurga, koji će biti u stanju da u praksi zbrinjava sva stanja, kako iz domena hirurške reanimatologije, tako i sva hronična hirurška oboljenja, čije rešavanje po svojoj specifičnosti zadire u domen usko specijalizovane problematike abdominalne hirurgije.
Specijalizacija abdominalne hirurgije traje 6 godina! Pri tome specijalizant prvo savladava OPŠTI DEO, u trajanju 2 godine, a zatim i POSEBNI DEO (u trajanju od 4 godine)
POČETNI (OPŠTI) DEO SPECIJALIZACIJA (obavezan za sve hirurške specijalnosti u trajanju od 2 godine i može se obaviti u regionalnoj zdravstvenoj ustanovi, ili u specijalizovanoj univerzitetskoj klinici odn. institutu) .
(LEGENDA: a - asistira; o - operiše)
1.3. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazavne gram-negativnim bacilima, klostridijalne i dr. anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazavane gram-negativnom florom, gljivične i virusne infekcije.
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- obrada inficiranih mekih tkiva (o) 10
- obrada panaricijuma (o) 6
- obrada dijabetične gangrene (o) 2
1.2. ABDOMINALNA HIRURGIJA 7 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja iz dijagnostike, diferencijalne dijagnostike i lečenja svih akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, sindrom ileusa i sindrom intraabdominalnog krvarenja) .
Tokom ovog dela specijalizacije specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- apendektomije (o) 5
- uklještene kile 5 (a) ; 5 (o)
- dehiscencija laparotomijske rane (o) 2
- sutura perforativnog ulkusa (o) 2
- anastomoza tankog creva (o) 6
1.3. TRAUMATOLOGIJA 9 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada sleća teorijska znanja:
- funkcionalna antomija lokomotornog aparata
- osnovni pojmovi o etiopatogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, duge kosti)
- savladavanje osnova ultrazvučne dijagnostike povreda trbuha
- konzervativno lečenje preloma kostiju
- traumatski i hemoragijski šok
- druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidro-elektrolitski disbalans, posttraumatske psihoze i dr. delirantna stanja)
- priprema bolesnika za operativno lečenje
- postoperativna nega bolesnika
- operativni zahvati na koštano-zglobnom sistemu
- indikacije za urgentnim operativnim zahvatima u traumi i politraumi
- komplikacije preloma kostiju
- infekcije na kostima
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće hir. procedure:
- ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta (o) .15
- repozicija preloma (o) 15
- punkcija zglobnog izliva. (o) 10
- punkcija velikih telesnih šupljina (o) 10
- dijagnostička artroskopija (o) 5
- obrada velikuh defekata mekih tkiva (o) 20
- torakalna drenaža (o) 5
- jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (o) 10
1.4. ANESTEZIOLOGIJA
SA REANIMATOLOGIJOM 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-plumonalne reanimacije.
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće:
- uzimanje učešća u 50 opštih anestezija
- procena i priprema 15 pacijenata za planirani hir. zahvat
- sudelovanje u 5 kardio-pulmonalnih reanimacija
- učestvuje u izvođenju 25 regionalnih anestezija
- plasiranje 1o centralnih venskih katetera (CVK)
1.5. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
1.6. OPEKOTINE 1 mesec
Specijalizant usvaja znanja iz sledećih oblasti:
- pružanje prve pomoći kod opekotina
- transport opečenih
- primarna obrada svežih opekotina
- ocena i procena težine i stepena opečene površine
- patofiziologija opekotina
- mehanizam zarastanja opekotina
- terapija opekotinskog šoka
- urgentne hirurške procedure kod opekotina
- ekscizija opekotinske rane
- uzimanje i konzerviranje slobodnih kožnih transplantata
- indikacije za upotrebu slobodnih kožnih transplantata
- teoretske osnove formiranja slobodnih kožnih transplantata iz kulture tkiva
- akutna tubulska nekroza kao indikacija za akutnu hemodijalizu
- opekotine diajnih puteva
- negativni energetski bilans kod opečenih bolesnika
- imunološki aspekt kod opečenih
- hemijske opekotine i antidoti
- masovne opekotine, opekotine u politraumi, opekotine u ratu
Specijalizant odrađuje sledeće operativne procedure i zahvate:
- primarna obrada veće opekotine (o) 1
- nekrektomija sa primarnom tangencijalnom ekscizijom (o) .5
- nekrektomija sa ekscizijom do facije (o) 2
- uzimanje auotransplantata kože Njatson-ovim nožem ili električnim dermatomom (o) 10
- esharotomija (o) 1
- fasciotomija (o) 1
1.7. PATOLOGIJA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takođe savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
Nakon završenog opšteg dela, specijalizant, kako je već navedeno, pred 3-članom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije iz opšte hirurgije.
POSEBNI DEO SPECIJALIZACIJE (traje 4 godine i može se obaviti isključivo u za to određenoj specijalizovanoj ustanovi - univerzitetskoj klinici ili institutu) . Tokom ovog dela specijalizcije, specijalizant je dužan da obavi i obaveznu, zakonom propisanu, DVOSEMSTRALNU nastavu.
1.1. UROLOGIJA 3 meseca
Specijalizant usvaja sledeća znanja i savladava sledeće veštine:
- dijagnostika i očitavanje RTG snimaka urotrakta
- difrencijalna dijagnoza oboljenja urotrakta
- akutni skrotum (akutni orhiepididimitis, torzija testisa)
- diferencijalna dijagnoza hematurije
- rešavanje akutne retencije urina (kateterizacije, suprapubična cistostomija)
- operacije kod nespuštenog testisa (orhidopeksija), kod hidrokele, spermatokele, varikokele i fimoze
- operacije kod kalkuloze urotrakta
- cistoskopija
- transuretralna prostatektomija
- ispitivanje urodinamike i neurogena bešika
Specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- kateterizacija mokraćne bešike 30
- cistoskopija (a) 3; (o) 3
- orhidopeksija (a) 3; (o) 5
- operacija hidrokele (a) 3; (o) 2
- operacija fimoze (cirkumcizija) (a) 3; (o) 5
- perkutana cistostoma (o) 1
- sutura mokraćne bešike (a) 2; (o) 2
- nefrektomija (a) 3; (o) 2
1.2. TORAKALNA HIRURGIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijka i praktična znanja koja se odnose na dijagnostičke postupke i terapijske principe patoloških stanja vezanih za grudnu hirurgiju. Pri tome mora ovladati praktičnim veštinama torakalne punkcije, torakalne drenaže, elektivne i urgentne torakotomije, kao i hemostaze kod povreda plućnog parenhima.
Specijalizant takođe treba da uradi sledeće:
- torakalna punkcija 5
- torakalna drenaža 10
- torakotomija (a) 5; (o) 5
- zatvaranje torakotomije (a) 5; (o) 5
- operacija strume (a) 5; (o) 2
1.3. VASKULARNA HIRURGIJA 4 meseca
Specijalizant stiče teorijska i praktična znanja iz fiziologije i patofiziologije kardiovaskularnog sistema, indikacijama za dijagnostičke postupke i hirurške zahvate na arterijama, kao i šavne tehnike na arterijama i venskom sistemu.
Specijalizant je takođe dužan da tokom ovog dela kruženja uradi sledeće:
- embolektomija (a) 2; (o) 3
- šav arterije (a) 3; (o) 2
- preparisanje abdominalne aorte (a) 3; (o) 4
- preparacija femoralnih krvnih sudova (a) 3; (o) 4
1.4. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika:
- endotrahealna intubacija
- upotreba aparata za asistiranu ventilaciju
- indikacije za priključivanje hirurškog bolesnika na respirator
- indikacije i načini prevođenja hirurškog bolesnika sa asistirane ventilacije na spontano disanje
- interpretacija (tumačenje) gasnih analiza krvi i dr. laboratorjskih analiza
- ovladavanje osnovima parenteralne ishrane
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- plasiranje centralnog venskog katetera 20
- arterijska punkcija 20
- zamena endotrahealne kanile 5
1.5. GASTROENTEROLOGIJA SA OSNOVAMA
HIRURŠKE ENDOSKOPIJE
I ULTRAZVUKA 6 MESECI
Savladavanje sledećih teorijskih i praktičnih znanja:
- dijagnostika i terapija gstroenteroloških boljenja
- indikacije za onzervativnim lečenjem organa digestivnog trakta
- multidisciplinarni pristup u lečenju oboljenja digestivnog tubusa, jetre i pankreasa
- osnovni principi primene ultrasonografije u gastroenterologiji
- osnovni principi hirurške endoskopije
Specijalizant savladava i sledeće dijagnostičke procedure:
- ezofagogastroduodenoskopija 10
- injekciona skleroterapija u lečenju krvarenja iz gornjih partija digstivnog trakta 5
- rektoskopija 20
- kolonoskopija 20
1.6. ONKOLOGIJA 3 meseca
Specijalizant se upoznaje sa sledećim teorijskim i praktičnim znanjima:
- etiopatogeneza i imunologija malignih tumora digestivnog trakta, patofiziologija malignoma digestivnog trakta
- dijagnostičke metode i postupci u lečenju malignoma digestivnog trakta (Rtg, endoskopija, aspiraciona biopsija, ultrasonografija, scintigrafija, limfoscintigrafija, CT.,NMR)
- histološka verifikacija i tipizacija (diferenciranje) tumora digestivnog trakta
- TNM i dr. klasifikacije malignih tumora
- hirurgija malignih tumora (operativni lečenje i komlikacije)
- interdisciplinarni (konzilijarni) pristup u lečenju malignih tumora (radioterapija, hemoterapija, endokrina terapija, imunoterapija, genska terapija
- osnovni principi intraarterijske hemioterapije
- rehabilitacija bolesnika lečenih od malignoma
- registracija i statistička obrada malignih bolesnika
1.7. ABDOMINALNA HIRURGIJA 28 meseci
Specijalizant usvaja sledeća teorijska i praktična znanja:
- hirurška (topografska) anatomija trbušnog zida i intraabdominalnih organa
- fiziologija i patofiziologija digestivnog trakta
- dijagnostičke metode i postupci u kliničkoj patologiji abdomena
- hirurško lečenje akutnih i hroničnih patoloških stanja digestivnog trakta
- minimalno invazivne i laparoskopske procedure u abdominalnoj hirurgiji
- postoperativne komplikacije u hirurgiji abdomena i njihovo rešvanje
Specijalizant treba da uradi sledeće hirurške procedure:
- abdominocenteza (abdominalna punkcija) (o) 20
- operacija preponske kile (a) 20; (o) 20
- apendektomija (a) 30; (o) 30
- postoperativna kila (o) 6
- hemoroidektomija (a) 10; (o) 10
- perianalna fistula (o) 5
- operacija pilonidalnog sinusa (a) 5; (o) 5
- plastika (postoperativna kila) prednjeg trbušnog zida (a) 3; (o) 3
- konvencionalna (klasična) holecistektomija (a) 10; (o) 10
- laparoskopska holecistektomija (a) 3; (o) 15
- holedohotomija sa T-drenažom (a) 3; (o) 5
- sutura perforativng ulkusa (a) 5; (o) 10
- gastrostomija (a) 3; (o) 2
- nutritivna jejunostomija (a) 4; (o) 5
- ileostomija (a) 3; (o) 2
- bipolarna kolostomija (a) 3; (o) 3
- operacija po Hartman-u (a) 1; (o) 1
- rezekcija tankog creva sa anastomozom (a) 6; (o) 4
- šav debelog creva (a) 3; (o) 2
- splenektomija (a) 3; (o) 3
- gastroenteroanastomoza (a) 2; (o) 1
- rezekcija želuca (BI; BII) (a) 3; (o) 6
- operacija hijatalne hernije po Nissen-u (a) 1
- trunkalna vagotomija (a) 1; (o) 1
- selektivna vagotomija (a) 1; (o) 1
- biliodigestivna anastomoza po Roudž-u (a) 4; (o) 5
- operacija ehinokokne ciste jetre (a) 3; (o) 3
- transduodenalna sfinkteroplastika (a) 3; (o) 1
- biopsija jetre (a) 3; (o) 2
- šav jetre kod povreda (a) 3; (o) 3
- leva lobektomija jetre jetre (a) 3; (o) 3
- desna hemikolektomija (a) 3; (o) 5
- leva hemikolektomija (a) 3; (o) 5
- prednja rezekcija rektuma po Didžon-u (a) 4; (o) 5
- abdominoperinealna amputacija rektuma po Milles-u (a) 4; (o) 1
- totalna kolektomija (a) 3
- cervikalna ezofagostomija (a) 3; (o) 1
- sutura torakalnog jednjaka kod povreda (a) 1; (o) 1
- totalna gastrektomija sa limfadenektomijom (a) 4; (o) 5
- ezofagektomija kroz torakotomiju (a) 2; (o) 1
- transhijatalna ezofagektomija (a) 2; (o) 1
- rekonstrukcija jednjaka (koloplastika; gastroplastika) (a) 2
- cefalična duodenopankreatektomija (Njhipple) (a) 3; (o) 1
- distalna pankreatektomija (a) 2; (o) 1
- Njirsungo-jejunostomija (Puestonj) (a) 1
- nekrosektomija kod nekrotičnog pankreatitisa (a) 2; (o) 2
Specijalzant je takođe dužan da tokom specijalizacije provede po predlogu mentora 4 meseca na odeljenju abdominalne hirurgije u nekoj inostranoj ustanovi.
19. Vaskularna hirurgija
(72 meseca)
Specijalizacija vaskularne hirurgije traje šest godina. Sastoji iz OPŠTEG i POSEBNOG DELA.
I OPŠTI DEO deo traje dve godine i sastoji se iz sledećih oblasti: hirurške infekcije; abdominalna hirurgija; urgentna hirurgija - traumatologija; anesteziologija sa reanimatologijom i intenzivnom terapijom; plastična i rekonstruktivna hirurgija; grudna hirurgija, urologija, endokrina hirurgija i onkološka hirurgija.
I. 1. Hirurške infekcije (1 mesec)
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska kao i praktična znanja o: mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije; prouzrokovačima infekcije; prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima; i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiti na: stafilokokne i streptokokne infekcije; erizipel; infekcije izazvane gram-negativnim agensima; klostridijalne i druge anaerobne infekcije; i gljivične infekcije. Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o hirurškoj profilaksi, asepsi i antisepsi, sterilizaciji i dezinfekciji.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 1.
Tabela 1. Hirurške infekcije
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Obrada inficiranih mekih tkiva - - 10 slučajeva
Obrada panaricijuma - - 6 slučajeva
Obarda dijabetesnog stopala - - 3 slučaja
I. 2. Abdominalna hirurgija (8 meseci)
Specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja vezano za hirurške pristupe, zatvaranje abdomominalnih incizija, drenaže i osnovne abdominalne operativne zahvate (gastroduodenum, žučna kesa i putevi, tanko i debelo crevo) kao i osnovne postupke u lečenju akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, ileusa i intraabdominalnog krvarenja) .
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 2.
Tabela 2. Abdominalna hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Ingvinalna hernija 5 10 slučajeva 5 slučajeva
Laparotomija i zatvaranje laparot. Rane 5 20 slučajeva 10 slučajeva
Dehiscenija laprotomne rane - 5 slučajeva 2 slučaja
Ventralna hernija 3 3 slučajeva 2 slučaja
Anastomoza tankog creva - 7 slučajeva 5 slučajeva
Resekcija želuca 3 5 slučajeva -
Holecistektomija 5 10 slučajeva 2 slučaja
Hartmanova procedura 5 5 slučajeva 2 slučaja
Hemikolektomija 5 3 slučajeva -
Sutura perforativnog ulkusa 3 3 slučaja 1 slučaj
Apendektomija - 5 2
Punkcija abdomena 5 - 2
Splenektomija 3 3 slučajeva 2 slučaja
Sutura jetre - 3 slučaja -
Resekcije jednjaka 3 2 -
I. 3. Urgentna hirurgija - traumatologija (6 meseci)
Specijalizant treba da savlada teorijska i praktična znanja koja se odnose na: etiopatogenezu i klasifikaciju povreda; reanimaciju i terapiju traumatizovanih i politraumatizovanih bolesnika, odnosno drugih sistemskih komplikacija traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidroelektrolitski disbalans, posttraumatske psihoze i druga delirantna stanja) ; dijagnostičke postupke nakon traume abdomena, grudnog koša i lokomotornog sistema; konzervativno lečenje preloma kostiju i povreda kičmenog stuba; dijagnozu, diferencijalnu dijagnoza i terapiju različitih šoknih stanja (traumatski, hemoragijski, septični, kardiogeni, MOD, MOF) ; operativne zahvate na koštano-zglobnom sistemu nakon traume.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 3.
Tabela 3. Urgentna hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Ekstenzija kostiju ekstremiteta kod preloma 5 slučajeva 5 sluačajeva 1
Repozicija preloma, osteosinteza 5 slučajeva 10 slučajeva 1
Punkcija zglobnog izliva 3 3 slučajeva 2 slučaja
Aplikacija spoljašnjeg fiksatora 2 slučaja 5 slučajeva -
Obrada velikih defekata mekih tkiva - 5 slučaja 10 slučajeva
Traheostomija (*) 2 slučaja 3 slučaja 3 slučaja
I. 4. Anesteziologija sa reanimatologijom i intenzivnom terapijom (2 meseca)
Specijaliznat usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-pulmonalne reanimacije. Usvaja znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 4.
Tabela 4. Anesteziologija sa reanimatologijom i intenzivnom terapijom
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Izvodi
Učešće u 20 opštih anestezija 10 10 -
Endotrahealna intubacija 5 5 5
Sudelovanje u 10 kardiopulm. Reanimacija 4 4 2
Učestvuje u 10 regionalnih anestezija 4 4 2
Kardiopulmonalna reanimacija 4 4 2
Regionalna anestezija - 5 slučajevaa 5 slučajeva
Plasiranje centralnog venskog katetera - 5 slučajeva 5 slučajeva
I. 5. Plastična i rekonstruktivna hirurgija - opekotine (1 mesec)
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja koja se odnose na primenu slobodnih kožnih transplantata, odnosno kožno-mišićnih režnjeva sa mikrovaskularnim anastomozama. Usvaja znanja iz oblasti tretmana opekotina.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 5.
Tabela 5. Plastična i rekonstruktivna hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Primarna obrada veće opekotine 5 3 1
Nekrektomija sa tangencijalnom incizijom 3 2 -
Nekrektomija sa ekscizijom 3 2 -
Autotransplatant kože Njatson-ovim nožem - 5 slučajeva
Autotransplatant kože elektr. Dermatomom - 5 slučajeva
Prekrivanje defekta kožno-mišićnim režnjem uz kreirranje mirkovaskularenih anastomoza - 5 slučajeva
I. 6. Grudna hirurgija (3 meseca)
Specijalizant se obučava za otvaranje, zatvaranje i drenažu grudne duplje, i upoznaje se osnovnim operativnim zahvatima.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih u tabeli 7.
Tabela 7. Grudna hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Torakotomija i zatvaranje torakotomne rane 5 10 slučajeva 5 slučaja
Torakalne drenaže 5 10 slučajeva 5 slučajeva
Torakalna punkcija 5 5 5
Rendgenoskopija 10 - 5
Resekcije pluća 5 5 slučajeva -
I. 7. Urologija (1 mesec)
Specijalizant savladava osnovna teorijska i praktična znanja koja se odnose na: plasiranje cistofiksa; suturu mokraćne bešike; suturu i rekonstrukciju uretera, ureterocistoneostomu i nefrektomiju.
Tabela 7. Urologija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Plasiranje cistofiksa 3 3 sluačaja 3 slučaja
Sutura mokraćne bešike 3 3 slučaja 2 slučaja
Sutura i rekonstrukcija uretera 3 5 slučajeva 2 slučaja
Ureteroneocistostoma 3 5 slučajeva -
Nefrektomija 3 5 slučajeva 1 slučaj
I. 8. Endokrina hirurgija (1 mesec)
Specijalizant savladava osnovna teorijska i praktična znanja koja se odnose na oboljenja tireoidne i nadbubrežne žlezde (hipertireoza, tireotoksična kriza, hipotireoza, adrenalna insuficijencija, Cushingov Sy, feohromocitom) .
Tabela 8. Endokrina hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Tireoidektomija - 15 sluačaja 2 slučaja
Adrenalektomija - 5 slučajeva -
I.9. Hirurška onkologija - (1 mesec)
Specijalizant se upoznaje sa osnovama hirurškog lečenja malignih bolesti. Usvaja bazične onkološko hirurške postulate u dijagnostici i indikacijama za operativno lečenje (maligni melanom, karcinom dojke, tumori mekih tkiva) .
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Maligni melanom - ekscizija 5 5 sluačaja -
Mastektomija 10 5 -
Tumori mekih tkiva 5 5
Napomena:
Teorijska i praktična nastava će se za specijalizante Klinike za vaskularnu hirurgiju Instituta za KVB KCS i Instituta za KVB "Dedinje" obavljati u nastavnim bazama Medicinskog fakulteta u Beogradu. Za specijalizante iz drugih ustanova deo nastave se može obaviti i u matičnim kućama.
Nakon završenog OPŠTEG DELA, spcijalizant pred 3-članom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije u okviru POSEBNOG DELA.
II. POSEBNI DEO - VASKULARNA HIRURGIJA
Posebni deo traje četiri godine i sastoji se od sledećih oblasti: hirurgija supraaortnih grana; hirurgija torakalne i torakoabdominalne aorte; hirurgija abdominalne aorte; hirurgija perifernih arterija; hirurgija venskog i limfnog sistema; transplantaciona hirurgija; endovaskularne procedure; dijagnostika vaskularnih oboljenja; urgentna vaskularna hirurgija; palijativna vaskularna hirurgija; kardiohirurgija.
II. 1. Hirurgija supraaortnih grana (6 meseci)
Specijalizant savladava teorijska i praktična znanja koja se odnose na: stenozantno-okluzivnu bolest supraaortnih grana; kinking i kojling karotidnih arterija; aneurizme supraaortnih grana; tumor karotidnog tela; anatomske i ekstranatomske procedure na supraaortnim granama i sindrom gornjeg toraklanog otvora.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 1.
Tabela 1. Hirurgija supraaortnih grana.
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Konvencionalna karotidna endarterektomija 5 5 slučajeva 3 slučaja
Everziona karotidna endarterektomija 5 20 slučajeva 7 slučajeva
Kinking i kojling karotidnih arterija 3 7 slučajeva 2 slučaja
Aneurizma karotidne arterije 3 2 slučaja -
Ekstraanatomske rekonstrukcije 5 5 slučajeva 2 slučaja
Anatomske rekonstrukcije 5 2 slučaja -
Rekonstrukcija vertebralnih arterija 3 1 slučaj -
Tretman sindroma gornjeg torakalng otvora 5 3 slučaja -
Tumor karotidnog tela 3 3 slučaja -
II. 2. Hirurgija torakalne i torakoaabdominalne aorte (3 meseca)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje koje se odnosi na oboljenja torakalne i torakoabddomanlane aorte (aneurizme, koarktacija, arteritisi )
Mentor svojim potpisom potvrdjuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 2.
Tabela 2. Hirurgija torakalne i torakoabdominalne aorte
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Aneurizma torakalne aorte 5 slučajeva 5 slučaja -
Aneurizma torakoabdominalne aorte 5 5 slučajeva -
II. 3. Hirurgija abdominalne aorte (6 meseci)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje koje se odnosi na stenozantno-okluzivnu i aneurzimatsku bolest abdominalen aorte o njenih grana.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 3.
Tabela 3. Hirurgija abdominalne aorte
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Resekcija AAA i interpozicija grafta 5 15 slučajeva 2 slučaja
Resekcija AAA i aortobiilijakalna ili aortobifemoralna rekonstrukcija 5 15 slučajeva 3 slučaja
M. Leriche, AFF rekonstrukcija 5 10 slučajeva 3 slučajea
Rekonstrukcija visceralnih grana 3 3 slučaja -
Renovaskularna hipertenzija 2 2 slučaja -
Ekstraanatomske procedure (AdžFF, Cross Over, Transobturatorna) 5 10 slučajeva 5 slučajeva
Implantacija kadaveričnog homografta - 2 slučaja -
Tretman abdominalnih tumora 5 3 slučaja -
II. 4. Hirurgija perifernih arterija (8 meseci)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje koje se odnosi na stenozantno-okluzivne i aneurizmatske bolesti perifernih arterija. Specijalizant posebno treba da ovlada problemom akutne i "kritične ishemije donjih ekstremiteta", specifičnim oboljenjima poplitealne arterije (sindrom uklještenja, cistična adventicijelna bolest), kao i bazičnim hirurškim principima (sutura krvnog suda, endarterektomija, "patch" plastika, interpozicija grafta, "bypass") .
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 4.
Tabela 4. Hirurgija perifernih arterija.
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Profundoplastika 5 5 slučajeva 3 slučaja
Natkoleni F-P bajpas sintetskim graftom 5 15 slučajeva 5 slučajeva
Reverzni F-P/Cr bajpas 5 10 slučajeva 3 slučaja
"In situ" F-P/Cr bajpas 5 10 slučajeva 3 slučaja
Aneurizma perifernih arterija 5 5 slučajeva 2 slučaja
"Specifična" oboljenja poplitealne arterije - 2 slučaja -
II. 5. Hirurgija venskog i limfnog sistema (4 meseca)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje koje se odnosi na tromboflebitis, flebotrombozu, hroničnoi venski zastoj, venske ulkuse, limfni zastoj, arteriovenske malformacije, oboljenja gornje i donje šuplje vene i portnu hipertenziju.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih na tabeli 5.
Tabela 5. Hirurgija vesnkog i limfnog sistema
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Tretman primarnih venskih variksa 3 10 slučajeva 5 slučajeva
Oboljenja perforantnih vena - 10 slučajeva -
Rekonstrukcija VCI 3 3 slučaja -
Rekonstrukcija VCS 2 1 -
Portna hipertenzija 3 3 slučaja -
II. 6. Transplantaciona hirurgija (1 mesec)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje koje se se odnosi na transplantaciju organa.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 6.
Tabela 6. Transplantaciona hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Transplantacija bubrega - 3 slučaja -
Transplanatacija jetre 1 - -
II. 7. Endovaskularne procedure (3 meseca)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje koje se odnosi na PTA, plasiranja stentova, ekudnovaskularnih graftova i kava filtera.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 7.
Tabela 7. Endovaskularne procedure
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
PTA i stent perifernih arterija 5 5 slučajeva 2 slučaja
PTA i stent karotidnih arterija 5 5 slučajeva -
Implantacija aortnog endografta 5 slučajeva 5 slučajeva -
Implantacija kava filtera 2 slučaja - -
II. 8. Dijagnostika vaskularnih oboljenja (2 meseca)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje neinvazivne (Doppler, UZ dijagnstike: kotinualni i CDS, CT, MR, MSCT) i invazivne dijagnostike (angiografija) vaskularnih bolesti.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 8.
Tabela 8. Dijagnostika vaskularnih oboljenja.
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Izvodi
Doppler indeksi, segmentni pritisci, spektralna analiza 5 slučajeva 5 10 slučajevaa
Colour Dupledž (karotidne arterija, trbušna aorta, periferne arterije) 30 slučajeva - 5 slučajeva
Transfemoralna angiografija 5 5 slučajeva 5 slučajeva
Transaksilarna angiografija 5 5 slučajeva -
Translumbalna aortografija 5 5 slučajeva 2 slučaja
Selektivna angiografija 5 slučajeva - -
MR 5 slučajeva -
Multislajsni CT 5 slučajeva - -
II. 9. Urgentna vaskularna hirurgija (6 meseci)
Specijalizant savladava teorijsko - praktična znanja koja se odnose na urgentna vaskularna stanja (embolije, tromboze, izolovane i kombinovane povrede krvnih sudova, principe zbrinjavanja politraume, TDV, rupturirane aneurizme abdominalne aorte) .
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 9.
Tabela 9. Urgentna vaskularna hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Transbrahijalna embolektomija 3 5 slučajeva 10 slučajevaa
Transfemoralna emebolektomija 3 10 slučajeva 10 slučajeva
Transpoplitealna embolektomija 3 10 slučajeva 10 slučajeva
Izolovana povreda perifernih arterija i vena 3 10 slučajeva 5 slučajeva
Udružena povreda perifernih arterija i vena - 5 slučajeva -
Proksimalni tromboflebitis VSM 5 5 slučajeva 10 slučajeva
Venska trombektomija 3 3 slučaja 1 slučaj
Rupturirana aneurizma abdominalne aorte 5 slučajeva 10 slučajeva 1 slučaj
II. 10. Mikrohirurgija (1 mesec)
Specijalizant usvaja teoretska i praktična znanja vezana za replantaciju prstiju i esktremiteta.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikaznaih u tabeli 6.
Tabela 10. Mikrohirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Replantacija prstiju - 5 slučajeva
Replantacija ekstremiteta - 1 slučaj
Rekonstrukcija perifernih nerava - 5 slučajeva
II. 11. Palijativna vaskularna hirurgija (1 mesec)
Specijalizant savladava teorijsko i praktično znanje kojse odnosi na "nerekonstruktivne" i "ostale" vaskularne procedure.
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 10.
Tabela 10. Palijativna vaskularna hirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Lumbalna simpatektomija - 2 slučaja 1 slučaj
Torakalna simpatektomija - 2 slučaja -
Natkolena amputacija - 10 slučajeva 10 slučajeva
Potkolena amputacija - 10 slučajeva 10 slučajeva
Amputacija prstiju - 5 slučajeva 5 slučajeva
Hemodijalizne AV fistule - 10 slučajeva 5 slučajeva
Implantacija grafta za hemodijalizu - 5 slučajeva 2 slučaja
II. 12. Kardiohirurgija (6 meseci)
Specijalizant savladava teorijske i praktične osnove elementarnih kardiohirurških procedura (aortokoronarni bajpas, valvularna hirurgija, akutna diskecija ascedentne aorte, principi EKK, perikarditisi.) .
Mentor svojim potpisom potvrđuje da je specijalizant obavio minimum praktične edukacije iz procedura prikazanih na tabeli 11.
Tabela 11. Kardiohirurgija
Procedura Predviđena aktivnost specijalizanta
Posmatra Asistira Operiše
Sternotomija 10 20 slučajeva 10 slučajeva
Kanulacija 10 20 slučaja 5 slučajeva
Punkcija perikarda 10 5 slučajeva 5 slučajeva
Aortokoronarni bajpas 10 20 slučajeva -
Valvularna hirurgija 10 5 slučajeva -
Disekcija ascedentne aorte 5 10 slučajeva -
II 13. OSTALO (granične oblasti) - (1 mesec)
Ugradnja i zamena pejsmejkera, hiperbarična oksigenacija, fizikalna rehabilitacija.
20. Grudna hirurgija
Cilj specijalizacije Opšte grudne hirurgije je organizovanje teorijske edukacije i praktične obuke lekara na specijalizaciji koji bi po završenoj obuci i položenom ispitu stekli zvanje lekara specijalista opšte grudne hirurgije.
Svrha planske edukacije je formiranje opšteg grudnog hirurga koji bi bio osposobljen da sprovodi i unapređuje hiruršku praksu u oblasti dijagnostike, operativnog lečenja i kliničke kontrole grudnohirurških bolesnika.
Trajanje specijalizacije
Specijalizacija iz Opšte grudne hirurgije traje 6 godina - 72 meseca i sastoji se iz dva dela. Prvi deo se odnosi na Opštu hirurgiju (u trajanju od 2 godine), a drugi deo se odnosi na Opštu grudnu hirurgiju (u trajanju od 4 godine) .
Svakom lekaru na specijalizaciji (specijalizantu) se određuje mentor za celokupan specijalistički staž .
Prvi deo specijalizacije (2 godine - 24 meseca) specijalizant provodi u ustanovi u kojoj se radi Opšta hirurgija (instituti, klinike, odeljenja) i koje imaju uslove za edukaciju iz oblasti opšte hirurgije po propisanom planu specijalizacije.
Drugi deo specijalizacije (4 godine - 48 meseci) specijalizant provodi u Univerzitetskoj ustanovi u kojoj se radi Opšta grudna hirurgija (instituti, klinike) i koje imaju uslove za realizaciju propisanog plana specijalizacije iz Opšte grudne hirurgije.
Provera znanja
Specijalizant je obavezan da u toku specijalističkog staža i kruženja položi kolokvijume iz sledećih 7 (sedam) oblasti:
- Opšta hirurgija
- Hirurgija pluća
- Kardiovaskularna hirurgija
- Hirurgija jednjaka
- Radiološka i ultrazvučna dijagnostika
- Pulmologija
- Anestezija i reanimacija
Sadržaj specijalizacije
1. Početni (opšti) deo specijaliazacije se odnosi na edukaciju iz Opšte hirurgije i korespodentnih hirurških disciplina od interesa za grudnu hirurgiju.
Ovaj deo specijalizacije traje 2 godine (24 meseca) .
Legenda: p - posmatra; a - asistira, o - operiše
1.1. OPŠTA HIRURGIJA 24 meseca
1.1.1. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazavane gram negativnim bacilima, klostridijalne i druge anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazvane gran negativnom florom, gljivične i virusne infekcije.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- obrada inficiranih mekih tkiva 10 (o)
- obrada panaricijuma 6 (o)
- obrada dijabetične gangrene 2 (o)
1.1.2. ABDOMINALNA HIRURGIJA 12 meseci
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Apendektomija 5 (o)
- Uklještene kile 5 (a), (o)
- Dehiscencija laparotomijske rane 2 (o)
- Sutura perforativnog ulkusa 2 (o)
- Anastomoza tankog creva 6 (o)
- Anastomoza debelog creva 6 (o)
- Slezina - splenektomija 3 (o)
- Sutura jetre 5 (a), 5 (o)
- Formiranje gastrostome 5 (a), 5 (o)
1.1.3. TRAUMATOLOGIJA I URGENTNA
HIRURGIJA 2 meseca
Edukacija:
- Funkcionalna anatomija lokomotornog aparata
- Osnovni pojmovi o etiopetogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- Reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- Dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, abdomen, retroperitoneum, duge kosti)
- Osnovna ultrazuvčna dijagnostika povreda trbuha, retroperitoneuma, grudnog koša,
- Konzervativno lečenje preloma kostiju
- Traumatski i hemoragijski šok
- Druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna emobolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidroelektrolitiski disbalanas, postraumatske psihoze i druga delirantna stanja)
- Priprema vitalno ugroženog bolesnika za operativno lečenje
- Postoperativna nega bolesnika
- Indikacije za urgentnim operativnim zahtevima u traumi i politraumi
- Komplikacije preloma kostiju
- Infekcije na kostima
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta 5 (a)
- Repozicija preloma 5 (a)
- Punkcija zglobnog izliva 10 (o)
- Punkcija velikih telesnih šupljina 10 (o)
- Dijagnostička artroskopija 5 (o)
- Obrada velikih defekata mekih tkiva 10 (a)
- Torakalna drenaža 10 (o)
- Jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (a)
1.4. HIRURGIJA UHA, GRLA I NOSA - ORL I
MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA 3 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz hirurgije uha, grla i nosa. Izučava osnove i praktične primene neinvazivne i invazivne dijagnostike i hirurške eksploracije regiona vrata, lariksa, gornjih disajnih puteva i traheje i pljuvačnih žlezda. Stiče i usvaja praktična znanja iz endoskopskih metoda vezanih za navedenu regiju kao i primenu ultrasonografije u dijagnostici lezija u vratnoj regiji.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Biopsija limfnih čvorova i tumora vrata 20 (o)
- Traheotomija 5 (a), 10 (o)
- Promena traheostomske kanile 20 (o)
- Hirurške resekcije i rekonstrukcije larinksa 15 (a)
- Traheobronhoskopija i ekstripacija stranog tela kod dece i odraslih kroz rigidni bronhoskop 20 (a), 5 (o)
- Terapijska primena lasera 10 (a)
Hirurška eksploracija vrata kod maksilofacijalih operacija. 10 (a)
1.1.5. HIRURGIJA DOJKE I KOŽNIH TUMORA 3 meseca
Specijalizant stiče i usvaja teorijska i praktična znanja iz hirurgije dojke i tumora kože. Izučava osnove i praktične primene neinvazivne i invazivne dijagnostike i hirurške eksploracije regiona dojke i aksile. Izučava osnove dijagnostike i terapije najčešćih primarnih tumora kože, posebno melanoma.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Biopsija limfnih čvorova aksile 5 (a), 10 (o)
- Biopsija lezija dojke 5 (p), 10 (o)
- Korektivne i radikalne resekcije dojke 10 (a), 5 (o)
- Resekcije tumora kože (melanoma) 5 (a), 5 (o)
1.1.6. ENDOKRINA HIRURGIJA 1 mesec
Specijalizant stiče i usvaja teorijska i praktična znanja iz endokrine hirurgije. Izučava posebno, osnove i praktične primene neinvazivne i invazivne dijagnostike i hirurške eksploracije zbog lezija tireoidee, paratireoidee i nadbubrežnih žlezda. Upoznaje se sa osnovnim indikacijama i vrstama hirurških pristupa i intervencija kod simpatektomije.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ultrasonografska dijagnostika nodozne strume štitaste žlezde 5 (p),5 (o)
- Resekcija štitaste žlezde zbog karcinoma 5 (a), 1 (o)
- Resekcija vratne i torakalne nodozne strume 5 (a), 3 (o)
- Resekcija nadbubrežne žlezde 3 (a)
- Simpatektomija 3 (a), 5 (o)
1.1.7. PATOLOGIJA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takođe, savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
2. Posebni deo specijalizacije odnosi se na edukaciju iz Opšte grudne hirurigje i traje 4 godine (48 meseci) :
Legenda: p - posmatra; a - asistira, o - operiše
2.2. OPŠTA GRUDNA HIRURGIJA 48 meseci
2.2.1. HIRURGIJA PLUĆA 30 meseci
Spisak stručnih oblasti iz Hirurgije pluća:
- Embriologija, anatomija i morfologija pluća
- Dijagnostika u grudnoj hirurgiji
- Preoperativna procena faktora rizika kod torakohirurških bolesnika
- Hirurške tehnike i incizije u grudnoj hirurgiji i standardne resekcije pluća
- Postoperativni period (komplikacije i postoperativna nega operisanih)
- Zid grudnog koša
- Hirurške bolesti dijafragme
- Oboljenja pleure
- Dijagnostika i hrirurško lečenje najčešćih oboljenja traheje
- Plućne infekcije
- Kongenitalne anomalije i lezije strukture pluća
- Tumori pluća (karcinom pluća, retki tumori pluća, metastaze ekstratorakalnih tumora u plućima, sekundarni primarni i metastatski karcinom, superior sulcus tumor, benigni tumori pluća,)
- Medijastinum
- Torakalna trauma
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Dijagnostička bronhoskopija fleksibilnim bronhoskopom 10 (p) 100 (o)
- Dijagnostička i terapijska bronhoskopij rigidnim bronhoskopom 10 (p),10 (o)
- Perkutana biopsija iglom torakalnog zida 5 (p), 30 (o)
- Perkutana biopsija iglom pluća 5 (p), 30 (o)
- Perkutana biopsija iglom medijastinum 5 (p), 10 (o)
- Perkutana biopsija pleure 5 (p), 20 (o)
- Pleuralna punkcija dijagnostička-terapijska 5 (p), 100 (o)
- Pleuroskopija-torakoskopija 5 (p), 10 (o)
- Medijastinoskopija 5 (p), 10 (o)
- Medijastinotomija 3 (p), 1 (o)
- Hirurška biopsija pluća 3 (a), 5 (o)
- Hirurška biopsija pleure 3 (a), 5 (o)
- Torakalna drenaža 5 (p), 100 (o)
- VATS dijagnostika 10 (p), 20 (o)
- Dekortikacija pluća 10 (a), 20 (o)
- Operacija spontanog pneumotoraksa 10 (a), 15 (o)
- LVRS - plućna redukcija kod emfizema pluća 5 (a), 5 (o)
- Torakalne incizije- aksilarna, posterolateralna 5 (a), 100 (o)
- Pneumonektomija - standardna (levo, desno) 50 (a), 10 (o)
- Pneumonektomija - proširena 10 (a), 5 (o)
- Lobektomija - standardna desna gornja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - standardna desna donja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - srednji režanj 5 (a), 1 (o)
- Lobektomija - standardna leva gornja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - standardna leva donja 50 (a), 20 (o)
- Lobektomija - sleeeve resekcija (desna i leva gornja) 5 (a), 3 (o)
- Bilobektomija donja 5 (a)
- Bilobektomija gornja 2 (a)
- Resekcija segmenta pluća 5 (a), 5 (o)
- Klinasta resekcija pluća 5 (a), 10 (o)
- Standardna resekcija tumora pluća i zida grudnog koša 5 (a), 2 (o)
- Ekstirpacija tumora, ciste pluća 5 (a), 5 (o)
- Enukleacija hidatidne ciste pluća i kapitonaža 5 (a), 5 (o)
- Resekcija tumora zida grudnog koša 5 (a), 5 (o)
- Resekcija tumora zida grudnog koša (resekcija rebara) i rekonstrukcija defekta alomaterijalom (mrežica) 3 (a)
- Resekcija tumora sternuma i rekonstrukcija defekta alomaterijalom 2 (a)
- Rekonstrukcija zida kod kongenitalnih defekata - pectus edžavatum, pectus carinatum 5 (a), 3 (o)
- Resekcije zida grudnog koša kod superior sulcus tumora 3 (a)
- VATS hirurgija - pneumotoraks, klinaste resekcije, lobektomija, dekortikacija pluća, dijagnostika 30 (p), 20 (o)
- Rekonstrukcije dijafragme kod traumatske rupture i kongenitalnih hernija 5 (a), 3 (o)
- Ekstirpacija tumora medijastinuma 5 (a), 5 (o)
- Parcijalna resekcija vratnog dela traheje bez sterotomije .10 (a)
- Parcijalna resekcija traheje sa parcijalnom sternotomijom 5 (a)
- Reksonstrukcija karine traheje - sleeve pneumonektomija 5 (a)
- Postavljanje endotrahealnog ili endobronhijalnog stenta 5 (p)
2.2.2. KARDIOVASKULARNA HIRURGIJA 9 meseci
Spisak stručnih oblasti iz kardiovaskularne hirurgije:
- Kardiovaskularna dijagnostika
- Ekstrakorporalna cirkulacija i hirurgija urođenih srčanih mana
- Hirurgija aorte i supraaortnih grana
- Hirurgija perikarda i tumora pluća
- Hirurgija perifernih arterija i hirurgija venskog sistema
- Povrede srca i krvnih sudova
- Postoperativna intenzivna terapija i reanimacija
2.2.2.1. KARDIOVASKULARNA DIJAGNOSTIKA 1 mesec
Specijalizant savladava teorijska znanja: Anatomija i patološka anatomija srca i krvnih sudova, fiziologija i patofiziologija kardiovaskularnog sistema, hemodinamika i hemodinamski monitoring, neinvazivna i invazivna kardiovaskularna dijagnostika, klinička kardiologija i angiologija, indikacije i preprema bolesnika za operativno lečenje.
Edukacija:
- Kardiološka amublanta (EKG dijagnostika)
- Ehokardiografski kabinet (EHO, stress EHO, i doppler dijagnostika srca)
- Kabinet nuklearne medicine (kardioscintigrafija i kardioscan)
- Radiloški kabinet (periferne angiografije, ednovaskularni stent, NMR i skener u kardiovaskularnoj dijagnostici)
- Vaskularna laboratorija (EHO i doppler vaskularna dijagnostika)
- Kateterizaciona laboratorija (kateterizacija srca, aortografija, ventrikulografija, koronarografija, elektrofiziološka dijagnostika i interventne kardiološke procedure - balon dilatacija, stentovi)
- Pejsmejker centar (dijagnostika poremećaja srčanog ritma - 24h EKG Holter monitorinig, pejsmejker kontrole) .
2.2.2.2. EKSTRAKORPORALNA CIRKULACIJA
I HIRURGIJA UROĐENIH SRČANIH
MANA 3 meseca
Specijalizant savladava teorijska znanja: Ekstrakorporalna cirkulacija i monitoring, mašine za EKK cirkulaciju i delovi EKK sistema, intraoperativna protekcija miokarda, hemodinamski i biohemijski monitoring, tehnike kardiopulmonlanog bypassa (parcijalni, totalni, cirkulatorni arest), asistirana cirkulacija i mehanička potpora cirkulacije.
Specijalizant savladava teorijska znanja: Anatomija i patološka anatomija, fiziologija i patofiziologija urođenih srčanih mana kod dece i odraslih, specifičnost dijagnostike urođenih srčanih mana, klinička pedijatrijska kardiologija i indikacije za operativno lečenje.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Sternotomija 20 (a), 10 (o)
- Kanilisanje srca i aorte 10 (a), 5 (o)
- Kanilisanje femoralnih krvnih sudova 10 (a), 5 (o)
- Dekanulacija i deareacija srca 10 (a), 5 (o)
- Drenaža medijastinuma i zatvaranje sternotomije 20 (a), 10 (o)
- Postavljanje epimiokardijalnih pejsmejker elektorda 5 (a)
- Podvezivanje Ductusa Bottali 2 (p), 2 (a)
- Zatvaranje ASD a 2 (a)
- Zatvaranje VSD a 2 (a)
- Koarktacija aorte 2 (p)
- Tetralogija Fallot
- palijativna operacija 2 (p)
- korektivna operacija 2 (p)
2.2.2.3. HIRURGIJA AORTE I SUPRAAORTNIH
GRANA 1 mesec
Specijalizant savladava teorijska znanja: Etiopatogeneza, morfologija, dijagnostika, klinika i lečenje aktunih i hroničnih formi stenozantno-okluzivne i aneurizmatske bolesti, disekcija i drugih patoloških stanja aorte.
Edukacija:
- Hirurško rešavanje akutne disekcije ascedentne aorte
- Hirurško rešavanje aneurizme ascedentne aorte i luka aorte
- Hirurško rešavanje aneurizme toraklane aorte
- Hirurško rešavanje torakoabdominalne aneurizme
- Hirurško rešavanje hroničnih aneurizmi abdominalne aorte
- resekcija aneurizme i interpozicija infrarenalnog grafta
- resekcija aneurizme i aortoilijakalni ili aortobifemoralni bypass
- Hirurško rešavanje rupturiranih aneurizmi abdominalne aorte
- Hirurško rešavanje stenozantno-okluzivne bolesti aortoilijačne regije
- aortoilijakalni ili aortobifemoralni bypass
- Hirurško rešavanje stenozantno-okluzivne bolesti visceralnin grana abdominalne aorte
- Hirurško rešavanje komplikacija nakon rekonstruktivnog zahvata na abdominalnoj aorti (infekcije, aortoenterične fistule, pseudoaneurizme)
- Konvencionalna karotidna endarteriektomija
- Everziona karotidna endarteriektomija
- Anatomske i ekstraanatomske rekonstrukecije arterija luka aorte
- Hirurgija TOSa (resekcija vratnog ili prvog rebra, skalenskog mišića)
2.2.2.4. HIRURGIJA PERIKARDA
I TUMORI SRCA 1 mesec
Specijalizant savladava teorijska znanja: Etiopatogeneza i klinika akutnih i hroničnih formi perikarditisa, indikacije i tehnike operativnog ili neoperativnog rešavanja, klinika, etiopatogeneza tumora srca (miksoma) i timusa i tehnike operativnog rešavanja.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Resekcija perikarda kod eksudativnog perikarditisa 3 (a), 3 (o)
- Resekcija perikarda - hornični konstriktivni perikarditis 2 (a),2 (o)
- Ekstirpacija miksoma srca 3 (a)
- Perikardiocenteza 3 (a), 3 (o)
- Timektomija 3 (a), 3 (o)
2.2.5. HIRURGIJA PERIFERNIH ARTERIJA
I HIRURGIJA VENSKOG SISTEMA 2 meseca
Specijalizant savladava teorijska znanja: Etiopatogeneza, morfologija, dijagnostika, klinika, oblici lečenja i tehnike operacije stenozantno okluzivne bolesti perifernih arterija (sutira, TEA, patch, interpozicja grafta, bypass) kao i tzv. koncenzus dokumneta (dijabetsko stopalo, kritička ishemija ekstremiteta, aneurizme poplitealne arterije itd, vrste aloplastičnih graftova, komplikacije i načni rešavanja. Specijalizant se upoznaje i sa etiopatogenezom, dijagnostikom, klinmikom,konzervativnim i operativnim lečenjem povšnih varikoziteta, tromboflebitisa, postflebotskog sindroma, ulkusomkrurisom, arteriovenskim malformacijama.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Embolektomija perifernih arterija (transfemoralna, transpoplitelana,transbrahijalna) 5 (a)
- Femoropoplitealne rekonstrukcije sintetskim graftom . 5 (a)
- Femoropoplitealne rekonstrukcije autovenskim graftom 5 (a)
- Femorokruralne rekonstrukcije (reverzne ili in situ) 3 (a)
- Operativno lečenje površnih varikoziteta i insuficijentnih Perifernih grana 5 (a) .
- Trombektomija kodf lebotromboza 3 (a)
2.2.2.6. POVREDE SRCA I KRVNIH SUDOVA 1 mesec
Specijalizant savladva teorijsko znanje: Dijagnostika, klinika i hirurški tretman izolovanih i kombinovanih povreda srca i krvnih sudova, principi zbrinjavanja politraume.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Hirurško rešavanje povreda perifernih arterija i vena 10 (a),5 (o) (tehnike: ligatura, sutura, patch plastika, interpozicija grafta, bajpass)
- Hirurško rešavanje povreda srca
2.2.2.7. POSTOPERATIVNA INTENZIVNA TERAPIJA
I REANIMACIJA
Tokom specijalističkog staža iz kardiovaskularne hiorurgije specijalizant je u obavezi da kontinuirano savladava teorijska i praktična znanja iz oblasti postoperativne intenzivne terapije i reanimacije: Arteficijalna ventilacija i respiratorni monitoring, EKG i hemodinamski monitoring, tretman srčane slabosti (intraaortna balon pumpa), privremeni spoljni pejsmejker i defibrilator u tretmanu aritmija srca, bilans tečnosti i elektrolita, biohemijski i acido-bazni monitoring, substitucija koloida i kristaloida, kontrola drenova, monigorinig diureze, RTG kontrola, gastrointestinalna sukcija, kontrola periferne cirkulacije i temperature, kontrola neuroloških funkcija i znakova infekcije.
2.2.3. HIRURGIJA JEDNjAKA 6 meseci
Spisak stručnih oblasti Hirurgija jednjaka:
- Anatomija, fiziologija i dijagnostika oboljenja jednjaka
- Operativne metode u lečenju oboljenja jednjaka
- Trauma jednjaka
- Benigna oboljenja jednjaka
- Kongenitalne anomalije jednjaka
- Inflamatorna oboljenja jednjaka
- Kardijalna inkompetencija i udružen gastroezofagealni refluks
- Oboljenja motorike jednjaka
- Divertikuloza jednjaka
- Gasroezofagealni refluks
- Benigna striktura jednjaka
- Baretov ezofagus
- Benigni tumori, ciste i duplikature jednjaka
- Maligna oboljenja jednjaka
- Karcinom jednjaka
- Karcinom jednjaka i gastroezofagealnog prelaza
2.2.3.1. ANATOMIJA, FIZIOLOGIJA
I DIJAGNOSTIKA OBOLjENjA JEDNjAKA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna znanja iz embriologije, anatomije i limfne drenaže jednjaka.
Edukacija:
- Fiziologija i fiziološke metode ispitivanja jednjaka
- Ispitivanje pH kod oboljenja jednjaka
- Radiološka ispitivanja jednjaka
- Radioizotopske metode ispitivanja jednjaka
- Endoskospske metode kod oboljenja jednjaka
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ezofagoskopija 5 (a), 10 (o)
2.2.3.2. OPERATIVNE METODE U LEČENjU
OBOLjENjA JEDNjAKA I TRAUMA
JEDNjAKA 5 meseci
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ekspozicija vratnog jednjaka 30 (a), 5 (o)
- Modifikovana Hellerova ezofagomiotomija 10 (a), 3 (o)
- Resekcija jednjaka i zamena jednjaka želucem 30 (a)
- Resekcija jednjaka i zamena jednjaka kolonom 10 (a)
- Resekcija jednjaka i zamena jednjaka jejunumom 5 (a)
- VATS procedure kod oboljenja jednjaka 20 (a)
- Ekstirpacija stranog tela jednjaka 5 (p)
- Hirurško zbrinjavanje povrtede jednjaka 5 (p)
- Hirurške palijacije kod inoperabilnog karcinoma jednjaka 10 (a)
2.2.4. RADIOLOŠKA I ULTRAZVUČNA
DIJAGNOSTIKA 1 mesec
Specijalizant se upoznaje sa radiološkim dijagnostičkim metodama koje se primenjuju u dijagnostici lezija i oboljenja organa smeštenih u grudnom košu.
Edukacija:
- Standardna radiografija i tomografija grudnog koša
- Kompjuterizovan tomografija grudnog koša i gornjeg sprata abdomena i retroperitoneuma - CT
- Magnetna rezonancija grudnog koša (medijastinum, meka tkiva, kičma) - MR
- Pozitron emisiona tomografija - PET sken
- Scintigrafija skeleta i pluća
- Ultrasonografija abdomena, srca i toraksa
- Transezofagealna ultrasonografija
- Metode invazivne radiološke dijagnostike.
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Ultrasonografija abdomena - dijagnostika 10 (p), 50 (o)
- Transezofagealna ultrasonografija 10 (p), 10 (o)
- Ultrasonografija srca 10 (p), 10 (o)
- Ultrasonografija toraksa 10 (p), 20 (o)
2.2.5. PULMOLOGIJA 1 mesec
Spcijalizant se upoznaje sa osnovnim metodama koje se primenjuju u funkcionalnoj dijagnostici pluća.
Edukacija:
- Spirometrija - bronhdilatacijski testovi
- Telesna pletizmografija
- Gasne analize - arterijska punkcija
- Difuzija i testovi difuzije
- Testovi opterećenja
- Kardiopulmonalni rizici za torakohirurške operacije
- Kardiopulmnonalni testovi pre operacije
- Hronična opstruktivna bolest i mere fizikalne pripreme za plućnu resekciju
- Opstrukcija velikih disajnih puteva i mere fizikalne pripreme i postoperativne terapije
- Primena antibiotika, bronhodilatatora, analgetika i kardiogene terapije kod bolesnika pre i posle torakohirurške operacije
2.2.6 ANESTEZIJA I REANIMACIJA 1 mesec
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnovne procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-pulmonalne reanimacije.
Edukacija:
- Procena i priprema bolesnika za planirani hirurški zahvat
- Kardiopulmonalna reanimacija
- Priprema i provera respiratora
- Primena arteficijalne ventiulacije i stavljanje bolesnika na arteficijelnu ventilaciju
- Monitoring vitalnih funkcija kod bolesnika na respiratoru
- Privremeni pejsmejker - indikacije za primenu i primena
- Defibrilator - indikacije za primenu i primena
- Respiratorna fizikalna terapija
- Specifičnosti anestezioloških postopaka kod standardnih plućnih resekcija, resekcije traheje, bronhoplastičnih plućnih resekcija, kod resekcije i rekonstrukcije karine traheje, kod dekortikacije pluća i kod operacija kada se primenjuje VATS.
- Mere reanimacije i kontrole ventilacije kod serijskih preloma rebara
- Transfuzija krvi - indikacije, kontrola i komplikacije
- Intravenska nadoknada volumena tečnosti - indikacije, izbor fizioloških rastvora
Spisak veština koje savladava specijalizant:
- Uvođenje bolesnika u opštu anesteziji - endotrahealna intubacija, nazotrahealna intubacija (primena fleksibilnog bronhoskopa) 10 (p),20 (o)
- Plasiranje nazogastrične sonde kod budnog bolesnika i plasiranje nazogastrične sonde kod uspavanog bolesnika 5 (p), 10 (o)
- Regionalna anestezija 10 (p), 10 (o)
- Venska kanulacija 5 (p), 20 (o)
- Plasiranje centralnog venskog katetera (CVK) . 10 (p), 10 (o)
- Orotrahealna i nazotrahealna aspiracija 5 (p), 10 (o)
- Kateterizacija mokraćne bešike 5 (p), 10 (o)
21. Ortopedska hirurgija i traumatologija
(72 meseca)
Cilj i namena specijalizacije
Ortopedska hirurgija i traumatologija je medicinska oblast koja se bavi izučavanjem, posmatranjem, dijagnostikom i lečenjem genskih, urođenih, razvojnih i stečenih mana, oboljenja i povreda lokomotornog aparata cele životne dobi. Cilj specijalizacije je osposobljavanje ortopedskog hirurga da usvojenim teorijskim znanjem i stečenim veštinama može zbrinuti i lečiti većinu bolesnika sa malformacijama, oboljenjima i povredama lokomotornog aparata. Ovo podrazumeva dijagnostiku, prevenciju, kritičnu odluku za operativno ili neoperativno lečenje i multidisciplinarnu saradnju.
Delokrug rada
Ova specijalnost obuhvata dijagnostiku, prevenciju, lečenje, rehabilitaciju i praćenje naslednih, razvojnih i stečenih malformacija, metaboličkih stanja, neoplazmi. oboljenja i povreda svih struktura koje pripadaju lokomotornom aparatu: kože, potkožnog tkiva, mišića sa tetivama, kostiju, zglobova, perifernih nerava i magistralnih krvnih sudova. Obavezna je bliskost sa graničnim oblastima reumatologija, neurologija, fizijatrija, endokrinologija, vaskularna hirurgija i onkologija. Treba imati odgovarajuća znanja iz anesteziologije, transfuziologije, urologije, opšte grudne, plastične i neurohirurgije.
Predmet izučavanja
Nasledna stanja, razvojne mane, stečene malformacije, povrede, infekcije (specifične i nespecifične), zapaljenja, neoplazme, metabolička stanja, endokrina oboljenja degenerativna oboljenja, vaskularne nekroze, posledice vaskularne insuficijencije, vaskularna oboljenja, odobljenja krvi, biomehanički poremećaji, procena invalidnosti, stepena telesnog oštećenja, saradnja u izradi proteza i ortoza, planiranje i sprovođenje fizikalne terapije, preoperativna priprema, saradnja sa anesteziologom, internistom i postoperativno praćenje.
Dijagnostika
Podrazumeva: klinički pregled (posmatranje, uzimanje podataka, klinički testovi, obim pokreta, jednakosti i simetričnosti delova tela), standardne radiografije, CT, NMR, sonografija, scintigrafija, EMG, mijelografija, kontrastna snimanja, opšte i posebne laboratorijske analize, punkcije, biopsije, artroskopije, neurološki i vaskularni testovi.
Lečenje
Može biti neoperativno: medikametno, fizikalne procedure, repozicije. Impbilizacije, redresmani, imunoterapija, protetisanje.
Operativno lečenje: incizije, ekcizije, kiretaže, krvave repozicije, osteotiksacije, korektivne osteotomije, amputacije, artrodeze, artroplastike, artroskopije, egalizacione procedure, mio i tenotomije, transpozicije i translokacije, osteoplastike, sekvestrektomije, protočna drenaža, deliberacije, kapsulotomije, sinovijektomije, tumorektomije, biopsije, transplantati (kožni, lokalni, slobodni, fasciukutani, fasciomuskularni, kostni, tetivni) i mikrohirurške tehnike.
Provera znanja
Tokom cele specijalizacije, što podrazumeva I i II deo, specijalizant je obavezan da svoje znanje i veštine proveri - dokaže kod mentora i određenih nastavnika u vidu prikaza slučajeva, radom u operacionoj sali, dijagnostikom, diferencijalnom dijagnostikom i polaganjem kolokvijuma iz svih segmenata.
Obavezni kolokvijumi su:
1. Ortopedska propedevtika i hirurški postupci
2. Dečja ortopedija
3. Neuroortopedija
4. Onkoortopedija
5. Oboljenja i povrede kičmenog stuba
6. Oboljenja i povrede gornjeg ekstremiteta
7. Oboljenja i povrede šake i rekonstruktivna mikrohirurgija
8. Oboljenja i povrede karlice, kuka i natkolenice
9. Oboljenja i povrede kolena
10. Oboljenja i povrede potkolenice, skočnog zgloba i stopala
11. Pseudoartoze, koštani defekti, transplantati i koštana banka
Specijalizacija Ortopedske hirurgije i traumatologije traje 6 godina. Pri tome specijalizant prvo savladava opšti deo, u trajanju 2 godine, a zatim i posebni deo (u trajanju od 4 godine koji se mora sprovesti u nastavnim bazama Medicinskog fakulteta pod mentorstvom nastavnika koji ispituju pojedine kolokvijume) .
POČETNI (OPŠTI) DEO SPECIJALIZACIJA (obavezan je za sve hirurške specijalnosti u trajanju od 2 godine, a može se obaviti u regionalnoj zdravstvenoj ustanovi ili u specijalizovanoj univerzitetskoj klinici odn. institutu) .
(LEGENDA: a - asistira; o - operiše)
1.1. Hirurške infekcije 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazavne gram-negativnim bacilima, klostridijalne i dr. anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazavane gram-negativnom florom, gljivične i visrusne infekcije.
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- obrada inficiranih mekih tkiva (o) 10
- obrada panaricijuma (o) 6
- obrada dijabetične gangrene (o) 2
1.2. Abdominalna hirurgija 7 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja iz dijagnostike, diferencijalne dijagnostike i lečenja svih akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, sindrom ileusa i sindrom intraabdominalnog krvarenja) .
Tokom ovog dela specijalizacije specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- apendektomije (o) 5
- uklještene kile 5 (a) ; 5 (o)
- dehiscencija laparotomijske rane (o) 2
- sutura perforativnog ulkusa (o) 2
- anastomoza tankog creva (o) 6
1.3. Traumatologija 9 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada sleća teorijska znanja:
- funkcionalna antomija lokomotornog aparata
- osnovni pojmovi o etiopatogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, duge kosti)
- savladavanje osnova ultrazvučne dijagnostike povreda trbuha
- konzervativno lečenje preloma kostiju
- traumatski i hemoragijski šok
- druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidro-elektrolitski disbalans, posttraumatske psihoze i dr. delirantna stanja)
- priprema bolesnika za operativno lečenje
- postoperativna nega bolesnika
- operativni zahvati na koštano-zglobnom sistemu
- indikacije za urgentnim operativnim zahvatima u traumi i politraumi
- komplikacije preloma kostiju
- infekcije na kostima
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće hir. procedure:
- ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta (o) .15
- repozicija preloma (o) 15
- punkcija zglobnog izliva. (o) 10
- punkcija velikih telesnih šupljina (o) 10
- dijagnostička artroskopija (o) 5
- obrada velikuh defekata mekih tkiva (o) 20
- torakalna drenaža (o) 5
- jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (o) 10
1.4. Anesteziologija sa reanimatologijom 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-plumonalne reanimacije.
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće:
- uzimanje učešća u 50 opštih anestezija
- procena i priprema 15 pacijenata za planirani hir. zahvat
- sudelovanje u 5 kardio-pulmonalnih reanimacija
- učestvuje u izvođenju 25 regionalnih anestezija
- plasiranje 10 centralnih venskih katetera (CVK)
1.5. Hirurška intenzivna terapija 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
1.6. Opekotine 1 mesec
Specijalizant usvaja znanja iz sledećih oblasti:
- pružanje prve pomoći kod opekotina
- transport opečenih
- primarna obrada svežih opekotina
- ocena i procena težine i stepena opečene površine
- patofiziologija opekotina
- mehanizam zarastanja opekotina
- terapija oepkotinskog šoka
- urgentne hirurške procedure kod opekotina
- ekscizija opekotinske rane
- uzimanje i konzerviranje slobodnih kožnih transplantata
- indikacije za upotrebu slobodnih kožnih transplantata
- teoretske osnove formiranja slobodnih kožnih transplantata iz kulture tkiva
- akutna tubulska nekroza kao indikacija za akutnu hemodijalizu
- opekotine diajnih puteva
- negativni energetski bilans kod opečenih bolesnika
- imunološki aspekt kod opečenih
- hemijske opekotine i antidoti
- masovne opekotine, opekotine u politraumi, opekotine u ratu
Specijalizant odrađuje sledeće operativne procedure i zahvate:
- primarna obrada veće opekotine (o) 1
- nekrektomija sa primarnom tangencijalnom ekscizijom (o) .5
- nekrektomija sa ekscizijom do facije (o) 2
- uzimanje auotransplantata kože Njatson-ovim nožem ili električnim dermatomom (o) 10
- esharotomija (o) 1
- fasciotomija (o) 1
1.7. Patologija 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takođe savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
Nakon završenog opšteg dela, specijalizant, kako je već navedeno, pred 3-članom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije iz opšte hirurgije.
Opšta ortopedija
2.1. Spisak znanja i veština kojima student specijalističke nastave treba ovlada tokom specijalizacije iz ortopedije:
- poznavanje fiziologije mišića, tetiva, hrskavice, kostiju i zglobova;
- poznavanje anatomije ekstremiteta i kičmenog stuba sa krvnim sudovima i živcima;
- poznavanje biomehanike lokomotornog sistema;
- poznavanje koštane građe i embrionalnog razvoja skeleta;
- poznavanje srastanja kosti, normalno i poremećeno;
- poznavanje posebnih znakova kod ortopedskih bolesti;
- poznavanje tehnike ortopedskog pregleda i posebnih testova;
- poznavanje dijagnostike lokomotornog sistema laboratorijskim i vizualizacionim metodama;
- poznavanje uobičajenih ortopedskih pristupa na ekstremitetima i kičmenom stubu;
- poznavanje osnovnih principa fizikalne terapije i rane postoperativne rehabilitacije;
- poznavanje nastajanja komplikacija, prepoznavanje komplikacija i poznavanje procedura lečenja komplikacija;
- ovladavanje tehnikama ortopedske repozicije preloma kostiju i repoziciie isčašenih zglobova;
- ovladavanje tehnikom postavljanja gipsane imobilizacije i upotrebe ortoza,
- ovladavanje tehnikom punkcije zglobova, burzi i cističnih formacija;
- poznavanje i lečenje sportskih povreda mekih tkiva i kostiju kao i prelome kod zamora;
- poznavanje koštanozglobnih infekcija, načini lečenja i rehabilitacije;
- poznavanje urođenih oboljenja i deformiteta ekstremiteta i kičmenog stuba,
- poznavanje metaboličkih i endokrinih oboljenja koštanozglobnog sistema
- poznavanje autoimunih oboljenja koštanozglobnog sistema;
- poznavanje degenerativnih bolesti zglobova i kičme;
- poznavanje afekcija epifiza;
- poznavanje lečenja loše sraslih preloma, nesraslih preloma i pseudoartroza;
- poznavanje oboljenja mišića (miopatije), perifernih krvnih sudova, perifernih živaca i kičmene moždine;
- poznavanje benignih i malignih tumora lokomotornog sistema;
- poznavanje tehnika amputacija, problema sa patrljcima i mogućnosti protetisanja;
- poznavanje protetskih pomagala za ortopedske pacijente;
- poznavanje medicinskih veštačenja u ortopediji i propisa zdravstvenog osiguranja.
2.2. Dijagnostički postupci, ispitivanje i lečenje, opšta ortopedija i koštanozglobna traumatologija.
- Samostalno izvodenje Rtg dijagnostike standardnim radiografijama u dve projekcije koštanozglobnog sistema uključujući i specijalna snimanja u određenim pozicijama, snimanja sa kontrastima (artrografije, fistulografije) najmanje kod 300 pacijenata.
- Samostalno postavljanje indikacija za CT i osteodenzimetriju, njihova analiza i tumačenje kod 200 bolesnika;
- Samostalno postavljanje indikacija za MR i scintigrafiju, njihova analiza i tumačenje;
- Samostalno obavljanje ultrazvučne dijagnostike, interpretacija nalaza i usklađivanje sa kliničkom slikom kod 300 pacijenata;
- Samostalno vođenje (praćenje) i dokumentovanje 100 oformljenih istorija bolesti;
- Samostalno izvodenje 20 funkcionalnih ispitivanja kod razvojnog poremećaja kuka;
- Samostalno vođenje 30 slučajeva konzervativnog lečenja urodđenih i stečenih deformacija;
- Samostalno izvođenje 50 kompresivnih zavoja, fiksacionih zavoja, gipsanih poveski (zavoja) tipa longete i cirkularnih, kao i upotrebom plastičnih materijala,
- Samostalno izvođenje manuelne repozicije isčašenih velikih i malih zglobova kod 30 pacijenata;
- Samostalno izvođenje manuelne repozicije preloma kod 150 pacijenata,
- Samostalno izvođenje lokalne i regionale anestezije kod 30 bolesnika;
- Samostalno izvođenje specijalnih tehnika ubrizgavanja kontrasta i lekova u cilju dijagnostike i terapije kod 150 pacijenata;
- Samostalno izvođenje punkcija i drenaže zglobova, burzi i formiranih šupljina u cilju dijagnostike i lečenja kod 40 pacijenata;
- Samostalno postavljanje indikacija za fizikalnu terapiju kod 100 pacijenata uz neposredno praćenje i dokumentovanje toka lečenja različitim fizikalnim procedurama i korišćenjem ortopedskih pomagala i aparata.
- Samostalno izvođenje i dokumentovanje programa podučauanja i prevencije kod pacijenata u cilju očuvanja njihovog zdravlja;
- Samostalno postavljanje indikacija za nošenje ortopedskih pomagala, aparata. proteza i ortoza kod 50 pacijenata uz neposredno praćenje uzimanja mera, izrade, postavljanja i nošenja pomagala, proteza, ortoza i aparata;
- Samostalno dokumentovanje za 50 pacijenata upotrebe drugih pomagala kao što su invalidska kolica, pomagala za svakodnevni život, uključujući i profesionalnu reedukaciju;
- Samostalno dokumentuje 50 individualnih programa medicinske, socijalne i profesionalne rehabilitacije obuhvatajući i pravne aspekte;
- Samostalno dokumentovanje dijagnostike i razmatranje diferencijalne dijagnostike kod psihosomatskih stanja, iz područja ortopedije 5 kod pacijenata;
- Samostalno indikovanje i izvođenje osnovnih laboratorijskih analiza, njihova interpretacija i korelacija sa kliničkim nalazom;
- Samostalno izvođenje pojedinih procedura u domenu nege i prevencije komplikacija hospitalizovanih pacijenata (urinarni kateter, prevencija i lečenje dekubita) ;
- Samostalno indikovanje i uzimanje pojedinih uzoraka za laboratorijsko ispitivanje (brisevi, biopsije), kao i specijalna laboratorijska ispitivanja telesnih tečnosti i tumačenje nalaza u poredenju sa kliničkom slikom
3. Specijalna ortopedija
3.1. Kičmeni stub
3.1.1. Spisak znanja i veština kojima student specijalističke nastave treba da ovlada u okviru neoperativnog lečenja deformacija, oboljenja i povreda kičmenog stuba:
- neoperativno lečenje deformacija kičmenog stuba (ortozama, gipsanim miderima-EDF, reklinacioni mideri)
- neoperativno lečenje preloma i luksacija torakalne i lumbalne kičme bez neuroloških ispada (Belerov gips) ;
- neoperativno lečenje preloma i luksacija vratne kičme halo trakcijom i gipsanom minervom;
- neoperativno lečenje infekcija torakalnog i lumbalnog segmenta kičmenog stuba gipsevima ili miderima
3.1.2. Spisak znanja i veština kojima student specijalističke nastave trebe da ovlada u okviru operativnog lečenja deformacija, oboljenja i povreda kičmenog stuba
- operativno lečenje preloma i luksacija vratne kičme;
- operativno lečenje preloma i luksacija torakolumbalne kičme:
- operativno lečenje tumora kičmenog stuba-biopsije i stablizacije segmenata.
- operativno lečenje deformiteta kičmenog stuba uključujući i uzimanje koštanih grefona sa ilijačne kriste;
- operativno lečenje infekcija kičmenog stuba
3.2. Gornji ekstremitet
3.2.1 Opšte hirurške tehnike i principi lečenja oboljenja i povreda gornjeg ekstremiteta kojima student treba da ovlada tokom specijalizacije
- funkcionalna anatomija lokomotornog sistema, biomehanika, osnove patologije i patofiziologije;
- opšti pojmovi o povredama gornjeg ekstremiteta;
- dijagnostički postupcima u oboljenjima i povredama gornjeg ekstremiteta, fizički pregled, laboratorijska, radiografska, CT i MRI dijagnostika;
- osnovama ultrazvučne dijagnostike i primene doplera kod povreda i oboljenja gornjeg ekstremiteta;
- topografska anatomija i hirurški pristupi lečenja gornjeg ekstremiteta;
- patofiziologija i osnove lečenja neuromišićnih bolesti gornjeg ekstremiteta.
- patofiziologija i osnove lečenja postporodajne paralize, tortikolisa, kao i deformiteta gornjeg ekstremiteta;
- diferencijalna dijagnostika bola, najčešćih sindroma gornjeg ekstremiteta i načine njihovog lečenja;
- neoperativna terapija, repozicija preloma i luksacija gornjeg ekstremiteta, načini imobilizacije gornjeg ekstremiteta, tehnika pravljenja i aplikaciie gipsanih longeta, aplikovanje cirkularnih gisanih zavoja, kao i pravljenje funkcionalnih gipseva, ekstenzione metode lečenja, redresmani zglobova;
- tehnike mikrohirurške, replantacione, transplantacione i rekonstruktivne hirurgije na kostima i mekim tkivima gornjeg ekstremiteta;
- ovladavanje tehnikom operativnog lečenja i zbrinjavanja povreda gornjeg ekstremiteta, urođenih i stečenih deformiteta, kontraktura i ankiloza, kao i urođenih i stečenih oboljenja gornjeg ekstremiteta;
- lečenje sistemskih bolesti lokomotornog sistema, zapaljenskih bolesti i stanja kostiju i zglobova;
- degenerativne bolesti gornjeg ekstremiteta u sklopu sistemskih oboljenja, kao posledice urođenih deformiteta, posttraumatskih stanja, vaskularnih smetnji, tumora, njihovo neoperativno i operativno lečenje, zajedno sa tehnikama dijagnostike, lečenja i rehabilitacije;
- urođeni deformiteti prstiju šake, stečene smetnje, njihova dijagnostika, terapija i rehabilitacija;
- afekcije mekih tkiva šake, podlaktice, nadlaktice, ramena;
- komplikacije tokom neoperativnog i operativnog lečenja i načini njihove dijagnostike, prevencije i terapije;
- etapni način lečenja pacijenata;
- postoperativna nega, šok i infekcija;
- tretman ratnih povreda, etapno zbrinjavanje, ratni i mirnodopski minimum.
- indikacije za urgentne operativne intervencije u ortopedskoj hirurgiji i traumatologiji gornjeg ekstremiteta;
- komplikacije ortopedskog lečenja gornjeg ekstremiteta i tretman nesraslih i loše sraslih preloma, usporeno zarastanje. Ishemične, neurološke, rane i kasne komplikacije, pseudoartroze, infekcije, tromboembolije, kontrakture, amputacije;
- postimobilizaciona i postoperativna rehabilitacija pacijenata sa lezijama gornjeg ekstremiteta;
- najčešće sportske povrede gornjeg ekstremiteta, klinička slika, dijagnosika, lečenje i principi rehabilitacije;
- osnovni principi i tehnika artroskopske dijagnostike i lečenja;
- upoznavanje sa načinima ortopedskog protetisanja, upotrebom ortoza, proteza i ortopedskih pomagala
3.2.2. Spisak znanja i veština kojima student treba da ovlada tokom specijalističkog staža:
- spoljašnja fiksacija preloma gornjeg ekstremiteta;
- unutrašnja fiksacija preloma gorenjeg ekstremiteta,
- odstranjenje osteosintetičkog materijala;
- amputacije ekstremiteta i delova ekstremiteta;
- artroskopija velikih zglobova;
- artroskopija malih zglobova šake;
- dijagnostika povrda perifernih nerava;
- lečenje povreda perifernih nerava;
- lečenje akutnih vaskularnih povreda (ligatura) ;
- obrada rane gornjeg ekstremiteta (različiti nivoi) ;
- operativno lečenje kod urođenih paraliza;
- principi elongacionih procedura na gornjem ekstremitetu, - ortopedska repozicija akromioklavikularne luksacije;
- lečenje preloma klavikule;
- ortopedska repozicija luksacije ramena;
- operativno lečenje recidivantne luksacije ramena;
- ortopedska repozicija preloma humerusa (razni nivoi) ;
- operativno lečenje preloma humerusa (razni nivoi) ;
- ortopedska repozicija luksacije lakta;
- operativno lečenje luksacije lakta;
- operativno lečenje preloma lakatnog zgloba;
- neoperativno lečenje preloma olekranona;
- operativno lečenje preloma olekranona;
- neoperativno lečenje preloma glavice radijusa;
- ortopedska repozicija preloma podlaktice (razni nivoi) ;
- operativno lečenje preloma podlaktice (razni nivoi) ;
- ortopedska repozicija preloma radijusa na tipičnom mestu;
- operativno lečenje preloma radijusa na tipičnom mestu;
- neoperativno lečenje preloma kostiju šake; -
- operativno lečenje preloma kostiju šake;
- mikrohirurški replantacioni i transplantacioni zahvati;
- slobodni, vezani vaskularni režnjevi;
- plastika slobodnog koznog transplantata po Thierschu;
- lokalna anestezija;
- regionalna anestezija;
- različiti tipovi incizija kod infekcije šake;
- debridman rane kod povreda šake;
- remodelacija vrhova prstiju šake;
- rekonstrukcija fleksornih tetiva šake;
- rekonstrukcija ekstenzornih tetiva šake;
- transpoziciona tendoplastika šake;
- rekonstrukcija nerava kod povrede šake;
- preparacija perifernih vena;
- delimična ablacija nokatne ploče sa matridžom;
- ablacija nokatne ploče;
- odstranjenje stranog tela iz kože i potkožnog tkiva;
- ekstirpacije benigne promene kože i potkože;
- primarna obrada opekotina i smrzotina šake;
- priprema patrljka za protetisanje;
- osnovi problematike i lečenje reumatoidne šake;
- osnovi lečenja Dupuvtrenove bolesti;
- osnovi lečenja refleksne simpatičke distrofije (RSD)
3.3. Donji ekstremitet
3.2.1. Opšte hirurške tehnike i principi lečenja oboljenja i povreda donjeg ekstremiteta kojima student treba da ovlada u okviru specijalnog dela specijalizacije:
- hirurški pristupi i hirurška anatomija lokomotornog sistema;
- amputacije;
- biopsija (punkciona, inciziona, eksciziona, resekciona) ;
- punkcija zglobova;
- principi hirurškog lečenja infekcije kostiju i zglobova (trepanacija, kiretaža, sekvestrektomija, resekcija, postavljanje protočne drenaže) :
- hirurško odstranjivanje osteotiksacionog materijala i zglobnih implantata.
- sinoviektomija velikih zglobova;
- artrodeze;
- postavljanje skeletnih ekstenzija;
- postavljanje gipsane imobilizacije;
- izrada funkcionalnih gipseva;
- postavljanje i doterivanje ortoza;
- principi i tehnika postavljanja ekstrafokalne fiksacije;
- principi metode Ilizarova i osnove postavljanja aparata;
- principi koštane transplantacije i tehnike osteoplastike;
- principi hirurgije neoplazmi lokomotornog sistema;
- principi lečenja specifičnih zapaljenja lokomotornog sistema;
- hirurško lečenje urodenih deformiteta lokomotornog sistema;
- principi hirurškog lečenja metaboličkih bolesti kostiju i zglobova;
- principi hirurškog lečenja seropozitivnih i seronegativnih artropatija,
- hirurško lečenje posledica oštećenja centralnog motornog neurona;
- hirurško lečenje posledica oštećenja perifernih nerava (per iferni motorni neuron) i mišićnih distrofija;
- artroskopija velikih zglobova;
- principi lečenja refleksne simpatičke distrofije (RSD) ;
- principi lečenja ishemičnih sindroma;
- dijagnostika i principi lečenja sportskih povreda;
- principi fizikalne rehabilitacije posle povreda i operativnog lečenja lokomotornog sistema;
- principi upotrebe ortopedskih pomagala;
- principi lokalne i regionalne anestezije lokomotornog sistema;
- osnovni principi, indikacije za primenu i interpretacija nalaza "imageing" metoda u ortopediji (CT, MR, UZ, scintigrafija skeleta) - izvođenje UZ pregleda kuka samostalno;
- poznavanje dijagnostičkih testova u kliničkom pregledu lokomotornog sistema
3.2.2. Posebne hirurške tehnike, principi dijagnostike i lečenja oboljenja i povreda donjeg ekstremiteta po segmentima:
3 3 2.1. Karlica
- dijagnostika razvojnog poremećaja dečijeg kuka;
- neoperativno lečenje razvojnog poremećaja kuka;
- operativno lečenje razvojnog poremećaja kuka (Salterova osteotomija, Kijarijeva osteotomija i tripla osteotomija) ;
- osteotomije karlice kod odraslih (Chiari) ;
- povrede karlice, dijagnostika i procena izbora metode lečenja;
- neoperativno lečenje povreda karlice;
- spoljašnja fiksacija karličnog prstena;
- interna fiksacija karličnog prstena udružena sa spoljašnjom tiksacijom:
- izolovana interna fiksacija karličnog prstena;
- neoperativno lečenje acetabuluma;
- operativno lečenje acetabuluma;
- korektivne osteotomije karlice kod loše sraslih preloma karlice;
- operativno lečenje primarnih i sekundarnih neoplazmi karličnih kostiju.
3 3 2.2. Kuk
- UZ dijagnostika dečjeg kuka;
- neoperativno lečenje RPK;
- operativna repozicija luksacije kod RPK;
- acetabuloplastike kao metod lečenja RPK;
- centražne osteotomije kao metod lečenja RPK;
- hirurško lečenje Legg-Calve-Perthesove bolesti;
- hirurško lečenje epifizeolize glave butne kosti;
- hirurško lečenje postredukcionog osteohondritisa;
- operativno lečenje urođenih deformiteta kuka kod dece;
- neoperativna repozicija traumatske luksacije kuka;
- operativna repozicija traumatske luksacije kuka;
- revaskularizacione procedure na kuku kod odraslih;
- intertrohanterne korektivne osteotomije;
- totalna artroplastika kuka;
- subtotalna artroplastika kuka;
- fiksacija preloma vrata butne kosti;
- fiksacija intertrohanternih i subtrohanternih preloma butne kosti;
- operativno lečenje periprotetskih preloma kuka;
- revizione artroplastične procedure kuka.
3.3.2.3. Femur
- neoperativno lečenje preloma butne kosti;
- operativno lečenje preloma butne kosti kod dece;
- operativno lečenje preloma butne kosti kod odraslih.
3.3.2.4. Koleno
- dijagnostika i hirurško lečenje povreda, anomalija i oboljenja meniskusa;
- dijagnostika i principi lečenja povreda ligamentarnog aparata kolena, hirurško rešavanje nestabilnosti kolena;
- hirurško rešavanje osovinskih poremećaja u nivou kolena (korektivne osteotomije) ;
- dijagnostika i lečenje patelofemoralnih poremećaja: bolni sindromi i poremećaji centraže sa dislokacijom;
- dijagnostika i lečenje disekantnog osteohondrita i slobodnog tela kolena;
- lečenje kontrakture kolena;
- principi dijagnostike i lečenja degenerativnih bolesti kolena: aloplastika sa revizionim procedurama;
- artroskopija kolena i upoznavanje sa mogućnostima artroskopske hirurgije,
- neoperativno lečenje zglobnih preloma kolena;
- hirurško lečenje zglobnih preloma kolena;
- hirurško lečenje preloma patele;
- principi hirurškog lečenja preloma u nivou kolena kod dece;
- principi lečenja neuropatskog zgloba (uključujući i skočni zglob i stopalo)
3.3.2.5 Potkolenica
- dijagnostika i principi lečenja kongenitalnih i stečenih anomalija tibije,
- principi hirurškog rešavanja inegaliteta donjih ekstremiteta;
- principi neoperativnog lečenja preloma potkolenice, hirurško lečenje preloma potkolenice;
- principi hirurškog lečenja nezaraslih preloma potkolenice
3.3.2.6. Skočni zglob
- principi lečenja degenerativnih oboljenja skočnog zgloba;
- hirurško lečenje disekantnog osteohondrita talusa (artroskopija skočnog zgloba) ;
- lečenje rupture Ahilove tetive;
- neoperativno lečenje prefoma skočnog zgloba;
- hiruruško lečenje preloma skočnog zgloba.
3.3.2.7. Stopalo
- principi lečenja ekvinovarusa i drugih kongenitalnih anomalija stopala.
- hirurško lečenje stečenih deformiteta stopala;
- hirurško lečenje degenerativnih oboljenja zglobova stopala;
- principi lečenja dijabetičnog stopala;
- principi neoperativnog lečenja preloma stopala;
- hirurško lečenje preloma stopala.
22. Dečja hirurgija
(72 meseca)
Cilj specijalizacije
Obezbediti uslove i program za edukaciju specijalizanata iz oblasti dečje hirurgije, koji će omogućiti samostalan rad lekara specijalista dečje hirurgije na polju opšte dečje hirurgije.
Nakon specijalizacije neophodna je subspecijalizacija za bavljenje neonatalnom hirurgijom, dečjom ortopedijom, dečjom urologijom i dečjom plastičnom hirurgijom.
Trajanje specijalizacije
Trajanje specijalizacije dečje hirurgije je 6 godina.
Specijalizant prvo savladava opšti deo u trajanju 1 godine, a zatim i posebni u trajanju od 5 godina.
Provera znanja
Programom specijalizacije obuhvaćeno je i polaganje kolokvijuma iz određenih oblasti Dečje hirurgije, po obavljenom predviđenom stažu:
1. Kolokvijum iz Neonatalne hirurgije
2. Kolokvijum iz Dečje ortopedije sa traumatologijom
3. Kolokvijum iz Plastične hirurgije
4. Kolokvijum iz Dečje urologije
5. Kolokvijum iz Abdominalne i torakalne hirurgije sa onkologijom
Opšti deo
- Opšta hirurgija 10.5 meseci (kolorektalna 2 meseca, hepatobilijarna 2 meseca, hirurgija jednjaka i želuca 1.5 mesec, vaskularna hirurgija 1 mesec, endokrina hirurgija 1 mesec, urgentna hirurgija 2 meseca)
- fizikalna medicina - 2 nedelje
- radiologija - 5 nedelja
- dečja hirurgija - 60 meseci
Posebni deo - Dečja hirurgija
1. Abdominalna hirurgija 2dž6 meseci - 1 godina
2. Neonatalna hirurgija 2dž6 meseci - 1 godina
3. Urgentna dečja hirurgija sa intenzivnom negom i reanimacijom - 6 meseci
4. Dečja ortopedija 2dž3 meseca - 6 meseci
5. Dečja urologija 2dž3 meseca - 6 meseci
6. Dečja neurohirurgija - 3+2 meseca - 5 meseci
7. Dečja plastična hirurgija - 2dž3 meseca - 6 meseci
8. Dečja grudna hirurgija 2dž2 meseca - 4 meseca
9. Kardiohirurgija - 2 meseca
Ustanove
Specijalistički staž iz Dečje hirurgije u trajanju od 5 godina može se obaviti na nastavnim bazama beogradskog medicinskog fakulteta .
Početni, opšti deo specijalizacije, u trajanju od 1 godine može se obaviti u regionalnoj zdravstvenoj ustanovi ili specijalizovanoj univerzitetskoj klinici ili institutu. On se obavezno mora obaviti na početku specijalizacije.
Evaluacija
Nakon svake godine specijalizacije vrši se evaluacija kandidata od strane Komisije katedre za evaluaciju specijalizacije, a na osnovu dnevnika specijalizacije koju vodi specijalizant. Komisija procenjuje njegovo napredovanje. Ukoliko ne zadovoljava postavljene kriterijume donosi se odluka o prekidu specijalizacije. Dnevnik mora biti potpisan od strane specijalizanta i mentora.
Program operativnih veština iz Dečje hirurgije
Minimum potrebnih operativnih veština je naveden po oblastima Dečje hirurgije. Nije neophodno da je specijalizant operisao svaku od navedenih anomalija ili stanja, ali je neophodno da učestvuje u toku lečenja, tj. dijagnostici, preoperativnoj pripremi, postoperativnom vođenju i praćenju i da je asistirao većinu.
Operativne veštine se savladavaju postepeno, preko pre i postoperativnog vođenja pacijenata i asistiranja u prvoj i u drugoj godini, sa prelaskom na izvođenje operacija uz nadzor na daljim godinama.
NEONATALNA HIRURGIJA
Specijalizant treba da asistira 150 operacija sa ove liste, a da samostalno obavi 5%:
Anorektalne anomalije
Dijafragmalna hernija
Atrezija duodenuma/stenoza
Omfalokela
Gastrošiza
Hiršprungova bolest (biopsija)
Hiršprungova bolest (kolostoma)
Bilijarna atrezija
Hidrocefalus
Atrezija creva/stenoza
Malrotacija/Volvulus
Mekonijalni ileus
Neonatalni NEC
Atrezija ezofagusa
Spina bifida
Tumori u neonatausa
Otvaranje kolostome
Otvaranje ileostome
Uklještena kila
U dodatku mora da asistira nabrojane operacije:
Centralni venski kateter (svi uzrasti) 30
Ingvinalna kila/hidrocela (svi uzrasti) 200
Hipetrofična stenoza pylorusa 20
ABDOMINALNA HIRURGIJA
Specijalizant treba da asistira 150 operacija sa ove liste, a da samostalno obavi 10%:
Holecistektomija
Otvaranje kolostome
Zatvaranje kolostome
Fundoplikacija
Gastroskopija
Gastrostoma
Ileostoma
Hiršprungova bolest (primarni "pull through")
Zatvaranje ileostome
Intestinalna opstrukcija
Intestinalna resekcija
Invaginacija
Splenektomija
Umbilikalna/epigastrična kila
U dodatku mora da asistira/samostalno izodi nabrojane operacije:
Appendektomia 100
Laparoskopija 20
UROLOGIJA
Specijalizant treba da asistira 150 operacija sa ove liste, a da samostalno obavi 10%:
Ekstrakcija kalkulusa (endoskopska)
Cistilitotomija
Cistoskopija
Nefrektomija
Nefrostomija (otvorena)
Nefrostomija (perkutana)
Torzija testisa
Orhidektomija
Parcijalna nefrektomija
Valvula zadnje uretre
Pijelolitotomija
Pijeloplastika
Reinplantacija uretera
Ureterolitotomija
Ureterostomija
Urinarna diverzija
Zatvaranje urostome/vezikostome
U dodatku mora da asistira/izvodi nabrojane operacije:
Cirkumcizija 20
Orhidopeksija 100
Operativno lečenje hipospadija 50
TORAKALNA HIRURGIJA
Specijalizant treba da asistira 50 operacija sa ove liste, a da samostalno obavi 5%:
Bronhoskopija
Dilatacija ezofagusa
Ezofagoskopija
Zamena jednjaka
Pleuralna drenaža
Resekcija pluća
Torakotomija za ekciziju tumora/duplikacije/ciste
ONKOLOGIJA
Specijalizant treba da asistira 10 operacija sa ove liste:
Hepatoblastom
Neuroblastom
Rabdomiosarkom
Vilmsov tumor/nefrektomija
PLASTIČNA HIRURGIJA
Specijalizant treba da asistira 50 operacija sa ove liste, a samostalno da obavi 10%:
Drenaža apscesa
Ostaci škržnog luka
Rascep nepca
Rascep usne
Kožni režanj
Medijalna cista vrata
Toaleta rane, šav rane
Opekotine
Trauma šake
Tortikolis
Postopekotinske sekvele
ORTOPEDIJA
Specijalizant treba da asistira 240 operacija sa ove liste, a samostalno da obavi 30%:
Razvojni poremećaj kuka
Anomalije stopala
Anomalije gornjih ekstremiteta
Anomalije donjih ekstremiteta
Pertesova bolest
Epifizioliza glave butne kosti
Cerebralna paraliza
Škljocajući prst
Egzostoze
Skolioze i kifoze
Tumori kosti (benigni i maligni)
Anomalije grudnog koša
Infekcije kosti i zgloba
Dečja traumatologija
Primena Ilizarovog aparata
Repozicije preloma
Imobilizacije
NEOPERATIVNE VEŠTINE
Specijalizant je u obavezi da savlada i sledeće neoperativne veštine:
Prenatalnu dijagnostiku
Dijagnostičke procedure
Komplikacije - prepoznavanje i lečenje
Jednodnevna hirurgija
Dijagnostika hladnih i hitnih slučajeva (uključujući traumu)
Rast i razvoj deteta
Povrede glave
Neonatalna intenzivna nega
Konzervativno lečenje
Ishrana (ulkjučujući TPN)
Ambulantno lečenje i praćenje
Fiziologija novorođenčeta
Pre i postoperativna nega
Principi transplantacije u dece
NASTAVA
Godina 2: Prvi semestar: Osnovni principi
Embriologija i genetika
Fiziologija novorođenčeta i pedijatrijskih hirurških bolesnika
Endokrini i metabolički odgovor na operaciju
Nadoknada tečnosti i elektrolita
Respiratorna fiziologija i lečenje
Kardiovaskularna fiziologija i lečenje
Ishrana - enteralna i parenteralna
Infekcija i imunitet
Hematološki problemi i lečenje
Dečja anestezija
Trauma i reanimacija
1. Godina 2: Drugi semestar: Česta stanja u dečjoj hirurgiji
Hernije i hidrocele
Nespušten testis
Patologija pupka
Stenoza pilorusa
Cirkumcizija
Apendicitis i nespecifični abdominalni bol
Invaginacija
Infekcija urotrakta i vezikoureteralni refluks
Otok glave i vrata
Vaskularni pristup
2. Godina 3: Prvi semestar
Dijafragmalna hernija
Gastroezofagealni refluks
Hipospadija
Nekrotični enterokolitis
Poremećaj funkcije i razvoja bubrega i fetalna urologija
Duplikacije creva
Mekelov divertikulum
3. Godina 3: Drugi semestar
Opstrukcije pijeloureteričnog vrata
Poremećaji bešike i uretre, neuropatska bešika
Nefroblastom
Spina bifida
Anomalije pluća
Anomalije zida grudnog koša
Atrezija ezofagusa
Atrezije creva
Anorektalne anomalije
Malrotacije i mekonijalni ileus
Hiršprungova bolest
Krvarenja iz gastrointestinalnog trakta u novorođenčadi
4. Godina 4: Prvi semestar
Urgentna stanja u dečjoj hirurgiji:
Povrede lokomotornog aparata
Povrede CNS-a
Povrede abdomena
Povrede jetre
Povrede slezine
Povrede urotrakta
Povrede bubrega
Porođajne povrede
Povrede grudnog koša i pluća
Elektrokucija
Opekotine
Postopekotinske sekvele
Povrede kože i mekih tkiva
Zloupotreba deteta
Godina 4: drugi semestar
Maligne bolesti i hemoterapija
Tumori CNS-a
Tumori jetre
Tumori abdomena
Tumori urotrakta
Tumori kože
Tumori kosti i mišića
Ostatci škržnog luka
Rascep nepca
Rascep usne
Kožni režanj
Medijalna cista vrata
Traume šake
Tortikolis
Godina 5: prvi semestar
Razvojni poremećaj kuka
Anomalije stopala
Anomalije gornjih ekstremiteta
Anomalije donjih ekstremiteta
Pertesova bolest
Epifizioliza glave butne kosti
Cerebralna paraliza
Škljocajući prst
Egzostoze
Skolioze i kifoze
Anomalije grudnog koša
Infekcije kosti i zgloba
Godina 5: drugi semestar
Bilijarna atrezija i cista holedoha
Portna hipertenzija
Zamena jednjaka
Sindrom kratkog creva
Ulcerozni kolitis i Kronova bolest
Vaskularne anomalije
Ekstrofije i "prune belly" sindrom
Poremećaji pankreasa
Poremećaji tiroidee u paratireoidne žlezde
Godina 6: prvi semestar
Gastrointestinalna endoskopija
Endoskopija urotrakta
Transplantacije
Laparaskopija
Interseks
Kardiohirurgija u dece
Godina 6: drugi semestar
Rad u konzilijumu za prenatalnu dijagnostiku
Seminarski rad
Od 2. do 6. godine specijalizacije specijalizant je dužan da dežura 4 do 6 puta mesečno.
Specijalizant od 2. godine radi ambulantu uz nadzor hirurga specijaliste.
23. Neurohirurgija
(72 meseca)
Neurohirurgija je disciplina, odnosno specijalizacija koja osposobljava lekare za hirurško i nehirurško lečenje (prevenciju, dijagnozu, procenu, tretman, intenzivnu negu i rehabilitaciju) pacijenata sa povredama i bolestima centralnog i perifernog (autonomnog) nervnog sistema, uključujući i potporne strukture nervnog sistema (kičma, lobanja, meka tkiva), kao i vaskularne strukture centralnog i perifernog nervnog sistema. Ovo podrazumeva savremeno lečenje bolesti mozga, moždanica, lobanje i njihovih krvnih sudova uključujući ekstrakranijalne delove karotidnih i vertebralnih arterija, poremećaje i bolesti hipofize, lezije kranijalnih i spinalnih nerava, perifernih nerava, poremećaje autonomnog dela nervnog sistema, bolesti kičmene moždine, moždanica kičme i kičmenog stuba uključujući i one koji u lečenju zahtevaju primenu spinalne fuzije i instrumentacije.
Trajanje specijalizacije
Specijalizacija iz neurohirurgije traje 6 godina, uz obaveznu pripremnu godinu dana kliničkog staža u Institutu za neurohirurgiju Kliničkog centra Srbije ili drugoj matičnoj neurohirurškoj ustanovi u Srbiji za koju kandidat dobija specijalizaciju.
I GODINA - Kruženje:
OPŠTA HIRURGIJA - ABDOMINALNA 2 nedelje
OPŠTA HIRURGIJA - ENDOKRINA
I ONKOLOŠKA 2 nedelje
GRUDNA HIRURGIJA - 2 nedelje
NEUROLOGIJA - 3 meseca
NEUROLOGIJA ODRASLIH - 2 meseca
DEČJA NEUROLOGIJA - 1 mesec
NEURORADIOLOGIJA - 2 meseca
CT - dve nedelje
MRI - dve nedelje
NEURORADIOLOŠKA ANGIOSALA - 1 mesec
ANESTEZIJA I INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
VASKULARNA HIRURGIJA - 1 mesec
OTORINOLARINGOLOGIJA - 2 nedelje
PLASTIČNA I REKONSTRUKTIVNA
HIRURGIJA - 2 nedelje
MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA - 2 nedelje
OFTALMOLOGIJA - 2 nedelje
ORTOPEDIJA - 2 nedelje
II - IV GODINA
KLINIČKA NEUROHIRURGIJA - sve oblasti 36 meseci
PEDIJATRIJSKA NEUROHIRURGIJA
V GODINA
NEUROORTOPEDIJA (BOLESTI KIČMENOG
STUBA) - 4 meseca
KLINIČKA NEUROHIRURGIJA 8 meseci
VI GODINA
KLINIČKA NEUROHIRURGIJA 6 meseci
NEUROPATOLOGIJA 1 mesec
NEURORADIOTERAPIJA 1 mesec
KLINIČKO ILI LABORATORIJSKO
ISTRAŽIBANjE 4 meseca
Tokom specijalizacije kandidat vodi specijalni dnevnik u koji upisuje po oblastima sve operacije na kojima je učestvovao. Ovaj dnevnik je utvrdila Evropska asocijacija neurohirurških društava i prihvaćena je u svim zemljama Evropske unije. Postoji elektronsko izdanje koje treba prevesti na srpski jezik. Disk sa ovim operativnim dnevnikom je u prilogu.
Za svaku operaciju mora biti naveden datum, broj istorije bolesti, ime i prezime pacijenta, vrsta operacije (šta je tačno urađeno) i učešće kandidata u toku same operacije. Učešće kandidata u operaciji potvrđuje i mentor svojim potpisom, a stepenuje se u 4 kategorije:
1. T - kandidat je sam uradio operaciju (stariji specijalista je mogao asistirati, ali bez ikakvog uticaja na sam tok operacije)
2. TS - kandidat je uradio operaciju, ali je stariji specijalista donosio odlučujuće odluke tokom same operacije ili uradio nešto što je bitno za sam završetak operacije
3. C - kandidat je samostalno radio delove operacije (otvaranje, zatvaranje, nameštanje pacijenta, dogovor oko postopertivne terapije)
4. A - kandidat je asistirao operaciju.
Pored liste operacije u elektronskom obliku Dnevnika operacija navedene su i zbirne tabele, radi bolje preglednosti. Svi operativni zahvati su podeljeni u dve velike grupe - NEUROHIRURGIJA ODRASLIH i NEUROHIRURGIJA DECE (do 16. godine) .
Neurohirurgija odraslih je podeljenja prema prirodi operacija na sledeće grupe:
1. Povrede glave
2. Supratentorijalni tumori i lezije (bez stereotaksičkih procedura)
3. Lezije zadnje lobanjske jame
4. Infekcije
5. Vaskularna patologija
6. Hidrocefalus (kod starijih od 16 godina)
7. Patologija kičme
8. Neuralgija trigeminusa i drugih nerava
9. Stereotaksička i funkcionalna neurohirurgija
10. Hirurgija epilepsije
11. Povrede i oboljenja perifernih nerava
12. Kompjuterizovano planiranje neurohirurških intervencija
13. Manje intervencije
14. Druge intervencije
15. Dijagnostičke procedure
Neurohirurgija dece je podeljenja prema prirodi intervencija na sledeće kategorije:
1. Hidrocefalus i kongenitalne malformacije
2. Povrede glave i kičme
3. Tumori mozga
4. Patologija kičmenog stuba
5. Funkcionalna neurohirurgija
6. Manje intervencije
7. Druge intervencije
8. Dijagnostičke procedure
Provera znanja u toku specijalističkog kruženja
Provera stečenih znanja tokom specijalizacije kandidat polaže 16 kolokvijuma svake godine i to po sledećim oblastima:
1. NEUROANATOMIJA
2. NEUROFIZIOLOGIJA I NEUROFARMAKOLOGIJA
3. NEUROLOGIJA
4. NEUROANESTEZIJA
5. NEURORADIOLOGIJA
6. NEUROTRAUMATOLOGIJA
7. HIRURGIJA KIČMENE MOŽDINE I STRUKTURA KIČMENOG KANALA
8. HIRURGIJA KIČMENOG STUBA
9. HIRURGIJA KRANIOCEREBRALNIH I KRANIOSPINALNIH KONGENITALNIH ANOMALIJA I HIDROCEFALUS
10. HIRURGIJA POVREDA I OBOLjENjA PERIFERNIH NERAVA
11. HIRURGIJA BOLA, EPILEPSIJE I STEREOTAKSIČNA HIRURGIJA
12. HIRURGIJA INTRAKRANIJALNIH ANEURIZMI, LEČENjE SPONTANE SUBARAHNOIDALNE HEMORAGIJE
13. HIRURGIJA SUPRATENTORIJALNIH I INFRATENTORIJALNIH AVM
14. HIRURGIJA SUPRATENTORIJALNIH TUMORA
15. HIRURGIJA INFRATENTORIJALNIH I TUMORA BAZE LOBANjE
16. NEUROONKOLOGIJA SA NEUROPATOLOGIJOM
Institucije i uslovi za obavljenje specijalističkog staža
Kandidat mora provesti u okviru planiranih 50 meseci kliničke neurohirurgije bar 48 ili četiri godine u INSTITUTU ZA NEUROHIRURGIJU KLINIČKOG CENTRA SRBIJE (KCS) . Ukoliko kandidat specijalizira za neku drugu neurohiruršku ustanovu može provesti i manje, s tim da ispit iz neurohirurgije ne može polagati na Medicinskom fakultetu u Beogradu. Ukoliko kandidat specijalizira za Institut za neurohirurgiju svih 50 meseci kliničke neurohirurgije mora provesti u ovoj ustanovi.
Staž iz opšte, abdominalne, endokrine i onkološke hiurgije se može obaviti u sledećim ustanovama: INSTITUT ZA DIGESTIVNE BOLESTI - HIRURGIJA KCS, INSTITUT ZA ENDOKRINOLOGIJU - HIRURGIJA KCS, INSTITUT ZA ONKOLOGIJU I RADIOLOGIJU SRBIJE - HIRURGIJA, KBC "DR DRAGIŠA MIŠOVIĆ" - HIRURGIJA, KBC "BEŽANIJSKA KOSA" - HIRURGIJA. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika Hirurgije matične ustanove.
Staž iz grudne hirurgije se može obaviti u INSTITUTU ZA PLUĆNE BOLESTI I TBC KCS. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika Hirurgije matične ustanove.
Staž iz vaskularne hirurgije se može obaviti u INSTITUTU ZA KARDIOVASKULARNE BOLESTI KCS - VASKULARNA HIRURGIJA I INSTITUTU ZA KARDIOVASKULARNE BOLESTI "DEDINjE".
Staž iz neurologije se može obaviti u INSTITUTU ZA NEUROLOGIJU KCS i INSTITUTU ZA NEUROPSIHIJATRIJU ZA DECU I OMLADINU. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika Neurologije matične ustanove.
Staž iz otorinolaringologije i maksilofacijalne hirurgije se može obaviti u INSTITUTU ZA OTORINOLARINGOLOGIJU KCS i KLINICI ZA MAKSILOFACIJALNU HIRURGIJU. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika OTORINOLARINGOLOGIJE matične ustanove.
Staž iz plastične i rekontruktivne hirurgije se može obaviti u INSTITUTU ZA OPEKOTINE I PLASTIČNU HIRURGIJU KCS ili KLINICI ZA PLASTIČNU HIRURGIJU VMA.
Staž iz oftalmologije se može obaviti u INSTITUTU ZA OFTALMOLOGIJU KCSi NEUROOFTALMOLOŠKOM KABINETU INSTITUTA ZA NEUROHIRURGIJU. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika OFTALMOLOGIJE matične ustanove.
Staž iz neuroradiologije se može obaviti u CENTRU ZA MRI KCS i INSTITUTU ZA RADIOLOGIJU KCS - Institut za neurohirurgiju.
Staž iz anestezije i intenzivne terapije se može obaviti u INSTITUTU ZA ANESTEZIJU KCS, Institut za neurohirurgiju, Urgentni centar, Institut za kardiovaskularne bolesti - hirurgija, KBC "Dr Dragiša Mišović" - hirurgija. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika Anestezije matične ustanove.
Staž iz ortopedije se može obaviti u INSTITUTU ZA ORTOPEDIJU I TRAUMATOLOGIJU KCS ili SPECIJALNOJ ORTOPEDSKOJ BOLNICI NA BANjICI. Kandidati koji ne specijaliziraju za Institut za neurohirurgiju mogu obaviti staž i u drugim ustanovama uz odgovarajući potpis direktora ili načelnika Neurohirurške službe matične ustanove i direktora ili načelnika Ortopedije matične ustanove.
Mentori za odgovarajuće veštine po disciplinama mogu biti specijalisti koji imaju najmanje 5 godina specijalističkog staža. Pošto je broj specijalizanata iz neurohirurgije relativno mali, za svaku oblast će biti imenovani mentori.
PROGRAM SPECIJALIZACIJE PO OBLASTIMA
I VEŠTINAMA
OBLAST NEUROHIRURGIJA
Neurohirurgija odraslih
Povrede glave
Kraniektomija (eksterna ventrikularna drenaža ili plasiranje ICP monitoringa)
Asistira 10 Izvodi 10
Kraniektomija (eksplorativna ili evakuacija hroničnog subduralnog hematoma)
Asistira 10 Izvodi 10
Ekstraduralni hematom
Asistira 10 Izvodi 10
Akutni subduralni hematom / kontuzija mozga
Asistira 10 Izvodi 10
Intracerebralni hematom
Asistira 10 Izvodi 10
Impresivni prelom lobanje
Asistira 10 Izvodi 10
Povreda vatrenim oružjem, ili druga penetrantna povreda lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Rekonstrukcija dure zbog postojeće likvorne fistule
Asistira 5 Izvodi 5
Rekonstrukcija nakon kombinovanog kraniofacijalnog preloma (frontoorbitoetmoidalna fraktura)
Asistira 10 Izvodi 5
Plastika lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Dekompresivna kraniotomija
Asistira 1 Izvodi 1
Ostale procedure (navesti koje)
Supratentorijalni tumori i lezije (bez stereotaksičkih procedura)
Transkranijalna operacija tumora hipofize
Asistira 20 Izvodi 5
Transsfenoidalna operacija tumora hipofize
Asistira 20
Ostale benigne supraselarne lezije (kraniofaringeomi, meningeomi)
Asistira 20 Izvodi 5
Meningeomi konveksiteta
Asistira 20 Izvodi 10
Primarni / intraaksijalni tumori mozga (gliomi)
Asistira 50 Izvodi 30
Metastatski tumori
Asistira 50 Izvodi 20
Tumori kostiju lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Tumori orbite
Asistira 10
Ostale procedure
Lezije zadnje lobanjske jame
Primarni i metastatski tumori zadnje jame
Asistira 30 Izvodi 15
Neurinomi akustikusa
Asistira 20
Meningeomi
Asistira 10 Izvodi 1
Ostale benigne lezije (apscesi, epidermoidne ciste i sl.)
Asistira 10 Izvodi 1
Arnold - Chiari malformacija
Asistira 5
Ostale procedure
Infekcije
Apscesi mozga
Asistira 5 Izvodi 2
Subduralni empijem
Asistira 2 Izvodi 1
Ostale procedure
Vaskularna patologija
Kraniotomija kod operacije aneurizme
Asistira 50 Izvodi 2
Kraniotomija kod operacije AVM
Asistira 20 Izvodi 2
Kraniotomija kod operacije kavernoznog hemangioma
Asistira 10 Izvodi 2
Kraniotomija kod operacije spontanog intracerebralnog hematoma sa AVM ili aneurizmom
Asistira 10 Izvodi 1
Endovaskularna operacija aneurizme (*)
Endovaskularna operacija AVM (*)
Endovaskularna embolizacija krvnih sudova tumora
Asistira 5
Okluzivne bolesti krvnih sudova mozga - baj pas
Asistira 5
Okluzivne bolesti krvnih sudova mozga - endarterektomija karotidne arterije na vratu
Asistira 10 Izvodi 1
Evakuacija spontanog intracerebralnog hematoma
Asistira 10 Izvodi 10
Ostale procedure
Hidrocefalus (kod starijih od 16 godina)
Endoskopska fenestracija
Asistira 10
Eksterna ventrikularna drenaža
Asistira 5 Izvodi 10
Implantacija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Revizija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Ostale procedure
Patologija kičme
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - prednji pristup sa koštanim graftom
Asistira 10 Izvodi 1
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - prednji pristup bez koštanog grafta
Asistira 10 Izvodi 1
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - prednji pristup sa intraumentacijom (stabilizacijom)
Asistira 10
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - zadnji pristup (foraminotomija)
Asistira 10 Izvodi 5
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - zadnji pristup (foraminotomija) sa intrumentacijom (stabilizacijom)
Asistira 10
Cervikalna diskus hernija ili spondiloza - laminoplastika
Asistira 10 Izvodi 1
Torakalna diskus hernija
Asistira 5
Lumbalna diskus hernija ili spondiloza - operacija diska
Asistira 50 Izvodi 30
Lumbalna diskus hernija ili spondiloza - operacija diska sa instrumentacijom (stabilizacijom)
Asistira 10
Lumbalna diskus hernija ili spondiloza - laminotomija ili laminektomija
Asistira 30 Izvodi 20
Spinalni tumori - ekstraduralni
Asistira 10 Izvodi 5
Spinalni tumori - intraduralni ekstramedularni
Asistira 10 Izvodi 5
Spinalni tumori - intraduralni intramedularni
Asistira 10 Izvodi 1
Spinalni tumori - instrumentacija (stabilizacija) kod tumora pršljenova
Asistira 10
Povrede kičme - dekompresija
Asistira 10 Izvodi 5
Povrede kičme - instrumentacija (stabilizacija)
Asistira 20
Ostale procedure
Neuroalgija trigeminusa i drugih nerava
Radiofrekventna lezija Gaserovog gangliona ili injekciona lezija
Asistira 20 Izvodi 1
Mikrovaskularna dekompresija
Asistira 5
Ostale procedure
Stereotaksička i funkcionalna neurohirurgija
Stereotaksička biopsija tumora
Asistira 10 Izvodi 5
Aplikacija implantata
Asistira 5
Talamotomija, palidotomija / tehnike stimulacije
Asistira 5
Neuroablativne procedure (hordotomija, DREZ)
Asistira 10 Izvodi 1
Terapijska elektrostimulacija (periferni nerv, kičma)
Asistira 10 Izvodi 1
Implantacija pumpe za intratekalno davanje lekova
Asistira 10 Izvodi 1
Ostale procedure
Hirurgija epilepsije
Invazivne dijagnostičke procedure (implantacija dubokih elektroda, pločica)
Asistira 10 Izvodi 5
Resekcija temporalnog režnja
Asistira 10
Ekstratemporalna resekcija
Asistira 10
Ostale procedure
Povrede i oboljenja perifernih nerava
Dekompresija / transpozicija kod kompresivnih neuropatija
Asistira 30 Izvodi 10
Transplantacija perifernog nerva
Asistira 30 Izvodi 5
Direktna neurorafija
Asistira 10 Izvodi 2
Simpatektomija
Asistira 10
Reinervacija kod povreda brahijalnog pleksusa
Asistira 10
Tumori perifernih nerava
Asistira 10 Izvodi 1
Ostale procedure
Kompjuterizovano planiranje neurohirurških intervencija
Nije hirurška intervencija
Manje intervencije
Biopsija mišića
Asistira 5 Izvodi 2
Biopsija perifernog nerva
Asistira 5 Izvodi 2
Venesekcija
Asistira 5 Izvodi 5
Traheotomija
Asistira 15 Izvodi 5
Obrada površne rane
Asistira 20 Izvodi 200
Obrada duboke rane ili skalpa
Asistira 20 Izvodi 50
Uklanjanje epikranijalnog tumora
Asistira 10 Izvodi 10
Plasiranje eksterne lumbalne drenaže
Asistira 5 Izvodi 5
Ostale procedure
Intubacija
Asistira 10 Izvodi 30
Plasiranje venskog katetra kroz venu jugularis internu
Asistira 20 Izvodi 10
Plasiranje venskog katetera kroz venu subklaviju
Asistira 20 Izvodi 10
Plasiranje femoralnog katetera
Asistira 10 Izvodi 5
Dijagnostičke procedure
Lumbalna punkcija
Asistira 10 Izvodi 150
Subokcipitalna ili C1/C2 punkcija
Asistira 5 Izvodi 1
Karotidna angiografija
Asistira 5 Izvodi 5
Digitalna subtrakciona selektivna angiografija
Asistira 20 Izvodi 5
Mijelografija
Asistira 5 Izvodi 1
Intraartikularna blokada
Asistira 10 Izvodi 5
Ostale procedure
Neurohirurgija dece
Hidrocefalus i kongenitalne malformacije
Spoljašnja ventrikularna drenaža
Asistira 5 Izvodi 5
Implantacija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Revizija šanta
Asistira 20 Izvodi 20
Endoskopska fenestracija
Asistira 10 Izvodi 1
Arnold-Chiari / Dandy-Njalker malformacije
Asistira 10
Encefalocele
Asistira 10
Suturektomija jedne kranijalne suture kod kraniostenoze
Asistira 20 Izvodi 5
Komplektna kraniosinostoza / Kraniofacijalna rekonstrukcija
Asistira 10
Ostale procedure
Povrede glave i kičme
Kraniektomija (implantacija ICP monitoringa, drenaža, rezervoar)
Asistira 5 Izvodi 5
Hronični subduralni hematom / higrom
Asistira 5 Izvodi 5
Ekstraduralni hematom
Asistira 5 Izvodi 5
Akutni subduralni hematom
Asistira 5 Izvodi 5
Intracerebralni hematom
Asistira 2 Izvodi 2
Impresivni prelom lobanje
Asistira 5 Izvodi 5
Dekompresivna kraniotomija
Asistira 1 Izvodi 1
Trauma kičme
Asistira 5
Ostale procedure
Tumori mozga
Supratentorijalni tumori hemisfera mozga
Asistira 10 Izvodi 2
Supratentorijalni srednjelinijski tumori (tumori pinealne regije i III komore i lateralnih komora)
Asistira 15
Infratentorijalni tumori
Asistira 10 Izvodi 2
Tumori orbite
Asistira 5
Ostale procedure
Patologija kičmenog stuba
Meningo/meningomijelocele
Asistira 10 Izvodi 2
Tethered cord sy (Sindrom vezane medule)
Asistira 5
Tumori spinalnog kanala
Asistira 5
Spinalni dizrafizam
Asistira 5
Ostale procedure
Funkcionalna neurohirurgija
Lečenje spasticiteta
Asistira 5
Hirurško lečenje epilepsije kod dece
Asistira 2
Ostale procedure
Manje intervencije
Biopsija mišića (*)
Biopsija nerva (*)
Venesekcija (*)
Traheotomija
Asistira 5 Izvodi 1
Obrada površne rane
Asistira 10 Izvodi 10
Obrada duboke rane ili skalpa
Asistira 10 Izvodi 10
Epikranijalni tumor (*)
Plasiranje eksterne lumbalne drenaže (*)
Ostale procedure
Ostale intervencije
Intubacija
Asistira 10 Izvodi 10
Plasiranje centralnog venskog katetera jugularnog (*)
Plasiranje centralnog venskog katetera subklavije (*)
Plasiranje femoralnog katetera (*)
Dijagnostičke procedure
Lumbalna punkcija
Asistira 10 Izvodi 10
Subokcipitalna ili C1/C2 punkcija (*)
Angiografija (*)
Mijelografija (*)
Intraartikularna blokada (*)
(*) OVE PROCEDURE NISU OBAVEZNE, DOBRO JE AKO IH JE SPECIJALIZANT URADIO (UGLAVNOM SE ODNOSE NA POSTUPKE KOD DECE)
(**) NAVEDENI BROJEVI PORED SVAKE HIRURŠKE INTERVENCIJE ILI DIJAGNOSTIČKO - TERAPIJSKE PROCEDURE SU MINIMUM KOJI SPECIJALIZANT MORA DA URADI TOKOM SPECIJALIZACIJE DA BI STEKAO PRAVO IZLASKA NA SPECIJALISTIČKI ISPIT IZ NEUROHIRURGIJE. BROJEVI SE ODNOSE NA UKUPNO TRAJANjE SPECIJALIZACIJE, BEZ OBZIRA NA TO KOJE VEŠTINE JE SPECIJALIZANT DUŽAN DA SAVLADA NA KOJOJ GODINI SPECIJALIZACIJE.
(***) PROBLEM ĆE PREDSTAVLjATI STEREOTAKSIČKE I FUNKCIONALNE PROCEDURE, JER INSTITUT ZA NEUROHIRURGIJU NEMA ODGOVARAJUĆU OPREMU, PA SE PREKO MINISTARSTAVA MORA HITNO TRAŽITI NABAVKA OPREME ZA STEREOTAKSIJU. BEZ VEŠTINA FUKCIONALNE I STEREOTAKSIČKE NEUROHIRURGIJE NAŠA SPECIJALIZACIJA SE JEDNOSTAVNO NEĆE PRIZNAVATI U ZEMLjAMA EVROPSKE UNIJE IAKO PREDVIĐENI PLAN INTERVENCIJA NA KOJIM UČESTVUJE SPECIJALIZANT ZNATNO PREMAŠUJE EVROPSKE STANDARDE.
(****) ZBOG MALOG BROJA SPECIJALIZANATA (JEDAN DO DVA GODIŠNjE MAKSIMUM) DVOSEMESTRALNA NASTAVA NEĆE BITI ORGANIZOVANA PO SADAŠNjEM PRINCIPU PREDAVANjA, VEĆ ĆE TEORETSKO OBRAZOVANjE SPECIJALIZANATA UGLAVNOM BITI KROZ RAD SA MENTOROM, ANALIZU LITERATURE PREMA ODREĐENOJ PROBLEMATICI I PRIPREMU TEMATSKIH SEMINARA, OBAVEZNOG OBJAVLjIVANjA ČLANAKA U DOMAĆIM I STRANIM ČASOPISIMA I OBAVEZNOG IZLAGANjA STRUČNIH RADOVA BAR NA DVA DOMAĆA ILI MEĐUNARODNA KONGRESA. SPECIJALIZANTI KOJI POKAŽU POSEBAN INTERES ZA EKSPERIMENTALNO ISTRAŽIVANjE BIĆE NA POSLEDNjOJ GODINI SPECIJALIZACIJE UPUĆENI U ODGOVARAJUĆE BAZIČNE INSTITUTE SA ODGOVARAJUĆIM PROGRAMOM ILI PROJEKTOM.
PROGRAM SPECIJALIZACIJE PO GODINAMA
SPECIJALISTIČKOG STAŽA
PRIPREMNA GODINA
Tokom pripremne godine kandidat za specijalizaciju iz neurohirurgije radi u Institutu za neurohirurgiju, s tim što na odeljenju traumatologije provodi 4 meseca, kao i u odeljenju intenzivne nege i terapije, a ostala četiri meseca na ostalim odeljenjima instituta.
Kandidat treba u ovoj prvoj godini da savlada sledeće postupke:
Pregled pacijenta (sve vrste neurohirurške patologije)
Asistira: 10 Izvodi: 500
Vođenje istorija bolesti i ostale dokumentacije
Asistira: 10 Izvodi: 500
Previjanje bolesnika
Asistira: 10 Izvodi: 300
Lumbalna punkcija
Asistira: 10 Izvodi: 20
Pregled i terapija bolesnika sa poremećenim stanjem svesti
Asistira: 10 Izvodi: 100
Učestvuje u pregledu hitnih slučajeva u neurohirurškoj ambulanti Urgnetnog centra
Asistira: 20 Izvodi: 300
Medikamentozna terapija intrakranijalne hipertenzije
Asistira: 10 Izvodi: 100
Obrada rane poglavine različite veličine
Asistira: 10 Izvodi: 50
Punkcija epikranijalnih hematoma
Asistira: 5 Izvodi: 5
Preoperativna priprema pacijenta za neurohiruršku intervenciju
Asistira: 10 Izvodi: 50
Upoznavanje opreme i instrumentarijuma za klasičnu i mikrohiruršku operativnu tehniku
Izvodi: 20
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 30
Kompletna obrada hitno primljenih pacijenata
Asistira: 20 Izvodi: 200
Tumačenje nalaza hitne neuroradiološke dijagnostike
Asistira: 20 Izvodi: 200
Priprema operacionog polja
Asistira: 10 Izvodi: 100
(*) Navedeni brojevi se odnose samo na ovu pripremnu godinu.
Pred početak prve godine specijalizacije a na kraju pripremne godine specijalizant polaže kolokvijum iz NEUROANATOMIJE i NEUROFIZIOLOGIJE SA NEUROFARMAKOLOGIJOM (kolokvijum se polaže u vidu testa, ukoliko kndidat ima 90% tačnih odgovora i više ne polaže usmeni deo kolokvijuma, a ukoliko ima manje od 90% polaže usmeni deo kod članova komisije koja se satoji iz tri neurohirurga) .
I GODINA
Prva godina specijalizacije iz neurohirurgije je planirana za upoznavanje kandidata sa srodnim hirurškim i neurološkim disciplinama. Cilj je ovladavanje onim veštinama koje će kandidatu biti potrebne u svakodnevnoj neurohirurškoj praksi.
OPŠTA HIRURGIJA - ABDOMINALNA HIRURGIJA (dve nedelje)
Laparotomija
Asistira 10 Izvodi 5
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
OPŠTA HIRURGIJA - ENDOKRINA I ONKOLOŠKA HIRURGIJA (dve nedelje)
Disekcija vrata kod tumora štitne žlezde
Asistira 5 Izvodi 1
Operacija tumora vrata
Asistira 5 Izvodi 1
OPŠTA HIRURGIJA - GRUDNA HIRURIJA (dve nedelje)
Torakalna drenaža pneumotoraksa
Asistira 5 Izvodi 3
Torakalna drenaža pleuralnog izliva
Asistira 5 Izvodi 3
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
VASKULARNA HIRURGIJA - mesec dana
Karotidna endarterektomija
Asistira 10 Izvodi 1
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 3
NEUROLOGIJA - (tri meseca)
Neurologija odraslih - dva meseca
Detaljan neurološki pregled pacijenata sa različitim bolestima centralnog i perifernog nervnog sistema (degenerativne, neuromuskulature, vaskularne)
Asistira 10 Izvodi 60
Doppler - sonografija magistralnih sudova vrata
Asistira: 5
Transkranijalna Doppler - sonografija
Asistira: 5
Imunološki pregled likvora - tumačenje nalaza
Asistira 5 Izvodi 1
EEG
Asistira: 10
Elektromiografija (EMG)
Asistira: 10
Elektroneurografija (ENG)
Asistira: 10
Evocirani potencijali (vizuelni, auditivni, somatosenzorni, motorni, kognitivni)
Asistira: 5
Scintigrafija mozga (indikacije i tumačenje nalaza)
Asistira: 5
SPECT (indikacije i tumačenje nalaza)
Asistira: 5
Priprema neuroloških seminara
Asistira: 6 Izvodi 2
Neuropsihološko testiranje
Asistira: 5
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 4
Neurologija dece - mesec dana
Deljan neurološki pregled male i odrasle dece
Asistira 10 Izvodi 30
Ultrazvučni pregled glave
Asistira: 10
EEG (osobenostri izvođenja i tumačenje u razvojnom periodu)
Asistira: 5
EMG/ENG (osobenosti u razvojnom periodu)
Asistira: 5
Evocirani potencijali (osobenosti u razvojnom periodu)
Asistira: 5
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
Do kraja 6. meseca prve godine specijalizacije kandidat polaže kolokvijum iz NEUROLOGIJE kod zaduženog mentora - neurologa.
NEURORADIOLOGIJA - 2 meseca
Tokom neuroradiološkog kruženja specijalizant treba da savlada osnove neuroradiološke dijagnostike. Mora znati način izvođenja odgovarajućih nativnih radiografija glave i kičme (položaj pacijenta u odnosu na rentgensku cev i ugao pod kojom zraci ulaze na traženi predeo koji treba snimiti) . Kandidat se upoznaje sa fizičkim osnovama kompjuterizovane tomografije i nuklearne magntne rezonance, a učestvuje aktivno u angiografskim pregledima.
- RTG snimci lobanje u dva pravca
- RTG snimak turskog sedla
- RTG snimak paranazalnih šupljina
- RTG snimak lobanje po Tonjne
- RTG snimak baze lobanje
- RTG snimak piramida po Steinvers-u
- RTG snimak mastoida po Schuler-u
- RTG temporomandibularnih zglobova
- RTG snimak zigomatične kosti
- RTG snimak orbite i kostiju lica
- RTG snimak optičkih kanala
- RTG snimak nosne kosti
- RTG snimak mandibule
- RTG snimci cervikalnog dela kičmenog stuba dva pravca
- RTG snimci torakalnog dela kičmenog stuba dva pravca
- RTG snimci lumbosakralnog dela kičmenog stuba dva pravca
- RTG pluća u dva pravca
- RTG karlice sa kukovima
- Lumbalna mijelografija i radikulografija
- Subokcipitalna mijelografija
- CT glave bez i sa kontrastom - standardni
- CT sa dvojim kontrastom (*)
- CT kostiju baze lobanje
- CT angiografija
- CT selarne regije
- CT zadnje loanjske jame
- MRI mozga bez i sa kontrastom - standardne sekvence
- MRI mozga - posebne sekvence
- MRI mozga - spektrokopija
- MRI floumetrija
- MRI kičmenog stuba i kičmene moždine
- MRI perifernih nerava
- Karotidna angiografija
Asistira: 5 Izvodi 5
- Digitalna subtrakciona selektivna angiografija
Asistira: 20 Izvodi 5
(*) Brojevi namerno nisu navođeni, jer kandidat sve vreme specijalizacije koristi navedene radiografske, CT i MRI metode, pa je minimalni broj snimaka koje treba da savlada besmisleno navoditi.
OFTALMOLOGIJA - 2 nedelje
Direktna oftalmoskopija
Asistira 10 Izvodi 20
Obrada laceracije kapka i vežnjače
Asistira 10 Izvodi 10
Određivanje oštrine vida
Asistira 10 Izvodi 10
Tumačenje nalaza kompjuterizovano određenog vidnog polja
Asistira 10 Izvodi 5
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
OTORINOLARINGOLOGIJA - 2 nedelje
Obrada laceracije ušne školjke
Asistira 3 Izvodi 1
Lečenje otitis eksterne
Asistira 3 Izvodi 1
Traheotomija
Asistira 3 Izvodi 1
Prednja tamponada kod epistakse
Asistira 3 Izvodi 1
Zadnja temponada kod epistakse
Asistira 3 Izvodi 1
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
MAKSILOFACIJALNA HIRURGIJA - 2 nedelje
Obrada rana usne i lica
Asistira 5 Izvodi 10
Transsfenoidalni pristup bazi lobanje
Asistira 3
Pristup tumorima prednjeg sprata baze lobanje
Asistira 2
Pristup tumorima srednjeg sprata baze lobanje
Asistira 2
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
ORTOPEDIJA - 2 nedelje
Uzimanje transplantata kosti
Asistira 3 Izvodi 1
Sutura tetive i mišića
Asistira 3 Izvodi 1
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
PLASTIČNA I REKONSTRUKTIVNA HIRURGIJA - 2 nedelje
Primarna i sekundarna obrada rane sa defektom kože poglavine
Asistira 5 Izvodi 2
Ekscizija malignih i benignih tumora kože i potkožnog tkiva
Asistira: 5 Izvodi: 5
Planiranje kožnih režnjeva na poglavini i licu
Asistira 5
Mikrovaskularni režanj
Asistira: 1
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
ANESTEZIJA I INTENZIVNA TERAPIJA - 2 meseca
Intubacija odraslih pacijenata
Asistira 10 Izvodi 30
Intubacija dece
Asistira 10 Izvodi 10
Plasiranje venskog katetra kroz venu jugularis internu
Asistira 20 Izvodi 10
Plasiranje venskog katetera kroz venu subklaviju
Asistira 20 Izvodi 10
Plasiranje femoralnog katetera
Asistira 10 Izvodi 5
Održavanje homeostaze kod pacijenata poremećenog stanja svesti
Asistira 10 Izvodi 50
Veštačka ventilacija pacijenta (podešavanje parametara na respiratoru)
Asistira 20 Izvodi 30
Ishrana pacijenata sa poremećenim stanjem svesti
Asistira 30 Izvodi 10
Uvod u anesteziju
Asistira 20 Izvodi 10
Anestezije kod operacija na velikom mozgu
Asistira 10
Anestezije kod operacija na malom mozgu (sedeći i ležeći položaj)
Asistira 10
Aanestezije kod operacija na kičmi
Asistira 10
Anestezija kod operacija na perifernim nervima
Asistira 10
Regionalna anestezija
Asistira 10
Periduralna anestezija
Asistira 5
Rad u okviru dežurne ekipe
Izvodi 2
(*) SVI NAVEDENI BROJEVI SE ODNOSE NA PERIOD KOJI KANDIDAT PROVODI U OKVIRU ODGOVARAJUĆE USTANOVE.
Do isteka 12. meseca prve godine specijalizacije kandidat polaže kolokvijum iz NEUROANESTEZIJE i NEURORADIOLOGIJE kod mentora - anesteziologa i radiologa.
II GODINA
Urgentni centar - neurohirurško "E" odeljenje - 6 meseci
Intenzivna nega Instituta za neurohirurgiju - 6 meseci
Tokom ove godine specijalizant mora biti osposobljen da samostalno uz eventualnu kontrolu izvede sledeće intervencije:
- Lumbalna punkcija, plasiranje lumbalne eksterne drenaže
- Obrade rana različitih dimenzija i dubine
- Zbrinjavanje postoperativnih rana
- Kraniektomije kod hroničnog subduralnog hematoma ili plasiranja eksterne ventrikularne drenaže, odnosno ICP monitoringa
- Kraniotomija supratentorijalna
- Zatvaranje nakon kraniotomije
- Biopsija mišića i nerva
- Evakuacija ekstraduralnog hematoma i aktunog subduralnog hematoma
- Plastika lobanje
- Impresivni nekomplikovani prelom lobanje
- Lumbalna diskektomija - asistira
Do kraja druge godine specijalizant mora položiti kolokvijum iz NEUROTRAUMATOLOGIJE
Na kraju ove godine mentori rade procenu sposobnosti kandidata po intervencijama i veštinama kao što je gore navedeno i proveravaju vođenje Dnevnika operacija. Mentor svojim potpisom garantuje da je kandidat uneo tačne podatke u dnevnik.
III GODINA
Specijalizant provodi vreme na 2 klinička odeljenja u trajanju od po 6 meseci.
Tokom ove godine specijalizant mora biti osposobljen da samostalno uz eventualnu kontrolu izvede pored gore već navedenih, sledeće intervencije:
- Lumbalna diskektomija
- Intracerebralni hematom, spontani i traumatski
- Kraniotomija zadnje jame i baze lobanje
- Operacija površnih meningeoma i glioma
- Implantacija i revizija šantova
- Lumbalna i torakalna laminotomija
- Operacije ekstraduralnih tumora kičme
Tokom godine kandidat polaže kolokvijume iz HIRURGIJE SUPRATENTORIJALNIH TUMORA i HIRURGIJE INFRATENTORIJALNIH TUMORA BAZE LOBANjE, kao i HIRURGIJE KIČMENE MOŽDINE I KIČMENOG KANALA kod zaduženih nastavnika.
U toku ove godine specijalizacije kandidat treba da na domaćem ili međunarodnom stručnom sastanku ili kongresu izloži jedan rad.
Na kraju godine mentori rade procenu sposobnosti kandidata po intervencijama i veštinama kao što je gore navedeno i proveravaju vođenje Dnevnika operacija. Mentor svojim potpisom garantuje da je kandidat uneo tačne podatke u dnevnik.
IV GODINA
Dečije "B" odeljenje Instituta za neurohirurgiju - 8 meseci
Odeljenje "A" - 4 meseca
Ova godina specijalizacije je posebno posvećena pedijatrijskog i funkcionalnoj neurohirurgiji, pored povećanja znanja u operacijama i veštinama koje su navedene u prethodnim godinama.
Tokom ove godine specijalizant mora biti osposobljen da samostalno uz eventualnu kontrolu izvede pored gore već navedenih, sledeće intervencije:
- Operacije kompresivnih neuropatija
- Direktna sutura nerva
- Nervna transplantacija
- Evakuacija cerebelarnog hematoma
- Operacija cističnih intraaksijalnih tumora cerebeluma bez infiltracije moždanog stabla
- Operacija cervikalne i lumbalne spinalne stenoze
- Operacija ekstramedularnog intraduralnog tumora
- Stereotaksična biopsija tumora
- Implantacija dubokih elektroda kod epilepsije
- Implantacija katetera ze lečenje bola i spasticiteta
- Operacije površnih supratentorijalnih metastaza
- Suturektomija jedne suture kod kraniostenoze
- Operacija meningocele
- Endoskopske intervencije - asistira
Specijalizant polaže tokom ove godine kolokvijume iz (1) HIRURGIJE KRANIOCEREBRALNIH I KRANIOSPINALNIH KONGENITALNIH ANOMALIJA I HIDROCEFALUSA, (2) HIRURGIJE POVREDA I OBOLjENjA PERIFERNIH NERAVA i (3) HIRURGIJE BOLA, EPILEPSIJE I STEREOTAKSIČNE HIRURGIJE kod zaduženih nastavnika.
Tokom ove godine specijalizant je dužan da učestvujući u nekom od kliničkih istraživanja objavi 1 rad u domaćem ili stranom časopisu kao prvi autor i da bude koautor u jednom radu takođe objavljenom u časopisu u celini.
Na kraju godine mentori rade procenu sposobnosti kandidata po intervencijama i veštinama kao što je gore navedeno i proveravaju vođenje Dnevnika operacija. Mentor svojim potpisom garantuje da je kandidat uneo tačne podatke u dnevnik.
V GODINA
Neuroortopedija - 4 meseca
Klinička neurohirurgija - 8 meseci
Peta godina specijalizacije je planirana za hirurgiju kičmenog stuba (tumori, deformiteti, degenerativne bolesti) kod koje je neophodna stabilizacija istog, odnosno instrumentacija. Specijalizant provodi 4 meseca u Spinalnom centru n Banjici, gde je upoznaje sa elementima instrumentacije. Ostatak pete godine je planiran za vaskularnu neurohirurgiju - operacije intrakranijalnih aneurizmi i arteriovenskih malformacija.
Tokom ove godine specijalizant mora biti osposobljen da samostalno uz eventualnu kontrolu izvede pored gore već navedenih, sledeće intervencije:
- Ekstraforaminalna lumbalna diskektomija
- Prednji i zadnji pristup cervikalnom delu kičmenog stuba
- Cervikalna instrumentacija
- Torakolumbalna intrumentacija
- Operacija spontanog intracerebralnog hematoma uzrokovanog manjom AVM
- Operacija spontanog intracerebralnog hematoma uzrokovanog aneurizmom na prednjoj komunikantnoj ili srednjoj moždanoj arteriji.
- Operacije infratentorijalnih metastaza
- Operacije površnih kavernoma
Specijalizant polaže kolokvijume iz (1) HIRURGIJE KIČMENOG STUBA (dva ispitivača, ortoped i neurohirurg), (2) HIRURGIJE INTRAKRANIJALNIH ANEURIZMI, LEČENjE SUBARAHNOIDALNE SPONTANE HEMORAGIJE i (3) HIRURGIJE SUPRATENTORIJALNIH I INFRATENTPRIJALNIH AVM.
Kandidat je dužan ove godine da kao prvi autor objavi jedan rad u domaćem ili inostranom časopisu, kao i da referiše jedan rad na domaćem (međunarodnom) stručnom sastanku ili kongresu.
Na kraju godine mentori rade procenu sposobnosti kandidata po intervencijama i veštinama kao što je gore navedeno i proveravaju vođenje Dnevnika operacija. Mentor svojim potpisom garantuje da je kandidat uneo tačne podatke u dnevnik.
VI GODINA
Klinička neurohirurgija - 6 meseci
Neuropatologija - mesec dana
Neuroonkologija - 1 mesec
Kliničko istraživanje ili rad u laboratoriji - 4 meseca
Završna godina specijalizacije je planirana za upoznavanje kandidata sa savremenim principima neuroonkološke terapije, za sticanje veće sigurnosti u izvršavanju naučenih operacija, pripremu specijalističkog ispita i učestvovanje u kliničkom istraživanju.
Tokom ove godine specijalizant mora biti osposobljen da samostalno uz eventualnu kontrolu izvede pored gore već navedenih, sledeće intervencije:
- Operacije supraselarnih tumora (kraniofaringeomi, meningeomi)
- Operacije tumora zadnje lobanjske jame
- Operacije površnih AVM i kavernoma
- Operacije kraniocervikalnih kongenitalnih anomalija
- Transsfenoidalni pristup selarnoj regiji
- Operacije manjih aneurizmi
Specijalizant do 6. meseca ove godine polaže kolokvijum iz NEUROONKOLOGIJE SA NEUROPATOLOGIJOM kod zaduženih nastavnika (patolog, neurohirurg i radiolog) . Nakon toga sprema specijalistički ispit i učestvuje u kliničkom istraživanju, ili projektu.
24. Plastična, rekonstruktivna i estetska hirurgija
(60 meseci)
Cilj i namena specijalizacije
Cilj i namena specijalizacije iz Plastične, rekonstruktivne i estetske hirurgije jeste teorijska i praktična edukacija u smislu formiranje profila Plastičnog, rekonstruktivnog i estetskog hirurga.
Specijalizacija Plastične, rekonstruktivne i estetske hirurgije traje 5 godina.
Glavne discipline specijalizacije iz Plastične, rekonstruktivne i estetske hirurgije i njihovo trajanje:
Dvosemestralna nastava - 9 meseci
Plastična, rekonstruktivna i estetska hirurgije - 33 meseca
Opšta hirurgija - 10 meseci i to:
- urgentna hirurgija - 4 meseca
- abdominalna hirurgija - 5 meseci
- vaskularna hirurgija - 1 mesec
Ortopedija - 1 mesec
Traumatologija - 2 meseca
Anesteziologija sa reanimatologijom - 15 dana
Transfuziologija - 15 dana
Mikrohirurgija - 1 mesec
Neurohirurgija - 1 mesec
Maksilofacijalna hirurgija - 1 mesec
Fizikalna medicina i rehabilitacija - 1 mesec
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 8 kolokvijuma:
1. Osnovi plastične hirurgije
2. Tumori
3. Rekonstruktivna hirurgija
4. Opekotine
5. Hirurgija šake
6. Urođene anomalije
7. Anestezija u plastičnoj hirurgiji
8. Estetska hirurgija
PROGRAM SPECIJALIZACIJE PO OBLASTIMA
I VEŠTINAMA
Oblast: (AR) Anesteziologija sa reanimatologijom
Veština: (125) Punkcija i plasiranje perifernog venskog katetera
Izvodi: 10
Veština: (126) Punkcija i plasiranje centralnog venskog katetera
Izvodi: 10
Veština: (127) Merenje centralnog venskog pritiska
Izvodi: 10
Veština: (128) Endotrahealna intubacija
Izvodi: 10
Veština: (129) Veštačko disanje - manuelne i insuflacione metode
Izvodi: 10
Oblast: (DK) Druga kategorija
Veština: (11) Uzimanje transplatata kosti, fascije,tetive, hrskavice, nerva
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (12) Rekonstrukcija Većih kožnih defekata (transplantacijom kože, režnjevima)
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (13) Ekscizija opekotinskih rana viših od 5% (tangencijalne ekscizije, dermoabrazija, sukces.hir.nekrektomije)
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (14) Rešavanje dezmogenih kontaktura "Z" plastikom, režnjevima, kožnim transpl.
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Veština: (15) Rekonstrukcija funkcionalnih regija autotransplantacijom kože
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Veština: (16) Korekcija otapostaze
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (17) Manje korektivne operacije kapaka, nosa, usni i aurikula
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (18) Rekonstrukcija parcijalnih defekata nosa, usni, aurikula i kapaka
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (19) Tamponada nosa (prednja i zadnja)
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Veština: (20) Traheostomija
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (21) Dupuytrenova kontraktura
Gleda: 25 Asistira: 20 Izvodi: 5 Ostalo: 25
Veština: (22) Tendorafija
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Veština: (23) Hirurško lečenje dekubitalnih ulcera
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Veština: (24) Augmentaciona mamoplastika, mastopeksija, ginekomastija
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Veština: (25) Sindaktilija, anularne strukture
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (26) Cirkumcizija i frenulotomija
Gleda: 15 Asistira: 10 Izvodi: 5 Ostalo: 15
Oblast: (DN) Dvosemestralna nastava (9m 0d)
Veština: (1) Dvosemestralna nastava
Oblast: (FM) Fizikalna medicina
Veština: (118) Testovi pri oštećenju perifernih nerava
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 2
Veština: (119) Interpretacija EMG nalaza
Gleda: 10
Veština: (120) Primena elektroterapijskih procedura
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (121) Radna terapija
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (122) Primena hidroterapijskih procedura
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (123) Kinezi terapija
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (124) Primena fizičkih agenasa (parafin)
Gleda: 5 Asistira: 5
Oblast: (MH) Maksilofacijalna hirurgija
Veština: (113) Disekcija Vrata
Izvodi: 2
Veština: (114) Repozicija i imobilizacija frakture mandibule
Izvodi: 2
Veština: (115) Repozicija i imobilizacija frakture ma-
džile
Izvodi: 2
Veština: (116) Obrada rane na licu
Izvodi: 5
Veština: (117) Hirurško lečenje infekcija na vratu
Izvodi: 2
Oblast: (MK) Mikrohirurgija
Veština: (118) Upoznavanje sa elementima mehanizma tehnike (Vežbe na mikroskopu i rad sa mikroskopom i rad sa mikrohirurškim instrumen.)
Gleda: 5
Veština: (119) Rekonstrukcija živca pod mirkoskopom
Gleda: 5
Veština: (120) Vaskularizacija anastomoze (arterijska i venska)
Gleda: 5
Veština: (121) Podizanje mikrovaskularnog slobodnog režnja i njegovo postavljanje (mišićni i mišićno-kožni)
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (122) Monitoring mikrovaskularnog režnja
Gleda: 5
Veština: (123) Osnovni principi remplantacije amputiranih delova tela
Gleda: 5
Oblast: (NH) Neurohirurgije
Veština: (109) Kraniotomija
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (110) Trepanacija lobanje
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (111) Obrada rane na poblanini
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (112) Kranioplastika
Gleda: 5 Asistira: 5
Oblast: (OH) Opšta hirurgija - abdominalna hirurgija
Veština: (50) Strumektomija
Gleda: 5
Veština: (51) Totalna tireoidektomija sa identifikacijom n. rekurensa
Asistira: 2
Veština: (52) Rekonstrukcija jednjaka
Gleda: 5
Veština: (53) Punkcija toraksa
Izvodi: 2
Veština: (54) Drenaža toraksa
Izvodi: 3
Veština: (55) Torakotomija
Izvodi: 2
Veština: (56) Skopija i grafija grudnog koša
Izvodi: 5
Veština: (57) Herniektomija
Izvodi: 20
Veština: (58) Operacija pilonidalnog sinusa
Izvodi: 5
Veština: (59) Plastika trbušnog zida kod ventralnih hernija
Izvodi: 2
Veština: (60) Plastika kod umbilikalnih hernija
Izvodi: 2
Veština: (61) Odstranjivanje benignih lezija kože i potkožnog tkiva
Izvodi: 10
Veština: (62) Obrada lacerokontuznih rana
Izvodi: 10
Veština: (63) Ablacija nokatne ploče
Izvodi: 5
Veština: (64) Ekcizija nokatne ploče sa matriksom
Izvodi: 5
Veština: (65) Plastika zbog femoralne hernije
Asistira: 2
Veština: (66) Plastika zbog recidivantnih Ventralnih hernija
Asistira: 2
Veština: (67) Sekundarna sutura trbušnog zida zbog dehiscencije
Asistira: 2
Veština: (68) Drenaža retroperitonealnih ili intraabdominalnih abscesa
Asistira: 2
Veština: (69) Šav manjih krvnih sudova zbog povrede
Asistira: 2
Veština: (70) By pass graft autovenski ili sintetski
Gleda: 2
Veština: (71) Arterio-venska fistula radi dijalize
Asistira: 3
Veština: (72) Mastektomija
Izvodi: 5
Veština: (73) Ekstirpacija benignih lezija dojki
Izvodi: 5
Veština: (74) Cirkumcizija
Izvodi: 2
Veština: (75) Eksploracija skrotuma
Izvodi: 2
Veština: (76) Resekcija želuca
Izvodi: 5
Veština: (77) Gastroentero anastemoza
Izvodi: 3
Veština: (78) Resekcija tankog creva sa anastomozom
Asistira: 5
Veština: (79) Enteroliza i enteropeksija
Gleda: 2
Veština: (80) Splenektomija
Asistira: 2
Veština: (81) Jejunostomija
Izvodi: 2
Veština: (82) Dezaansomoza gastroduodenalis sa rekonstrukcijom
Gleda: 2
Veština: (83) Vagatomija: trunkalna, selektivna, supraselektivna
Gleda: 2
Veština: (84) Gastrektomija
Gleda: 3
Oblast: (OT) Ortopedija i traumatologija
Veština: (85) Rukovanje rendgen aparatom u sali
Izvodi: 5
Veština: (86) Skeletna ekstenzija
Izvodi: 3
Veština: (87) Funkcionalni gips
Izvodi: 5
Veština: (88) Punkcija zgloba
Izvodi: 2
Veština: (89) Repozicija frakture radijusa na tipičnom mestu
Izvodi: 2
Veština: (90) Osteosinteza femura
Izvodi: 1
Veština: (91) Sekvestrektomija
Izvodi: 1
Veština: (92) Hirurška obrada rane
Izvodi: 5
Veština: (93) Amputacija ekstremiteta
Izvodi: 2
Veština: (94) Biopsija kosti
Gleda: 5 Asistira: 3
Veština: (95) Resekcija kosti
Gleda: 5 Asistira: 3
Veština: (96) Sekvestrektomija i kiretaža kosti
Asistira: 3 Izvodi: 2
Veština: (97) Osteoplastika
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (98) Pripcipi elongacije ekstremiteta po Ilizarovu
Gleda: 5 Asistira: 5
Veština: (99) Hirurško lečenje preloma kostiju šake
Gleda: 2 Asistira: 3 Izvodi: 1
Veština: (100) Priprema patrljaka za protetisanje
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 2
Veština: (101) Praćenje izrade svih oblika proteza i njihovih ležišta
Gleda: 10
Veština: (102) Praćenje adaptacije na ortopetska pomagala
Gleda: 10
Veština: (103) Aplikacija elektronskih proteza
Gleda: 2
Oblast: (OU) Opšta hirurgija - urgentna
Veština: (130) Intravenska punkcija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (131) Intravenska kanulacija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (132) Instaliranje seta za merenje CVP
Gleda: 1 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (133) Endotrahealna intubacija
Gleda: 5 Asistira: 10 Izvodi: 5
Veština: (134) Tehnika arteficijalne ventilacije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (135) Uvođenje nazogastrične sonde
Gleda: 1 Asistira: 3 Izvodi: 5
Veština: (136) Nazotrahealna i orotrahealna aspiracija
Gleda: 1 Asistira: 3 Izvodi: 5
Veština: (137) Kataterizacija mokraćne bešike
Gleda: 2 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (138) Pleuralna punkcija
Gleda: 2 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (139) Izvođenje blokova prifernih nerava
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (140) Priprema i prpoera defibliratora
Gleda: 4 Asistira: 5 Izvodi: 5
Veština: (141) Kardiopulmonalna reanimacija
Gleda: 20 Asistira: 20 Izvodi: 20
Veština: (142) Akutni abdomen - pregled, dijagnoza i zbrinjaVanje
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (143) ZbrinjaVanje poVreda abdomena
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Veština: (144) Variksi ezofagusa - hemostaza balonom
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 1
Veština: (145) Sekundarna sutura trbušnog zida zbog dehiscencije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 1
Veština: (146) Obrada lacerokontuznih rana
Gleda: 5 Asistira: 10 Izvodi: 10
Oblast: (OV) Opšta hirurgija - Vaskularna hirurgija
Veština: (147) Ekstirpacija v.safene
Izbodi: 5
Veština: (148) Amputacija ekstremiteta zbog vaskularnih oboljenja
Izbodi: 2
Veština: (149) Šav manjih krvnih sudova zbog povrede
Asistira: 2
Veština: (150) By pass graft autovenski ili sintetski
Gleda: 2
Veština: (151) Resekcija aneurizma abdominalne aorte
Gleda: 2
Veština: (152) Arterio-venska fistula radi dijaliza
Asistira: 3
Oblast: (PK) Prva kategorija
Veština: (1) Obrada opekotinskih rana (primarna i sekundarna)
Gleda: 90 Asistira: 60 Izbodi: 30 Ostalo: 90
Veština: (2) Depresivne incizije u opekotina,elektrokucija
Gleda: 15 Asistira: 10 Izbodi: 2 Ostalo: 15
Veština: (3) SVe metode ekscizije opekotina i nekroza do 5%
Gleda: 30 Asistira: 20 Izbodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (4) Ablacija kožnih transplantata svih debljina
Gleda: 90 Asistira: 60 Izbodi: 30 Ostalo: 90
Veština: (5) Transplantacija kože
Gleda: 45 Asistira: 30 Izbodi: 15 Ostalo: 45
Veština: (6) Korekcija manjih ožiljaka (ekscizija,autotransplantacija kože,"Z"plastika manji režnjei)
Gleda: 90 Asistira: 60 Izbodi: 30 Ostalo: 90
Veština: (7) Primarna i sekundarna obrada rane sa ili bez defekta kože
Gleda: 60 Asistira: 40 Izbodi: 20 Ostalo: 60
Veština: (8) Ekscizija malignih i benignih tumora kože i potkožnog tkiva
Gleda: 150 Asistira: 100 Izbodi: 50 Ostalo: 150
Veština: (9) Rekonstrukcija manjih defekata kože lokalnim kožnim režnjevima u nefunkcionalnim regijama
Gleda: 30 Asistira: 20 Izbodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (10) Osnovni postupci pri reanimaciji plasiranje Venskih katetera, venesekcija, plasiranje katetera i sondi
Gleda: 60 Asistira: 40 Izbodi: 20 Ostalo: 60
Oblast: (TF) Transfuziologija
Veština: (104) Klinički i laboratorijski pregledi davalaca krvi
Gleda: 10 Asistira: 20 Izvodi: 70
Veština: (106) Delimično deplazmatisana krv
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 6
Veština: (107) Zamrznuta sveža plazma
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 6
Veština: (108) Reanimacija-postoperativni tretman u hirurgiji
Gleda: 10
Veština: (109) Eksangvini transfuzije i perinatalna zaštita, prevencija RH imunizacije
Gleda: 5
Oblast: (TK) Treća kategorija
Veština: (27) Totalna rekonstrukcija nosa,usni, kapaka i auricula
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (28) Veći tumori vrata, glave i kraniofacijalne regije
Gleda: 10 Asistira: 10 Ostalo: 10
Veština: (29) Složeni traumatski defekti glave
Gleda: 10 Asistira: 10 Ostalo: 10
Veština: (30) Desekcija vrata, aksile i ingvinuma
Gleda: 12 Asistira: 10 Izvodi: 2 Ostalo: 12
Veština: (31) Parotidektomija (parcijalna i totalna)
Gleda: 12 Asistira: 10 Izvodi: 2 Ostalo: 12
Veština: (32) Rekonstruktivne operacije upotrebom arterijalnih režnjeva
Gleda: 20 Asistira: 15 Izvodi: 5 Ostalo: 20
Veština: (33) Rekonstruktivne operacije upotrebom miokutanih, fasciokutanih
i kompozit režnjeva
Gleda: 5 Asistira: 5 Ostalo: 5
Veština: (34) Rekonstruktivne operacije upotrebom slobodnih režnjeva
Gleda: 5 Asistira: 5 Ostalo: 5
Veština: (35) Funkcionalna rekonstrukcija ekstremiteta
Gleda: 13 Asistira: 10 Izvodi: 3 Ostalo: 13
Veština: (36) Mikrohirurška tehnika: -Vaskularna anastomoza;-neuroanastomoza
Gleda: 30 Asistira: 20 Izvodi: 10 Ostalo: 30
Veština: (37) Rascepi primarnog i sekundarnog palatuma
Gleda: 13 Asistira: 10 Izvodi: 3 Ostalo: 13
Veština: (38) Hipospadije, epispadije i ekstrofije
Gleda: 5 Asistira: 5 Ostalo: 5
Veština: (39) Sekundarne korekcije kongenitalnih anamalija
Gleda: 5 Asistira: 5 Ostalo: 5
Veština: (40) Neuroplastika perifernih nerava
Gleda: 5 Asistira: 5 Ostalo: 5
Veština: (41) Ritidoplastika
Gleda: 5 Asistira: 5 Ostalo: 5
Veština: (42) Redukciona mamoplastika
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (43) Redukcija dojke
Gleda: 3 Asistira: 3 Ostalo: 3
Veština: (44) Dermolipektomija abdomena
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (45) Aspiraciona lipektomija
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (46) Recidivne hernije
Gleda: 12 Asistira: 10 Izvodi: 2 Ostalo: 12
Veština: (47) Rinoplastika
Gleda: 24 Asistira: 20 Izvodi: 4 Ostalo: 24
Veština: (48) Blefaroplastika
Gleda: 7 Asistira: 5 Izvodi: 2 Ostalo: 7
Veština: (49) Korekcija alopecije (režnjevi, ekspanderi, implantacija)
Gleda: 13 Asistira: 10 Izvodi: 3 Ostalo: 13
25. Maksilofacijalna hirurgija
(60 meseci)
Osnove i cilj specijalizacije
Specijalizacija maksilofacijalne hirurgije je organizovani i standardizovani proces poslediplomskog obrazovanja tokom koga doktor medicine stiče teorijska i praktična znanja iz oblasti maksilofacijalne hirurgije i srodnih medicinskih disciplina koja omogućavaju da kao specijalista kompetentno i uspešno samostalno zbrinjava bolesnike sa urođenim anomalijama, stečenim deformitetima, akutnim i hroničnim zapaljenjima, benignim i malignim tumorima maksilofacijalnog područja, a da se u svim ostalim slučajevima dovoljno sigurno snalazi u dijagnostici da bi bolesnike pravovremeno uputio na odgovarajuće mesto na lečenje. Zbrinjavanje podrazumeva primenu najviših standarda u prevenciji, dijagnostici, lečenju i rehabilitaciji oboljenja. Specijalista maksilofacijalne hirurgije osposobljen je i za planiranje i učestvovanje u stručnim projektima, shvata neophodnost kontinuirane medicinske edukacije uz implementaciju svih novih naučnih i tehnoloških saznanja, a takođe stiče osnovu da svoja znanja, veštine i iskustva prenosi mlađim kolegama.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija maksilofacijalne hirurgije traje 5 godina (uz mogućnost produžavanja u slučaju nedovoljnog uspeha kanditata, a na predlog mentora) za koje vreme će se obaviti kompletan program sticanja znanja i veština u kvalitetu i obimu koji odgovaraju evropskim standardima. Pet godina specijalizacije podrazumeva se 60 meseci, u to su uključeni i godišnji odmori lekara na specijalizaciji u skladu sa zakonom. Specijalizacija podrazumeva celodnevni angažman i ne može se obavljati uz drugi posao istovremeno. Specijalisti maksilofacijalne hirurgije koji žele da se usavrše iz užih zdravstvenih MFH specijalizacija mogu nastaviti specijalističko školovanje neposredno u produžetku osnovne specijalizacije ili kasnije.
Strukturu petogodišnjeg specijalističkog staža maksilofacijalne hirurgije čine:
Nastavni plan Trajanje
1 Maksilofacijalna hirurgija 31 mesec
2 Dvosemestralna nastava (maksilofacijalne hirurgije) 9 meseci
3 Opšta hirurgija 6 meseci
4 Stomatologija (ortopedija vilice, protetika, oralna hirurgija) 6 meseci
5 Neurohirurgija 2 meseca
6 Otorinolaringologija 1 mesec
7 Anesteziologija sa reanimacijom 1 mesec
8 Plastična i rekonstruktivna hirurgija 4 meseca
NASTAVNI PROGRAM IZ MAKSILOFACIJALNE
HIRURGIJE
1. Maksilofacijalna hirurgija (31 mesec) + dvosemestralna
nastava (9 meseci)
Teorijska nastava iz maksilofacijalne hirurgije obuhvata :
Traumatologija: Etiologija i klasifikacija povreda maksilofacijalne regije. Urgentne intervencije kod povreda MF regije (uspostavljanje i održavanje disajnog puta i zaustavljanje krvavljenja) . Povrede mekih tkiva lica i hirurška obrada. Prelomi kostiju lica i vilica (gornje i donje vilice, zigomatične kosti, nosnih kostiju i orbite), dijagnostika i principi konzervativnog i hirurškog lečenja. Imobilizaciona sredstva. Povrede maksilofacijalne regije udružene sa kraniocerebralnim povredama, rane i kasne komplikacije, preventiva i lečenje i timsko zbrinjavanje. Lečenje inficiranih povreda, pogrešnog srašćenja i pseudoartroza, povrede zuba (traumatske luksacije, ekstrakcije i frakture) . Ishrana, nega i rehabilitacija povređenih i bolesnika sa imobilizacijom. Ratne povrede maksilofacijalne regije. Sudsko medicinska kvalifikacija povreda maksilofacijalne regije.
Infekcije: Akutne i hronične nespecifične i specifične infekcije koštanih i mekih tkiva lica i vrata, odontogenog i neodontogenog porekla - klinička slika, dijagnostika, metode konzervativnog i hirurškog lečenja. Putevi širenja infekcija MF regije. Fistule dentogenog i nedentogenog porekla. Flegmonozna zapaljenja poda usta, obraza, orbite i vrata - dijagnostika i principi lečenja.
Oboljenja paranazalnih šupljina: Akutna i hronična infekcija paranazalnih šupljina odontogenog i neodontogenog porekla, širenje infekcije iz sinusa - klinička slika, dijagnostika, konzervativno i hirurško lečenje. Oroantralne komunikacije i fistule, strano telo u maksilarnom sinusu - dijagnostika i lečenje. Ciste i tumori paranazalnih šupljina - dijagnostika i lečenje. Savremene metode pregleda paranazalnih šupljina (ultrasonografija, sinusoskopija) .
Oboljenja temporomandibularnog zgloba: Anatomija, fiziologija i patološka anatomija viličnog zgloba. Traumatska oštećenja TM zgloba, traumatska luksacija, habitualna luksacija i subluksacija, akutna i hronična zapaljenja, degenerativna oboljenja TM zgloba, ankiloza - lažna i prava, jednostrana i obostrana. Benigni i maligni tumori zglobnog nastavka donje vilice - klinička slika, konzervativno i hirurško lečenje. Dijagnostika i metode lečenja oboljenja viličnog zgloba. Rekonstrukcija viličnog zgloba.
Oboljenja pljuvačnih žlezda: Anatomija, fiziologija, patološka fiziologija i anatomija pljuvačnih žlezda i njihovih izvodnih kanala. Akutna i hronična specifična i nespecifična oboljenja pljuvačnih žlezda, degenerativna oboljenja pljuvačnih žlezda, kalkulusi pljuvačnih žlezda i njihovih izvodnih kanala, salivarne fistule, benigni i maligni tumori - dijagnostika i metode konzervativnog i hirurškog lečenja. Savremene dijagnostičke metode: sijalografija, ehografija, scintigrafija, kompjuterizovana tomografija i magnetna rezonanca.
Oboljenja kranijalnih nerava: Anatomija kranijalnih nerava. Anestezija, parestezija, pareza i paraliza kranijalnih nerava (n.facijalisa) . Povrede n.trigeminusa, bolni sindromi lica i vilica - dijagnostika, konzervativno i hirurško lečenje.
Benigni i maligni tumori: Teorija nastanka tumora i TNM klasifikacija tumora. Rana dijagnostika i savremene dijagnostičke metode tumora kože, sluzokože usne šupljine i koštanog tkiva lica i vilica, benigni i maligni tumori vrata. Metastaze regionalnih limfnih čvorova i udaljene metastaze. Putevi metastaziranja. Principi hirurškog lečenja benignih i malignih tumora. Hirurška tehnika resekcije (maksile i mandibule) i rekonstruktivni zahvati u onkološkoj hirurgiji. Uloga onkološkog konzilijuma u lečenju malignih tumora MF regije (polihemioterapija, radioterapija, imunoterapija i kombinovane metode lečenja malignih tumora) . Protetska nadoknada postresekcionih defekata.
Urođeni i stečeni deformiteti: Rascepi usana i nepca, razvojne anomalije vilica (progenija, mikrogenija, hipoplazija kondila mandibule, alveolarna protruzija, maksilarna protruzija, apertognatije i laterognatije, hipo i hipertrofija mekih i koštanih tkiva) - dijagnostika, diferencijalna dijagnostika i metode konzervativnog i hirurškog lečenja. Kongenitalne ciste i fistule vrata. Sindromi maksilofacijalne regije - kraniofacijalne anomalije, dijagnostika i principi lečenja. Sekundarna korekcija rascepa primarnog i sekundarnog palatuma. Stečeni deformiteti kao posledica povreda, infekcija i posle hirurških zahvata.
2. Opšta hirurgija (6 meseci)
Upoznavanje sa osnovnim hematološkim i laboratorijskim pregledima, principima sepse i antisepse, šokom, krvavljenjem, iskrvavljenjem, metodama hemostaze, nadoknada tečnosti (infuzije i transfuzije), infekcijama u opštoj hirurgiji i njihovim lečenjem, dijagnostikom i osnovnim principima imobilizacije koštanih preloma. Hirurška obrada rane. Priprema bolesnika za operaciju, dijagnostičke metode, postoperativni tok operisanih bolesnika.
3. Stomatologija (6 meseci)
Ortopedija vilice: Principi i metode obrade (savremene dijagnostičke metode) ortodontskih anomalija lica, vilica i anomalije razvoja i položaja zuba. Analiza modela. Principi i dejstva ortodontskih aparata. Ortodontsko - hirurško lečenje ortodontskih anomalija. Postraumatska korekcija zagrižaja.
Stomatološka protetika: Krunice i mostovi, parcijalne i totalne proteze. Materijali za fiksne i protetske radove. Protetika u okviru preprotetske pripreme usta.
Oralna hirurgija: Anatomija, fiziologija i patološka anatomija usne šupljine. Morfologija zuba gornje i donje vilice. Tehnika davanja pojedinih vrsta anestezija. Komplikacije pri davanju lokalnih anestezija. Dijagnostika i hirurško lečenje cista vilica, oboljenje gingiva i sluzokože usne šupljine i periapikalnih procesa. Klešta za vađenje zuba u gornjoj i donjoj vilici, poluge. Indikacije za ekstrakciju zuba, ekstrakcija zuba i tehnika vađnja. Komplikacije pri ekstrakciji i posle ekstrakcije zuba, njihova prevencija i lečenje. Hirurška priprema vilica za protetsko zbrinjavanje. Transplantacija, replantacija i implantacija zuba. Implantati.
4. Neurohirurgija (2 meseca )
Anatomija beze lobanje i kranijalnih živaca. Kraniocerebralne povrede, udružene povrede maksilofacijalne regije i kraniocerebralne povrede, oboljenja i povrede kranijalnih nerava, kongenitalne anomalije skeleta lobanje. Kongenitalne anomalije i dizrafije skeleta lobanje i nervnog sistema. Principi hirurškog lečenja povreda baze lobanje i dizrafičnih anomalija. Dijagnostičke metode u neurohirurgiji (angiografija, kompjuterizovana tomografija i magnetna rezonanca) .
5. Otorinolaringologija (1 mesec )
Otorinolaringološka propedevtika (metode pregleda nosa, ždrela i larinksa) . Traumatologija: povrede nosa, frontoetmoidalne regije, traheje. Dijagnostičke metode i terapija. Urgentna stanja u otorinolaringologiji: epistaksa, strana tela disajnih puteva, indikacije za traheotomiju i ovladavanje tehnikom traheotomije.
6. Anesteziologija sa reanimacijom (1 mesec )
Osnovni pojmovi i principi endotrahealne, lokalne i regionalne anestezije. Opšti pojmovi o anesteticima, lokalnim i opštim anestetičkim sredstvima, analgeticima, relaksantima i aparatu za anesteziju. Indikacije i kontraindikacije za lokalnu i opštu anesteziju. Priprema bolesnika za opštu anesteziju. Kardiopulmonalna i cerebralna reanimacija u akutnom zastoju srca i respiratornog aresta na terenu. Transport bolesnika, postoperativno intenzivno lečenje i monitoring hirurških bolesnika. Anestezija i reanimacija u ratnim uslovima.
7. Plastična i rekonstruktivna hirurgija (4 meseca ) .
Principi lečenja i planiranje hirurških zahvata predela lica, vilica, vrata i poglavine. Slobodni transplantati (kože, hrskavice, kostiju, masnog tkiva i živaca) . Lokalni i udaljeni režnjevi (kožni, mišićni, miokutani) . Slobodni mikrovaskularni režnjevi. Rekonstrukcije u maksilofacijalnoj regiji: usana, nosa, ušnih školjki i očnih kapaka. Opekotine i smrzotine, podela i principi lečenja. Dijagnostičke metode i planiranje konzervativnog i hirurškog lečenja kongenitalnih rascepa usana i nepca.
Praktična nastava maksilofacijalne hirurgije obuhvata:
1. Rad u ambulanti: dijagnostika i lečenje infekcija mekih tkiva lica i kostiju lica i vilica, dijagnostika povreda mekih i koštanih tkiva lica i vilica, dijagnostika i principi lečenja benignih i malignih tumora maksilofacijalne regije (učešće u radu onkološkog konzilijuma za MF regiju), dijagnostika i principi lečenja i postoperativna nega anomalija lica i vilica.
2. Rad u ambulantno-polikliničkoj hirurškoj sali: dijagnostika i konzervativno lečenje povreda gornje i donje vilice, povrede zuba, postoperativna kontrola bolesnika lečenih hirurškim metodama preloma gornje i donje vilice i anomalije lica i vilica. Dijagnostika benignih i malignih tumora MF regije, rad u konsultativnoj ambulanti.
3. Rad na bolesničkom odeljenju: vođenje medicinske dokumentacije, klinički pregledi i obrada bolesnika, preoperativna priprema bolesnika, postoperativna nega operisanih bolesnika.
4. Rad u hirurškoj sali: hirurško lečenje preloma gornje i donje vilice, jagodične kosti, hirurško lečenje cista vilica, vrata, oboljenja maksilarnih sinusa, preprotetski hirurški zahvati, hirurško lečenje benignih i malignih tumora maksilofacijalne regije, hirurško lečenje urođenih i stečenih anomalija lica i vilica.
Preporučuje se da se svih pet godina specijalizacije, obavi na klinikama Medicinskog fakulteta u Beogradu. Specijalistički staž iz maksilofacijalne hirurgije (31 + 9 dvosemestralna nastava) može se obaviti isključivo na Institutu za ORL I MFH Medicinskog fakulteta u Beogradu ili na klinikama za maksilofacijalnu hirurgiju Stomatološkog fakulteta u Beogradu, Novom Sadu i Nišu, pod rukovodstvom mentora imenovanim od strane ovlašćenog organa nadležnog fakulteta i nadležne katedre. Deo specijalističkog staža može se obavljati i u za to kvalifikovanim maksilofacijalnim ustanovama koje imaju MFH stacionar, ali striktno po ovom programu i pod rukovodstvom mentora imenovanih od strane ovlašćenih organa prema važećim kriterijumima i standardima.
Staž iz stomatoloških disciplina može se obaviti isključivo na klinikama Stomatološkog fakulteta u Beogradu, Novom Sadu i Nišu.
Program provere znanja
Specijalizacija maksilofacijalne hirurgije se obavlja po tačno utvrđenom programu, u mentorskom sistemu, uz usmerenost na individualan rad sa svakim lekarom na specijalizaciji i uz stalnu proveru stečenog znanja, organizovani sistem kolokvijuma i završni specijalistički ispit.
1. Tokom specijalističkog staža obavljaju se kolokvijumi i seminari iz sledećih oblasti:
1. Opšta hirurgija
2. Hirurška anatomija glave i vrata sa maksilofacijalnom propedevtikom
3. Traumatologija maksilofacijalne regije i oboljenja viličnog zgloba
4. Infekcije, oboljenja paranazalnih sinusa, ciste maksilofacijalne regije
5. Tumori maksilofacijalne regije
6. Deformiteti lica i vilica
7. Plastična i rekonstruktivna hirurgija
2. Predispitni kolokvijum iz maskilofaciajlne hirurgije kanditat polaže najranije mesec dana pred ispit pred dvočlanom komisijom nastavnika i sastoji se u detaljnoj proveri teorijskih znanja kanditata.
3. Nakon završenog teorijskog i parktičnog dela staža na Medicinskoim fakultetu u Beogradu, kruženja (u definisanim ustanovama) i položenih kolokvijuma, specijalizant može pristupiti polaganju specijalističkog ispita uz pismenu saglasnost mentora.
4. Nakon završenog obaveznog specijalističkog staža, kanditat, koji je od strane mentora ocenjen da ima neophodno teorijsko i praktično znanje i ako je položio predviđene kolokvijume, pristupa polaganju završnog ispita pred ovlašćenom komisijom.
Specijalistički ispit se sastoji iz četiri dela:
1. Test
2. Izvođenje operativnog zahvata
3. Praktični pregled bolesnika
4. Usmeni ispit pred ispitnom komisijom (najmanje pet pitanja)
Ispitna komisija se sastoji od tri člana i većinu čine nastavnici matične specijalizacije.
Ovaj program usklađen je sa preporukama Evropskog udruženja za Maksilofacijalnu hirurgiju (EACMFS) i programom specijalizacije iz maksilofacijalne hirurgije na medicinskim fakultetima u Novom Sadu i Nišu.
TEORIJSKA NASTAVA IZ MAKSILOFACIJALNE
HIRURGIJE
Metodska jedinica Časovi Predavač Datum
Metodska jedinica Časovi Predavač Datum
I OPŠTI DEO
1. Propedevtika u makslifacijalnoj hirurgiji 1
2. Medicinska dokumentacija u MFH 1
3. Priprema bolesnika za operaciju 1
4. Klinička klasifikacija malignih tumora glave i vrata po TNM sistemu 1
5. Histopatološka dijagnostika u MFH 1
6. RTG, EHO, CT, MR dijagnostika u MFH 2
7. Anestezija u ORL I MFH 1
8. Reanimacija i postoperativna nega bolesnika 2
9. Princip sudsko medicinskog veštačenja 1
10. Specifičnost biopsije u MFH 1
II INFEKCIJE
1. Zapaljenski procesi i netumorska oboljenja pljuvačnih žlezda 1
2. Zapaljenska oboljenja usne duplje (cheilitis, gingivitis, stomatitis, glossitis) 1
3. Infekcije dubokih predela lica i vrata (apscesi i flegmone) 2
4. Infekcije koštanog tkiva lica i vrata 2
KOLOKVIJUM
III OBOLjENjA PARANAZALNIH ŠUPLjINA
1. Klinička anatomija i fiziologija nosa i paranazalnih šupljina 2
2. Povrede nosa 1
3. Akutna i hronična zapaljenja paranazalnih sinusa (dentogeni sinuzitisi) 2
4. Tumori paranazalnih šupljina 2
5. Hirurgija paranazalnih šupljina 2
KOLOKVIJUM
IV TRAUMATOLOGIJA
1. Prelomi gornje vilice-dijagnostika i lečenje 1
2. Prelomi jagodične kosti i poda orbite-dijagnotika i lečenje 1
3. Prelomi donje vilice-dijagnostika i lečenje 1
4. Prelomi zglobnog nastavka donje vilice-dijagnostika, lečenje, posledice 1
5. Principi lečenja udruženih preloma kostiju lica i vilica, kraniocerebralnih povreda i maksilofacijalne regije 2
6. Savremeni pristup u lečenju ratnih povreda maksilofacijalne regije 2
7. Povrede nosa 1
8. Povrede usne duplje i ždrela 1
9. Povrede frontoetmoidalne regije 1
KOLOKVIJUM
V OBOLjENjA TEMPOROMANDIBULARNOG ZGLOBA
1. Oboljenja donjoviličnog zglobaMogućnosti hirurškog lečenja oboljenja donjoviličnog zgloba 2
VI TUMORI MF REGIJE
1. Tumori pljuvačnih žlezda 2
2. Parafaringealni tumori 2
3. Limfni sistem vrata i limfadenopatije 2
4. Vaskularne anomalije glave i vrata 2
5. Odontogeni tumori, centralni i periferni granulom vilica 2
6. Sarkomi i limfomi maksilofacijalne regije 1
7. Maligni tumori kože lica i vrata 2
8. Prekanceroze sluzokože usne duplje 1
9. Maligni tumori sluzokože usne duplje i hirurška rekosntrukcija usne duplje posle uklanjanja malignih tumora-pristupi i principi 2
10. Diferencijalna dijagnoza izraštaja na vratu. Lečenje regionalnih metastaza malignoma MF regije, disekcije vrata-indikacije, vrste i dileme 2
11. Tumori usana - rekonstrukcija 2
12. Ciste vilica 2
13. Ciste mekih tkiva lica i vilica 1
14. Radioterapija malignih tumora MF regije 1
15. Hemoterapija i imunoterapija malignih tumora MF regije 2
16. Tumori usne duplje 1
17. Lečenje regionalih metastaza malignoma MF područija 1
VII UROĐENI I STEČENI DEFORMITETI
1. Ortodontski tretman pacijenata sa rascepima usana i nepca 2
2. Preoperativni i postoperativni ortodontski tretman pacijenata sa deformitetima lica i vilica 2
3. Rascepi usana i nepca - metode hirurškog lečenja 2
5. Urođeni i stečeni deformiteti lica i vilica-etiologija i podela.Principi planiranja, korekcija deformiteta lica i vilica 2
6. Ortognatski hirurški zahvati na donjoj, gornjoj vilici.Bimaksilarna hirurgija-indikacije i hirurška tehnika 2
VIII OBOLjENjA KRANIJALNIH NERAVA
1. Paralize nervusa facijalisa, neuralgia n.trigeminusa 2
IDž PLASTIČNA I REKONSTRUKTIVNA HIRURGIJA
1. Osnovni principi plastične i rekonstruktivne hirurgije 2
2. Rekonstrukcije defekata kože i mekih tkiva lica 1
3. Laserska hirurgija 2
4. Protetička rekonstrukcija intraoralnih defekata 2
5. Estetska hirurgija lica 2
6. Osnovi kraniofacijalne hirurgije 2
7. Preprotetička hirurgija 2
8. Indikacije, vrste i tehnika ugradnje implantata 2
9. Rekosntrukcija lica i vilica slobodnim mikrovaskularnim režnjevima, slobodni koštani transplantati, aloplastični materijali 2
10. Proteze lica, protetička rekosntrukcija intraoralnih defekata 2
PRAKTIČNA MAKSILOFACIJALNA NASTAVA
Program specijalizacije po oblastima i veštinama
Katalog znanja i veština
I GRUPA: ORALNO - HIRURŠKI ZAHVATI
Veštine (p) - posmatra (a) - asistira (i) - izvodi
1. Lokalne anestezije 5 30
2 Hirurško lečenje cista vilica (odontogenih i neodontogenih) 5 5 5
3. Ekstrakcija retiniranih - impaktiranih zuba 1 5 10
4. Resekcija korena zuba 1 5 5
5. Lečenje luksiranih, frakturiranih i izbijenih zuba 1 5 5
6. Dentalni implantati 1 5 5
7.Čitanje radiografskih snimaka (standardni, CT i MR) nazo-paranazalnih šupljina 5
8.Biopsija tumorskih promena nosa i paranazalnih šupljina 1 5 5
9. Incizija hematoma i abscesa 1 2 2
10. Orofaringoskopija 2 50
11.Radiološka (CT,MR) dijagnostika farinksa 5
12. Biopsija tumorskih promena usne duplje i farinksa 2 5 5
13.Zbrinjavanje povreda usne duplje 2 2 2
14. Ekstrakcija stranih tela usne duplje i ždrela 2 5 5
15.Incizija peritonzilarnog abscesa,retrofaringealnog abscesa 2 2 5
II GRUPA: HIRURŠKI ZAHVATI
Veštine (p) - posmatra (a) - asistira (i) -izvodi
1. Ekstra i intraoralne incizije lica i vilica u lečenju infekcija (apscesa i flegmona ) 2 5 10
2. Plastika oroantralnih i nazooralnih komunikacija 2 3 5
3. Hirurško lečenje oboljenja maksilarnog sinusa (Caldnjell-Luc i sinusoskopija) 2 5 5
4. Sijalolitektomija 2 5 5
5.Blokada perifernih grana n.trigeminusa, lečenje neuralgija i periferna neurektomija 2 5 5
6. Ekstra i intraartikularne injekcije 2 2 5
7.Zaustavljanje epitakse kauterizacijom 2 5 10
8. Prednja tamponada nosa 2 5 10
9. Zadnja tamponada nosa 2 3 3
11.Plasiranje nazogastrične sonde 5 5 5
12. Ultrazvučni pregled glave 5 5
13. Endotrahealna intubacija 5 5 5
14. Veštačko disanje-manuelne i insuflacione metode 2 5 5
15.Uvodjenje nazogastrične sonde 3 3 10
16. Hirurško lečenje infekcije na vratu 5 5 2
17.Kardiopulmonalna reanimacija 2 5 5
III GRUPA: TRAUMATOLOGIJA LICA I VILICA
Veština (p) - posmatra (a) - asistira (i) - izvodi
1. Primarna i sekundarna obrada rana 2 5 20
2.Primarna i sekundarna rekonstrukcija 2 5 20
3.Konzervativno i hirurško lečenje preloma gornje i donje vilice 2 5 20
4.Repozicija i imobilizacija žičanim ligaturama i udlagama 2 5 20
5.Osteosinteza, cirkumzigomatična- kraniofacijalna suspenzija 2 5 5
6.Hirurško lečenje preloma nosnih kostiju 2 5 5
7.Hirurško lečenje preloma zigomatične kosti 2 5 10
8.Hirurško lečenje preloma orbite 2 5
9. Manuelna repozicija akutne luksacije viličnog zgloba 2 5 5
10.Osteoplastične operacije frontalnog sinusa 2 5
11.Etmoidektomije (endonazalne i ekstranazalne) 2 5
12. Zbrinjavanje povreda lica Le Fort 2 5 5
13.Zbrinjavanje frontoetmoidnih povreda 2 2 2
14. Ridlova operacija frontalnog sinusa 2 2
15. Zbrinjavanje povreda vrata 2 2 2
16. CT (indikacije i tumačenje nalaza) 15 15
18. Obrada rana poglavine 5 5 5
19. Obrada rane na licu 5 5 5
IV GRUPA: HIRURŠKO LEČENjE OBOLjENjA PLjUVAČNIH ŽLEZDA I VRATA
Veština (p) - posmatra (a) - asisitra (i) - izvodi
1. Sijalografija 2 2 2
2. Ekstirpacija podvilične pljuvačne žlezde 2 5 5
3. Operacije tumora pljuvačnih žlezda 2 2 2
4. Parotidektomija 2 10 2
5. Hirurško lečenje kongenitalnih, lateralnihi medijalnih cista i fistula vrata 2 5
6. Ekstirpacija limfnih čvorova vrata 2 5 5
7. Incizije abscesa i flegmona vrata i poda usne duplje 2 5 5
V GRUPA: UROĐENE, STEČENE I RAZVOJNE ANOMALIJE LICA I VILICA
Veština (p) - posmatra (a) - asistira (i) - izvodi
1.Hirurško lečenje heilognatopalatošize 5 5
2. Planiranje, hirurško lečenje i postoperativna nega kod urođenih, stečenih i razvojnih anomalija 5 5 2
3.Hirurško lečenje ankiloza temporomandibularnog zgloba 2 2
4.Sekundarni hirurški zahvati posle lečenja heilognatopalatošiza 2 2
VI GRUPA: PROTETSKA HIRURGIJA
Veština (p) - posmatra (a) - asistira (i) - izvodi
1.Hirurško lečenje i odtsranjivanje fibromatoznih promena u usnoj šupljini 2 2 2
2. Resekcija frenuluma i plika 2 2 2
3. Vestibuloplastike 2 2 2
4. Vestibuloplastika uz upotrebu slobodnih transplantata kože, sluzokože, hrskavice i kosti 2 5 2
5. Plastika alveloarnog grebena 2 2 2
6. Autotransplantati, biokompatibilni materijali 2 2
VII GRUPA: ONKOLOŠKA HIRURGIJA
Veština (p) - posmatra (a) - asistira (i) - izvodi
1. Biopsije 2 10 50
2. Traheotomija 2 5 10
3.Hirurško lečenje benignih i malignih tumora kože lica, sluzokože usne duplje,usana (karcinoma poda usta, jezikaekscizija i rekonstrukcija, resekcija donje i gornje vilice) 2 5 10
4.Hirurško lečenje koštanih tumora vilica i odontogenih tumora 2 5 1
5.Hirurško lečenje tumora mekih tkiva lica 2 5 10
6. Hirurško lečenje metastaza tumora MF regije i tumora vrata (radikalna i modifikovana radikalna disekcija) 2 10 1
7. Hirurško lečenje pljuvačnih žlezda (superficijalne, totalne i radikalne parotidektomije) 2 10 1
8. Operacija malignog tumora usne duplje, ekscizija karcinoma baze usta, jezika, resekcija donje i gornje vilice 2 10 1
9. Uzimanje otisaka defekata lica i vilica radi protetske nadoknade 2 5 2
10. Rekonstruktivni hirurški zahvati u cilju nadoknade postoperativnihdefekata nakon odstranjivanja benignih i malignih tumora -mekih tkiva i kostiju lica i vilica 2 10 2
12. Resekcija manjih tumora nosa i lica 2 5 3
13. Lateralna rinotomija 2 5
14.Operacija tumora paranazalnih šupljina 2 5
15. Operacija malignih tumora maksile (maksilektomija) 2 5
16. Operacija tumora farinksa 2 10
17.Operacija tumora parafarinksa 1 2
VII GRUPA: PLASTIČNA I REKONSTRUKTIVNA HIRURGIJA
Veština (p) - posmatra (a) - asistira (i) - izvodi
1.Primarne i sekundarne rekonstrukcije slobodnim kožnim transplantatima 2 5 2
2. Primarne i sekundarne rekonstrukcije lokalnim i udaljenim režnjevima 2 5 2
3.Rekonstrukcija defekata slobodnim koštanimi hrskavičavim transplantatima 2 5 2
4.Transplantacija mikrovaskularnih režnjeva 2 2
5. Septoplastika 2 2
6. Ekscizija manjih promena na licu i nosu uz rekonstrukciju defekta 2 5 5
7. Rinoseptoplastika 2 5
8. Operacija rinofime 1 1
9.Rekonstrukcija velikih defekata lica i vrata 2 5
10. Korekcija otapostaze 2 5
11. Manje korektivne operacije kapaka, nosa, usni i aurikula 2 5 2
12.Hirurško lečenje dekubitalnih ulcera 2 5 5
13.Cirkumcizija i frenulotomija 2 5 5
14.Lečenje opekotina 2 10
Nastava se održava na Institutu za ORL i MFH u Beogradu, Pasterova 2.
Po završenoj dvosemestralnoj nastavi, lekari na specijalizaciji stiču pravo da polažu predviđene kolokvijume.
Kolokvijum je kvalifikacionog karaktera, jer njegovim polaganjem specijalizant iz MFH stiče pravo polaganja specijalističkog ispita.
26. Anesteziologija, Reanimatologija i Intenzivna terapija (60 meseci)
Opšte odredbe specijalizacije
Namena specijalizacije
Specijalizacija je edukativni proces koji ima za cilj sticanje stručnog i praktičnog medicinskog znanja koje će omugućiti uspešno i samostalno:
- Sprovođenje preoperativne pripreme za anesteziju
- Izvođenje svih anestezioloških i reanimacionih postupaka za vreme hirurške intervencije kao i za vreme različitih terapijskih i dijagnostičkih postupaka
- Sprovođenje reanimacije i intenzivnog lečenja u hirurškim jedinicama intenzivnog lečenja
- Sprovođenje reanimacionih postupaka na nehirurškim odeljenjima intenzivnog lečenja na kojima je potrebna potpora funkcije respiratornog, kardiovaskularnog i ostalih vitalnih sitema
- Sprovođenje mera reanimacije u specijalizovanim ambulantama stacionarnih ustanova i transportnim jedinicama
- Lečenje akutnog i hroničnog bola
Trajanje specijalzacije
Specijalizacija iz anesteziologije, reanimatologije i intenzivne terapije traje 5 godina (60 meseci) .
Lekaru na specijalizaciji pripada godišnji odmor čiji su dužina i način korišćenja regulisani zakonom. Vreme korišćenja godišnjeg odmora određuje specijalizant u dogovoru sa mentorom kod koga obavlja specijalistički staž.
Vreme provedeno na godišnjem odmoru uračunava se u vreme koje je provedeno na specijalističkom stažu.
Struktura specijalizacije
Proces specijalizacije podeljen je na sedam celina koje se obavljaju prema predviđenom redosledu. Time se obezbeđuje postupnost i kontinuitet edukativnog procesa.
Lekar na specijalizaciji započinje staž na određenom nivou nakon što dobije uput. Posle obavljenog staža u navedenim celinama, obavezno je polaganje kolokvijuma u cilju provere stečenog znanja.
Uslov za prelazak u sledeći nivo specijalističkog staža jesu obavljen staž i položen kolokvijum na prethodnom nivou.
Provera znanja
U toku specijalističkog staža vrši se kontinuirana provera praktičnog i teorijskog znanja. Posebna provera znanja u obliku kolokvijuma obavlja se na kraju svake celine specijalističkog staža.
Kolokvijumi predstavljaju oblik provere uspešnosti edukacije specijalizanta. Polažu se na kraju završene svake celine specijalističkog staža i obavljaju se onim redosledom kojim se obavlja i specijalistički staž.
Kolokvijum se polaže isključivo kod nastavnika i saradnika Katedre a koji su određeni od strane šefa Katedre.
Specijalizanti tokom specijalizacije polažu sledeće kolokvijume:
1. Opšta anesteziologija
2. Kardiologija
3. Specijalna anesteziologija
4. Pedijatrijska anestezija
5. Reanimatologija i intenzivno lečenje
PREGLED PROGRAMA SPECIJALIZACIJE
1. OPŠTA ANESTEZIOLOGIJA 12 meseci
2. INTERNA MEDICINA I HIRURGIJA 9 meseci
3. SPECIJALNA ANESTEZIOLOGIJA 18 meseci
4. REANIMATOLOGIJA 3 meseca
5. INTENZIVNO LEČENjE 8 meseci
6. DODATNA EDUKACIJA 8 meseci
7. PRIPREMA ZA POLAGANjE ISPITA 2 meseca
DVOSEMESTRALNA NASTAVA OBAVLjA SE NA TREĆOJ GODINI SPECIJALISTIČKOG STAŽA
Mesto specijalizacije
Delovi specijalizacije 1 i 2 obavljaju se u mentorskim ustanovama, ukoliko za to postoje uslovi.
Mentorstvo podrazumeva postojanje specijaliste odgovarajućeg profila i uslova za savlađivanje svih veština predviđenih programom specijalizacije.
Ukoliko ne postoje uslovi za obavljanje specijalističkog staža u mentorskoj ustanovi, mesto obavljanja specijalističkog staža određuje šef Katedre.
Delovi specijalizacije 3, 4, 5 i 6 obavljaju se u ustanovama koje su nastavne baze Medicinskog fakulteta a što je propisano programom specijalizacije.
U toku treće godine specijalističkog staža sprovodi se obavezna teoretska dvosemestralna nastava.
Nije moguće menjati mesto specijalizacije bez posebnog odobrenja šefa Katedre.
Radno-edukativine obaveze u toku specijalizacije
Za sprovođenje medicinskih postupaka lekara na specijalizaciji odgovoran je lekar specijalista pod čijom se kontrolom sprovodi edukativni proces.
U cilju sticanja potrebnih znanja i veština, pored edukacije u toku redovnog radnog vremena, specijalizant ima obavezu i da učestvuje u dežurstvima u ustanovi u kojoj obavlja specijalistički staž.
Broj dežurstva ne može biti veći od jednog nedeljno.
STRUKTURA SPECIJALIZACIJE
1. OPŠTA ANSTEZIOLOGIJA - 12 meseci
2. INTERNA MEDICINA I HIRURGIJA - 9 meseci
1. Kardiologija i koronarna jedinica 6 meseci
2. Pulmologija 1 mesec
3. Nefrologija 1 mesec
4. Hirurgija 1 mesec
3. SPECIJALNA ANESTEZIOLOGIJA - 18 meseci
1. Anestezija u pedijatriji 4 meseca
2. Anestezija u neurohururgiji 2 meseca
3. Anestezija u oftalmologiji 1 mesec
4. Anestezija u ORL 1 mesec
5. Anestezija u maksilofacijalnoj hirugiji 1 mesec
6. Anestezija u endokrinoj hirurgiji 1 mesec
7. Anestezija u grudnoj hirurgiji 1 mesec
8. Anestezija u kardiovaskularnoj hirurgiji 2 meseca
9. Anestezija u ortopedskoj hirurgiji 1 mesec
10. Anestezija u urologiji 1 mesec
11. Anestezija ginekologiji i akušerstvu 1,5 mesec
12. Anestezija u plastičnoj i ekonstruktivnoj
hirurgiji 1 mesec
13. Ambulantna anestezija 15 dana
4. REANIMATOLOGIJA - 3 meseca
1. Reanimaciona ambulanta Urgentnog centra 2 meseca
2. Operaciona sala Urgentnog centra 1 mesec
5. INTENZIVNO LEČENjE - 8 meseci
1. Jedinica intenzivnog lečenja Urgentnog centra 5 meseci
2. Metabolička jedinica Urgentnog centra 1 mesec
3. Jedinica intenzivnog lečenja u kardiovask.
hirurgiji 2 meseca
6. ZAVRŠNA EDUKACIJA - 8 meseci
1. Anestezija u digestivnoj hirurgiji 6 meseci
2. Izborna edukacija 2 meseca
7. PRIPREMA ZA POLAGANjE ISPITA - 2 meseca
OBAVEZNA DVOSEMESTRALNA NASTAVA OBAVLjA SE U TREĆOJ GODINI SPECIJALISTIČKOG STAŽA
1. OPŠTA ANESTEZIOLOGIJA
Trajanje obuke: 12 meseci
Mesto obuke: Mentorska ustanova
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preanestetička vizita 50 200
Priprema bolesnika za operaciju 50 200
Sprovođenje premedikacije 50 200
Punkcija periferne vene 10 50
Kanulacija periferne vene 50 200
Priprema infuzionih rastvora 10 100
Priprema lekova za sprovođenje anestezije 10 100
Priprema i provera ispravnosti opreme i aparata za anesteziju 50 200
Veštačko disanje manuelnom ventilacijom preko maske za lice 50 200
Laringoskopija rigidnim laringoskopom 50 200
Endotrahealna intubacija 50 200
Postavljanje orofaringealnog tubusa 50 200
Endotrahealna i orofaringealna aspiracija 50 200
Uvođenje nazogastrične sonde 10 20
Vešt. disanje manuelnom ventilacijom preko endotrahealnog tubusa 10 60
Sprovođenje opšte balansirane anestezije 50 100
Sprovođenje inhalacione anestezije 20 30
Sprovođenje intravenske anestezije 10 25
Centralna sprovodna anestezija 50 50
Neinvazivni monitoring funkcije kardiovask. sistema 50 200
Intraoperativni monitoring plućne funkcije 50 200
Pulsna oksimetrija 50 200
Kapnografija 10 30
Monitoring neuromišićne funkcije 10 30
Monitoring telesne temperature 50 200
Monitoring diureze 10 100
Perioperativna nadoknada tečnosti i elektrolita 50 200
Sprovođenje transfuzije krvi i krvnih derivata 10 30
Regulacija acidobazne ravnoteže 10 50
Priprema i provera ispravnosti defibrilatora 5 20
Veštačko disanje samoširećim balonom 5 20
Dezinfekcija i sterilizacija anesteziološke opreme 5 20
Priprema i provera ispravnosti mehaničkog ventilatora 10 20
Sprovođenje osnovnih oblika mehaničke ventilacije pluća 20 20
Uzimanje uzorka krvi za gasne analize 10 40
Postanestezijski nadzor bolesnika 50 200
Oksigenoterapija 10 40
Postoperativna kontrola bola 50 200
Lečenje postoperativne muke i povraćanja 10 40
Perioperativna antibiotska terapija 10 50
2. INTERNA MEDICINA I HIRURGIJA
A. KARDIOLOGIJA I KORONARNA JEDINICA
Trajanje obuke: 6 meseci
Mesto obuke: Odeljenje kardiologije i Koronarna jedinica mentorske ustanove
VEŠTINA Asistira Izvodi
Evaluacija bolesnika sa ishemijskim oboljenjem srca 10 60
Evaluacija bolesnika sa oboljenjem srčanih zalistaka 10 20
Evaluacija bolesnika sa poremećajem srčanog ritma 10 30
Evaluacija bolesnika sa oboljenjem perikarda 5 5
Evaluacija bolesnika sa kardiomiopatijom 5 5
Evaluacija bolesnika sa srčanom slabošću 5 5
Neinvazivna dijagnostika oboljenja srca 10 30
Invazivna dijagnostika oboljenja srca 10 -
Lečenje hipertenzivne bolesti 50 10
Lečenje poremećaja srčanog ritma 20 10
Kardioverzija 5 -
Lečenje akutnog infarkta miokarda 20 5
Lečenje srčane slabosti 10 5
Lečenje kardiogenog šoka 5 2
B. PULMOLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Odeljenje pulmologije mentorske ustanove
VEŠTINA Asistira Izvodi
Evaluacija bolesnika sa oboljenjem respiratornog sistema 10 20
Funkcionalno ispitivanje pluća 10 -
Lečenje hronične opstruktivne plućne bolesti 10 5
Lečenje hronične restriktivne plućne bolesti 10 5
Lečenje respiratorne slabosti 10 5
Lečenje urgentnih stanja u pulmologiji 10 10
Respiratorna fizikalna terapija 5 10
C. NEFROLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Odeljenje nefrologije mentorske ustanove
VEŠTINA Asistira Izvodi
Evaluacija bolesnika sa oboljenjem bubrega 10 20
Funkcionalno ispitivanje bubrega 10 -
Lečenje bubrežne slabosti 10 10
Sprovođenje hemodijalize 10 -
Sprovođenje peritonealne dijalize 5 -
Sprovođenje kontinuirane arterio-venske hemofiltracije Fakultativno -
D. OPŠTA HIRURGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Odeljenje opšte hirurgije mentorske ustanove
VEŠTINA Asistira Izvodi
Obrada manjih hirurških rana 20 5
Lokalna infiltraciona anestezija 5 10
Nekrektomija 10 -
Lečenje opekotina 10 -
Kateterizacija mokraćne bešike 10 20
3. SPECIJALNA ANESTEZIOLOGIJA
1. ANESTEZIJA U PEDIJATRIJI
Trajanje obuke: 4 meseca
Mesto obuke: Dečje klinike medicinskih fakulteta (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija pedijatrijskog bolesnika 50 50
Preoperativna priprema deteta 80 20
Sprovođenje premedikacije 50 50
Kanulacija periferne vene 50 50
Inhalacioni uvod u anesteziju 20 5
Intravenski uvod u anesteziju 40 40
Endotrahealna intubacija 50 50
Tamponada usne duplje 10 5
Održavanje anestezije 50 50
Monitoring pedijatrijskog bolesnika 50 50
Nadoknada tečnosti i elektrolita 50 50
Transfuzija krvi 10 5
Regulacija acidobazne ravnoteže 10 5
Postanestezijski nadzor deteta 50 50
Postoperativna kontrola bola 50 50
Anestezija za dijagnostičke procedure u dece 20 10
Anestezija za najčešće hirurške intervencije u dece (operacija kile, slepog creva i slično) 50 50
Anesteziološko zbrinjavanje hitnih stanja u pedijatriji 20 5
Intenzivno lečenje pedijatrijskog bolesnika 20 5
Kardiopulmonalna reanimacija deteta Fakultativno
2. ANESTEZIJA U NEUROHIRURGIJI
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Institut za neurohirurgiju KCS
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija neurohirurškog bolesnika 20 20
Regulacija intrakranijalnog pritiska 10 10
Anestezija za operacije u supratentorijalnom području 15
Anestezija za operacije u zadnjoj lobanjskoj jami 10
Anestezija za operacije vaskularnih moždanih lezija 30
Anestezija za hirurgiju kičme i perifernih nerava 30
Anestezija za neuroradiološke dijagnostičke procedure 10
Postoperativno intenzivno lečenje neurohirurškog bolesnika 30 5
3. ANESTEZIJA U OFTALMOLOGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za očne bolesti KCS ili Klinike za očne bolesti Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija oftalmološkog bolesnika 20 20
Regulacija intraokularnog pritiska 20 5
Anestezija za operacije na prednjem segmentu oka 10 5
Anestezija za operacije na zadnjem segmentu oka 5 2
Regionalna anestezija za oftalmološke operacije 20 10
Anestezija za oftalmološke operacije u dečjem uzrastu 10 5
Anestezija za dijagnostičke procedure u dece 10 5
4. ANESTEZIJA U OTORINOLARINGOLOGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za ORL i maksilofacijalnu hirurgiju KCS, Klinike za ORL i maksilofacijalnu hirurgiju Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija otorinolaringološkog bolesnika 20 20
Anestezija za operaciju krajnika 5 5
Anestezija za operacije grkljana 5 5
Anestezija za operacije nosa i sinusa 5 5
Anestezija za operacije srednjeg uva 5 2
Anestezija za endoskopske ORL procedure 10 10
Anestezija za lasersku hirurgiju u ORL 2 2
Anestezija za vađenje stranog tela iz disajnih puteva Fakultativno -
Anestezija za traheostomiju 2 2
Postoperativno intenzivno lečenje ORL bolesnika 10 10
5. ANESTEZIJA U MAKSILOFACIJALNOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za ORL i maksilofacijalnu hirurgiju KCS, Klinike za ORL i maksilofacijalnu hirurgiju Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju
VEŠTINA Asistira Izvodi
Anestezija za korektivne maksilofacijalne operacije 5 10
Anestezija za hirurško zbrinjavanje maksilofacijalne traume 5 5
6. ANESTEZIJA U ENDOKRINOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za endokrinologiju, dijabetes i bolesti metabolizma KCS i drugim Klinikama Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija bolesnika sa endokrinim oboljenjem 20 20
Preoperativna priprema bolesnika sa endokrinim oboljenjem 20 20
Perioperativni monitoring i regulacija glikemije 10 5
Anestezija za operacije štitaste žlezde 20 10
Mere održanja disajnog puta kod otežane intubacije 5 2
Anestezija za operacije paratireoidnih žlezda 2 -
Anestezija za operacije nadbubrežne žlezde 2 -
Postoperativno lečenje endokrinog hirurškog bolesnika 5 -
7. ANESTEZIJA U GRUDNOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za plućne bolesti, tuberkulozu i grudnu hirurgiju KCS i Klinike za grudnu hirurgiju drugih Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija grudnog hirurškog bolesnika 10 5
Endotrahealna intubacija dvolumenskim tubusom 10 10
Izolovana ventilacija jednog plućnog krila 10 10
Anestezija za resekciju pluća 10 5
Anestezija za endoskopske torakalne dijagnostičke procedure 2 2
Postoperativno lečenje grudnog hirurškog bolesnika 10 5
8. ANESTEZIJA U KARDIOVASKULARNOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Institut za kardiovaskularne bolesti KCS i drugim Klinikama za kardiovaskularne bolesti Kliničkih centra (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija vaskularnog bolesnika 10 20
Preoperativna evaluacija kardiohirurškog bolesnika 10 10
Invazivni hemodinamski monitoring 20 20
Anestezija za invanzivne dijagnostičke procedure u kardiovaskularnoj hirurgiji 5 5
Anestezija za kardioverziju 5 10
Anestezija za operacije karotidne arterije 10 5
Anestezija za operacije abdominalne aorte 10 10
Anestezija za periferne vaskularne operacije 10 10
Anestezija za amputacione operacije 3 4
Anestezija za kardiohururške operacije 5 -
Dijagnoza i lečenje perioperativnog infarkta 5 2
Dijagnoza i lečenje perioperativnih poremećaja srčanog ritma 10 5
9. ANESTEZIJA U ORTOPEDSKOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za ortopedsku hirurgiju i traumatologiju KCS i Klinikama i specijalnim bolnicama za ortopedsku hirurgiju Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija ortopedskog bolesnika 10 10
Anestezija za kratkotrajne hirurške procedureu ortopedskom previjalištu 10 5
Opšta anestezija za ortopedske hirurške intervencije 5 5
Opšta anestezija za operacije na kičmenom stubu 5 2
Regionalna anestezija za hirurgiju gornjih ekstremiteta 5 5
Regionalna anestezija za hirurgiju donjih ekstremiteta 10 5
Postoperativno intenzivno lečenje ortopedskog bolesnika 10 10
Profilaksa tromboembolijske bolesti u ortopedskih bolesnika 10 10
10. ANESTEZIJA U UROLOGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Institut za urologiju i nefrologiju KCS i drugim Klinikama za urologiju Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija urološkog bolesnika 20 20
Anestezija kod bolesnika sa bubrežnom slabošću 10 5
Anestezija za endoskopske urološke procedure 10 10
Anestezija za ekstrakorporalnu litotripsiju 10 10
Anestezija za radikalne operacije tumora urotrakta 5 5
Postoperativno intenzivno lečenje urološkog bolesnika 10 5
11. ANESTEZIJA U GINEKOLOGIJI I AKUŠERSTVU
Trajanje obuke: 1,5 mesec
Mesto obuke: Institut za ginekologiju i akušerstvo KCS i Klinikama za ginekologiju i akušerstvo drugih Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija trudnice 5 10
Anestezija za kratkotrajne ginekološke procedure 10 20
Anestezija za ginekološke operacije 10 5
Regionalna anestezija tokom vaginalnog porođaja 5 5
Regionalna anestezija za carski rez 2 2
Opšta anestezija za carski rez 30 10
Anesteziološko zbrinjavanje opstetričkih krvarenja 5 5
Anesteziološki postupci kod preeeklampsije 5 5
Postoperativno intenzivno lečenje ginekološkog bolesnika 40 5
Reanimacija novorođenčeta Fakultativno -
12. ANESTEZIJA U PLASTIČNOJ I REKONSTRUKTIVNOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Centar za opekotine, plastičnu i rekonstruktivnu hirurgiju KCS i Klinikama za plastičnu i rekonstruktivnu hirurgiju i opekotine drugih Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija bolesnika 10 5
Opšta anestezija za korektivne hirurške intervencije 10 5
Regionalna anestezija za korektivne hirurške intervenije 5 2
Intenzivno lečenje bolesnika sa opekotinama 5 5
Anestezija za previjanje opekotina 5 2
13. AMBULANTNA ANESTEZIJA
Trajanje obuke: 15 dana
Mesto obuke: Poliklinika KCS i drugim Poliklinikama Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija bolesnika 10 10
Anestezija za ambulantne dijagnostičke i hirurške postupke 10 10
4. REANIMATOLOGIJA
Trajanje obuke: 3 meseca
Mesto obuke: Reanimaciona ambulanta Urgentnog Centra KCS- i reanimacionim ambulantama drugih Urgentnih Centara (gde postoje uslovi za edukaciju) -2 meseca Operaciona sala Urgentnog Centra KCS i operacionim salama drugih Urgentnih Centara (gde postoje uslovi za edukaciju) - 1 mesec
VEŠTINA Asistira Izvodi
Procena opšteg stanja vitalno ugroženog bolesnika 20 30
Primena Glasgonj koma skale u proceni stanja svesti 20 30
Primena trauma skora u proceni stanja traumatizovanog bolesnika 50 50
Izvođenje kardiopulmonalne reanimacije 50 50
Postavljanje laringealne maske 20 20
Intubacija bolesnika sa povredom vratne kičme 10 10
Izvođenje perkutane traheostomije fakultativno
Evaluacija i reanimacija bolesnika sa kraniocerebralnom povredom 20 20
Evaluacija i reanimacija bolesnika sa povredom grudnog koša 20 20
Evaluacija i reanimacija bolesnika sa povredom ili hitnim hirurškim oboljenjem abdomena 40 40
Evaluacija i reanimacija bolesnika sa ortopedskom traumom 20 20
Evaluacija i reanimacija politraumatizovanog bolesnika 30 30
Uspostavljanje centralnog venskog puta 30 30
Plasiranje centralnog venskog katetera za hemodijalizu 10 5
Kanilisanje radijalne arterije 30 30
Anestezija za evakuaciju intrakranijalnog hematoma 30 10
Anestezija za urgentne torakalne i abdominalne operacije 50 50
Anestezija za urgentne ortopedske operacije 30 30
5. INTENZIVNO LEČENjE
1. Mesto obuke: Jedinica intenzivnog lečenja Urgentnog Centra KCS i jedinicama intenzivne nege drugih urgentnih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
Trajanje obuke: 5 meseci
VEŠTINA Asistira Izvodi
Intenzivno lečenje bolesnika posle srčanog zastoja 10 10
Intenzivno lečenje bolesnika sa kraniocerebralnom povredom 30 10
Dijagnoza i lečenje komatoznih stanja 20 20
Intenzivno lečenje politraumatizovanog bolesnika 50 50
Dijagnoza i lečenje hemoragijskog šoka 50 50
Dijagnoza i lečenje septičnog šoka 20 30
Dijagnoza i lečenje neurogenog šoka 10 10
Dijagnoza i lečenje akutnog pankreatitisa 20 20
Mehanička ventilacija pluća i uspostavljanje različitih ventilacionih oblika 50 50
Neinvazivna mehanička ventilacija 30 30
Odvikavanje bolesnika od ventilatora 50 50
Dijagnoza i lečenje ARDS-a 10 5
Dijagnoza i lečenje MODS-a 20 20
Intenzivno lečenje bolesnika sa kvadriplegijom 5 5
Utvrđivanje moždane smrti Fakultativno -
3. Mesto obuke: Metabolička jedinica Urgentnog Centra KCS i drugim Metaboličkim jedinicama Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
Trajanje obuke: 1 mesec
VEŠTINA Asistira Izvodi
Lečenje neregulisane šećerne bolesti i akutnih komplikacija 20 20
Lečenje poremećaja acido-baznog stanja 20 20
Lečenje akutnih endokrinih poremećaja 5 5
3. Mesto obuke: Jedinica int. lečenja Instituta za KVB KCS Jedinica int. lečenje Instituta za KVB Dedinje
Trajanje obuke: 2 meseca
VEŠTINA Asistira Izvodi
Lečenje bolesnika sa akutnom kardiovaskularnom slabošću 50 50
Postoperativno intenzivno lečenje vaskularnog bolesnika 50 50
Postoperativno intenzivno lečenje kardiohirurškog bolesnika 10 5
6. ZAVRŠNA EDUKACIJA
1. ANESTEZIJA U DIGESTIVNOJ HIRURGIJI
Trajanje obuke: 6 meseci
Mesto obuke: Institut za bolesti digestivnog sistema KCS i Klinikama za bolesti digestivnog sistema drugih Kliničkih centara (gde postoje uslovi za edukaciju)
VEŠTINA Asistira Izvodi
Preoperativna evaluacija bolesnika sa hirurškim oboljenjem GIT 40 50
Preoperativna priprema bolesnika sa hirurškim oboljenjem GIT 40 50
Anestezija za endoskopske procedure u hirurgiji GIT 20 30
Opšta anestezija za operacije GIT 30 70
Regionalna anestezija za operacije GIT 20 50
Anestezija za laparoskopske hirurške intervencije 20 50
Totalna parenteralna ishrana 10 5
Intenzivno lečenje gastroeneterološkog hirurškog bolesnika 30 30
2. IZBORNA EDUKACIJA
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: po izboru
Shodno svom interesovanju specijalizant bira jednu od nastavnih baza Medicinskog fakulteta za dodatnu edukaciju
27. Urologija
(72 meseca)
Cilj i namena specijalizacije
Zdravstvena specijalizacija iz Urologije je školski i razvojni proces, u kojem specijalizant stiče teoretska i praktična znanja koja ga osposobljavaju za samostalno zbrinjavanje bolesnika sa akutnim i hroničnim urološkim bolestima.
Specijalizacija Urologije traje 6 godina. Pri tome specijalizant prvo savladava
OPŠTI DEO - u trajanju 2 godine, a zatim i
POSEBNI DEO - u trajanju od 4 godine
Provera znanja
Na kraju specijalizacije u okviru svake pojedinačne oblasti (specijalizacije) mentor proverava znanje specijalizanta u obliku kolokvijuma i rezultate upisuje u indeks specijalističkog staža. Obavezni kolokvijumi su:
1. Opšti deo
2. Bolesti burega
3. Bolesti mokraćne bešike
4. Oboljenja uretre
5. Oboljenja polnih organa
POČETNI (OPŠTI) DEO SPECIJALIZACIJA (obavezan je za sve hirurške specijalnosti u trajanju od 2 godine, a može se obaviti u regionalnoj zdravstvenoj ustanovi ili u specijalizovanoj univerzitetskoj klinici odn. institutu) .
(LEGENDA: a - asistira; o - operiše)
1.2. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazavne gram-negativnim bacilima, klostridijalne i dr. anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazavane gram-negativnom florom, gljivične i visrusne infekcije.
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- obrada inficiranih mekih tkiva (o) 10
- obrada panaricijuma (o) 6
- obrada dijabetične gangrene (o) 2
1.2. ABDOMINALNA HIRURGIJA 12 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja iz dijagnostike, diferencijalne dijagnostike i lečenja svih akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, sindrom ileusa i sindrom intraabdominalnog krvarenja) .
Tokom ovog dela specijalizacije specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- apendektomije (o) 9
- uklještene kile 5 (a) ; 9 (o)
- dehiscencija laparotomijske rane (o) 4
- sutura perforativnog ulkusa (o) 4
- anastomoza tankog creva (o) 10
1.3. TRAUMATOLOGIJA 4 meseca
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada sleća teorijska znanja:
- funkcionalna antomija lokomotornog aparata
- osnovni pojmovi o etiopatogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, duge kosti)
- savladavanje osnova ultrazvučne dijagnostike povreda trbuha
- konzervativno lečenje preloma kostiju
- traumatski i hemoragijski šok
- druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidro-elektrolitski disbalans, posttraumatke psihoze i dr. delirantna stanja)
- priprema bolesnika za operativno lečenje
- postoperativna nega bolesnika
- operativni zahvati na koštano-zglobnom sistemu
- indikacije za urgentnim operativnim zahvatima u traumi i politraumi
- komplikacije preloma kostiju
- infekcije na kostima
Specijalizant je takodje dužan da uradi sledeće hirurške procedure:
- ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta (o) .15
- repozicija preloma (o) 15
- punkcija zglobnog izliva. (o) 10
- punkcija velikih telesnih šupljina (o) 10
- dijagnostička artroskopija (o) 5
- obrada velikuh defekata mekih tkiva (o) 20
- torakalna drenaža (o) 5
- jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (o) 10
1.4. ANESTEZIOLOGIJA
SA REANIMATOLOGIJOM 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-plumonalne reanimacije.
Specijalizant je takodje dužan da uradi sledeće:
- uzimanje učešća u 50 opštih anestezija
- procena i priprema 15 pacijenata za planirani hir. zahvat
- sudelovanje u 5 kardio-pulmonalnih reanimacija
- učestvuje u izvodjenju 25 regionalnih anestezija
- plasiranje 1o centralnih venskih katetera (CVK)
1.5. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
1.6. OPEKOTINE 1 mesec
Specijalizant usvaja znanja iz sledećih oblasti:
- pružanje prve pomoći kod opekotina
- transport opečenih
- primarna obrada svežih opekotina
- ocena i procena težine i stepena opečene površine
- patofiziologija opekotina
- mehanizam zarastanja opekotina
- terapija oepkotinskog šoka
- urgentne hirurške procedure kod opekotina
- ekscizija opekotinske rane
- uzimanje i konzerviranje slobodnih kožnih transplantata
- indikacije za upotrebu slobodnih kožnih transplantata
- teoretske osnove formiranja slobodnih kožnih transplantata iz kulture tkiva
- akutna tubulska nekroza kao indikacija za akutnu hemodijalizu
- opekotine diajnih puteva
- negativni energetski bilans kod opečenih bolesnika
- imunološki aspekt kod opečenih
- hemijske opekotine i antidoti
- masovne opekotine, opekotine u politraumi, opekotine u ratu
Specijalizant odradjuje sledeće operativne procedure i zahvate:
- primarna obrada veće opekotine (o) 1
- nekrektomija sa primarnom tangencijalnom ekscizijom (o) .5
- nekrektomija sa ekscizijom do facije (o) 2
- uzimanje auotransplantata kože Njatson-ovim nožem ili električnim dermatomom (o) 10
- esharotomija (o) 1
- fasciotomija (o) 1
1.7. PATOLOGIJA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takodje savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
Nakon završenog opšteg dela, specijalizant, kako je već navedeno, pred 3-članom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije iz opšte hirurgije.
POSEBNI DEO SPECIJALIZACIJE
Raspored staža u trajanju od 48 meseci:
- plastična, rekonstruktivna i estetska hirurgija 1 mesec
- ginekologija 2 meseca
- onkologija 1 mesec
- torakalna hirurgija 1 mesec
- kardiovaskularna hirurgija 1 mesec
- nefrologija 2 meseca
- dijagnostička i interventna uroradiologija 2 meseca
- urologija 38 meseci
Ukupno: 48 meseci
Sadržaj programa
Plastična, rekonstrukfivna i estetska hirurgija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje iz:
- posebnosti hirurške tehnike na području plastične i rekonstruktivne hirurgije
- principa mikrohirurgije
- transplantacije tkiva
- reparatorne hirurgije povredene ruke (rekonstrukcija mekih delova, tetiva, živaca, rešavanje preloma kostiju ruke, replantacija amputiranih prstiju)
- problematike limfedema donjih ekstremiteta
- lečenja dekubitalnih ulceracija
- lečenja tumora kože (benigni, maligni)
- lečenja koloida i hipertrofičnih ožiljaka
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- uzimanje jednostavnog transplantata kože - 5
- abdominoplastika - 4
- limfedem donjeg ekstremiteta - 4
- ingvinalna limfadenopatija - 2
- rekonstrukcija polnih organa spoljnih - 2
- transplantacija kože - 3
Ginekologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretska i osnovna praktična znanja o:
- anatomiji male karlice i karličnog dna
- fiziologiji i patofiziologiji ženskog genitalnog trakta
- akutnim ginekološkim bolestima
- akutnim bolestima u trudnoći (uključujući krvavljenja iz materice)
- metodama posleporođajne fizioterapije mišića karličnog dna i trbušne duplje
- rešavanju rascepanih mekih poroctajnih puteva
- vođenju porođaja sa karličnim položajem
- operativnom dovršavanju porođaja (vakum, forceps)
- principima lečenja ginekoloških maligniteta
- operativnoj tehnici za korekciju izmenjene statike materice
- tehnici vaginalne totalne histerektomije
- tehnici prednje i zadnje vaginalne plastike
- dijagnostici i lečenju endometrioze
- tehnici laparoskopskih operacija opsežnih adhezivnih procesa
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
vaginalna plastika - 3
plastika po Burchu - 2
šivenje epiziotomije - 5
Onkologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretska i osnovna praktična znanja iz:
- interdisciplinarne obrade bolesnika sa malignom bolesti tokom planiranja dijagnostičkih i terapeutskih postupaka
- značaja histološke verifikacije i tipizacije kao i određivanja stepena diferencijacije tumora za planiranje terapije i prognoze
- značaja određivanja stadijuma raširenosti bolesti pre terapije po TNM sistemu i dijagnostičkih načina koji su za to potrebni: npr. endoskopija, limografija, scintigrafija, aspiraciona biopsija
- indikacija za različite načine lečenja i njihove kombinacije (hirurgija, radioterapija, hemoterapija, imunoterapija, endokrinoterapija) i u vezi sa njima o rezultatima lečenja
- uloge hirurgije u onkologiji obzirom na njenu namenu (kurativna, palijativna, dijagnostička)
- načela operativne tehnike kod malignih tumora, uključujući moguđe komplikacije u pogledu posebnosti bolesti i moguđe ranije radiaciono ili hemijsko lečenje
- načela i tehnike intrerterijalne hemoterapije
- načina radioterapije, značaja i hirurških tehnika ukljanjanja zaštitne limfne žlezde
- tehnika i mogućih komplikacije potkožnih venskih pregrada
- značaja redovnih kontrolnih pregleda posle lečenja
- mogućnosti rehabilitacije bolesnika sa malignom bolesti (fizikalna, psihička i socijalna)
- namene i značaja obaveznog prijavljivanja bolesnika sa malignom bolesti, njihove centralne registracije i obaveze lekara te delatnosti
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- uklanjanje malignog tumora kože - 2
Torakalna hirurgija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje iz:
- anatomije i fiziologije pluća, medijastinuma i pleure
- dijagnostike, diferencijalne dijagnoze, terapije i prognoze bolesti iz područja torakalne
- hirurgije
- vrsta operativnih zahvata u torakalnoj hirurgiji
- mora ovladati tehnikom tipične torakotomije i resekcije rebra
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- torakotomija - 5
- zatvaranje torakotomije - 5
- torakalna drenaža - 5
- torakalna punkcija - 2
Kardiovaskularna hirurgija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje o:
- osnovnoj patologiji i dijagnostici vaskularnih bolesti
- indikacijama i vrstama operativnih zahvata
- osnovama vantelesnog krvotoka
- operativnim pristupima velikim krvnim sudovima
- arterijskoj i venskoj anastomozi
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
- anastomozu krvnih sudova ili šav velikog suda - 3
- preparacija velikih sudova - 4
Nefrologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovno praktično znanje iz:
- prepoznavanja sindroma bolesti bubrega
- ocene funkcije bubrega i sedimenta urina
- obrade bolesnika sa arterijskom hipertenzijom
- prepoznavanja i rešavanja najčešćih poremećaja vode, elektrolita i acidobazne ravnoteže
- konzervativnog rešavanja hronične bubrežne slabosti
- doziranja lekova kod hronične bubrežne slabosti
- indikacija za biopsiju bubrega
- osnova imunosupresivnog lečenja bolesnika sa transplantiranim bubregom i prepoznavanja najčešćih komplikacija (na hospitalnom odeljenju)
- principima hemodijalize i peritonealne dijalize
- dijaliznim membranama, dijaliznim tečnostima i monitorima
- vaskularnim pristupima za hemodijalizu i pristupima za peritonealnu dijalizu akutnoj i hroničnoj dijalizi
- plazmaferezi, imunoadsorpciji, LDL-aferezi, hemoperfuziji akutnim i hroničnim komplikacijama dijalize (u centru za dijalizu)
- prepoznavanju i obradi najčešćih komplikacija posle transplantacije bubrega (u centru za transplantaciju bubrega)
Dijagnostička i interventna uroradiologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretska i osnovna praktična znanja iz:
- dijagnostičkih radioloških metoda u urologiji (osnovne rentgenske dijagnostike urotrakta, ultrazvuk, skener, magnetna rezonanca)
- perkutanom pristupu bubregu (perkutana nefrostoma, perkutana punkcija bubrežne ciste, perkutano postavljanje ureteralnog katetera, perkutana dilatacija ureteralne stenoze)
Urologija
Sadržaj: Specijalizant stiče teoretsko i osnovna praktična znanje o:
- anatomiji, fiziologiji, patofiziologiji i patologiji nadbubrega, bubrega, uretera, mokraćne bešike, prostate i semenih kesica, uretre i spoljnih genitalija (testisa, ovojnica, semevoda)
- laboratorijskim analizama krvi i urina, pregledu eksprimata prostate i semene tečnosti
- indikacijama i tehnici izvođenja sledećih instrumentalnih ispitivanja
- endoskopija uretre, mokraćne bešike, uretera i šupljine bubrega (uretroskopija, cistoskopija, ureterorenoskopija)
- biopsiji klješticama i aspiracijom
- urodinamskom ispitivanju gornjih i donjih mokraćnih organa
- uvođenju ureteralnih katetera i unutrašnjih splintova
- ultrazvuku mokraćnih organa i trbuha
- punkciji mokraćne bešike i bubrega
- indikacijama, tehnici i vrednosti rentgenskih ispitivanja u urologiji (pregledni snimak urogenitalnog trakta, cistogram, intravenska urografija, uretrografija, retrogradna pijelografija, angiografija)
- indikacijama i vrednosti izotopskih ispitivanja, CT i magnetne rezonance na području urologije
- indikacijama i kotraindikacijama za konzervativno i operativno lečenje bolesti urotrakta
- lečenju funkcionalnih smetnji urotrakta (električna stimulacija, vežbe za jačanje mišića karličnog dna)
- preoperativnoj pripremi bolesnika za operaciju
- posleoperativnom lečenju, zajedno sa enteralnom i parenteralnom ishranom
- farmakoterapiji u urologiji
- sprečavanju i lečenju posleoperativnih komplikacija
- spremanju bolesnika i prognostičkoj proceni kod uroloških bolesti
- minimalno invazivnom lečenju u urologiji (TUEVAP, termoterapija, stentovi)
- dezintegrativnim metodama u lečenju kalkuloze urinarnog trakta (ESNjL, URS, PNLP)
Specijalizant treba da uradi sledeće operativne zahvate:
OPERATIVNI ZAHVATI (VEŠTINE)
KOJE SPECIJALIZANT TREBA DA URADI
NA UROLOŠKOJ KLINICI
OPERATIVNI RAD
Operiše
Potreban broj urađenih operacija
1. Nefrostomija operativna 2 - 5
2. Amputacija penisa 1
3. Radikalna orhiektomija 5
4. UCN 2 - 5
5.Ureterokutaneostomija 5 - 10
6.Operacije stres inkontinencije 3 - 5
ASISTIRA
Potreban broj urađenih operacija
7. Ligatura dorzalne vene penisa 10
8. Parcijalna cistektomija 1
9. Nefrektomija sekundarna i teza 10
10. Ureterocistoneostomija 5
11. Ureterokutaneostomija 5
12. Perineostomija 2
13. Ureterokolostomija 2
14. Implantacija penilnih proteza 1 - 2
15. Revaskularizacija penisa 2
16. Mikrohirurška epididimo-deferencijalna anastomoza 1- 5
17. Implantacija spermatocele 5
18. Operacije hipospadije1 - 5
19. I.imfadenektomija retroperitonealna 5
20. Radikalna nefrektomija 5 - 10
21. Ureteropijelicne plastike 5 - 10
22. Nefrektomije parcijalne 2 - 5
23. Sutura veziko-vaginalne fistule 3 - 5
24. Uretrorafija
25. TUR tumora mokraćne bešike 10
26. Nefroureterektomija 5 - 10
27. Nefrolitotomija longitudinalna 3 - 5
28. UCN kod fistula ureterovaginalnih 2-3
29. TUR prostatae + uretrotomija interna 10-20
30. Cistektomija totalna 3-5
31. Pannefrektomija 5
32. Plastika uretre 5
33. Ileal conduit 5
34. Vezikointestinoplastika 5
35. Ureterorenoskopija 5
36. ESNjL 20
37. Transplantacija bubrega 2-5
ENDOSKOPSKI RAD
Potreban broj uradjenih operacija
38. Pregled prostate ultrazvukom 5
39. TUR tumora mokraćne bešike 5
40. TUR prostate 5
41. Perkutana nefrostomija 5
42. Buziranje uretralnih stenoza 10
43. Uretrotomija interna 2
44. Perkutana nefrolitolapaksija 6
45. Laparoskopske intervencije u urologiji 8
OPERATIVNI ZAHVATI (VEŠTINE)
KOJE SPECIJALIZANT TREBA DA URADI
U MATIČNOJ USTANOVI
OPERATIVNI RAD
OPERIŠE
Potreban broj urađenih operacija
46. Cirkumcizija 20
47. Frenulotomija 10
48. Operacije hidrocele 10
49. Orhiektomija obična 5 - 10
50. Epididimektomija 5
51. Biopsija testisa 10 - 20
52. Cistostomija 5 - 10
53. Cistolitotomija 5
54. Operacija varikocele 20
55. Laparotomija za peritonelnu dijalizu 20
56. Pijelolitotomija 10 - 20
57. Ureterolitotomija lumbalna 10
58. Nefrektomija lakša primarna 10 - 20
59. Prostatektomija transvezikalna 5 - 10
60. Descensus testis 10
ASISTIRA
61. Epididimektomija 5
62. Pijelolitotomija 10
63. Ureterolitotomija 10
64. Cistostomija 10
65. Cistolitotomija 5
66. Ablacija tumora mokraćne bešike 5
67. Operacija varikocele 5
68. Orhiektomija radikalna 5
69. Nefrektomija primarna 10
70. Ureterolitotomija pelvična i ilijačna 10
71. Prostatektomija 10
72. Nefrostomija 10
73. Amputacija penisa parcijalna 5
74. Pijelolitotomija sekundarna 10
75. Ureterolitotomija sekundarna 10
76. Nefrolitotomija obična 10
77. Descenzus testisa 5
78. Resekcija ciste bubrega 1
ENDOSKOPSKI RAD
79. Kateterizacija mokraćne bešike 100
80. Cistoskopija eksplorativna 50
81. Cistografija 20
82. Uretrocistografija 20
83. Troakar cistostomija 10
84. Uretrocistoskopija eksplorativna 20
85. Punkcija mokraćne bešike 10
86. Bimanuelni tuse 20
87. Biopsija prostate iglom - transperinealna 20
88. Kateterizacija uretera 30
II. Elektrolitotripsija kamena mokraćne bešike 5
28. KARDIOHIRURGIJA
I Specijalizacija iz kardiohirurgije podrazumeva organizovanje teorijske edukacije i praktične obuke lekara na specijalizaciji, koji bi po završenoj obuci i položenom ispitu stekli zvanje lekara specijaliste kardio hirurgije.
Cilj planske edukacije u toku specijalizacije iz kardiohirurgije, je formiranje kardio hirurga koji bi bio osposobljen da sprovodi i unapređuje kardio hiruršku praksu u oblasti dijagnostike, operativnog lečenja i klinicke kontrole srčanih bolesnika.
II Činjenica da se kardiovaskularna oboljenja, prema aktuelnim epidemiološkim studijama u našoj zemlji, kao i u Evropi, nalaze na prvom mestu među nekontaktnim oboljenjima, ističe znacaj formiranja ove hirurške specijalizacije, u okviru tercijarne zdravstvene zaštite našeg stanovništva.
III Specijalizacija iz kardio hirurgije traje 6 godina i sastoji se iz dva dela. Prvi deo se odnosi na opštu hirurgiju (u trajanju od 2 godine), a drugi deo se odnosi na kardio hirurgiju (u trajanju od 4 godine) .
Svakom specijalizantu se određuje mentor za celokupni specijalistički staž (univerzitetski nastavnik sa više od 10 godina specijalističkog staža u kardio hirurgiji) . Za pojedine oblasti mentor može odabrati komentore (nastavnike, doktore ili magistre nauka sa više od 10 godina specijalističkog staža u kardio hirurgiji), radi pomoći u edukaciji specijalizanta.
IV Prvi deo specijalizacije (2 godine) specijalizant provodi u ustanovi u kojoj se radi opšta hirurgija (instituti, klinike, odeljenja) i koje imaju uslove za edukaciju iz opšte hirurgije po propisanom planu specijalizacije.
Drugi deo specijalizacije (4 godine) specijalizant provodi u Univerzitetskoj ustanovi u kojoj se radi kardio hirurgija (instituti, klinike) i koje imaju uslove za realizaciju propisanog plana specijalizacije iz kardio hirurgije.
Ukoliko se specijalizacija obavlja u ustanovi u kojoj se ne može u celosti realizovati staž specijalizacije po predviđenom planu (ne mogućnost primene odgovarajućih dijagnostičkih i operativnih procedura), potrebno je obezbedi da specijalizant određeni vremenski period provede u drugim institucijama u zemlji, ili eventualno inostranstvu, u vremenu predviđenim programom specijalizacije.
Vreme provedeno van institucije se računa u specijalistički staž, ukoliko je specijalizant dobio zadovoljavajuću ocenu od nadležnog rukovodica ustanove u kojoj je obavio deo specijalizacije.
V Specijalizacija se zasniva na negovanju principa akademizma i formiranju profila tzv akademskog hirurga kao tekovine savremenih trendova u edukaciji lekara specijalista. Mentor upoznaje specijalizanta sa osnovama naučne metodologije kao sredstva dominantnog kulturološkog i edukacionog iskustva, i kao baze za razvoj sposobnosti uočavanja i kanalisanja ideja biološke problematike u formalnu, naučno formulisanu hipotezu koja treba da omogući kliničku realizaciju postavljenih ciljeva. Specijalizant treba da poseduje osnovna znanja kompjuterske tehnologije, informatike i biostatistike, što je preduslov za njegovo uključivanje u naučno-istraživački rad (pisanje stručnih radova, učešće na seminarima, prezentacije na kongresima itd.) .Tokom specijalizacije kandidat ima obavezu da objavi "in ehtenco" dva rada iz oblasti kardio hirurgije u domaćim ili internacionalnim časopisima.
VI Organizacija specijalizacije iz kardio hirurgije vrši se preko poslediplomske Katedre za kardio hirurgiju na Medicinskom fakultetu, koja donosi i program dvosemestralne teorijske nastave za specijalizante.
VII Po odobrenoj specijalizaciji, specijalizantu se uručuje specijalistički indedž (stažerska knjžica) i specijalizantski karton u koji se upisuju asistencije i operacije koje svojim potpisom overava najstariji specijalista koji je operisao ili asistirao operaciju specijalizantu.
Tokom specijalizacije, mentor ima obavezu da u odgovorajućim vremenskim intervalima kandidatu zakazuje konsultacije i kolokvijume u cilju provere stečenog znanja. Nakon završenog prvog dela dvogodišnje specijalizacije iz opšte hirurgije, specijalizant polaže kolokvijum pred tročlanom komisijom opštih hirurga (mentor i dva člana - nastavnici Medicinskog fakulteta), i čije je polaganje uslov za nastavak specijalizacije iz kardio hirurgije.
VIII SADRŽAJ SPECIJALIZACIJE
1. POČETNI (OPŠTI) DEO SPECIJALIZACIJE odnosi se na edukaciju iz opšte hirurgije (identičan je za sve profile hirurških specijalizacija) i traje 2 godine.
(legenda: p - posmatra, a - asistira, o - operiše)
1.1. HIRURŠKE INFEKCIJE 2 meseca
Kandidat je obavezan da savlada bazična teorijska, kao i temeljna praktična znanja o mehanizmima biološke odbrane organizma od infekcije, o patogenim mikroorganizmima, kao prouzrokovačima infekcije uopšte, o prevenciji i lečenju hemoterapeuticima, antibioticima i o imunizaciji. Posebnu pažnju treba obratiti na pojedine grupe i sojeve kao što su: stafilokokne infekcije, streptokokne infekcije, erizipel, antraks, infekcije izazvane gram negativnim bacilima, klostridijalne i druge anaerobne infekcije, aktinomikotične infekcije, infekcije izazvane gram negativnom florom, gljivične i virusne infekcije.
Tokom praktične edukacije, specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- obrada inficiranih mekih tkiva
- (o) 10
- obrada panaricijuma
- (o) 6
- obrada dijabetične gangrene
- (o) 2
1.2. ABDOMINALNA HIRURGIJA 7 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada i usvoji temeljna teoretska i praktična znanja iz dijagnostike, diferencijalne dijagnostike i lečenja svih akutnih abdominalnih stanja (sindrom peritonitisa, sindrom ileusa i sindrom intraabdominalnog krvarenja) .
Tokom ovog dela specijalizacije specijalizant je dužan da uradi sledeće:
- apendektomije (o) 5
- uklještene kile 5 (a), 5 (o)
- dehiscencija laparotomijske rane (o) 2
- sutura perforativnog ulkusa (o) 2
- anastomoza tankog creva (o) 6
- slezina -splenektomija- (o) 3
1.3.TRAUMATOLOGIJA 9 meseci
Tokom ovog dela specijalizacije, specijalizant treba da savlada sledeća teorijska znanja:
- funkcionalna anatomija lokomotornog aparata
- osnovni pojmovi o etiopetogenezi povreda (mehanizmi nastanka, klasifikacije)
- reanimacija i terapija šoka kod traumatizovanih i politraumatizovanih
- dijagnostički postupci u traumatologiji (grudni koš, duge kosti)
- savladavanje osnova ultrazvučne dijagnostike povreda trbuha
- konzervativno lečenje preloma kostiju
- traumatski i hemoragijski šok
- druge vitalne sistemske komplikacije traume (tromboembolija, masna embolija, respiratorne komplikacije, digestivni poremećaji, hidroelektrolitski disbalans, postraumatske psihoze i druga delirantna stanja)
- priprema bolesnika za operativno lečenje
- postoperativna nega bolesnika
- operativni zahvati na koštano-zglobnom sistemu
- indikacije za urgentnim operativnim zahtevima u traumi i politraumi
- komplikacije preloma kostiju
- infekcije na kostima
Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće hirurške procedure:
- ekstenzija preloma dugih kostiju ekstremiteta (o) 15
- repozicija preloma (o) 15
- punkcija zglobnog izliva (o) 10
- punkcija velikih telesnih šupljina (o) 10
- dijagnostička artroskopija 5
- obrada velikih defekata mekih tkiva (o) 20
- torakalna drenaža (o) 5
- jednostavna osteosinteza sa odstranjivanjem osteosintetskog materijala (o) 10
1.4. ANESTEZIOLOGIJA
SA REANIMATOLOGIJOM 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz regionalne, opšte i kombinovane anestezije. Izučava osnove procene i pripreme bolesnika za planirani hirurški zahvat. Savladava osnove kardio-pulmonalne reanimacije. Specijalizant je takođe dužan da uradi sledeće:
- uzimanje učešća u 50 opštih anestezija
- procena i priprema 15 pacijenata za planirani hirurški zahvat
- sudelovanje u 5 kardio-pulmonalnih reanimacija
- učestvuje u izvođenju 25 regionalnih anestezija
- plasiranje 10 centralnih venskih katetera (CVK)
- privremeni pejsmejker (0) 5
Specijalizant usvaja teorijska i praktična znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika.
1.5. HIRURŠKA INTENZIVNA TERAPIJA 2 meseca
Specijalizant usvaja teorijska i prakticna znanja iz oblasti intenzivne nege hirurških bolesnika
1.6. OPEKOTINE 1 mesec
Specijalizant usvaja znanja iz sledećih oblasti:
- pružanje prve pomoći kod opekotina
- transport opečenih
- primarna obrada svežih opekotina
- ocena i procena težine i stepena opečene površine
- patofiziologija opekotina
- mehanizam zarastanja opekotina
- terapija opekotinskog šoka
- urgentne hirurške procedure kod opekotina
- ekscizija opekotinske rane
- uzimanje i konzerviranje slobodnih kožnih transplantata
- indikacije za upotrebu slobodnih kožnih transplantata
- teoretske osnove formiranja slobodnih kožnih transplantata iz kulture tkiva
- akutna tubulska nekroza kao indikacija za akutnu hemodijalizu
- opekotine disajnih puteva
- negativni energetski bilans kod opečenih bolesnika
- imunološka aspekt kod opečenih
- hemijske opekotine i antidoti
- masovne opekotine, opekotine u politraumi, opekotine u ratu
Specijalizant odrađuje sledeće operativne procedure i zahvate:
- primarna obrada veće opekotine (o) 1
- nekrektomija sa primarnom tangencijalnom ekscizijom (o) 5
- nekrektomija sa ekscizijom do fascije (o) 2
- uzimanje autotransplantata kože Njatson-ovim nožem ili električnim dermatomom (o) 10
- esharotomija (o) 1
- fasciotomija (o) 1
1.7. PATOLOGIJA 1 mesec
Specijalizant savladava osnovna teorijska znanja iz oblasti kliničke patologije i uzima učešće u kliničkim autopsijama. Takođe savladava osnove pojedinih histopatoloških tehnika kao i tumačenje histopatoloških preparata iz oblasti koju specijalizira.
Nakon završenog opšteg dela, specijalizant, kako je već navedeno, pred tročlanom komisijom (mentor i dva člana), polaže glavni kolokvijum (ocena se upisuje u specijalistički indeks), i on predstavlja uslov za dalji nastavak specijalizacije iz opšte ili kardiovaskularne hirurgije
2. POSEBNI DEO SPECIJALIZACIJE odnosi se na edukaciju iz kardio hirurgije i traje 4 godine
legenda: (p-posmatra, a-asistira, o-operise)
2.1. UVOD U KARDIOHIRURGIJU, KARDIOANESTEZIJA I HEMODINAMSKI MONITORING (2 meseca)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Anatomija i patološka anatomija srca i krvnih sudova, fiziologija i patofiziologija kardiovaskularnog sistema, hemodinamika i hemodinamski monitoring, neinvazivna i invazivna kardiovaskularna dijagnostika, klinicka kardiologija i angiologija, indikacije i priprema bolesnika za operativno lecenje, anestezija na otvorenom srcu i postoperativni tretman kardiohirurških bolesnika
Praktična edukacija
(*) Kardioloska ambulanta (EKG dijagnostika)
(*) Ehokardiografski kabinet (EHO, stress EHO, i doppler dijagnostika srca)
(*) Kabinet nuklearne medicine (kardioscintigrafija i kardioscan)
(*) Radioloski kabinet (periferne angiografije, endovaskularni stent, NMR, MSL i skeneri u kardiovaskularnoj dijagnostici)
(*) Vaskularna labaratorija (EHO i doppler vaskularna dijagnostika)
(*) Kateterizaciona labaratorija (kateterizacija srca, aortografija, ventrikulografija, koronarografija, elektrofizioloska dijagnostika i interventne kardioloske procedure-balon dilatacija, stentovi)
(*) Pejsmejker centar (dijagnostika poremecaja srcanog ritma -24hEKG Holter monitoring, pejsmejker kontrole)
(*) Uvod u anesteziju (monitoring EKG- a, TA, CVP, Snjan-Ganz kateter )
2.2 EKSTRAKORPORALNA CIRKULACIJA (2 meseca)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Ekstrakorporalna cirkulacija i monitoring, mašina za EKK cirkulaciju i delovi EKK sistema, intraoperativna protekcije miokarda, hemodinamski i biohemijski monitoring, tehnike kardiopulmonalnog bypassa (parcijalni, totalni, cirkulatorni arest), asistirana cirkulacija i mehanicka potpora cirkulacije.
Praktična edukacija
(*) Sternotomija 100 (a) 200 (o)
(*) Kanilisanje srca i aorte 100 (a) 200 (o)
(*) Kanilisanje femoralnih krvnih sudova 10 (a) 20 (o)
(*) Kanilisanje aksilarne arterije 10 (a) 20 (o)
(*) Dekanulacija i deareacija srca 100 (a) 200 (o)
(*) Drenaza medijastinuma i zatvaranje sternotomije 100 (a) 200 (o)
(*) Postavljanje epimiokardijalnih pejsmejker elektroda 50 (a) 50 (o)
2.3. HIRURGIJA UROĐENIH SRČANIH MANA (6 meseci)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Anatomija i patološka anatomija, fiziologija i patofiziologija urođenih srcanih mana u dece i odraslih, specifišnost dijagnostike urođenih srčanih mana, klinička pedijatrijska kardiologija i indikacije za operativno lečenje.
Praktična edukacija
(*) Pedijatrijska Kardiologija
(osnovi dijagnostike, klinike i postoperativnog tretmana urođenih srčanih mana u dece)
(*) Podvezivanje Ductusa Bottali 2 (p) 2 (a)
(*) Zatvaranje ASD a 2 (a) 2 (o)
(*) Zatvaranje VSD a 2 (a) 2 (o)
(*) Koarktacija aorte 2 (p) 2 (a)
(*) Tetralogia Fallot
Palijativna operacija 2 (p) 2 (a)
korektivna operacija 2 (p) 2 (a)
2.4. HIRURGIJA AORTE (10 meseci)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Etiopatogeneza, morfologija, dijagnostika, klinika, i lečenje akutnih i hroničnih formi stenozantno-okluzivne i aneurizmatske bolesti, disekcija i drugih patoloških stanja aorte.
Praktična edukacija
(*) Torakotomija 10 (a) 5 (o)
(*) Hirurško rešavanje akutne disekcije ascedentne aorte 10 (a)
(*) Hirurško rešavanje aneurizme ascedentne aorte i luka aorte 10 (a)
(*) Hirurško rešavanje aneurizme torakalne aorte 5 (a)
2.5. KORONARNA HIRURGIJA (10 meseci)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Dijagnostika, klinika, razvoj i morfološke sekvele stenozanto-okluzivnih promena na koronarnim arterijama i srčanom mišiću. Značaj preoperativnog ispitivanja funkcije leve komore, komplikacije infarkta miokarda, indikacije i tehnike operativnog rešavanja koronarne bolesti i komplikacija infarkta miokarda.
Praktična edukacija
(*) Priprema venskog grafta 50 (a) 200 (o)
(*) Priprema arterijskog grafta 50 (a) 100 (o)
(*) Revaskularizacija miokarda-aortokoronarni bypass
- na zaustavljenom srcu 100 (a) 10 (o)
-na kucajućem srcu 20 (a) 5 (o)
(*) Koronarna endarteriektomija 10 (a) 5 (o)
(*) Hirursko rešavanje komplikacija infarkta miokarda 10 (a)
(Aneurizme komora, VSD, mitralna insuficijencija)
2.6. HIRURGIJA SRČANIH ZALISTAKA (10 meseci)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Dijagnostika, klinika, morfologija i hemodinamika stečenih srčanih mana, indikacije za operaciju, tehnike reparacije ili zamene zaliska, vrste i karakteristike arterficijalnih zalistaka, postoperativne komplikacije.
Praktična edukacija
(*) Hirurško rešavanje stečene mitralne mane
- Zamena mitralnog zalistka 50 (a) 3 (o)
-Rekonstrukcija mitralnog zalistka 10 (a) . 2 (o)
(*) Hirurško rešavanje stečene aortne mane
- Zamena aortnog zalistka 50 (a) 3 (o)
(*) Hirurško rešavanje triskuspidalne insuficijencije
- Rekonstrukcija i trikuspidalnog zalistka 5 (a) 2 (o)
- Zamena trikuspidalnog zalistka 5 (a) 2 (o)
(*) Hirurško rešavanje multivalvularne bolesti
- Rekonstrukcija ili zamena 2 ili 3 sršana zalistka.10 (a)
2.7. HIRURGIJA PERIKARDA I TUMORI SRCA (3 meseca)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Etiopatogeneza i klinika akutnih i hroničnih formi perikarditisa, indikacije i tehnike operativnog ili neoperativnog rešavanja; Klinika, etiopatogeneza tumora srca (miksoma) i timusa i tehnike operativnog rešavanja.
Praktična edukacija
(*) Resekcija perikarda kod eksudativnog perikarditisa 3 (a) 3 (o)
(*) Resekcija perikarda kod hroničnog konstriktivnog perikarditisa 3 (a) 2 (0)
(*) Ekstirpacija miksoma srca 10 (a) 2 (0)
(*) Perikardiocenteza 3 (a) 2 (o)
(*) Timektomija 3 (a) 2 (o)
2.8. HIRURGIJA POREMEĆAJA SRČANOG RITMA (2 meseca)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Etiopatogeneza, klasifikacija brzih i sporih poremećaja srčanog ritma i indikacije za različite oblike nefarmakološkog tretmana. Klinika i modaliteti elektroterapije, vrsta elektrostimulatora (pejsmejkera)
Praktična edukacija
(*) Implantacija trajnog endovenskog pejsmejkera
- komorski (VVI), pretkomorski (AAI) 10 (a) 3 (o)
- pretkomorsko-komorski (DDD) 5 (a)
Implantacija defibrilatora 2 (p)
2.9. POVREDE SRCA I KRVNIH SUDOVA (2 meseca)
Specijalizant treba da stekne teorijsko znanje: Dijagnostika, klinika i hiruški tretman izolovanih i kombinovanih povreda srca i krvni sudova, principi zbrinjavanja politraume.
Praktična edukacija
(*) Hiruško rešavanje povreda arterija i vena medijastinuma 3 (a)
(tehnike: sutura, patch plastika, interpozicija grafta, bypass)
(*) Hirurško rešavanje povrede srca 3 (a)
2.10.TRANSPLANTACIONA HIRURGIJA
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja: Indikacije i kontraindikacije za transplantaciju srca, srca i pluća; Tehnike pripreme srca (pluća) donora za transplantaciju, hirurške tehnike transplantacije i kontraindikacije za uzimanje srca (pluća) donora; Postransplantacione komplikacije.
Praktična edukacija
(*) Transplantacija srca
(*) Transplantacija pluća
Praktična edukacija je fakultativna i odvija se kada se steknu uslovi u zemlji.
2.11. MINIMALNA INVAZIVNA KARDIO HIRURGIJA I ROBOT HIRURGIJA
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja Indikacije i kontraindikacije za primenu minimalnih invazivnih kardiohirurških procedura, tehniku rada sa posebnom vrstom opreme i aparatima.
(*) Praktična edukacija
Praktična edkukacija je fakultativna (u inostranim centrima) ili kada se steknu uslovi u zemlji.
2.12. POSTOPERATIVNA INTENZIVNA TERAPIJA I REANIMACIJA (1 mesec)
Specijalizant treba da stekne teorijska znanja i veštine: Arteficijalna ventilacija i respiratorni monitoring, RKG i hemodinamski monitoring, tretman srčane slabosti (intraortna balon pumpa), privremeni spoljni pejsmejker i defibrilator u tretmanu aritmija srca, bilans tečnosti i elektrolita, biohemijski i acido-bazni monitoring, substitucija koloida i kristaloida, kontrola drenova, monitoring diureze, RTG kontrola, gastrointestinalna sukcija, kontrola periferne cirkulacije i temperature, kontrola neuroloških funkcija i znakova infekcije.
29. Ginekologija i akušerstvo
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija iz ginekologije i akušerstva služi za sticanje teorijskih i praktičnih znanja iz oblasti ginekologije i akušerstva, kao i usavršavanja određenih praktičnih veština koje su neophodne za samostalni rad u ovoj oblasti.
Trajanje specijalizacije
Planira se da specijalizacija iz ginekologije i akušerstva traje 5 godina. Prva godina obuhvata "basic" studije, dok su ostale 4 predviđene za klinički rad u primarnim, sekundarnim i tercijernim ustanovama koje se bave ginekologijom i akušerstvom.
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 11 kolokvijuma:
1. Visokorizične trudnoće
- bolesti majke: dijabetes mellitus i endokrinološke bolesti, hipertenzija u trudnoći, imunološke bolesti majke, kardiovaskularne bolesti
- stanja fetusa: intrauterini zastoj u rastu, višeplodna trudnoća, prevremeni porođaj, postterminska trudnoća, prevremena ruptura ovojaka
2. Hitna stanja u perinatalnoj medicini: vanmaterična trudnoća, trofoblastne gestacijske bolesti, placenta previa, abruptio placentae, preeklampsija/eklampsija, fetus mortus in utero
3. Dijagnostika u perinatalnoj medicini: pernatalna dijagnostika i genetika, ultrazvučna dijagnostika u perinatologiji, antepertalni monitoring fetusa
4. Kontracepcija i arteficijalni prekid trudnoće
5. Ginekološka endokrinologija: poremećaji menstrualnog ciklusa, heperandrogenemije, anovulacija, krvarenja u u toku adolescencije, reproduktivnog doba i perimenopauze, klimaktrijum
6. Dijagnostički i terapijski postupci u infertilitetu
7. Metode asistiranih reproduktivnih tehnika
8. Operacije u ginekologiji
9. Benigni i maligni tumori vulve, vagine, grlića materiće, materice, jajovoda i jajnika
10. Porođaj
11. Puerperijum
Mesto obavljanja specijalizacije
Prve 2 godine kliničkog staža mogu se obaviti u regionalnim medicinskim centrima. Poslednje 2 godine u okviru kojih je i dvosemestralna nastava, obavezno se mora obaviti u ustanovama od tercijarnog značaja, a to su one ustanove koje imaju više od 1000 porođaja godišnje i više od 1000 operacije godišnje .
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
BASIC PROGRAM:
1. abdominalna hirurgija (7.5 meseci)
2. urologija (2 meseca)
3. neonatologija (1 mesec)
4. patologija (1 mesec)
5. onkologija (2 meseca)
6. anestezija (1 mesec)
7. humana genetika (1 mesec)
8. ultrazvuk (3 meseca)
9. transfuziologija (0.5 meseci )
Ginekologija
1. opšta ginekologija (6 meseca)
2. ginekološka onkologija (4 meseca)
3. ginekološka urologija (2 meseca)
4. urgentna ginekologija (3 meseca)
5. adolescentna ginekologija (1 mesec)
Akušerstvo
1. porodilište (12 meseci )
2. perinatologija (4 meseca)
Fertilitet i ginekološka endokrinologija
1. ginekološka endokrinologija (2 meseca)
2. IVF program (2 meseca)
3. kontracepcija (2 meseca)
Dispanzer za žene (2 meseca)
Psihosomatika u ginekologiji i akušerstvu (1 mesec)
VEŠTINE
Osnovne veštine
1. uzimanje akušerske istorije bolesti
2. uzimanje ginekološke istorije bolesti
3. kominikacija sa kolegama i saradnicima
4. fizikalni pregled abdomena i dojki
5. bimanuelni ginekološki i akušerski pregled
6. uzimanje briseva za citološki i bakteriološki pregled
Osnovne preoperativne i operativne tehnike
1. interpretacija preoperativnih analiza i rezultata
2. odgovarajuća preoperativna priprema pacijenta
3. dobijanje pismene saglasnosti za operaciju
4. odabir odgovarajuće operativne procedure
5. donošenje adekvatnih odluka tokom opreracije
Postoperativna nega
1. intenzivna postoperativna terapija tečnostima
2. drenaža
3. komlikacija rana
4. tremtman ostalih ginekolških i akušerskih postoperativnih komlikacija
5. komunikacija sa kolegama i rodbinom pacijenta
Hirurške procedure
1. evakuacija stranog tela
2. incizija abscesa Bartolnijeve žlezde
3. laparotomija zbog ekstrauterinog graviditeta
4. tretman krvarenja
5. cistektomija
6. abdominalna histerektomija
7. miomektomija
8. eksplorativna laparotomija
9. laparoskopija (dijagnostička i terapijska)
10. histeroskopija
11. prednja i zadnja vaginalna plastika
12. vaginalna histerektomija
13. aplikacija serklaža
14. ekscizija lezija na vagini, vulvi i perineumu.
Antenatalna zaštita
1. prenatalni skrining
2. genetske bolesti
3. fetalne anomalije
4. hemolitička bolest
5. infekcija u trudnoći
6. multiple trudnoće
7. terapija krvarenja tokom trudnoće
8. tretman PROM a
9. tretman IUGR
10. terapija malprezentacija ploda
11. CTG interpretacija
Akušerski ultrazvuk
1. prvi trimestar: vitalnost, broj embriona i merenje CRL
2. drugi trimestar: BPD, HC,AC, FL
3. treći trimestar: vitalnost, prezentacija i lokalizacija posteljice.
Patologija trudnoće
1. diabetes mellitus
2. arterijska hipertenzija
3. oboljenja bubrega majke
4. oboljenja jetre majke
5. tromboembolije
6. poremećaji koagulacije
7. bronhijalna astma
8. abdominalni bol u trudnoći
9. bolesti digestivnog trakta majke
10. infektivne bolesti
11. epilepsija
12. endokrine bolesti
13. psihijatrijske bolesti
14. neurološke bolesti
15. maligne bolesti
16. missed ab
17. molla hydatodisa
18. spontani pobačaji (preteći i započeti)
Porođaj
1. indukcija porođaja
2. analgezija u porođaju
3. interpretacija CTG
4. uzimanje lab. analiza
5. vođenje preterminskog porođaja
6. vođenje porođaja nakon prethodnog carskog reza
7. porođaj kod preeklampsije i eklampsije
8. tretman intrauterusnih infekcija
9. vođenje porođaja koid intrauterusne smrti ploda
10. normalan porođaj
11. primena vakuuma
12. primena forcepsa
13. unutrašnji okret ploda
14. prolaps pupčanika
15. carski rez
16. ponovni carski rez
17. rezidua posteljičnog tkiva ili neodljubljivanje posteljice
18. karlični porođaj
19. porođaj kod blizanačke trudnoće
20. ruptura uterusa tokom porođaja
21. distocija u porođaju
Postpartalni nadzor
1. tretman postpartalnih krvarenja
2. tretman porođajnih povreda mekih tkiva porođajnog puta, kao i povrede mokraćne bešike i rektuma
3. reanimacija novorođenčeta
Ginekološki problemi
1. poremećaji menstrualnog ciklusa
2. premenstrualni sindrom
3. amenorea
4. dismenorea
5. endometrioza
6. pelvična inflamatorna bolest
7. perimenopauzalna krvarenja
8. hormonska supstituciona terapija
9. terapija infekcija vagine i vulve
10. hirzutizam
11. urođene anomalije genitalnog trakta
12. adolescentna ginekologija
Infertilitet i sterilitet
1. ispitivanje muškog steriliteta
2. ispitivanje ženskog steriliteta
3. savetovanje para
4. rešavanje psihoseksulanih problema
5. tehnike asisitirane reprodukcije: IVF, inseminacija
Kontracepcija
1. vrste kontraceptiva
2. operativna sterilizacija
3. medikamentozni i arteficijalni prekid male trudnoće
4. insercija i ekstrakcija spirale
5. prekid odmakle trudnoće
6. postkoitalna kontracepcija
7. eksplorativne kiretaže i biopsije
Onkologija
1. kolposkopija
2. tretman premalignih lezija grlića, vagine i vulve
3. dijagnoza i terapija malignih bolesti spoljašnjih i unutrašnjih genitalnih organa
30. Otorinolaringologija
(48 meseci)
Osnove i cilj specijalizacije
Specijalizacija otorinolaringologije je organizovani i standardizovani process poslediplomskog obrazovanja tokom koga doktor medicine stiče teorijska i praktična znanja iz oblasti otorinolaringologije, srodnih medicinskih disciplina i medicine uopšte, koja omogućavaju da kao specijalista kompetentno i uspešno samostalno zbrinjava većinu bolesnika sa akutnim i hroničnim poremećajima i bolestima otorinolaringološkog područja, a da se u svim ostalim slučajevima dovoljno sigurno snalazi u dijagnostici da bi bolesnike pravovremeno uputio na odgovarajuće mesto na lečenje. Zbrinjavanje podrazumeva primenu najviših standarda u dijagnostici, lečenju, rehabilitaciji i prevenciji oboljenja. Specijalista otorinolaringologije osposobljen je i za planiranje i izvođenje stručnih projekata, shvata neophodnost kontinuirane medicinske edukacije uz implementaciju svih novih naučnih i tehnoloških saznanja, a takode stiče osnovu da svoja znanja, veštine i iskustva prenosi mladim kolegama.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija otorinolaringologije traje četiri godine (uz mogućnost produžavanja u slučaju nedovoljnog uspeha kandidata, a na predlog mentora) za koje vreme je će se obaviti kompletan program sticanja znanja i veština u kvalitetu i obimu koji odgovaraju evropskim standardima. Pod četiri godine specijalizacije podrazumeva se 48 meseci, u šta
su uključeni i godišnji odmori lekara na specijalizaciji u skladu sa zakonom. Specijalizacija podrazumeva celodnevni angažman i ne može se obavljati uz drugi posao istovremeno. ORL specijalisti koji žele da se usavrše iz užih zdravstvenih ORL specijalizacija mogu nastaviti supspecijalističko školovanje neposredno u produžetku osnovne specijalizacije ili kasnije. Supspecijalizacije otorinolaringologije su iz oblasti audiologije, fonijatrije i rinoalergologije i traju po 2 godine.
Strukturu četvorogodišnjeg specijalističkog staža otorinolaringologije čine:
1. Otorinolaringologija - 32 meseca,
2. Maksilofacijalna hirurgija - 1 mesec,
3. Neurohirurgija - 2 meseca,
4. Opšta hirurgija - 3 meseca,
5. Plastična i rekonstruktivna hirurgija - 1 mesec.
6. Dvosemestralna nastava - 9 meseci,
Po pravilu, sve četiri godine specijalizacije, obavljaju se na klinikama medicinskih fakulteta, a najmanje 12 meseci otorinolaringologije (od ukupno 32 meseca) i kompletna dvosemestralna nastava (9 meseci) . Deo specijalističkog staža može se obavljati i u za to kvalifikovanim otorinolaringološkim ustanovama koje imaju ORL stacionar, ali striktno po ovom programu i pod rukovodstvom mentora imenovanih od strane ovlašćenih organa prema važećim kriterijumima i standardima.
Program provere znanja
Specijalizacija otorinolaringologije se obavlja po tačno utvrđenom programu, u mentorskom sistemu, uz usmerenost na individualni rad sa svakim lekarom na specijalizaciji i uz stalnu proveru stečenog znanja, organizovani sistem kolokvijuma i završni spescijalistički ispit.
Tokom dvosemestralne nastave obaviće se najmanje dva kolokvijuma:
1. Primenjene bazične nauke (anatomija, fiziologija, histologija, patološka anatomija) u ORL regije (uvo, nos, paranazalne šupljine, usna duplja, farinks, larinks, vrat, traheobronhalno stablo, ezofagus) .
2. Klinička patologija ORL regije: otologija, audiologija, rinologija i rinoalergiologija, faringologija, laringologija, traheobronhoezofagologija. Ovaj se kolokvijum može polagati u dva dela.
Predispitni kolokvijum iz otorinolaringologije kandidat polaže najkasnije mesec dana pred ispit pred dvočlanom komisijom nastavnika ORL katedre i sastoji se u detaljnoj proveri teorijsih znanja kandidata.
Po završetku obaveznog specijlističkog staža, kandidat, koji je od strane mentora ocenjen da ima neophodno potrebno teorijsko i praktično znanje i ako je položio predviđene kolokvijume, pristupa polaganju završnog ispita pred ovlašćenom komisijom.
Program specijalizacije po oblastima i veštinama
I/1 Otorinolaringologija - 32 meseca
1. Otoskopija
gleda 10 izvodi500
2. Otomikroskopija
gleda 10 izvodi 500
3. Čitanje RTG snimaka (standardni, CT i MR) temporalne kosti
gleda 5 tumači 50
4. Tonalna liminarna audiometrija
gleda 5 tutnači 50
5. Supraliminarna audiometrija
gleda 5 tumači 50
6. Govorna audiometrija
gleda 5 tumači 5
7. Timpanometrija
gleda 5 tumači 50
8. Stapedius refleks
gleda 5 tumači 50
9. Akumetrijske testove
gleda 5 izvodi 50
10. Kalorični test
gleda 5 tumači 50
11. Kliničko ispitivanje vestibularnog aparata (testovi ortostatike i dinamostatike)
gleda 10 izvodi 100
12. Sirmerov test
gleda 2 tumači 2
13. Elektrogustomertija
gleda 2 tumači 2
14. BERA
gleda 5
15. Otoakustička emisija
gleda 5
16. Elektronistagmografija
gleda 10 tumači 10
17. Određivanje slušnih aparata
gleda 10 izvodi 5
18. Rehabilitacija nagluvosti kod dece
gleda 10
19. Rehabilitacija nagluvosti kod odraslih
gleda 10
20. Ispiranje uva
gleda 5 asistira 5 izvodi 10
21. Ispiranje cerumena
gleda 5 asistira 5 izvodi 10
22. Biopsija promene u uvu i zvukovodu
gleda 2 asistira 2 izvodi 2
23. Ekstrakcija stranih tela zvukovoda
gleda 2 asistira 2 izvodi 2
24. Obrada rana aurikule i okolnih struktura
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
25. Paracenteza
gleda 5 asistira 5 izvodi 10
26. Insercija ventilacionih cevčica
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
27. Antrotomija
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
28. Mastoidektomija
gleda 5 asistira 5 izvodi 10
29. Miringoplastika
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
30. Operacija egzostoza i benignih tumora
gleda 2 asistira2 izvodi 2
31. Operacija preaurikularnih fistula
gleda 2 asistira2
32. Operacija kongemtalnih anomalija spoljašnjeg i srednjeg uva
gleda 2 asistira2
33. Olapostaza
gleda 2 asistira 5
34. Timpanoplastika
gleda 5 asistira 20
35. Radikalna trepanacija temporalne kosti
gleda 2 asistira 2
36. Operacija endokranijalnih i ekstrakranijalnih otogenih komplikacija
gleda 2 asistira 2
37. Operacija otoskleroze
gleda 5 asistira 5
38. Dekompresija facijalnog nerva
gleda 2 asistira2
39. Operacije malignih tumora spoljašnjeg uva
gleda 2 asistira 5 izvodi 5
40. Operacije malignih tumora srednjeg uva
gleda 2 asistira2
41. Ugradnja kohlearnog implanta
gleda 2
42. Labirintektomija
gleda 1
43. Resekcija vestibularnog nerva
gleda 1
44. Operacije neurinoma pontocerebelarnog ugla
gleda 1
I/2 Rinologija i rinoalergologija
45. Operacije glomus tumora
gleda 1
46. Rinoskopija
gleda 10 izvodi500
47. Zadnja rinoskopija
gleda 5 izvodi 50
48. Endoskopija nosa, epifaringoskopija
gleda 5 asistira 10 izvodi 10
49. Citanje radigrafskih snimaka (standardni, CT i MR) nazo-paranazalnih
gleda 5 tumači 10
50. Olfaktometrija
gleda 5 izvodi 5
51. Biopsija tumorskih promena nosa i paranazalnih šupljina
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
52. Kutani prick test na inhalacione alergene
gleda 5 asistira 10 izvodi 10
53. Nazalni provokativni testovi
gleda 2
54. Akustička rinometrija, rinomanometrija
gleda 5 izvodi 5
55. Zbrinjavanje rana u predelu nosa i lica
gleda 5 asistira5 izvodi 10
56. Incizija hematoma i abscesa septuma
gleda 2 asistira 2 izvodi 2
57. Zaustavljanje epistakse kauterizacijom
gleda 5 asistira 10 izvodi 10
58. Prednja tamponada nosa
gleda 5 asistira5 izvodi 10
59. Zadnja tamponada nosa
gleda 3 asistira 3 izvodi 3
60. Repozicija nosnih kostiju
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
61. Strana tela nosa
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
62. Septoplastika
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
63. Endonazalna polipektomija
gleda 5 asistiralO
64. Ekscizija manjih promena na licu i nosu uz rekonstrukciju defekta
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
65. Mukotomija nosne školjke
gleda 2 asistira 2 izvodi 1
66. Trepanacija maksilarnog sinusa - Caldnjell Luc
gleda 2 asistira 2 izvodi 1
67. Resekcija manjih tumora nosa i lica
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
68. UZ paranazalnih šupljina
gleda 5 izvodi 5
69. Rinoseptoplsatika
gleda 5 asistiralO
70. Funkcionalna endoskopska hirurgija sinusa
gleda 5 asistira 5
71. Lateralna rinotomija
gleda 2 asistira 2
72. Osteoplastične operacije frontalnog sinusa
gleda 2 asistira 2
73. Etmoidektomije (endonazalne i ekstranazaine)
gleda 2 asistira 2
74. Operacije sfenoidnog sinusa
gleda 2 asistira2
75. Operacije malignih tumora maksile (maksilektomija)
gleda 2 asistira2
76. Operacija tumora paranazalnih šupljina
gleda 2 asistira 2
77. Operacije rinofime
gleda 1 asistira 1
78. Zbrinjavanje povreda lica Le Fort
gleda 2 asistira2
79. Zbrinjavanje frontoetmoidnih povreda
gleda 2 asistira 2 izvodi 2
80. Ridlova operacija frontalnog sinusa
gleda 1 asistira 1
81. Zatvaranje nazolikvoreje
gleda 1 asistira 1
82. Operacije ozene
gleda 1
I/3 Faringologija
83. Orofaringoskopija
gleda 10 izvodi500
84. Radiološka (CT, MR) dijagnostika farinksa
gleda 5 tumači 10
85. Endoskopska dijagnostika farinksa
gleda 5 izvodi 10
86. Dijagnostika poremećaja akta gutanja
gleda 5 tumači 5
87. Zbrinjavanje povreda farinksa
gleda 5 asistira 5 izvodi 2
88. Biopsija tumorskih promena usne duplje i farinksa
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
89. Scintigrafija pljuvačnih žlezda
gleda 2
90. Sialografija
gleda 2
91. Zbrinjavanjepovreda usneduplje
gleda 2 asistira 2 izvodi 2
92. Ekstrakcija stranih tela usne duplje i ždrela
gleda 5 asistira 5 izvodi 5
93. Incizija peritonzilarnog abscesa, retrofaringealnog abscesa
gleda 2 asistira 2 izvodi 5
94. Tonzilekromija u lokalnoj anesteziji
gleda 10 asistira 10 izvodi 20
95. Tonzilekromija u opštoj anesteziji
gleda 10 asistira 10 izvodi 50
96. Adenoidektomija
gleda 10 asistira 10 izvodi 50
97. Zbrinjavanje krvarenja nakon tonzilektomije
gleda 5 asistira 5 izvodi 2
98. Ekstirpacija podvilične pljuvačne žlezde
gleda 5 asistira 5 izvodi 2
99. Operacija tumora usne duplje i farinksa
gleda 10 asistira 10
100. Operacija juvenilnog fibroma
gleda 1
101. Radiološka dijagnostika i embolizacija juvenilnog angiofibroma
gleda 1
102. Operacija malignog tumora usne duplje
gleda 2 asistira 2
103. Operacija malignog tumora jezika
gleda 2 asistira 2
104. Operacija malignog tumora orofarinksa
gleda 2 asistira 2
105. Operacija tumora parafarinksa
gleda 1 asistira 1
106. Operacija tumora retrofarinksa
gleda 1 asistira 1
107. Operacija abscesa i flegmone parafarinksa, retrofarinksa
gleda 2 asistira 2
108. Operacije tumora pljuvačnih žlezda
gleda 2 asistira 2
109. Parotidektomija
gleda 2 asistira 2
110. Operacija ahalazije krikofaringealnog sfingtera
gleda 1
111. Operacije pulzionih divertikula hipofarinksa
gleda 1
112. Operacije rascepa usne, nepca
gleda 1
I/4 Laringologija i traheobronhoezofagologija
113. Indirektna laringoskopija
gleda 10 izvodi500
114. Direktna laringoskopija
gleda 10 izvodi 10
115. Direktna Iaringomikroskopija
gleda 10 asisitra 10 izvodi 10
117. Inlubacija
gleda 10 asisitra 10 izvodi 10
118. Hndoskopska dijagnostika larinksa i hipofarinksa
gleda 10 asisitra 10 izvodi 10
119. Radiološka dijagnostika (tomogram larinksa, CT i MR)
gleda 10 tumači 20
120. Biopsija promena u larinksu u indirektnoj laringoskopiji, u dircktnoj laringomikroskopiji
gleda 10 asisitra 10 izvodi 10
121. Stroboskopija
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
122. Fonijatrijski testovi procene kvaliteta glasa
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
123. Ultrazvuk vrata
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
124. Fonijatrijska rehabilitacija glasa i govora
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
125. Opracija kongenitalnih malformacija larinksa (laringokele, membrane, ciste, laringomalacije)
gleda 2 asisitra 2
126. Operacija pseudotumora i benignih tumora larinksa u direktnoj laringomikroskopiji
gleda 10 asisitra 10 izvodi 10
127. Ekstrakcija stranih tela larinksa
gleda 2 asisitra 2 izvodi 2
128. Operacija medijalne ciste vrata
gleda 5 asisitra 5 izvodi 2
129. Operacija lateralne ciste vrata
gleda 5 asisitra 5
130. Bkstirpacija limfnih čvorova vrata
gleda 5 asisitra 5 izvodi 2
131. Incizije abscesa i flegmina vrata i poda usne duplje
gleda 2 asisitra 2
132. Hirurško zbrinjavanje težih povreda larinksa
gleda 2 asisitra 2
133. Zbrinjavanje povreda vrata
gleda 2 asisitra 2
134. Operacija unilateralnih i bilateralnih pareza rekurensa
gleda 2 asisitra 2
135. Operacije iaringokele
gleda 1 asisitra 1
136. Totalna laringektomija
gleda 10 asisitra20
137. Funkcionalna hirurgija malignih tumora larinksa
gleda 10 asisitra 20
138. Disekcije vrata
gleda 10 asisitra 20
139. Rekonstrukcije velikih defekata lica i vrata
gleda 5 asisitra 5
140. Parcijalne faringektomije
gleda 5 asisitra 5
141. Totalne faringolaringektomije
gleda 10 asisitra 20
142. Hemitireoidektomija
gleda 2 asisitra 2
143. Totalna tireoidektomija
gleda 2 asisitra 2
144. Operacije tumora vrata
gleda 2 asisitra 2
145. Laterofiksacija glasnica
gleda 2 asisitra 2
146. Hirurška korekcija glasnica kod unilateralnih pareza rekurensa
gleda 2 asisitra 2
147. Ugradnja vokalnih proteza
gleda 5 asisitra 5
148. Dekanilman i sutura traheostome
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
149. Promena trahealne kanile
gleda 5 asisitra 5 izvodi 10
150. Laringotraheobronhoskopija
gleda 5 asisitra 5 izvodi 10
151. Ezofagoskopija dijagnostička (korozivna oštećenja, zapaljenja, tumori, fistule)
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
152. Ezofagoskopija terapijska (strana tela)
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
153. Bužiranjejednjaka
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
154. Endoskopska dijagnostika akt gutanja
gleda 5 asisitra 5
155. Rentgen dijagnostika poremećaja gutanja i pasaža jednjaka
gleda 5 tumači 5
156. Gastrostomija
gleda 2 asisitra 2
157. Ekstrakcija stranog tela traheobronhalnog stabla
gleda 2 asisitra 2
158. Plasiranje nazogastrične sonde
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
159. Traheostomija (hirurška i urgentna)
gleda 5 asisitra 5 izvodi 5
160. Operacije stenoza traheje
gleda 2 asisitra 2
161. Operacije tumora vratnog dela traheje
gleda 1 asisitra 1
162. Operacije stenoza larinksa
gleda 2 asisitra 2
II oblast: Maksilofacijalna hirurgija - 1 mesec
1. Repozicija i imobilizacija frakture mandibule
asistira: 2
2. Repozicija i impbilizacija frakture maksile
asistira: 2
III oblast: Neurohirurgija - 1 mesec
1. Nativna neuroradiološka ispitivanja (indikacije i tumačenje nalaza)
gleda: 10 asistira: 10
2. Mijelografija (indikacije i tumačenje nalaza)
gleda: 5
3. CT (indikacije i tumačenje nalaza)
gleda: 15 asistira: 15
4. NMR (indikacije i tumačenje nalaza)
gleda: 7 asistira: 7
5. Scintigrafija mozga (indikacije i tumačenje nalaza)
gleda: 10
6. Ultrazvučni pregled glave
gleda: 10 asistira: 10
7. EEG (osobenosti izvođenja i tumačenja u razvojnom periodu)
gleda: 5
8. Obrada rana poglavine
gleda: 10 asistira: 30
9. Tumori PCU
gleda: 10 asistira: 13
10. Transfenoidalna operacija tumora hipofize
gleda: 10 asistira: 10
11. Tumori baze lobanje (prednji pristup)
gleda: 10 asistira: 10
12. Kraniotomija
asistira: 2
13. Trepanacija lobanje
asistira: 2
IV oblast: Opšta hirurgija za ORL - 3 meseca
1. Endotrahealna intubacija
izvodi: 10
2. Veštačko disanje - manuelne i insuflacione metode
izvodi: 10
3. Totalna tireoidektomija sa identifikacijom n. Rekurensa
asistira: 2
4. Paratireoidektomija
asistira: 2
5. Sutura perforacijejednjaka
asistira: 2
6. Divertikulektomija i korikomiotomija
gleda: 3
7. Radikalna operacija Ca kardije
gleda: 5
8. Radikalna operacija Ca jednjaka
gleda: 5
9. Rekonstrukcijajednjaka
gleda: 5
10. Skopija i grafija grudnog koša
izvodi. 5
11. Obrada lacerokontuznih rana
izvodi: 10
12. Sav manjih krvnih sudova zbog povrede
asistira: 2
13. Tehnika arteficijalne ventilacije
gleda: 5
14. Uvodenje nazogastrične sonde
gleda: 1 asistira: 3
15. Obrada rane na licu
izvodi: 5
16. Hirurško lečenje infekcija na vratu
izvodi: 2
17. Kardiopulmonalna reanimacija
gleda: 20 asistira: 20
18. Zbrinjavanje gnojnih infekcija šake
izvodi: 5
V oblast: Plastična i rekonstruktivna hirurgija za ORL - 1 mesec
1. Korekcija otopostaze
gleda: 30 asistira: 20
2. Manje korektivne operaicje kapaka, nosa, usni i aurikula
gleda: 30 asistira: 20
3. Hirurško lečenje dekubitalnih ulcera
gleda: 15 asistira: 10
4. Cirkumzacija i frenulotomija
glcda: 15 asistira: 10
5. Rinoplastika
gleda: 24 asistira: 20
6. Uzimanje transplantata
izvodi: 3
7. Rekonstrukcije kože
asistira: 5
8. Tretman opekotina
izvodi: 4
Program teorijske nastave prema oblastima
Opšti deo
1. Medicinska dokumentacija u ORL - priprema bolesnika za operaciju
2. Klinička klasifikacija malignih tumora po TNM sistemu
3. Specifičnosti biopsije u ORL
Otologija
1. Klinička anatomija uva
2. Kongenitalne malformacije uva
3. Povrede uva i frakture temporalne kosti
4. Akutna zapaljenja srednjeg i unutrašnjeg uva-otoantritis, mastoiditis i labirintitis
5. Sekretorni otitis media
6. Hronični zapaljenski procesi srednjeg uva
7. Akutna nagluvost i gluvoća
8. Komlikacije zapaljenja srednjeg uva
9. Otoskleroza
10. Paralize nervusa facialisa
11. Hirurgija unutrašnjeg siušnog hodnika -vrtoglavice i tumori statoakustikusa
12. Tumori spoljnjeg i srednjeg uva
13. Mastoidektomija, timpanoplastika- nega operisanog uva
14. CT i MR dijagnostika u ORL
Audiologija
1. Fiziologija sluha i ravnoteže
2. Osnovi audiologije
3. Otoneurološka dijagnostika
4. Ispitivanje i veštačenje sluha
5. Audiološka rehabilitacija
6. Audiološka diferencijalna dijagnoza jednostranih oštećenja sluha
7. Osnovi vestibulologije
8. Ekspertiza vestibularnih poremećaja
9. Objektivno ispitivanje sluha
10. Profesionalna i toksička oštećenja sluha
Rinologija
1. Klinička anatomija i fiziologija nosa i paranazalnih šupljina
2. Povredenosa
3. Devijacije i deformacije nosnc pregrade i nosne piramide
4. Septorinoplastika
5. Povrede maksilofacijalnog masiva
6. Povrede frontoetmoidalne regije
7. Akutna i hronična zapaljenja sluzokože nosa
8. Akutna i hronična zapaljenja paranazalnih sinusa
9. Rinosinusogene komplikacije
10. Alergijske i imunološke manifestacije u ORL
11. Nosnosinusna polipoza
12. Tumori nosa
13. Tumori paranazalnih sinusa
14. Hirurgija paranazalnih sinusa
Faringologija
1. Klinička anatomija i fiziologija farinksa
2. Povrede usne duplje i ždrela
3. Zapaljenski procesi farinksa i tonzila
4. Tonzilarni problem
5. Zapaljenski procesi pljuvačnih žlezda
6. Tumori pljuvačnih žlezda
7. Tumori epifarinksa
8. Tumori mezofarinksa
9. Parafaringealni tumori
10. Tumori usne duplje
Laringologija i vrat
1. Klinička anatomija larinksa
2. Klinička fiziologija larinksa
3. Kongenitalne malformacije larinksa
4. Povrede larinksa i vrata
5. Stenoze larinksa
6. Akutna i hronična zapaljenja larinksa
7. Benigni tumori larinksa
8. Prekancerozna stanja larinksa
9. Opšti problemi malignih tumora larinksa
10. Metode ispitivanja lokalizacije i proširenosti malignih tumora larinksa
11. Terapijski protokol lečenja malignih tumora larinksa
12. Hirurške metode lečenja malignih tumora larinksa
13. Limfhi sistem vrata i limfadenopatija
14. Diferencijalna dijagnoza izraštaja na vratu
15. Lečenje regionalnih metastaza malignoma ORL područja
Traheobronhologija i bronhoezofagologija
1. Strana tela donjih disajnih puteva
2. Korozivne povrede aerodigestivnih puteva
3. Strana tela jednjaka
4. Povrede jednjaka i komplikacije
Fonijatrija
1. Osnovi fonijatrije
2. Metode pregleda u fonijatriji
3. Organska oštećenja glasa
4. funkcionalna oštećenja glasa
5. Profesionalna disfonija
6. Poremećaji govora
7. Lečenje disfonija i poremećaja govora
8. Ocena radne sposobnosti u fonijatriji
9. Rascepi usne i nepca - fonijatrijski aspekt
Plastična i rekonstruktivna hirurgija u ORL
1. Osnovni principi plastične i rekonstruktivne hirurgije u ORL
2. Rekonstrukcije defekata kože i mekih tkiva lica
3. Rekonstrukcija fistula ždrela
4. Laserska hirurgija u ORL
Anestezija i reanimacija u ORL
1. Anestezija u ORL
2. Reanimacija i postoperativna nega bolesnika
3. Akutna respiracijska insuficijencija
4. Krvarenja u području gornjih aerodigestivnih puteva
Patohistološka dijagnostika u ORL
Program specijalizacije po oblastima i vestinama
I oblast: Otorinolaringologija (32 meseca)
II Otologija i audiologija
1. Otoskopija
gleda 10
2. Otomikroskopija
gleda 10 izvodi 500
3. Citanje RTG snimaka (standardni, CT i MR) temporalne kosti
gleda 5 tumači 50
4. Tonalna liminama audiometrija
gleda 5 tumači50
5. Supraliminarna audiometrija
gleda 5 tumači 50
31. Oftalmologija
(48 meseci)
Cilj i namena specijalizacije oftalmologije je obrazovanje lekara u toku koga se stiču teorijska i praktična znanja iz oftalmologije, srodnih medicinskih grana i medicine uopšte koja omogućuju da kompetentno i uspešno samostalno zbrinjava većinu bolesnika sa akutnim i hroničnim oftalmološkim poremećajima i bolestima oka.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija oftalmologije traje 4 godine.
Četvorogodišnja specijalizacija oftalmologije obavlja se po tačno utvrđenom programu, uz redovne provere znanja. Za organizaciju ovog procesa, u okviru definisane šeme, odgovoran je mentor.
Po pravilu, sve 4 godine specijalizacije obavljaju se na klinikama medicinskih fakulteta.
Prva godina specijalizacije može se obaviti i u za to kvalifikovanim i osposobljenim vankliničkim oftalmološkim ustanovama, ali striktno po istom ovom planu i programu i pod rukovodstvom mentora imenovanih u skladu sa strogim kriterijumima i visokim standardima.
Kontinuirana provera znanja
Od početka specijalizacije do njenog kraja obavlja se pedantna i dosledna kontinuirana provera stečenog znanja, u skladu sa ovim programom.
Kolokvijumi su:
1. Očni kapci, suzni aparat i orbita.
2. Vežnjača, rožnjača, beonjača, povrede prednjeg segmenta.
3. Očno sočivo, urođene katarakte, senilne katarakte, ostale katarakte, hirurško lečenje katarakte, aphakia i psedophakia.
4. Dužica, cilijarno telo i horoidea, zapaljenja uvee, tumori uvee.
5. Glaukom, vidni živac, neurooftalmologija.
6. Vitreoretinalna oboljenja, ablacija retine, hirurgija zadnjeg segmenta, povrede zadnjeg segmenta.
7. Medical retina, retinopathia diabetica, sistemske bolesti i oko.
8. Dečja oftalmologija, nasledne bolesti, retinopathia prematurorum, prevencija ambliopije, retinoblastom.
Spisak veština koje je obavezno savladati u toku
specijalizacije, po godinama
I godina
- uzimanje oftalmološke anamneze.
- utvrđivanje osećaja svetla i određivanje projekcije,
- određivanje oštrine vida subjektivnim metodom na daljinu,
- određivanje oštrine vida subjektivnim metodom na blizinu,
- objektivne metode za utvrđivanje oštrine vida,
- određivanje oštrine vida kod zamućenih medija.
- makroskopski pregled prednjeg segmenta oka (fokalizovano svetlo, upotreba lupe),
- pregled na biomikroskopu,
- testovi bojenja (fluorescien, Bengal-rose),
- Shirmer-ov test,
- vreme pucanja suznog filma (brake up time),
- ispiranje suznih puteva,
- ispitivanje osetljivosti rožnjače,
- pahimetrija,
- određivanje dubine prednje komore,
- ispitivanje pupilarnog refleksa.
- Subjektivno određivanje refrakcije,
- objektivno određivanje refrakcije (skijaskopija, refraktometrija),
- keratometrija
- fokometar,
- korekcija refrakcionih anomalija korekcionim staklima.
- Utvrđivanje punctum prodžimum
- test pokrivanja i otkrivanja (cover-uncover test)
- utvrđivanje ortoforije, heteroforije, heterotropije
- određivanje vodećeg oka
- otkrivanje mikrostrabizma
- primena Madoh cilindra
- test dukcije i verzije (ispitivanje motiliteta)
- određivanje stanja konvergencije
- merenje ugla razrokosti
- određivanje diplopija
- određivanje fiksacije
- utvrđivanje elemenata binokularnog vida
- provera stereo-vida
- utvrđivanje NRKK i ARKK.
- Provera širine vidnog polja i traženje ispada u vidnom polju (konfrontacija, sferna perimetrija kinetička i statička, kampimetrija, Amsler-ova rešetka) .
- Određivanje očnog pritiska (digitalno, impresioni tonometar, aplanaciona tonometrija)
- dnevna kriva
- tonografija
- određivanje skleralnog rigiditeta.
- Egzoftalmometrija (Hertel) .
- Oftalmoskopija (direktna, indirektna monokularna i binokularna, upotreba lupa od 20 i od 90 D, Hrubu-evo staklo) .
- Dijafanoskopija (prosvetljavanje prednjeg i zadnjeg segmenta oka) .
- Gonioskopija
- biomikroskopija očnog dna (uz upotrebu kontaktnog stakla sa 3 ogledala) .
- Traženje i utvrđivanje anomalija kolornog vida (seudoizohromatske tablice, Farnsnjorth, Nagel-ov anomaloskop)
- Dijagnostika intraokularnih stranih tela (nativni Rtg, lokalizacija pomoću Comberg-ove proteze) .
- Rtg snimaka, CT i NMR kranijuma, orbita i paranazalnih šupljina.
- Zbrinjavanje najčešćih povreda u ambulanti (erozija rožnjače, ophthalmia electrica, combustio, causoma)
- uklanjanje stranih tela vežnjače
- instrumentalno uklanjanje stranih tela rožnjače na biomikroskopu
- hirurško zbrinjavanje manjih površnih povreda kože i vežnjače u ambulantnoj operacionoj sali (uz asistenciju)
- dijagnostika najčešćih hitnih stanja u ambulanti (perforativne i kontuzione povrede, akutni glaukom, akutni prednji uveitis, vaskularni incidenti na očnom dnu)
- Uzimanje brisa sa kapaka, vežnjače i rožnjače.
II godina
- Tumačenje ERG, EMG, VEP i EOG, adaptometrija (Goldman - Njeekers, niktometar) .
- Provokacioni testovi kod glaukoma.
- Sondiranje i bužiranje suznih puteva (uz asistenciju) .
- Tumačenje ehografskih i angiografskih nalaza
- tumačenje Rtg, CT i NMR u složenijim slučajevima.
- Kompjuterizovana perimetrija (izvođenje i tumačenje nalaza)
- HRT (izvođenje i tumačenje nalaza) .
- Fotografisanje promena na prednjem segmentu (makroskopski i foto-spalt)
- fotografisanje promena na očnom dnu (fundus kamera) .
- Ekskohleacije halaciona
- incizije apscesa kapaka
- hirurška obrada manjih rana na vežnjači i na koži (u ambulantnoj sali, uz asistenciju)
- Davanje subkonjunktivalnih injekcija
- Dijagnostički scraping rožnjače.
III godina
- Ehobiometrija, ehografija oka i orbite.
- Fluoresceinska angioskopija, fluoresceinska angiografija.
- LFK perifernih promena na očnom dnu
- delimično izvođenje panfundus fotokoagulacije (pod direktnim nadzorom) .
- LFK intervencije na dužici kod glaukoma (pod direktnim nadzorom)
- YAG-laser kapsulotomija (pod direktnim nadzorom) .
- Određivanje, prepisivanje i aplikacija kontaktnih sočiva.
- Postavljanje indikacija i izvođenje ortoptičkog i pleoptičkog tretmana.
- Zasejavanje materijala dobijenog brisom na podlogu
- inkubiranje bakteriološke kulture na krvnom agaru,
- osnovi očitavanja rezultata na agar-ploči,
- ponovno zasejavanje radi dobijanja antibiograma
- osnovno tumačenje antibiograma
- pravljenje preparata za citološku analizu posle uzimanja materijala scraping-om - osnovi mikroskopske citološke dijagnostike
- osnovna tehnika fiksacije materijala dobijenog biopsijom ili operacijom
- upoznavanje sa tehnikom pravljenja trajnih histoloških preparata iz parafinskog kalupa
- histološka dijagnostika najčešćih promena na koži i vežnjači
- histologija intraokularnih tumora.
- Biopsije promena na koži i vežnjači
- operacije ksantelazme
- hirurško uklanjanje benignih lezija sa kože kapaka
- operacije pterigijuma (uz asistenciju) .
IV godina
- Hir. uklanjanje benignih lezija kapaka 15
- Ablacija pterigijuma sa autotransplantacijom vežnjače 3
- Operacije strabizma na pravim mišićima 3
- Hir. uklanjanje tumora kapaka sa plastikom kože 5
- Hir. uklanjanje tumora kapka sa plastikom kapka 2
- Hir. korekcija položaja kapka (entropijum, ektropijum, lagophthalmus) 5
- Cyclokryoanemisatio, kryopedžia retinae ili kryocoagulatio lezija u oblasti prednjeg segmenta 3
- Ekstrakcija korneoskleralnih sutura pod oper. mikrosk. 5
Program teorijske edukacije i provere znanja po godinama
(dvosemestralna teorijska nastava)
I deo - Uvod u oftalmologiju i bazična znanja (Introduction and Basic Scince in Ophtalmology) - umesto dosadašnjeg I semestra dvosemestralne teorijske nastave.
Ovaj deo teorijske nastave, u obliku predavanja, seminara i diskusija, sluša se, po unapred utvrđenom planu, u toku I ili II godine specijalizacije. Teorijska nastava treba da obuhvati odabrana poglavlja iz anatomije, embriologije, refrakcije, binokularnog vida, imunologije, biohemije, genetike, mikrobiologije, farmakologije i patologije, ali i da doprinese sticanju osnovnih znanja iz: osnova epidemiologije nezaraznih bolesti, osnova javnozdravstvene oftalmologije, osnova medicinske etike (pre svega odnosa prema oftalmološkom bolesniku i prema kolegama), osnova oftalmologije zasnovane na dokazima, osnova dobre kliničke prakse, osnova dobre istraživačke prakse, etike istraživačkog rada u struci i publikovanju rezultata, kao i da uputi specijalizante na učenje iz literature (uz korišćenje savremenih sredstava komunikacije i danas dostupnih baza podataka) .
II deo - Klinička oftalmologija. Teorijska nastava treba da obuhvati odabrana poglavlja iz svih oblasti kliničke oftalmologije, prevencije i rehabilitacije.
32. Dermatovenerologija
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija iz dermatovenerologije je stručno obrazovni proces u toku koga specijalizant dobija teoretska i praktična znanja iz oblasti dermatovenerologije koja ga osposobljavaju za samostalno lečenje obolelih od akutnih i hroničnih kožnih i veneričnih bolesti.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz dermatovenerologije traje 4 godine (48 meseci)
- Opšta dermatovenerologija i specijalnosti od značaja za dermatovenerologiju 27 meseci
- Specijalna dermatovenerologija 21 mesec
Provera znanja
2.1. Provera znanja u toku specijalističkog staža
Znanje i ovladavanje propisanim veštinama koje specijalizant stiče tokom staža proveravaju se trajnim stručnim nadzorom od strane mentora i povremenim kolokvijumima. Kolokvijumi mogu biti usmeni i pismeni (test) .
Znanje se proverava prikazivanjem bolesnika, pripremom seminara, referisanjem pregleda literature, učešćem u stručnim diskusijama kao i učešćem u pisanju stručnih radova.
Tokom specijalističkog staža specijalizant polaže dva kolokvijuma i radi dva seminarska rada.
I kolokvijum (dermatološka propedevtika i urgentna stanja u dermatologiji) polaže posle 6 meseci od početka staža.
II kolokvijum posle završetka dvosemestralne nastave. Kolokvijum organizuje i vodi glavni mentor. Dva seminarska rada iz oblasti specijalne dermatovenerologije specijalizant prezentira na stručnim sastancima lekara dermatovenerologa.
Uslov za nastavak specijalizacije su uspešno položeni kolokvijumi i pozitivna ocena glavnog mentora.
Program specijalizacije
Program specijalizacije iz dermatovenerologije koncipiran je tako da se u prvoj i drugoj godini obavlja staž iz opšte dermatovenerologije (18 meseci), a u trećoj i četvrtoj godini se nastavlja staž iz specijalne dermatovenerologije (21 mesec) . Takođe je predviđeno da se u toku specijalizacije obavi specijalističko kruženje koje obuhvata druge specijalnosti koje su od značaja za dermatovenerologiju (9 meseci) .
Teoretska nastava (dvosemestralna nastava iz dermatovenerologije) obavlja se u III godini specijalizacije na univerzitetskoj klinici (Institutu za dermatovenerologiju), po utvrđenom programu koji je baziran na savremenim saznanjima iz oblasti dermatovenerologije i obuhvata:
- fiziologija, imunologija i struktura kože
- uloga epidermalnih lipida u barijernoj funkciji kože
- histopatologija kožnih oboljenja
- patofiziologija kožnih oboljenja
- fizikalni principi dijagnostičkih i terapijskih postupaka u dermatovenerologiji
- farmakološki principi u lokalnoj dermatoterapiji
- genodermatoze
- alergijske kožne bolesti
- autoimune kožne bolesti
- polno prenosive bolesti
- dečja dermatologija
- dermatološka onkologija
- flebologija
- fizikalne i hirurške procedure u dermatovenerologiji
- eritematozne, skvamozne i papulozne dermatoze
- dermatološka mikologija i parazitologija
- virusne i bakterijske bolesti kože
Predavanja se održavaju van radnog vremena tako da ne remete "kruženje" specijalizanata.
Opšta dermatovenerologija (18 meseci)
- U okviru staža iz opšte dermatovenerologije specijalizant provodi 9 meseci na dermatološkim odeljenjima u radu sa hospitalizovanim bolesnicima. Od toga 3 meseca pod neposrednim nadzorom mentora, a potom kao samostalni sobni lekar pod nadzorom nadležnog specijalite. U toku staža na odeljenju specijalizant vodi po 3 različita bolesnika. Uzima anamnezu, opisuje dermatološki status, kontroliše laboratorijske analize i druge dijagnostičke procedure, kontorliše sprovođenje lokalne i opšte terapije, stara se o interkliničkim pregledima bolesnika,.referiše na vizitama, prisustvuje konzilijarnim pregledima i glavnim vizitama. Na polovini staža specijalizant se uključuje u dežurstva.
- U dermatološkoj ambulanti specijalizant provodi 9 meseci. Prva 3 meseca pod nadzorom mentora, a posle samostalno pod nadzorom nadležnog specijaliste.U toku staža u dermatovenerološkoj ambulanti specijalizant pregleda 50 bolesnika nedeljno. Upoznaje se i ovladava principima dijagnostike i lečenja ambulantnih dermatoloških bolesnika, takođe se upoznaje i sa vođenjem medicinske dokumentacije (bolesnički kartoni, pisanje izveštaja) .
Opšpi deo staža za dermatovenerologiju (9 meseci)
Interna medicina -2 meseca (urgentna 1 mesec; reumatologija 1 mesec)
Specijalizant se upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku posebno iz oblasti urgentnih internističkih stanja i reumatskih bolesti kao.i tumačenjem rezultata biohemijskih, hematoloških, imunoloških analiza i drugih nalaza (EKG, RTG, EHO)
Infektivne bolesti - 2 meseca
Specijalizant se upoznaje sa principima dijagnostike, terapije i prevencije infektivnih bolesti posebno iz grupe virusnih oboljenja uključujući i AIDS.
Plastična hirurgija - 1 mesec
Specijalizant se upoznaje i ovladava dermatohirurškim procedurama (incizija kutanih apscesa, ekstirpacija kutanih cisti, ekscizija manjih kutanih tumora, duboka biopsija kože, laserska hirugija)
Mikrobiologija i imunologija - 2 meseca
Specijalizant se upoznaje sa principima laboratorijske, bakteriološke, virusološke, parazitološke i serološke dijagnostike dermatoloških i veneričnih oboljenja.
Psihijatrija - 1 mesec
Specijalizant se upoznaje sa dijagnostikom i lečenjem psihičkih poremećaja koje su od posebnog značaja za psihodermatoze.
Vaskularna hirurgija - angiologija (1 mesec)
Upoznavanje osnovnih procedura u dijagnostici oboljenja arterijskog sistema donjih ekstremiteta
Specijalna dermatovenerologija (21 mesec)
Dečija dermatovenerologija - 4 meseca
Ovladavanje specifičnom problematikom dijagnostike i terapije dermatoveneroloških oboljenja u dečjem uzrastu sa posebnim osvrtom na genodermatoze.
Antivenerični dispanzer - 2 meseca
Specijalizant pored dijagnostike i lečenja veneričnih oboljenja upoznaje i specifičnu organizaciju rada antiveneričnog dispanzera : vođenje medicinske dokumentacije, sprovođenje epidemioloških anketa i drugih metoda u suzbijanju veneričnih oboljenja.
Dermatohistopatologija - 3 meseca
Specijalizant se obučava u izvođenju osnovnih citoloških, histoloških i imunofluorescentnih tehnika za pripremu preparata za citološku, histopatološku i imunofluorescentnu dijagnostiku kožnih bolesti.
Alergologija u dermatovenerologiji - 2 meseca
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju alergoloških epikutanih i intradermalnih testova u dijagnostici alergijskih dermatoza.
Dermatološka flebologija - 2 meseca
Sepcijalizant se upoznaje sa kliničkom i funkcionalnom dijagnostikom hronične venske insuficijencije i terapijskim modalitetima u lečenju ulcus crurisa.
Aktinoterapija (2 meseca) ; Fizikalna terapija u dermatologiji (2 meseca) ; Dermatoonkologija (1 mesec)
Specijalizant se upoznaje sa vidovima fototerapije (UVA / UVB, PUVA) i indikacijama za njihovu primenu. Upoznaje se sa primenom jonizujućeg zračenja pri lečenju malignih kožnih neoplazmi. Prisustvuje konzilijumu za melanome i konzlijumu za limfome.
Upoznaje tehniku dermatoskopije pigmentnih lezija kože. Ovladava fizikalnim procedurima lečenja kožnih i veneričnih bolesti.
Profesionalna oboljenja kože (1 mesec)
Specijalizant se upoznaje i ovladava postupcima u dijagnostici, terapiji i prevenciji profesionalnih deratoza, kao i mogućnostima rehabilitacije bolesnika.
Dermatološka mikologija
Specijalizant se obučava za pravilno uzimanje uzoraka: kože, nokta, sluzokože, dlaka i pripremu nativnog preparata. Ovladava tehnikom mikroskopske dijagnostike gljivičnih oboljenja. Upoznaje se sa načinom kultivacije i identifikacije dermatofita i kvasnica.
Ovladava dijagnostikom gljivičnih oboljenja kože i kose primenom Njood-ove lampe.
PROGRAM SPECIJALIZACIJE PO GODINAMA
I godina specijalizacije
opšta dermatovenerologija
- rad sa hospitalizovanim bolesnicima (odeljenje) 6 meseci
- rad sa ambulantnim bolesnicima (ambulanta) 6 meseci
II godina specijalizacije
Opšta dermatovenerologija
- rad sa hospitalizovanim bolesnicima (odeljenje) 3 meseca
- rad sa ambulantnim bolesnicima (ambulanta) 3 meseca
Opšti deo specijalizacije za dermatovenerologiju
- interna medicina (urgentna i reumatologija) 2 meseca
- infektivne bolesti 2 meseca
- vaskularna hirurgija (angiologija) 1 mesec
- psihijatrija 1 mesec
III godina specijalizacije
Opšti deo specijalizacije za dermatovenerologiju
plastična hirurgija 1 mesec
mikrobiologija i imunologija 2 meseca
specijalna dermatologija
dermatološka mikologija 2 meseca
antivenerični dispanzer 2 meseca
dermatološka flebologija 2 meseca
dermatohistopatologija 3 meseca
IV godina specijalizacije
specijalna dermatologija
dečja dermatologija 4 meseca
alergologija u dermatologiji 2 meseca
profesionalne dermatoze 1 mesec
aktinoterapija 2 meseca
fizikalna terapija u dermatologiji 2 meseca
dermatoonkologija 1 mesec
SPISAK VEŠTINA
Vrsta Pod nadzorom Samostalno Ukupno
DERMATOLOŠKA MIKOLOGIJA
Vrsta Pod nadzorom Samostalno Ukupno
1. uzimanje materijala (skvame, dlake, nokti) za mikološki pregled 30 20 50
2. nativni pregled uz sposobnost uočavanja morfoloških elemenata gljivica 30 20 50
3. zasejavanje materijala na Sabouraud - ovu podlogu 30 20 50
4. tumačenje rezultata mikoloških kultura dermatofita i kvasnica 10 10 20
5. primene Njood-ove lampe u mikološkoj dijagnostici 10 10 20
MIKROBIOLOGIJA I IMUNOLOGIJA / SEROLOGIJA
6. uzimanje uretralnog sekreta i cervikalnog brisa za bakteriološki pregled 10 10 20
7. prepoznavanje gonokoka u preparatu bojenom po Gramu 20 10 30
8. prepoznavanje Trichomonas vaginalis-a u nativnom preparatu 10 10 20
9. dijagnostika Gardnerellae vaginalis u nativnom i preparatu bojenom po Gramu 3 2 5
10. izvođenje i tumačenje nespecifičnih reakcija na sifilis VDRL 5 5 10
11. izvođenje i tumačenje specifičnih reakcija na sifilis ITP, TPHA, FTA - abs 3 2 5
12. pregled i tumačenje nalaza uretralnog i cervikalnog brisa na hlamidije (DIF) i mikoplazme (MYCOFAST) . 5 5 10
13. primena i izvođenje tehnike mikroskopiranja u tamnom polju i prepoznavanje T.pallidum 2 2 4
14. otkrivanje herpes virusa iz mukokutanih lezija (DIF) 3 2 5
15. tehnika uzimanja materijala iz kutanih lezija skabijesa i prepoznavanje Sarcoptes-a u nativnom preparatu 5 5 10
DERMATOLOŠKA ALERGOLOGIJA
16. aplikacija epikutanih testova - standardne i ciljane baterije 30 20 50
17. tumačenje rezultata epikutanih testova 30 20 50
18. prick - testiranje inhalatorni i drugi alergeni 20 10 30
DERMATOLOŠKA FLEBOLOGIJA
19. osnovne tehnike pregleda površnog i dubokog venskog sistema donjih ektremiteta 10 10 20
20. Rumpel - Leede test za ispitivanje fragilnosti dermalnih kapilara 5 5 10
21. Doppler venskog sistema donjih ekstremiteta 10 - 10
SPECIJALNE DIJAGNOSTIČKE PROCEDURE
22. izvođenje trihograma i analiza nalaza 5 5 10
23. prepoznavanje najčešćih pilarnih displazija na polarizacionom mikroskopu 5 - 5
24. Dermatoskopija pigmentnih lezija kože 20 10 30
DERMATOHISTOPATOLOGIJA
25. tehnike biopsije kože 30 20 50
26. izvođenje i tumačenja TZANCK-ovog testa 10 10 20
27. tumačenje najčešćih dermatopatoloških nalaza u hematoksilineozin tehnici 40 60 100
28. uzimanje materijala za imunofluorescentni pregled 10 10 20
29. direktni i indirektni imunofluorescentni test, detektovanje depozita imunoglobulina i komplementa 15 15 30
TERAPIJSKE PROCEDURE
30. određivanje tipa kože pre UV / PUVA zračenja 10 10 20
31. PUVA terapija 20 20 40
32. UVB fototerapija / SUP 5 5 10
33. intraleziona aplikacija lekova 5 5 10
34. tehnika primene okluzije u dermatološkoj terapiji 10 10 20
35. obrada bolesnika sa buloznim dermatozama i metabolički kompromitovanih bolesnika sa prostranim zahvatanjem kože 10 10 20
36. aplikacija flastera po metodi Giljea 10
37. primena hidrokoloida i kompresije u lečenju ulkusa 10 10 20
38. hemijska ablacija nokatne ploče 3 2 5
39. hemijski piling 5 5 10
FIZIKALNE PROCEDURE U DERMATOLOGIJI
40. aplikacija tečnog azota - veruke, kondilomi, keratoze, moluske i dr. 25 25 50
41 aplikacija podofilina / podofilotoksina u lečenju kondiloma 10 10 20
42 lokalna primena ultrazvuka u dermatologiji 3 2 5
43 Elektrokauterizacija 20 20 40
44 kiretaža veruka, kondiloma, moluski, keratoza i dr. 15 15 30
45 Elektrodepilacija 5 5 10
33. Fizikalna medicina i rehabilitacija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Cilj i namena je da specijalista fizikalne medicine i rehabilitacije (FMR) bude osposobljen da usvojenim teoretskim znanjem i stecenim vestinama moze dijagnostifikovati i lečiti većinu bolesnika sa malformacijama, obolenjima i povredama lokomotornog aparata kao i drugih sistema bilo kao vodeći član tima ili komplementarni član sa dopunskim fizijatrijskim lečenjem. Specijalizanti iz FMR treba da ovladaju svim potrebnim znanjem za timskim radom, njegovim vođenjem i koordinacijom kao i za samostalnu kompetentnost fizijatra- konsultanta.
Trajanje i plan specijalizacije po oblastima
Interna medicina - kardiologija - 1 mesec
Interna medicina - pulmologija - 1 mesec
Interna medicina - reumatologija - 1 mesec
Neurologija - 3 meseca
Neurohirurgija - 15 dana
Ortopedija - 3 meseca
Pedijatrija - 1 mesec
Dečja hirurgija - 1 mesec
Agensi - 4 meseca
Elektrodijagnostika - 2 meseca
Fizikalni pregled, dijagnostika i ambilant. poliklinički rad - 3 meseca
Rana rehabilitacija - respiratorna - 1 mesec
Rana rehabilitacija - traumatologija - 1 mesec
Rana rehabilitacija - hirurgija - 15 dana
Rana rehabilitacija - neurologija - 1 mesec
Rana rehabilitacija - neurohirurgija - 1 mesec
Rana rehabilitacija - kardiologija - 1 mesec
Rana rehabilitacija - kardiovaskularna hirurgija - 15 dana
Sekundarna rehabilitacija neuroloških pacijenata - 1.5 meseci
Sekundarna rehabilitacija ortopedskih pacijenata - 1 mesec
Sekundarna rehabilitacija respiratornih pacijenata - 15 dana
Sekundarna rehabilitacija reumatoloških pacijenata - 1 mesec
Rehabilitacija starih - 15 dana
Dečja rehabilitacija - 2.5 meseci
Specifičnosti dečje rehabilitacije - 15 dana
Protetika i ortotika - 3 meseca
Balneoklimatologija - 1 mesec
Dvosemestralna nastava - 9 meseci Ukupno: 48 meseci
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 7 kolokvijuma:
1. Elektrodijagnostika
2. Rana rehabilitacija
3. Fizikalni agensi
4. Dečja rehabilitacija
5. Rehabilitacija reumatoloških bolesnika
6. Rehabilitacija kardioloških bolesnika
7. Rehabilitacija ortopedskih bolesnika
Program specijalizacije
Specijalizacija se odvija u dve faze: opšti deo i specijalni deo. U opštem delu se uče teoretska i praktična znanja iz neophodnih kliničkih i nekih bazičnih grana medicine. Specijalni deo obuhvata fizikalne agense, propedevtiku fizijatrijskog pregleda, funkcionalnu i neurofiziološku dijagnostiku, principe rane rehabilitacije, rehabititacione postupke po sistemima i u različitim uzrastima.
STRUKTURA SPECIJALIZACIJE PO GODINAMA
Oblasti Vreme u mesecima Semestri
1. godina- uvodni opšti deo 12 I i II
Urgentna medicina 4
Traumatologija 2
Fizikalna medicina i rehabilitacija rana rehabilitacija (4 meseca) ambulantno poliklinički rad (2 meseca) 6
2. godina 12 III i IV
Fizikalna medicina (agensi) 6
Vaskularna hirurgija 1
Interna medicina 3
Radiološka i ultrazvučna dijagnostika 2
3. godina 12 V i VI
Ortopedija 4
Neurologija 4
Neurofiziologija 2
Neurohirurgija 1
Reumatologija 1
4. godina 12 VII i VIII
Kardiovaskulama rehabilitacija 2
Respiratorna rehabilitacija 2
Rehabilitacija u traumatologiji i ortopediji 3
Balneorehabilitacija 2
Medicina sporta 15 dana
Manuelna medicina 15 dana
5. godina 12 IDž i IDž
Pedijatrija 1
Dečija hirurgija 1
Dečija rehabilitacija 3
Protetsko-ortotičkarehabilitaciia 3
Neurološka rehabilitacija 2
Funkcionalna dijagnostika 2
Program
Za svaku godinu je načinjen opseg znanja i osposobljenosti (veština) a program omogućava da se zahtevi periodičnog ispita ispune, (pravila oko uputa (*) u njihovom programu ministarstvo daje mentora i upute)
I godina:
Uvodni opšti deo
Urgentna medicina - 4meseca
Traumatologija - 2 meseca
Fizikalna i rehabilitacijska medicina - 2 meseca
ZNANjA
- O orijentacionoj dijagnostici povreda i oboljenja lokomotornog aparata, neuroloških bolesti, bolesti srca i krvnih sudova i disajnih smetnji
- lečenju, komplikacijama i kriterijumima za upućivanje na fizikalno lečenje
- osnovnim metoda fizikalnog lečenja indikacijama i kontraindikacijama za sve vrste fizikalnog lečenja, osnovnim smernicama kompleksne rehabilitacije, osnovnim smernicama indikacijama i kontraindikacijama za propisivanje tehničkih pomagala.
VEŠTINE
(*) Metode i testiranja u FMR
(*) Metode medicinske rehabilitacije
(*) Funkcionalno ocenjivanje i ocena preostale funkcionalne sposobnosti kao osnovu procene preostale radne sposobnosti
(*) Osnovne smernice za prepisivanje jednostavnih tehničkih pomagala.
2 godina:
Fizikalna medicina (6 meseci)
svi postupci u radu fizio i radne terapije odeljenja FMR
ZNANjA:
- racionalna propisivanje agenasa -
- odgovornost u propisivanju FMR
- fizikalna dijagnostika
- respiratorna terapija
- tromboprofilaksa,
- termoterapija, mehanoterapija, hidroterapija, fototerapija, elektroterapija, kineziterapija metod vertikalizacije, radne terapije
VEŠTINE:
- upoznavanje sa oblicima FM kao metoda za kasnije pravljenje programa medicinske rehabilitacije
- upotreba svih standamih mctoda i postupaka za primenu FM
- racionalno propisivanje agenasa
- indikacije i kontraindikacije za propisivanje svih oblika FM
- sva testiranja za ocenu uspešnosti propisane FM.
Traumatologija i vaskularna hirurgija (4 meseca)
ZADACI
- učestvovanje pri odlučivanju o visini amputacije
- upoznavanje neinvazivnih i invazivnih metoda za dijagnostiku prokrvljenosti
- asistiranje pri hirurškim zahvatima - amputaciji: transfemoralna transtibijalna.
- dijagnostika i diferencijalna dijagnostika stanja povreda
- indikacije za konzervativno i operativno lečenje
- moguće komplikacije i zahvati kod imobilizacije
- preventiva pri imobilizaciji
- manje hirurške itvtervencije (ušivanje rana, incizije, punkcije zglobova i hematoma, operacije inkarcriranih nokata, odstranjivanje šavova i imobilizacijskih žica)
- lečenje opekotina reimplantacija delova ektsremiteta, oštećenih tetiva i živaca
- osobine zarastanja, vođenje lečenja,
- blokade nerava
- najosnovnije načine osteosmaze kod fraktura (prisustvovati pri najmanje 10 različitih osteosinteza)
- konzervativno lečenje preloma
- poznavati proces zarastanja i moguće komplikacije
- poznavanje ocene zarastanja preloma na rtg slikama,
- plasirati urinske katetere (i suprapubično) kod politraumatizovanih bolesnika
- postaviti i zameniti trahealnu kanilu, poznavati hirurško zbrinjavanje preloma kičm. stuba
- poznavanje dijagnostike zarastanja preloma
- naučiti primenu zaštitinih ortoza
Radiološka i ultrazvučna dijagnostika (2 meseca)
- Ocenjivanje stanja skeleta iz nativnih rentgenograma,
- procenjivanje CT I NMR ispitivanja,
- učestvovanje pri izvoenju invazivnih radioloških metoda i analizi rezultata,
- učestvovanje pri ultrazvučnoj dijagnostici i analizi rezultata,
- osnove nuklearno medicinskih ispitivanja.
3 godina:
Ortopedija (4 meseca)
STANjA BEZ POVREDA:
- Zbrinjavanje bolesti zglobova RA, AS, reumatska polimialgija kristalne artropatije, hondrokalcinoze, giht, osteomalacija, osteoproza. Paget bolest, primarni i sekundarni koštani tumori, vanzglobni reaumatizam, miopatije polimozitis miastenija gravis, OA jednog ili više zglobova, OA
- KS i perifernih zglobova, skolioza, spondiloza, stenoza lumbalnog kanala, prolaps iv diska,
- artroplastika kuka kolena ramena lakta
- patologija šake i stopala
- osnovna znanja iz artrototomija i artrodeza
STANjA SA POVREDOM
- patofiziologija i fiziologija regeneracije svih delova lokomotornog aparata: kože aponeuroze i fascije, krvni sudovi, nervi, mišići i tetive ligamenti, hrskavica, kosti.
- primarn i sekundarno lečenje rane (plastična hirurgija terapijske metode)
- distorzije: skočni zglob kolono i vratna dela KS.
- luksacije i njihove komplikacije, habitualna luksacija ramena i patele.
- prelomi KS - bez neuroloških komplikacija.
- prelomi ekstremiteta (osnove specifičnog lečenja) uspostavljanje ponovne funkcije
- spccifična stanja šake i stopala ocena rtg slika
- za zapaljenski i degenerativni reumatizam, vrednovanje potrebnih lab.analiza u izboru terapijskog postupka.
- osnovne vrste edoproteza
- učestvovanje pri nekim operacijama na kičmenom stubu (operacija DH, operacija suženja kanala) i nekim operacijama na zglobovima (korektivna osteotomija, postavljanje endoproteze)
- postupno doziranje kineziterapije u različitini fazama postoperativnih stanja.
- Dijagnostika ortopedskih bolesti i poznavanja difrencijalne dijagnostike
- indikacije za operativnim lečenjem
- poznavanje operativnih zahvata, karakteristike postoperativnih stanja trajanje imobilizacije
- izvođenje manjih hirurških intervencija punkcija zglobova i analgetske blokade.
Neurologija (4 mes)
- znaci i simptomi, zatim dijagnostika i proces lečenja bolesnika sa TIA, trombotičnim i embolijskim moždanim infarktima, lakunarnim infarktima, itracerebralnim krvarenjem i subarahnoidalnim krvarenjem, zatim fokalni sindromi (ACI, ACM, ACA i vertebrobazilarni sindrom
- vrste dijagnoza i lečenje epilepsija
- neurološki status
- postupci rane faze neurološke rehabilitacije
- simptomi i lečenje depresije i psihoorganskog sindroma
-posebno bolesti centralnog nervnog sistema (moždani udar,
- povrede mozga.
Parkisonova bolest, cerebralna stanja, multipla skleroza, bolesti motoneurona-amiotrofična lateralne skleroze, siringomijelije, spinocerebralne degeneracije - Friedrichova bolest, Stmmpell Lorain itd) neuropsihološke smetnje posebno bolesti perifernog nervnog sistema (polimijelitis, traumatske kompresije nerava stabala i korenova-znanje anatomije perifernog nervnog sistema), poliradikulopatije, druge polineuropatije (Charcot-Marie Tooth, Dejerine Sottas jtd) . metaboličke polineuropatije
Neurofiziologija (2 meseca)
Znanja:
- neurofiziolaška ispitivanja kod različitih oštećenja, neurofiziolška dijagnostika sfinkterijalnih smetnji, neurofiziološka dijagnostika slušnih i vidnih funkcija
- značaj EMG i ENG kod dece, spceifične neuromišićne bolesti u dečjem uzrastu
Klinička i funkcionalna ocena:
EEG:
- osnovni moždani ritam, karakteristike iritativnih smetnji, EEG pri povredi glave, degenerativnim bolestima, po moždanom udaru i u epilepsiji
Evocirani potencijali:
- Senzorni: vizuelni akustički potencijali moždanog stabla, somatosenzorični evocirani potencijali, motorni evocirani potencijali, promene pri oštećenjima somatosonzornog sistema kod oštećenja mozga i kičmene moždine, dijagnostički i prognostički značaj evociranih potencijala, praćenje toka bolesti i oporavka, procena ishoda rehabilitacije.
Elektromiografija:
Ispitivanje iglenim elektrodama
- inserciona aktivnost i patološka spontana aktivnost
- potencijali motorne ploče u miopatijama i neuropatijama, promene kod oštećenja motornih korenova, nervnih pleksusa i perifernih nerava kao i prednjih rogova kičmene moždine:
- dijagnostički i prognostički značaj iglene elektromiografije
- uloga elektromiografije pri usmeravanju fizikalne terapije i pri indikovanju hirurških metoda lečenja.
- indikacije, prednosti i mane, interpretacija nalaza.
Električno draženje nerava i merenje provodljivosti:
- Motorna brzina provođenja i talas M
- Elektroneurografija i senzorna brzina provođenja
- Dijagnostikovanje preganglionarnih i postganglionarnih oštećenja, aksonskih i dimijelinizacionih oštećenja
- Kasni odgovor (FT i H)
- Mikroelektromioneurografija mijasteniji i mijastenijskom sindromu
- Neurofiziološka ispitivanja sakralnih funkija - uroneurofiziologija
- EMG ispitivanja centralne motorne kontrole, polielektromiografska ispitivanja pri piramidnim i ekstrapiramidnim oštećenjima, EMG analiza nevoljnih pokreta
- Analiza obrasca delovanja agonista, antagonista i sinergista pri jednostavnim i složenim pokretima
- Dinamička analiza pri kretanju pojednih zglobova, EMG biofeedback
Neurohirurgija (1 mes)
- povrede glave (ocena stanja komatoznog bolesnika Glasgonj coma skala, nadzor centralnog venskog pritiska, postavljanje kanile, komplikacije) pozicioniranje radi sprečavanja komplikacija: patoloških motornih obrazaca, kontraktura respiratornih i cirkulatornih komplikacija,
- primena longeta,
- multisenzorna stimulacija,
- lečenje hidrocefalusa,
- operativno lečenje mijelomeningokela, tumora, epilpsije i bolesti krvnih sudova, povrede glave
Pedijatrija (1 mesec)
- ocena razvoja, psihomotorni, lokomotorni, senzorni i kognitivni (testiranje i ocenjivanje stepena razvoja), patofiziologija razvoja lokotomotornog sistema, uticaj rasta na nepravilnosti mišićnoskeletnog i zglobnog sistema.
- Neuropedijatrija šcerebralna paraliza. Meningokele, spina bifida) neuroortopedske posledice, neurološke smetnje, lečenje i praćenje urođene nepravilnosti ekstremiteta (agenezija displazije, malformacije stopala), koštane distrofije u doba rasta, nejednakosti dužine donjih ekstremiteta. Skolioza, povrede opekotine i amoputacije u dečjem uzrastu, saznanja o lečenju respiratornih endokrinih, reumatoloških bolesti genetske službe dijagnostike i savetovanja.
4 godina:
Respiratorna rehabilitacija (2meseca)
- osnovna ocena akutnog i hroničnog obstruktivnog i restriktivnog sindroma. etiologija i terapijski principi
- načela rehabilitacije-funkcionalna ocena sa funkcijskim testovima
- tehnike drenaže, metode disanja - obuka pacijenta., veštačka asistirana ventilacija, oprema za asistiranu ventilaciju, kontrola postupaka lečenja
- upotreba gore navedenih postupaka kod pacijcnta sa očuvanom svesti i bez svesti na različtim odeljenjima hirurgije i na nehirurškim odeljenjima, posebno kod obstruktivnih bolesti pluća (astma) i težih restriktivnih oboljenja
- respiratonia rehabilitacija kod oštećenja vratnog dela kičmene moždine
- aparaturna respiratorna terapija
- medikamentozno lečenje bolesti disajnih organa
- ocena RTG snimaka pluća
- terapija i ocena respiratorn parametara
- specifični postupci respiratorn terapije
Kardiovaskularna rehabilitacija i medicina sporta (2 meseca)
- kardijalna rehabilitacija kod bolesti valvula
- kardijalna rehabilitacija kod infarkta srca
- kardijalna rehabilitacija kod srčane insuficijencije i posle transplantacije srca
- kardimiopatije
- preventiva i lečenje duboke venske tromboze
- bolesti vena
- bolesti perifernih arterija, rehabilitacija u različitim stadijumima
- stanja koja zahtevaju hiruške zahvate na srcu i krvnim sudovima
- dijagnostika, parametri funkcija
Medicina sporta (neobavezno, 14 dana)
- Sportske povrede, prenaprezanja (kod svakog sporta ponaosob) i bolesti vezane za sport i način lečenja
- Razlikovanje povrede od sindroma prenaprezanja (overuse)
- Prepoznavanja najčešćih naprezanja i povreda kod pojedinačnih sportova
- Poznavanja načina lečenja
- Funkcionalna testiranja kardiovaskularnog sistema kod sportista i rekreativaca
Reumatologija (2meseca)
Treba da se upozna sa reumatskim bolestima, tokom i oblicima lečenja. Sa posebnim naglaskom na funkcionalnoj terapiji i sprečavanju invalidnosti.
- Funkcionalna testiranja kod RA i AS, upoznavanje sa celokupnim lečenjem praćenje toka lečenja, ocena rezultata lečenja, pregled i funkcionalno testiranje 5 do 10 bolesnika sa RA i AS.
- upoznavanje sa mogućnostima uključivanje dodatnih metoda kineziterapija
- pregled 5 do 10 bolesnika sa degenerativnim bolestima perifernih zglobova i KS funkcionalno testiranje, pravljenje programa i praćenje toka lečenja.
- posebnosti balneorehabilitacije po hirurškom lečenju (artroplastika. op hemije diskusa) .
Rana rehabilitacija u traumatologiji (oštećenja i povrede lokomotornog sistema) 3 meseca
Obavlja se na odeljenjima za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju, delimično na bolničkom odeljenju - delimično u ambulanti
- Pregled i ocena preostalih rehabilitacionih mogućnosti kod povreda i oštećenja lokomotornog aparata.
- Konkretni programi rane medicinske reliabilitacije
- Program respiratorne fizikalne terapije, program tromboprofilakse, program kod bolesnika bez svesti, kod traumatoloških bolesnika, kod ortopedskih bolesnika, program propisivanja tehničkih pomagala, učestvovanje u konzilijarnim pregledima.
- Vođenje lečenja u intenzivnoj nezi.
- Sprovođenje respiratorne fizikalne terapije,
- Propisivanje i vođenje terapijskih programa u intenzivnoj nezi kod politraume, povreda glave, kod stanja posle operativnih zahvata, kod vaskularnih zahvata, kod vaskularnih smetnji mozga.
- Vođenje rehabilitacijskih programa u ranoj fazi lečenja, propisivanje terapije i dijagnostički postupci. Takođe mora poznavati rehabiltaciju bolesnika posle amputacije: formiranje patrljka, pravilan položaj patrljka u potelji, jačanje mišića na preostalom delu ekstremiteta, mobilizacija bolesnika sa hodalicom, kolicima ili pneumatskim protezama, kao i indikacije za upućivanje u ustanove za kompleksnu rehabililaciju.
Balneorehabilitacija i manuelna medicina (2 meseca)
Manuelna medicina
- Manuelna medicina, patofiziologija, sa neophodnim znanjima iz anatomije. Klinička ispitivanja trupa i ekstremiteta. Disfunkcija vertebralnih segmenata, načela manuelnih tehnika, indikacije i kontraindikacije.
Banjska rehabilitacija bolesnika sa traumom lokomotornog sistema.
Obavlja se u specijalističkim ambulantama i odeljenjima za fizikalnu, kinezi i radnu terapiju.
- Algoritmi za kasnu i produženu balneorehabilitaciju posttraumatskih bolesnika, učestvovanje u vođenju politraumatizovanih bolesnika, učestvuje sa traumatologom pri pravljenju programa komplikovanih slučaja. Saznanja o programima kineziterapije i ocena rezultata lečenja na kraju lečenja.
Ambulanta za osteoporozu
- Uzroci osteoporoze (primarna i sekundarna), metode dijngnostike, merenje gustine kosti, tehnički principi delovanja i izvoenje metode, takođe učestvovanje pri klihničkom pregledu, saznanja o medikamentoznoj terapiji, fizikalnoj terapiji i preventivnom programu. Specijalizant se upoznaje sa celokupnim programom dijagnostike i terapije osteoporoze.
Banjska rehabilitacija bolesnika sa oštećenjima srca obavlja se u specijalističkoj ambulanti i medicinkim ode/jenjima
- Upoznavanje sa rehabilitacijom: koronarnih bolesnika posle by - pass operacija i zamene srčanih zalistaka, bolesnika sa bolestima krvnih sudova (arterijskog, venskog i limfnog sistema) .
- Upoznavanje sa sekundarnom prevencijom.
- Upoznavanje sa dijagnostičkim metodama sprovođenja rehabilitacijskog procesa.
Banjska rehabilitacija bolesnika sa bolestima disajnih organa
- Upoznavanje sa balneorehabilitacijom kod najčešćih bolesti (astma, emfizem, bronhiektazije, fibroza pluća),
- Bolesti sa oslabljenim disajnim mišićima i deformacijama grudnog koša, stanja posle operativnih zahvata na plućima i grudnom košu.
- Učestvovanje u specijalističkoj ambulanti pri klasičnom pregledu plućnog bolesnika, funkcionalnom testiranju plućne funkcije i pravljenju programa fizikalne terapije.
- Upoznavanje sa metodama respiratorne fizikalne terapije: aerosol, položajna drenaža, relaksacija, asistirano iskašljavanje i disajne vežbe.
- Učestvovanje pri oceni rezultata lečenja.
Banjska rehabilitacija sa neurološkim deficitima
- Rehabilitacija bolesnika posle moždanog udara i sa oštećenjima kičmene moždine sa multiplom sklerozom.
5 godina:
Rehabilitacijska medicina (12)
Dečja rehabilitacija
- Pod nadzorom mentora pregledati 16 pacijenata pri prijemu i otpustu, i propisati potrebnu medikamentoznu terapiju. Takoe oceniti medicinsku dokumentaciju i po potrebi indikovati dodatne preglede potrebne za ocenu rehabilitacijskog potencijala i procenu rezultata lečenja (Rtg. Biohemijska i druga ispitivanja, EMNG, EEG, EKG, respiratorne funkcije, ocena vidnih i slušnih funkcija itd.)
- Upoznavanje sa testiranjima (mišićni i lokomotorni status, merenje dužine ektremiteta, ocena mišićnog tonusa, obima pokreta, senzomotoričke integracije, osnovna procena komunikacije, ocena stepena razvoja pojedinih područja), propisivanje potrebnih dodatnih testiranja od strane pojedinih članova ekipe, ocena rezultata i opredeljivanje kratkoročnih ciljeva rehabilitacije.
- Predstavljanje pacijenta na stručnom sastanku, upoznavanje tima sa stanjem pacijenta i koordinacija sa procesom rehabilitacije.
Rehabilitacijska medicina (12) - dodatak
3.15.1. Dečja rehabilitacija
- Dijagnostika i dif.dijagnostika stanja povreda kod dece
- Dijagnostika ortopedskih bolesti kod dece
- Lečenja hidrocefalusa
- Operativno lečenje mijelomeningokela, tumora, epilepsije i bolesti krvnih sudova, povrede glave kod dece
- Terapija i ocena respiratornih parametara u dece
- Upoznavanje sa problematikom JRA i posebnosti fizikalne terapije
- Rehabilitacija bolesnika sa cerebralnom paralizom
- Propisivanje rehabilitacijskih pomagala, ocena za njihovom potrebom, i pisanje recepta za: 6 individualno prilagoenih hodalica, 3 individualno prilagoenih kolica 5 individualno prilagoenih ortoza (AFO, KAFO, SMA, steznik), 5 individualno prilagoenih ortopedskih cipela, 2 električna stimulatora
- Provera adekvatnosti propisanih pomagala pri preuzimanju.
- Ovladavanje upotrebom lasera za zarastanje rana, laceracija i lečenje bola.
- Učestvovanje pri testiranju funkcionalne električne stimulacije kod dece.
- Pripremiti koncept rehabilitacije prepisati FT i drugih potrebne intervencije
- Oceniti sposobnost grubog kretanja dece.
- Proceniti sposobnost deteta PEDI skalom (5 slučajeva)
- Ovladati kliničkom analizom hoda i kod pregleda opisom hoda
- Uraditi 4 kateterizacije bešike i 1 zamenu nazogastrične sonde i kanile.
- Pregledati 6 ambulantnih pacijenata, oceniti potrebu za rehabilitacijom i pomagalima, pripremiti program rehabilitacije.
- Pri radu sa mentorom ovladati primenom metoda FT kod dece i propisivanjem FT za 4 dece sa bolestima lokomotornog sistema.
- Učestvovati pri kineziološkoj analizi hoda
- Indikacije za Botodž, priprema pacijenta ocena spastičnosti po Ashnjorth skali i učestvovanje pri aplikaciji Botulinum todžina.
- Indikacije za gipsane imobilizacije, učestvovanje pri radu, pratiti stanje po imobilizaciji.
- Pregledati 2 dece sa smetnjama govora i u saradnji sa logopedom indikovati oblik lečenja.
- Planirati negu i propisati potrebne mere rehabilitacijske nege.
- Napraviti procenu invalidnosti.
- Oceniti potrebu za profesionalnom rehabilitacijom
Rehabilitacija bolesnika sa amputacijama
- pregled bolesnika sa amputacijom (20 bolesnika),
- učestvovanje na stručnim sastancima rehabilitacijskog tima,
- ovladavanje neinvazivnim metodama merenje prokrvljenosti (merenje perfuzijskih pritisaka i oksimetrije kod 5 bolesnika),
- saznanja o različitim tipovima proteza i postavljanja indikacija za njihovu upotrebu, obuka hodu,
- kinezološka analiza (10 bolesnika)
- ocena rehabilitacijskog ishoda (20 bolesnika)
Rehabilitacija pacijenata sa povredama lokomotornog sistema
Mora da ovlada:
- merenjem obima pokreta pojedinih zglobova,
- merenjem dužine ekstremiteta,
- merenje obima ekstremiteta,
- ocena funkcionalnog statusa i rehabilitacijskih potencijala pacijenata,
- propisivanje potrebnih rehabilitacijskih programa,
- principi kineziterapije kod povreenih,
- tehnike hoda sa različitim oblicima pomagala,
- izvoenje transfera i drugih svakodnevnih aktivnosti,
- tehnike lečenja dekubitusa,
- ocenom ishoda rehabilitacije,
- propisivanje, uzimanje mere testiranje i upotreba potrebnih pomagala
- vođenje 10 pacijenata od početka do kraja rehabilitacije sa svakodnevnom kontrolom zdravstvenog stanja pacijenta i napredovanja u programu rehabilitacije, otpust sa obaveznom ocenom ishoda rehabilitacije, ambulantni pregledi
Rehabilitacija bolesnika sa reumatološkim bolestima
Specijalizant mora ovladati:
- merenje OP pojedinih zglobova i KS,
- merenje dužine i obima ekstremiteta,
- ocena funkcionalnog statusa i rehabilitacionog potencijala,
- propisivanje adekvatnih rehabilitacijskih programa,
- principi kineziterapije pri akutnim i hroničnim stanjima kičmenog zglobnih bolesti,
- tehnike hoda sa različitim pomagalima,
- obavljanje svakodnevnih aktivnosti, propisivanje uzimanje mere i provera adekvatnosti, kao i upotreba potrebnih pomagala,
- punkcija bolnih tačaka (10),
- ocena ishoda rehabilitacije, voenje 5 pacijenata od početka do kraja,
- pregled 10 ambulantnih pacijenata.
Rehabilitacija bolesnika sa oštećenjem perifernih živaca
- Merenje OP, obima ekstremiteta,
- Mišićni status,
- Tumačenje EMG pregleda za prepisivanje potrebne terapije,
- Tumačenje urodinamskih ispitivanja pri izboru potrebnog terapijskog postupka,
- Ocena funckionalnog statusa i rehabilitacijskog potencijala pacijenta,
- Prepisivanje potrebnih (odgovarajućih) rehabilitacijskih programa,
- Respiratorna fizioterapija,
- Aplikacija i zamena trahealne kanile,
- Aspiracija traheostome,
- Različite tehnike reedukacije bešike,
- Kateterizacija bešike kod retencije,
- Tehnike lečenja dekubitusa,
- Principi kineziterapije kod bolesnika sa flakcidnom parzom,
- Tehnike hoda sa različitim pomagalima kod frakcidne pareze,
- Obavljanej transfera i drugih svakodnevnih aktivnosti,
- Propisivanje uzimanje mere i provera adekvatnosti, kao i upotreba potrebnih pomagala, ocena ishoda rehabilitacije.
- Vođenje 5 pacijenata od početka do kraja, pregled 5 ambulantnih pacijenata
Rehabilitacija bolesnika sa oštećenjem mozga
- Rani rehabilitacijski postupak, rana neuropsihološka rehabilitacija (psiholog ocera Rancho Los Amigos, logoped), trahesotoma, gatrostoma, dietetika, sprečavanje dekubitusa,
- Neurofiziooške dijagnsotičke metode za ocenu trenutnog stanja i prognozu (EEG, SEP, MEP) vođenje antiepileptičke terapije, ocena i praćenje deficita perifernog nervnog sitema, terapija spastičnosti (blokade, Botulin), ocena pojedinih obrazaca pokreta, merenja kanile.
Rehabiltiacija bolesnika posle moždane kapi
- Kriterijumi za upućivanje na kompleksnu rehabilitaciju,
- Faktori sa nepovoljnim uticajem na tok oporavka,
- Sekundarna prevencija moždanog udara,
- U 1-om mesecu pregled 10 pacijenata kod prijema i otpusta i pregled potrebne dokumentacije sa obaveznom ocenom ishoda rehabilitacije,
- Pravilni položaji za bolesnike sa hemiparezom u postelji, kolicima, pravilno ustajanje i sedenje, 10 puta namestiti u pravilne položaje,
- Ocena funkcionalnog stanja bolesnika pri prijemu i otpustu sa primenom testova koji se upotrebljavaju na odeljenju,
- Merenje urinskog katetera, nazogastrične sonde, namestiti mitelu u osmicu,
- Test FES za ekstenzore prstiju i peronealni živac (5puta)
- Testiranje viših psihičkih funkcija (Mini Mental State Edžamination test 10 puta)
- Ovladati lečenjem bola u ramenu, i sindroma rame šaka,
- Oceniti tonus po Ashnjorth skali i upoznati se sa načinima snižavanja mišićnog tonusa.
- Znati kliničku podelu smetnji govora i utvrditi mogućnost govorne terapije.
- Utvrditi kognitivne smetnje i poznavati osnovne principe lečenja.
Rehabilitacija bolesnika sa bolestima kičmenog stuba:
- Etiologija, patofiziologija oštećenja i bolesti kičmenog stuba,
- Klinička slika,
- Komplikacije u ranoj fazi rehabilitacije,
- Ocena funkcionalnih sposobnosti kao osnove za propisivanje programa rehabilitacije, osnove programa fizioterapije i njegovo propisivanje,
- Osnove programa radne terapije i njeno propisivanje,
- Osnove psihosocijalne rehabilitacije,
- Ortoska i tehnička pomagala,
- Prepisivanje i kontrola,
- Osnovi nege spinalnih bolesnika,
- Smetnje sfinktera
- Smetnje seksualnih funkcija,
- Kasne komplikacije.
Specijalizant treba da izvrši pod nadzorom mentora sledeće naloge:
- prepisivanje programa rehabilitacije kod 5 pacijenata
- izbor testiranje 5 ortoza,
- da učini 2 nekrektomija,
- da zameni 10 stalnih katetera,
- da izvede 20 internitentnih kateterizacija,
- zamena 10 kanila,
- ovladava terapijom autonomne hiperrefleksije,
- da izmeri rezidualni urin pod kontrolom ultrazvuka,
- da napravi zaključni pregled kod 5 pacijenata,
- da kao sobni lekar vodi 3 pacijenta
- i pregleda najmanje 5 ambulantnih pacijenata.
Rehabilitacija bolesnika sa bolestima ekstrapiramidnog sistema
- neurološki i neuropsihološki pregled i ocena funkcija po UPDRS, uvođenje i vođenje antiparkisonske terapije, apomorfisko testiranje, preopoznavanje komplikacija lečenja, prepoznavanje kognitivnih smetnji (subkortikalne i kortikalne demencije), prepoznavanje smetnji gutanja i disanje i njihovo lečenje. Preopoznavanje i smetnje autonomnog nervnog sistema (ortostatska hipotenzija, sfinkterske smetnje, smetnje spolnih funkcija ) kinezološke mere hoda, poznavanje osnovnih principa neurorehabilitacije obuka pacijenta po principu usmerene pažnje, poznavanje potrebnih tehničkih pomagala, obuka pacijenta i njegove porodice.
Rehabilitacija bolesnika sa multiploms klerozom
- Neurološki pregled, funkcinalni test po EDDS (Kurtzke) kod 10 bolesnika, prepisivanje testiranja i neurorehabilitacije (nega nevurofizioterapije, radna terapija, prepisivanje pomagala i opreme za kućne uslove, logopedsko tesitranje, smetnje gutanja, neuropsihološko testiranje Uz dijagnsotika retencije urina i merenje katetera, poznavanje medikamentozne terapije (betaferon) indikacija i aplikacija, dijagnsotička ispitivanja, diferencijalna dijagnoza, lečenje, funkcionalni status, rani neurorehabilitacioni postupak, sprečavanje razvoja patoloških obrazaca, spastičnosti, anomalije hoda, ocenjivanje po skali EDDS, logopedska i psihološka testiranja.
Rehabilitacija bolesnika sa neuromišićnim bolestima
- specijalizant treba da sazna i ovlada osnovama dijagnsotike, fizijatrijskim pregledom i ocenom bolesnika sa NMB, čuvanja mišićne snage i izdržljivosti teapijskim postupkom kod kontraktura, skolioza, respiratornih smetnji i svih ostalih simptoma i znakova NMB, nezavisnog u svakodnevnim aktivnostima,
Protetika i ortotika - praktični rad:
- pregledi i prepisivanja pomagala sekundarnog nivoa: (ortopedska obuća, ortoze za skočni zglob, za palo stopalo, kolenske ortoze, KO LSO, trbušni i kilni pojas) (2-5 ortoza)
- učestvovanje u ambulanti tercijalnog nivoa pregled prepis i ocena funkcionalnosti po preuzimanju ortoza, pregled pacijenta po amputaciji i ocena rehabilitaciongo potencijala za različite vrste proteza natkolenu potkolenske i za gornje ekstremitete, kao i za proteze od silikona i epiteze (1-2 pacijenta za svaku vrstu endoproteze), učestvovanje u radu kineziološke laboratorije
- drugo:
poznavanje materijala za ortoze i proteze, osnovni biomehanički principa delovanja ortoza, sastavni delovi proteza indikacije za upotrebu, uzroci nepravilnsoti hoda kod natkolenskih i potkolenskih proteza
Funkcionalna rehabilitacijska dijagnsotika.
- upoznavanje sa osnovnim značenjem upotrebe površinske EMG u rehabilitaciji
- Tehnika EMG sa površinskim elektrodama, vrsta elektrode, način upotrebe, zapis, prikazivanje interpretacija
- Osnove višekanalne registracije i prepoznavanje obrazaca delovanja agonista sinergista i antogonista (normalna i patološka koaktivacija),
- Studije povezanosti EMG aktivnosti u različitim razmerama mišićne kontrakcije,
- Dinamička EMG značaj mioelektrične aktivnosti različitih mišićnih grupa u pojedinim zglobovima GE i DE i mišića trupa,
- Značaj tonične posturalne mišićne aktivnsoti pri održavanju stavova tela i hodu (kineziološka EMG),
- Smetnje voljnih i nevoljnih pokreta, održavanja stava i hod, značajne promene EMG aktivnsoti pri oštećenju centralne mororne kontrole (spastične pareze kod oštećenja mozga i kičmene moždine, mišićna distonija, tremor)
- Površinska EMG za prepoznavanje smetnji relaksacije (funkcionalna dijagnsotika) i smanjenje preterane mišićne aktivnosti
- Učenje potrebne kontrole pokreta kod oštećenja centralne motorne kontrole-motorna reedukcija na osnvou prepoznavanja patoloških pokreta,
- Na osnovu ovih saznanja specijalizant indikuje potrebno ispitivanje nakon tumačenja rezultata i adekvatan terapijski postupak.
Psihofizikalno ispitivanje osetljivosti i elektrofiziološko ispitivanje delovanja autonomnog nervnog sistema:
- Termotest, vibrometar, von Freyev test. Algometar. Test za smetnje delovanja ANS u izazivanju simpatičkog kožnog odgovora, merenje P-R intervala.
3.15.13.1.Biomehanička ispitivanja.
- Dinamometrija
- Indikacije, prednosti i mane, ručni dinamometri, izometrična izotonična i izokinetička merenja merenja mišićne izdržljivosti
- Insturmentalna ispitivanja spastičnosti
- Biomehaničke metode (merenje otpora pri pasivnom pokretu) gravitacijske metode
- Elektrofiziološka ispitivanja
- Analiza segmentnih refleksa, analiza refleksa na istezanje, analiza kod spastične apreze, sinergistički uzorak, nenormalna koaktivacija
- Analiza posture i ravnoteže
- Posturografija i stabilometrija, kvantifikacija Romergove probe, analiza posturalne mišićne aktivnosti mišića trupa I DE
- Instrumentalna analiza hoda
- Neurofiziološke osnove, spinalni generator hoda, osnovne osobine hoda, faze hoda časovni i dužinski parametri, sile, kinetika, EMG analiza, potrošnja energije,
- Metode merenja ploče za merenje, goniometri, kinematografi televizijski i optoelektrični sistemi,
- Kineziološka naliza EMG sa površinskim elektrodama, Značajne smetnje kinetičkih i kinematičkih parametara registruju se kod različitih oštećenja nerava, mišića i lokomotornog sistema.
- Modifikacija hoda sa terapeutskim zahvatima (fizikalna terpaija, farmakološka terapija i uz pomoć pomagala) .
Rehabilitacijska intenistička dijagnostika
- Merenje perfuzijskih pritisaka i oksimetrija
- Merenje perfuzijskih pritisaka pri opterećenju
- Spirometrija
- Merenje maksimalnih ekspiracijskih-inspiracijskih pritisaka
- Test opterećenja
- Merenje VO2 pri hodu sa pomagalima za hod
- Dopler ispitivanje venske cirkulacije
- Ispitivanje kardiorespiratorne izdržljivosti za programe rehabilitacije
- Usposatavljanje uslova za sprovođenje kardiorespiratorne
- rehabilitacije
- Očitavanje EKG-a
- Nega dijabetičnog stopala
- Vođenje antikoagulantne terapije
- Vođenje insulinske terapije
Specijalizovani tečajevi:
Protetike i ortotike
- Materijali
- Bandaža
- Ortoze za DE, GE I spinalne ortoze
- Proteze. Hirurške indikacije, rehabilitacija po amputaciji
- Terapija stome
- Tehnička pomagala: prilagoavanje okoline, pomagala svakodnevne aktivnsoti, za pomoć u domaćinstvu.
- Testiranje i propisivanje tehničkih pomagala
- Individualna prilagoavanja kolica
- Prilagoavanja jedinica računara
- Kominikacijska pomagala, pomagala za vožnju
- Električni stimulatori i druge sprave u rehabilitacijskoj medicini
- Pomagala za respiratornu fizioterapiju
Fizikalne terapije kineziterapije i radne terapije
Kineziterapija
- Osnovna saznanja iz tehnika pasivne i aktivne kineziterapije tehnike funkcionalne rehabilitacije Mišićni trening, stimulacija mišićne aktivnosti, funkcionalni trening, tehnike jačanja mišića, povećanja izdržljivosti
- Metode specifične za kineziterapiju pri različitim patološkim stanjima
- Indikacije, prepisivanje, kontrola kineziterapije, opšte znanje o tehnikama izbor tehnike prema rezultatima funkcionalnog testa patološkim stanju i individualnosti svakog pacijenta.
Radna terapija:
- Osnovi ergometrije principi i metode, materijali tehnologija i procena pri radnoj terapiji upotreba radne terapije u jačanju mišića, povećanju izdržljivosti kako pri funkcionalnoj rehabilitaciji tako i pri uključivanju u razne grupe.
Fizioterapija:
Tehnike primene fizikalne terapije, osnovna znanja, delovanje terapije, indikacije i kontraindikacije.
- Elektroterapija, glavanski tok, naizmenični tok niske, srenje i visoke frekvence,
- Mehnaička vibracija, biofecdaback, termoterapija
- Različite tehnike ručne i aparaturne masaže
3.16.3.
Psihološka rehabilitacija
- Uvod uloga i zadaci psihologije u okviru biopsihosocijalnog modela lečenja i rehabilitacije
- Bazična psihološka pitanja
- Odnosi između telesnog i duševnog (somatopsihologija)
- Psihološki odgovor na hendikepiranost i zavisnost
- Proces ovladavanja hendikepom
- Psihološki uticaj organizacije rehabilitacije i okoline
- Psihološko razumevanje rehabilitanta
- Načela i principi u psihološkoj oceni
- Osnovne metode psihološkog ocenjivanja (neuropsihološka dijagnostika)
- Upotreba psiholoških dijagnostičkih informacija u rehabilitaciji
- Psihološko savetovanje i terapija u rehabilitaciji: osnovni zadaci, ciljevi i metode,
- Posebna područja psihološkog delovanja u rehabilitaciji: psihološki tretman osoba posle moždanog udara, posle amputacije, opo oštećenju lokomotornog aparata (kod pdraslih i dece) kod oštećenja mozga i oštećenja kičmene moždine
- Otvorena pitanja i kliničke prakse i istraživanja
Socijalna rehabilitacija
- Principi socijalnog rada (princip naučne utemeljenosti, princip pomoći za samopomoć, princip poštovanja individualnosti)
- Kompleksnost uloge socijalnog rada
- Metode socijalnog rada (socijalni rad sa pojedincem, socijalni rad sa porodicom, socijalni rad sa grupom, grupni socijalni rad i istraživački socijalni rad)
- Faktori socijalnog rada (objektivni i subjektivni)
- Savetodavni rad (lično savetovanje, savetovanje iz područja pravnih propisa i zakonodavstva)
- Institucionalna osiguranja
Profesionalna rehabilitacija
- Osnovi zdravstvenog osiguranja radnika i značaj i uloga specijaliste fizikalne medicine i rehabilitacije u davanju mišljenja o nesposobnosti za rad, mišljenja o posledicama bolesti i povreda, poznavanje procesa ranog otkrivanja bolesti naročito povezanosti sa radnim procesom u profesionalnim bolestima, posebna uloga u procesu kompleksne rehabilitacije i razvijanju industrijske rehabilitacije i utvrđivanje negativnih uticaja po zdravlje
- Važniji zakonski propisi, kolektivni ugovori, pravilnici i drugi akti sa kojima radnici mogu da ostvare prava u vezi sa bolešću ili trajnim oštećenjima zdravlja, a pre svega na nivou zdravstvenog socijalnog i penzijsko-invaliddskog osiguranja. Prava osiguranika s ostvaraju na osnovu pregleda i mišljenja lekara različitih specijalnosti kao pojedinačna mišljenja ili u sastavu različitih komisija.
- Rad: definicija, ekologija, poznavanje stresnog uticaja rada, značaj i uloga profesionalne anamneze, poznavanje drugih metoda i tehnika skupljanja podataka o štetnom uticaju radnog procesa posebno za potrebe profesionalne orijentacije
- Ocena sposobnosti za rad; definicija, etička i moralna načela, principi, pristupi, metode, tehnike, standardi
- Osnovi profesionalne rehabilitacije
- Definicija (upotreba međunarodne klasifikacije bolesti i oštećenja),
- Osobine delatnosti (ocena sposobnosti za rad, radno i profesionalno usmeravanje, psihosocijalna i radne priprema za rad,
- Poznavanje principa rada, metoda i tehnika svakog člana profesionalno rehabilitacijskog tima, u odnosu na celokupnu ocenu opšte i specifične radne sposobnsoti i mogućnosti učenja;
- Socijalni radnik upoznavanje sa socijalnim karakteristikama osobe i šire društvene okoline,
- Mišljenja specijaliste mediicne rada, psihologa radnog terapeuta i krajnja ocena radne sposobnosti
- Poznavanje kriterijuma za upućivanje osoba u profesionalno rehabilitacijski tretman, učešće u radu tima
Gerontološka rehabilitacija
- Patofiziologija imobilizacije-komplikacije.inaktiviteta: hemodinamske, respiratorne, metaboličke, kožne mišićno skeletne, nefrološke i urološke.
Proces starenja različitih organskih sistema, centralnog i perifernog nervnog sistema, lokomotornog aparata, kardiorespiratornih sistema
- Osnovi gerijatrijske patologije (epidemiologija, patologija, lečenje)
- Indikacije za smeštaj u domu za stare
- Informacije o sistemima socijalno zdravstvenih osiguranja u zemljama Evropske unije (sistemi zdravstvenog osiguranja, bolničko lečenje, lečenje u kućnim uslovima, nega u domovima, zdravstvenim ustanovama i u kućnim uslovima, pomoć i nadzor telefonom i drugim telekomunikacijskim metodama.
- Opšta organizacija rehabilitacije i informacije o zdravstvenom osiguranju
Obavezne veštine
a. Gipsane imbilizacije
1. aplikacija svih osnovnih gipsanih imobolizacija (gipsana minerva, steznik, skstremiteti ) . 10 puta.
2. učestvovanje pri aplikaciji korektivnih i terapijskih gipsanih imobolizacija 10 puta.
3. učestvovanje pri uzimanju gipsanih otisaka za ortoze i proteze.
b. Punkcije i infiltracije
(uraenih 60)
1. punkcija i aspiracija kolena i raznih burzi
2. intraartikularne injekcija (koleno, rame, skočni zglob)
3. infiltracije, blokade, bolne tačke i kičmeni stub
c. RTG
1. očitavanje nativnih snimaka skeleta,
2. učestvovanje pri kontrastnim ispitivanjima (kod scintigrafije, CT I NMR) i očitavanje rezultata.
d. urgentna stanja
1. Reanimacija 5
2. 2. Intubacija 10
3. Merenje trahealne kanile 5
4. Aplikacija nazo-gastrične sonde 5
5. Aplikacija i merenje urinarnog katetera (30)
e. funkcionalno testiranje
1. Merenje pokretljivosti 20 puta
2. Mišićni status 10 puta
3. Elektrostatus 10 puta
f. ocenjivanje preostalih funkcionalnih sposobnosti
5. Značajne veštine
PO OBLASTIMA
A. Ušivanje rane, incizija hematoma, punkcija kolenog zgloba, odstranjivanje Kichecnerove igle, ablacija nokta, klinasta ekcizija inkarceriranog nokta, aplikacija sprovodne anestezije (Oberst blok) asistiranje pri anoutaciji donjeg ekstremiteta, asistiranje pri aplikaciji osteosintetskog materijala pri fakturi vrata femura (DHS), asistiranje pri TEP/PEP kolenog zgloba, asistiranje pri saniranju nestabilnog preloma kičme stuba, asistiranje pri operativnoj rekonstrukciji lig. Cruciata (artroplastika) asistiranje pri operativnom zahvatu kod povrede rotatorne manžetne ramena, odstranjivanje osteosintetskog materijala, aplikacija i zamena urinarnog katetera, aplikacija i zamena nozogastrične sonde.
B. Ortopedija
Punkcija burze, blokada intraartikularna injekcija zglobova (rame koleno, kuk) infiltracija bolnih tačaka, asistiranje pri aplikaciji kolena proteze, asistiranje pri artroskopiji kolenog zgloba, asistiranje pri operaciji henrije diskusa, asistiranje pri aplikaciji endoproteze ramenog zgloba, asistiranje pri korektivnoj osteoetomiji.
C. Neurologija.
Intubacija bolesnika bez svesti/relaksiranog bolesnika, lumbalna punkcija, aplikacija urinarnog katetera i nazogastrične sonde.
D. Neurohirurgija
Aplikacija nazogastrične sonde, urinarnog katetera, asistiranje pri operaciji diskus hernije, asistiranje pri operaciji kod subrahnoidalnog krvarenja, asistiranje pri operaciji tumora mozga, asistiranje kod operacije hidrocefalusa (aplikacija odvodnih cevčica)
E. Respiratorna rehabilitacija
Aspiracija gornjih disajnih puteva, zamena trahealne kanile, aplikacija bronhodilatatora, vibromasaža grudnog koša (po RTG nalazu i auskutaciji) intubacija.
F. Reumatologija
Biopsija kože, biopsija mišića, punkcija kolenog zgloba.
G. Rtg i ultrazučna dijagnostika
Tumačenje rtg skeleta, ultrazvučna dijagnostika (izvoenje i tumačenje nalaza) zglobova i mišića, čitanje osnovnih patoloških promena na CT i MR snimcima glave
H. Rehabilitacijska medicina
Izvođenje MMT
Merenje OP zglobova
Ocenjivanje ishoda rehabilitacije sa sledećim skalama; FIM; ASIA, Barthel, MMSS (KTSS),
Kurtzke (EDSS)
Primena lasera za zarastanje rana, lečenje bola
Prepisivanje thničkih pomagala
Izvođenje drugih vidova terapije u skladu sa programom specijalizacije
34. Radijaciona onkologija
- Radioterapija -
(60 meseci)
Opšte odredbe i namena specijalizacije
Definicije
Radijaciona onkologija (radioterapija) je grana kliničke medicine koja koristi jonizujuće zračenje, samo, ili u kombinaciji sa drugim modalitetima, za lečenje pacijenata sa malignim ili drugim bolestima.
Radijaciona onkologija (radioterapija) se može obavljati kao nezavisna onkološka specijalnost, ili se može integrisati u širu medicinsku onkološku praksu.
Radijacinona onkologija (radioterapija) obuhvata, odgovornost za dijagnozu, lečenje, praćenje, i suportivnu negu pacijenata obolelih od raka, kao integralni deo multidisciplinarnog lečenja pacijenata. U mnogim zemljama se sada ova specijalizovana oblast medicine priznaje pod terminom "radijaciona onkologija". Međutim, u ovom dokumentu će se koristiti dvostruka terminologija "radijaciona onkologija/radioterapija", jer kao što je definisano od strane UEMS, radijaciona onkologija isključuje lečenje benigne bolesti koje nije onkološko, dok se radioterapija može takođe koristiti za lečenje stanja koja nisu maligna.
Ciljevi obuke
Cilj programa obuke je obrazovanje i obuka lekara u okviru medicinske specijalnosti radijacione onkologije (radioterapije) do nivoa da budu priznati kao nezavisni specijalisti.
Trajanje obuke
Obuka treba da traje 5 godina kontinuirano ili ekvivalentan period, ukoliko se radi parcijalno. Najmanje 60% programa mora se provesti u kliničkom radu koji je obuhvaćen bazičnim nastavnim programom radijacione onkologije (radioterapije) .
Struktura i organizacija specijalizacije
Program obuke
Na početku programa, ili na početku svake oblasti treba u pisanoj formi navesti nastavni program, strukturu, raspored, odgovornosti, ciljeve svakog pojedinačnog programa obuke. Program treba da bude u skladu sa zahtevima navedenim u evropskom bazičnom (osnovnom, sržnom) nastavnom programu, kao i specifičnim nacionalnim zahtevima.
Ustanove za obuku
Ukoliko jedna ustanova ne može da zadovolji minimum zahteva za ustanove za obuku, koji su navedeni u ovom bazičnom nastavnom programu, onda treba kombinovati nekoliko ustanova za obuku i ponuditi integrisani program koji zadovoljava ove minimalne zahteve.
Davanje dozvola ustanovama za obuku ili za integrisane programe treba da bude uslovljeno zadovoljavanjem njihovih nacionalnih vodiča.
Resursi radijacione onkologije (radioterapije) u ustanovama za obuku
Ustanove za obuku moraju biti akreditovane prema svojim nacionalnim propisima. Ustanove za obuku, same, ili u saradnji sa drugim regionalnim odelenjima treba da budu adekvatno opremljene da bi podnele radnu normu i obim usluga radijacione onkologije (radioterapije) potrebne za obuku. Ovo podrazumeva: prostorije za lečenje, radioterapijske uređaje, simulatore, sisteme za planiranje, mogućnost pregleda skenerom i drugim aparatima za snimanje, računarima, oprema za adekvatnu dozimetriju i zaštitu od zračenja i odgovarajuća pomagala za lečenje pacijenta.
Na raspolaganju treba da budu megavoltazne mašine, bar jedna sa elektronima visokih energija, simulator, kompjuterizovano planiranje lečenja, soba za pravljenje kalupa ili radionica. Na raspolaganju treba da bude i oprema za intersticijalnu i intrakavitarnu brahiterapiju bar za ginekološke indikacije, a poželjan je kilovoltazni uređaj (ili adekvatna oprema za brahiterapiju) za tumore kože. Odelenje treba da ima krevete za ležeće pacijente, ili bar pristup krevetima u drugim odelenjima. Obrazovne ustanove treba da utvrde programe kontrole kvaliteta za negu pacijenata, za odlučivanje u lečenju (konzilijumi) i za praćenje ishoda pri različitim bolestima.
Da bi se obezbedio adekvatan broj pacijenata i raznolikost slučajeva, najmanje 500 onkoloških pacijenata treba da bude ozračeno godišnje u matičnoj ustanovi ili u okviru integrisanog programa. Adekvatnu raznolikost slučajeva za svakog polaznika obuke treba neprestano pratiti pomoću dnevnika (vidite dole) .
Osoblje u ustanovama za obuku
Medicinsko nastavno osoblje
Treba naimenovati nekoliko radijacionih onkologa (radioterapeuta) koji će biti odgovorni za podučavanje (mentori) . Ovi članovi nastavnog osoblja treba da posvete znatan deo svog profesionalnog vremena nastavnom programu. Broj polaznika ne treba da bude veći od broja radijacionog onkologa (radioterapeuta) .
Nastavno osoblje iz oblasti fizike
U ustanovama za podučavanje mora puno radno vreme biti na raspolaganju pomoć medicinskih fizičara. Treba naimenovati članove osoblja medicinskih fizičara koji će biti odgovorni za podučavanje. Polaznike treba podučavati dozimetriji i tome kako da učestvuju u planiranju lečenja pod nadzorom naimenovanih stručnjaka medicinske fizike.
Nastavno osoblje iz oblasti radiobiologije
Ustanove za podučavanje ili integrisani programi treba da obezbede zagarantovan pristup laboratoriji za kancersku biologiju i mogućnost saradnje sa njenim naučnim osobljem.
Raspoloživo osoblje za obuku treba revidirati periodično na 5 godina.
Ostala sredstva i izvori
Na raspolaganju moraju biti adekvatne medicinske službe iz sledećih specijalnosti: hematologije/medicinske onkologije, hirurške onkologije, ginekoloske onkologije i drugih specifičnih onkoloških službi (npr. glava i vrat, pedijatrijska onkologija, urologija, itd.) . Takođe treba da bude omogućen pristup uobičajenim imaging tehnikama, nuklearnoj medicini i patologiji povezanoj sa onkologijom.
Komponente edukativnog programa
Program obuke mora polazniku omogućiti sveobuhvatno sticanje znanja iz bazičnih i kliničkih nauka iz oblasti radijacione onkologije (radioterapije) i mora obučiti polaznika kursa da bude vest u kliničkoj praksi radijacione onkologije (radioterapije) .
Ustanove za obuku ili integrisani programi moraju da planiraju redovne konferencije kruženja tokom nastave, prezentacije slučaja, i predavanja. Ove aktivnosti zahtevaju aktivno učešće polaznika.
Da bi dodali evropsku dimenziju obrazovanju, preporučuje se da se pohađaju bar dva obrazovna kursa na evropskom nivou.
Edukacione kurseve iz zaštite od zračenja treba organizovati u skladu sa nacionalnim propisima.
Ustanove koje se bave obukom treba polazniku da ostave dovoljno namenskog vremena tokom radnog vremena za proučavanje literature, pripremu prezentacije slučaja itd. Smatra se da je za to dovoljno 10% nedeljnog radnog vremena.
Polaznike treba podsticati da se uključe u istraživački projekat pod nadzorom iskusnog osoblja (eksperimentalno istraživanje ili kliničko istraživanje) .
Polaznike takođe treba podsticati da jedan deo obuke provedu u drugoj ustanovi (nacionalnoj ili međunarodnoj) sa akreditovanim programom za podučavanje.
Sesije praktične nastave
Član nastavnog osoblja treba da napravi raspored redovnih praktičnih nastavnih sesija sa polaznicima obuke, koji rade direktno pod njihovim nadzorom. Tokom ovih sesija treba revidirati slučajeve koje je lečio polaznik kursa. Treba da postoji kontinuirana povratna informacija prema polaznicima u pogledu njihovih dostignuća iz specifičnog polja obuke. Smatra se da treba planirati bar jednu sesiju praktične obuke nedeljno između nastavnika i polaznika kursa.
Dokumentacija o stečenom iskustvu za vreme obuke
Svaki polaznik vodi dnevnik dokumentujući njegovo/njeno sticanje iskustva za vreme obuke. U tu svrhu napravljen je standardni evropski dnevnik od strane ESTRO i UEMS. Preporučuje se upotreba ovog dnevnika ili nacionalnog ekvivalenta.
Kontrola nastavnih programa
Preporučuje se redovna spoljašnja kontrola programa obuke. Gde ne postoji nacionalni sistem kontrole, preporučuje se da se kontrola zahteva od strane Sistema za kontrolu Evropske komisije za radioterapiju, koja je trenutno u osnivanju.
Provera znanja
Broj kolokvijuma: na kraju svake edukativne jedinice
Završni ispit: - praktični
- teoretski
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 13 kolokvijuma:
1. Biologija kancera i radiobiologija
2. Bazična fizika i fizika primenjena u radijacionoj terapiji
3. Radiloška zaštita
4. a) Imaging i ciljni volumen
b) Klinička istraživanja i merenja rezultata lečenja
5. Glava i vrat
6. Gastrointestinalni trakt
7. Pluća i medijastinum
8. Dojka
9. Kosti, koža i meka tkiva
10. Ginekologija
11. Urogenitalni trakt
12. CNS
13. Hematologija
Dalje preporuke
Po analogiji evropskog zakona koji garantuje reciprocitet u prihvatanju stručnih diploma svih država članica, veruje se da će periodi obuke polaznika u okviru akreditovanih programa, načinjenih prema evropskom bazičnom nastavnom programu u svojoj zemlji, biti prihvaćen u bilo kojoj državi članici, kao ekvivalent.
Evropski bazični nastavni program iz radijacione onkologije (radioterapije) treba redovno pregledati i obnavljati.
Kurikulum
1 BAZIČNE NAUKE
Svaki lekar na specijalizaciji treba za vreme perioda specijalizacija da ovlada znanjem (nivoa I) ili znanjem i veštinama (nivo II) prema navedenoj listi programa gradiva iz bazičnih nauke u okviru radijacione onkologije.
Biologija kancera
Terminologija i tehnike molekularne biologije (1)
Hereditarni kancer (1)
Kancerska genetika (1)
Proliferacija, ciklus ćelije i ćelijska smrt kod kancera (1)
Prenos signala (1)
Mehanizmi prevencije kancera zasnovani na genomu (1)
Mikro sredina tumor - domaćin odnosa (1)
Nove forme tretmana: Imuno, genska terapija, (1)
Radiobiologija
Interakcija zračenja na molekularnom nivou (1)
DNA oštećenja (1)
Ćelijski mehanizam, mehanizmi ćelijske smrti (1)
Oporavak radijacionih oštećenja (1)
Krive ćelijskog preživljavanja (1)
Sistemi normalnog tkiva (1)
Solidni tumor i sistem leukemije (1)
Efekat kiseonika, senzitajzeri i protektori (1)
Vreme- doza- frakcionisanje, LET, radijacioni modaliteti (2)
Akutne i kasne reakcije normalnog tkiva (2)
Tumorski odgovor (2)
Citotoksična terapija i zračenje (1)
Prediktivni testovi (1)
Bazična radijaciona fizika
Atomske i nuklearne strukture (1)
Opadanje radioaktivnosti tokom vremena (2)
Svojstva čestica i elektormagnetnog zračenja (1)
Radioizotopi (1)
Radijaciona fizika primenjena u radijacionoj terapiji (RT)
Rentgenska cev (1)
Linearni akcelerator (2)
Specijalizovani kolimacioni sistem (1)
Kobaltske jedinice (izotopska mašina) (1)
Brahiterapijski sistem (1)
Ciklotron (1)
Mikrotron (1)
Distribucija apsorbovane doze (2)
Specifikacija volumena mete (2)
Specifikacija apsorbovane doze mete u eksternoj RT (2)
Specifikacija apsorbovane doze mete u brahiterapiji (2)
Algoritam za 2D - doznu kalkulaciju (1)
3D planiranje, virtuelna i CT simulacija (2)
Algoritam za 3D - doznu kalkulaciju (1)
Principi konformalne RT i IMRT (1)
Tehnički aspekti IMRT (1)
Specijalne tehnike (IO, stereotaksa ) (1)
Radiološka zaštita (radioprotekcija)
Generalni principi, (ALARA) (1)
Stohastički i determinacioni uticaji (1)
Rizik indukcije sekundarnih tumora (1)
Radijacioni težinski faktor (1)
Ekvivalent doza - težinski faktor za tkivo (2)
Granične doze za osoblje profesionalno izloženo zračnju i populaciju (2)
Evropski zakoni (1)
Šta je evidence based u radiološkoj zaštiti (1)
Imidžing i ciljni volumen
Imidžing modaliteti, procedure i tehnologija (1)
Imidžing prezentacija bolesti (1)
Imidžing upotreba u radioterapiji (2)
Determinacija ciljnih volumena u kliničkoj praksi (2)
GTV, CTV, PTV i ICRU 62 (2)
Dostignuća u imidžingu (1)
Klinička istraživanja i merenja rezultata tretmana
Merenja tumorske kontrole i toksičnost (2)
Dizajn studije (1)
Tipovi trajala (1)
Interpretacija i analize (1)
Analize životnih tablica (2)
Testovi singifikantnosti (1)
Univarijantna /multivarijantna (1)
Specifičnost/senzitivnost/validnost/snaga (2)
Meta analize (1)
Nivo dokaza (2)
Zablude: pilot studije, preliminarni rezultati, promene stadijuma, provera? (1)
Kako pisati, prezentovati, i interpretirati naučne podatke (2)
Bazični menadžment i ekonomija radijacione terapije
Pr. Proračun troškova, kako odrediti radnu normu i predviđanja (proračuni) potreba radioterapije, sistem odštete (1)
2. Klinički kurikulum
Ciljevi
Specijalista iz radijacione onkologije /radioterapeut trebao bi da bude sposoban da nezavisno ili kao odgovoran član multidisciplinarnog tima:
- prepozna simptome i znake kancera
- načini dijagnostički program za suspektne tumore ili metastaze i odredi stadijum i klasifikaciju otkrivenog tumora
- odredi prognostičku evaluaciju, definiše cilj lečenja, izabere radijacioni modalitet ili (interdisciplinarni modalitet), planira i primeni optimalnu radijacionu terapiju i prati stanje tokom i posle lečenja.
- sprovodi supportivnu negu /simptomatski tretman i negu u završenoj fazi bolesti.
- dijagnostikuje, beleži (prati) i leči neželjene efekte radijacione terapije
- proceni uticaj radijacione onkologije na kvalitet života
- komunicira precizno i odgovarajuće sa kancerskim pacijentima
- tretman najčešćih psihičkih reakcija i kriza u završnoj fazi bolesti
- leči u skladu sa medicinskom etikom i pravima pacijenta
Specijalista iz radijacione onkologije / radioterapeut treba da bude dobro verziran i ima znanja iz
- epidemiologije kancera
- kancerske prevencije, screeninga, rane detekcije i edukacije populacije
- tumorske patologije, tumorske citologije i tumorske klasifikacije
- lečenja hirurškim putem, hemioterapijom, endokrineterapijom, drugim modalitetima tretmana ili kombinovanim modalitetima
- strukture /organizacije onkoloških službi
Specifični organi i/ili bolesti
Svaki lekar na specijalizaciji bi trebao za vreme perioda specijalizacije da stekne znanje (nivoa I) ili znaje i veštine (nivoa II) iz dole navedenih tema:
I. Glava i vrat
- Larinks (2)
- Usna duplja (2)
- Orofarinks (2)
- Hipofarinks (2)
- Nazofarinks (2)
- Pljuvačne žlezde (2)
- Tiroidna žlezda (1)
II. Gastrointestinalni trakt
- Oesofagus (2)
- Želudac (2)
- Tanka creva (1)
- Kolon/ rektum (2)
- Anus (2)
- Žučni putevi (1)
- Jetra (1)
- Pankreas (1)
III. Pluća i medijastinum
- Non-small cell kacer pluća/medijastiunuma (2)
- Small cell kacer pluća i medijastinuma (2)
- Timomi i/ili medijastinalni tumori (2)
- Mezoteliom
IV. Kosti i meka tkiva (2)
V. Koža (2)
VI. Dojka (2)
VII. Ginekologija
- Cerviks (2)
- Endometrijum (2)
- Ovarijumi i tube (2)
- Vagina (2)
- Vulva (2)
VIII. Urogenitalni trakt
- Prostata (2)
- Mokraćna bešika (2)
- Testisi/ seminoma (2)
- Testisi/nonseminoma (1)
- Bubrezi (2)
- Ureter (1)
- Uretra (1)
- Penis (1)
IDž. Oftalmološki tumori (1)
Dž. Limfomi i leukemije
- Hodgkinova bolest (2)
- Non-hodgkinov limfom (2)
- Leukemia (2)
- Multipli myelanom i/ili plasmocitom (2)
- Total body irrdiation (1)
- Total skin irrdiation (1)
DžI. Centralni nervni sistem (2)
DžII. Nepoznati primarni tumori (2)
DžIII. Palijacije
- Palijacija koštanih metastaza (2)
- CNS metastaze (2)
- Kompresija kičmene moždine (2)
- Sindrom vene kave superior (2)
- Obstrukcija
- Krvarenje
DžIV. Retretman (1)
DžV. Pedijatrija (1)
DžVI. Benigne bolesti (1)
35. Radiologija
(48 meseci)
Definicija Radiologije
Radiologija je medicinska specijalnost koja uključuje sve načine medicinskog slikanja (imaginga) kojima se dobijaju informacije o anatomiji, patologiji, histopatologiji, i funkciji bolesnih stanja. Ona takođe uključuje i interventne tehnike za postavljanje dijagnoze bolesti i za minimalno invazivno lečenje bolesti pod kontrolom imaging (slikovnih) tehnika.
Trajanje specijalizacije: 4 godine ili 48 meseci (44 meseca staža + 4 meseca godišnjeg odmora i pripremanja specijalističkog ispita)
Kolokvijumi
Polažu se usmeno.
Ukupno ima 12 modula (1 opšti i 11 specijalnih) . Svaki modul je kolokvijum za sebe.
Da bi se polagao završni ispit moraju se položiti svi kolokvijumi.
Završni ispit
Polaže se praktično + test
Plan specijalizacije
Specijalističko stažiranje (trening, obuka) treba da bude zasnovano na kruženju po organskim sistemima a ne po imaging tehnikama (npr klasična radiologija, UZ, CT, MR, PETCT) . Razumevanje i upotreba ovih razlicitih tehnika radiologije treba da bude sprovedeno kroz organske sisteme u toku specijalističkog stažiranja. To jest specijalističko kruženje treba da bude zasnovano na modulima koji predstavljaju posebne organske sisteme. Pri tom, u okviru svakog modula to jest u okviru svakog organskog sistema treba izučavati primenu svih raspoloživih tehnika (klasična radiologijsa, UZ, CT, MR, PETCT, itd) . Ovim organskim modulima treba dodati četiri koja su strukturisana posebno i ne odnose se na poseban organski sistem. To su pedijatrijska radiologija, urgentna radiologija, interventna radiologija i onkološka radi. Na ovaj način se dobijaju sledeći moduli:
1. Respiratorni
2. Kardiovaskularni i limfni
3. Digestivni (gastrointestinalni i hepatobiliopankreatični)
4. Centralni nervni s glavom i vratom
5. Muskuloskeletni
6. Urogenitalni
7. Dojka
8. Pedijatrija
9. Interventna radiologija
10. Urgentna radiologija
11. Onkologija
Raspodela vremena po modulima: obzirom na potrebe opšte radiološke prakse trebalo bi da sledeći moduli budu najzastupljeniji i vremenski ujednačeni:
a. respiratorni, kardiovaskularni i limfni (1.,2.)
b. muskuloskeletni (5.)
c. digestivni (gastrointestinalni i hepatobiliopankreatični) (3.)
d. centralni nervni, glava i vrat (4.) .
Ostali moduli (6, 7, 8, 9, 10, 11.) treba da budu raspoređeni u preostalom vremenu prema zdravstvenim potrebama i prilikama populacije.
DETALjAN PLAN SPECIJALIZACIJE
I OPŠTI DEO
Prva godina specijalizacije
1. Fizičke karakteristike radiologije i imaginga (11 meseci + 1 mesec g.o.)
1.1. Osnovi klasične rentgenske dijagnostike
Trajanje: 4 meseca
Teorija: fizika dž zraka, zastita od dž zraka, nastanak i karakteristike rendgenske slike, razvijanje i arhiviranje snimaka, informacioni sistemi, rendgenska simptomatologija, grafija, skopija, kontrastna sredstva
Praktičan rad: 100 grafija pluća i srca, 50 nativnih abdomena, 25 nativnih urotrakta, 100 grafija skeleta, 50 grafija glave i vrata, 50 skopija ezofagogastroduodenuma, 25 irigografija
1.2. Osnovi ultrazvučne dijagnostike
Trajanje: 2 meseca
Teorija: fizika ultrazvuka, dobijanje slike, ultrazvučna simptomatologija, karakteristike sondi, metode i tehnike pregleda, Dopler, kontrasti,
Praktični deo: 100 pregleda abdomena, 50 pregleda karlice, 50 pregleda vrata, 50 pregleda dojke, 25 pregleda testisa, 25 pregleda muskuloskeletnog sistema, 25 pregleda Doppler ultrazvukom
1.3. Osnovi kompjuterizovane tomografije
Trajanje: 2 meseca
Teorija: vrste CT aparata, dobijanje slike, kontrastna sredstva, tehnike pregleda, akvizicija, postprocesing,
Praktični deo: 100 pregleda glave i vrata, 75 kičmi, 75 pregleda toraksa, 100 pregleda abdomena, 100 pregleda karlice, 75 muskuloskeletnog sistema
1.4. Osnovi magnetne rezonance
Trajanje: 2 meseca
Teorija: fizika MR-a, dobijanje slike, akvizicija, tehnike pregleda, sekvence, kontrasti, postprocesing
Praktican rad: 75 pregleda glave i vrata, 50 kičmi, 25 pregleda toraksa, 50 pregleda abdomena, 50 pregleda karlice, 50 pregleda muskuloskeletnog sistema
1.5. Osnovi nuklearne medicine
Trajanje 0,5 meseci
Teorija: Fizika otvorenih izvora zracenja, zastita od otvorenih izvora,tehnike pregleda, fiziologija radiofarmaka, dobijanje slike, postprocesing, fuzioni imaging (PETCT)
Praktični rad: 10 pregleda na PETCT -u
1.6. Osnovi patologije
Trajanje 0,5 meseci
Teorija: Osnovi patoanatomije i patohistologije, uzimanje uzoraka, patološko radiološke korelacije
II SPECIJALNI DEO
Druga godina specijalizacije
1. Radiologija respiratornog sistema (4 meseca)
Teorija (40 časova) :
Normalna anatomija, rendgen anatomija, CT anatomija, rendgenska simptomatologija, difuzne infiltrativne bolesti pluća, alveolarne bolesti pluća i atelektaza, obstruktivne bolesti, jednostrano svetlo pluce, solitarni i multipli nodusi, benigni i maligni tumori, kongenitalne bolesti, vaskularne bolesti pluća, promene u plućima u imunodeficijentnih i posle transpalntacije, pleura, dijafragma, bolesti medijastinuma i hilusa, povrede, postoperativno pluce.
Praktični deo:
Radiografije pluća - 4000
Radioskopije pluća- 1000
Ultrazvuk pluća-100
CT pluća-500
MRI pluća-200
Interventne nevaskularne procedure u grudnom košu-25
2. Radiologija kardio, vaskularni i limfni (ukupno 3 meseca, to jest 1 + 1,5 + 0,5 meseci)
Teorija (30 casova) :
Rendgenska, CT i MR anatomija srca, aorte i njenih grana, plućne arterije, gornje i donje šuplje vene, perifernih vena, limfnog sistema. Koronarna arterijska bolest, valvularna bolest, perikard, tumori srca, kardiomiopatija, urođene bolesti srca, bolesti velikih krvnih sudova bolesti desnog srca, povrede, aritmije, hipertenzija, postoperativno srce i krvni sudovi.
Praktični deo
CT srca sa CT koronarografijom 50
MR srca sa MR koronarografijom 25
Aortografije - pod nadzorom 50, radi sam 25
Selektivne angiografije (uključujući glavu i vrat) - pod nadzorom 50, radi sam 25
Flebografije - ukupno 10
Pregledi Doppler ultrazvučnom dijagnostikom 25
CTA 100
MRA 50
3. Radiologija digestivnog sistema (gastrointestinalni i hepatobiliopankreaticni) (ukupno 5 meseci, to jest 2,5+2,5 meseci)
Teorija (50 časova) :
Osnovni principi embriologije, Osnovi sistemske i topografske anatomije uljučujući i pelvisni pod i zid abdomena, vaskularizaciju i limfnu drenažu, Imaging anatomija (Ro, UZ, CT, MR), Metode i tehnike pregleda, Protokoli, Indikacije, Kontrasti, GIT: Poremećaji akta gutanja, Perforacije, Stenoze, Urođene anomalije, Tumori, Zapaljenja, Divertikulumi, Kompresije, Adhezije, Hernije, Posthirurska stanja, Ulceracije, Submukozne lezije, Ishemije, Ileusi, HEPATOBILIOPANKREATIČNI: Fokalne lezije, solidne lezije, cistične lezije, abscesi, maligna bolest, akutna i hronična zapaljenja, ciroza, portna hipertenzija, poslehirurška stanja, kalkuloza, metaboličke bolesti,
Praktični deo:
Pregled ezofagogastroduodenuma - 50
Pregled tankog creva -pasaža i enterokliza- 30
Pregled debelog creva - 85
UZ - uključujući pregled gastrointestinalnog trakta, jetre, žučnih puteva, pankreasa, slezine i peritonealnog prostora
CT - uključujući pregled gastrointestinalnog trakta, jetre, žučnih puteva, pankreasa, slezine i peritonealnog prostora
MRI - uključujući pregled gastrointestinalnog trakta, jetre, žučnih puteva, pankreasa, slezine i peritonealnog prostora
Interventne procedure:
Biopsije, drenaže abscesa, angiografije -10
Treća godina specijalizacije
4. Radiologija koštanozglobnog (4 meseca)
Teorija (40 časova) :
Osnovi Embriologije, anatomije, histologija i patoanatomije. Imaging anatomija (Ro, CT, MR), ro znaci osnovnih patoanatomskih procesa u kostima, Varijacije, Trauma, Zapaljenja, Degenerativne bolesti, Tumori, Hematološki poremećaji, Metabolički i Endokrini poremećaji,
Praktični deo:
Radiografije skeleta - 1500
UZ, CT, MR muskuloskeletnog sistema
CT koštanog dela kičmenog stuba
MRI koštano-zglobnog dela kičmenog stuba
Interventne procedure:
Artrografije i 5 biopsija
5. Radiologija centralnog nervnog sistema s glavom i vratom (ukupno 5 meseci, to jest 3 + 2 meseca)
Teorija (50 časova) :
CT mozga: indikacije, metoda izvođenja, normalni nalaz, anomalije, trauma, zapaljenski i degenerativni procesi, ishemične i hemoragične vaskularne lezije, subarahnoidalno krvarenje, metaboličke bolesti, tumori, hidrocefalus, postoperativni i postradijacionii kontrolni pregledi. CT orbite: indikacije i tehnika pregleda, anomalije, zapaljenja, endokrinološke bolesti, tumori, trauma. CT hipofize: indikacije, metode pregleda, tumori. CT piramida: indikacije, metode pregleda, zapaljenja, tumori. CT paranazalnih šupljina: indikacije, metode pregleda, upale, tumori. CT farinksa: indikacije, metode pregleda, tumori, CT larinksa: indikacije, metode pregleda, tumori. CT pljuvačnih žlezda: indikacije, metode pregleda, zapaljenja, tumori. CT mijelografij: indikacija, metode izvođenja, anomalije, zapaljenja, degenerativni procesi, tumori. Cerebralna angiografija: indikacije, metode izvođenja, normalni nalaz, okluzivne bolesti ekstrakranijalnih i intrakranijalnih krvnih sudova, endarteritisi, aneurizme, AV malformacije, vaskulitis, tumori), osnovi interventne angiološke metodologije (dilatacija, embolizacija), spinalna angiografija (a.v. malformacije, upale, tumori) . Lumbalna radiokulografija: indikacije, metoda pregleda, normalni nalaz, patologija korena, patologija diska, adhezivne promene, malformacije, tumori. Ascendentna i descendentna mijeloradikulografija: indikacije, metoda izvođenja, normalni nalaz, anomalije, zapaljenja, trauma, tumori. Doppler sonografija ekstrakranijalnih krvnih sudova, transkranijalni Doppler: indikacije, metode pregleda, okluzivne bolesti, aneurizme, spazmi, a.v. malfornlacije MR mozga i kičmene moždine: indikacije, metode pregleda, anomalije, trauma, bolesti bele mase, tumori, zapaljenja, degenerativni procesi.
Praktični deo:
Radiografija lobanje 100
Radiografija baze lobanje 50
Radiografija kičmenog stuba 100
Radiografija paranazalnih šupljina 50
Radiografija orbita 25
Radiografija temporalne kosti 25
Radiografija mandibule, zuba i temporomandibularnog zgloba 30
Ultrazvuk glave i vrata 100
CT vrata (larinks, farinks, tireoidea, paratireoidee, vaskularne strukture) 50
MRI vrata (larinks, farinks, tireoidea, paratireoidee, vaskularne strukture) 25 Selektivne angiografije ekstra i intrakranijalnih krvnih sudova (transfemoralna punkcija, transbrahijalna punkcija, direktna punkcija) - 60
CT mozga - 300
CT orbite -50
CT hipofize -50
CT piramida -50
CT paranazalnih šupljina -50
CT pljuvačnih žlezda -50
Lumbalna radikulografija - 15
Ascendentna mijeloradikulografija - 10
Descendentna mijeloradikulografija - 5
CT mijelografija - 15
Doppler sonografija ekstrakranijalnih krvnih sudova, transkranijalni Doppler - 20
MR mozga - 20
MR kičmene moždine - 20
6. Radiologija urogenitalnog sistema (3 meseca)
Teorija (30 casova) :
Osnovi embriologije, anatomije, patologije. Metode i tehnike pregleda, kontrasti, indikacije, protokoli. Imaging anatomija, (nativni snimak, UZ, IVU, Cistouretrografija, CT, MRI), Anomalije, Kalkuloza, Obstrukcije, Infekcije, tumori, Ciste, vaskularne bolesti, trauma, Inkontinencija i funkcionalni poremecaji, Divertikulumi, Uvećanja prostate, Torzije testisa
Praktični deo:
Intravenskih urografija - 60
Cistoureterografija - 20
Pregledi UZ, CT, MRI urinarnog trakta i pelvičnih organa
Interventne procedure:
Anterogradna pijelografija - 10
Biopsije renalnih masa, retroperitonealnih masa - 10
Biopsije prostate - 10
Drenaže - 5
Angiograije (aortografija i renalna angiografija) - 5
Četvrta godina specijalizacije
7. Pedijatrijska radiologija (3 meseca)
Teorija (50 casova) :
Specificnosti pregleda dece, algoritmi i imaging tehnike pregleda dece, bolesti traheobronhijalnog stabla, pluća i pleure, medijastinalne mase, poremećaji dijafragrme, promene veličine srca, srčana dekompnezacija, urođene anomalije GIT-a (atrezije, stenoze, fistule), zapaljenja GIT-a, Trauma, mase i tumori, strana tela, stečene organske i funkcionalne opstrukcije GIT-a, hepatobilijarne promene (žutica, kalkuloza, trauma, tumori zapaljenja), endokrini poremećaji (tireoidea, nadbubrezi, poremećaji rasta), urinarni poremećaji (tumori, zapaljenja, traume, VUR, funkcijski pormećaji, kalkuloza, stenoze), ginekološki poremećaji (ovarijalne ciste, ekstragenitalni tumori u karlici, urođjene anomalije, ciste dojke, trauma, torzija testisa, orhitisi, nespustanje testisa), muskuloskeletni poremećaji (trauma, infekcije, kongenitalni poremećaji), Reumatološki pormećaji (artritisi), Neurološki poremećaji (trauma, infekcije, tumori, urođene malformacije, razvojne anomalije) .
Praktični deo:
Pregled gornjeg dela gastrointestinalnog trakta - 25
Pregled donjeg dela gastrointestinalnog trakta - 25
IVP - 25
Pregled neonatalnog grudnog koša - 100
Pregled dečijih kostiju - 100
Ultrazvučni pregled endokranijuma i kukova
CT pregled dece
MRI pregled dece
8. Radiologija dojke (1 mesec)
Teorija (15 casova) :
Anatomija, patologija, tehnike pregleda (mamografija, UZ, MR), protokoli, skrining, intervencije, benigne bolesti, maligna bolest.
Praktični deo:
Mamografije - 300
Ultrazvučni pregled
MRI
Interventne procedure:
Perkutane biopsije - 20
9. Urgentna radiologija (2 meseca)
Teorija (15 časova) :
Trauma koštanozglobnog sistema, glave, toraksa, abdomena i karlice, glave i vrata, akutni netraumatski abdomen, CVI, akutna netraumatska stanja u toraksu, protokoli imaging pregleda
Praktični deo:
Radiografija perifernog i aksijalnog skeleta - 200
Nativni snimci abdomena - 50
Radiografija grudnog koša u akutnim stanjima- 50
Ultrazvuk u akutnom abdomenu i u pregledu ekstremiteta
CT grudnog koša, abdomena, glave i vrata
Interventne procedure:
U okviru bazičnih interventnih tehnika
10. Interventna radiologija (2 meseca)
Teorija (20 časova) :
Indikacije i kontraindikacije, materijali, tehnike. Priprema pacijenta za intervenciju. Moguće komplikacije, postproceduralna nega. Angiogioplastike, angiostenting, kava filteri, biopsije, drenaže, hepatobilijarni stentnig, gastrointetsinalne balon dilatacije i stenting, urogenitalne intervencije (nefrostoma, balon dilatacije i stenting) .
Praktični deo:
Učestvuje u izvođenju sledećih procedura:
Periferna PTA - 25
PTC/PTCD - 5
Biopsije - 5
Drenaže - 10
Druge PTA - 5
Vaskularni stenting - 5
Embolizacija - 5
Intervencije na venama - 5
Nevaskularni stenting - 5
Samostalno izvodi sledeće procedure:
Periferna PTA - 5
PTC/PTCD - 5
Biopsije - 20
Drenaže - 10
11. Radiologija u onkologiji (1 mesec)
Teorija (10 časova) :
Principi skrininga, TNM klasifikacija, Radiološki dijagnostički protokoli u onkoloških pacijenata, Metode i tehnike pregleda, Radiološka procena odgovora na onkološku terapiju.
Praktični deo:
UZ procena odgovora na terapiju metastaza u jetri 5
CT procena odgovora na terapiju metastaza u jetri 5
CT određivanje TNM stadijuma CA GIT-a 10
36. Nuklearna medicina
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija iz nuklearne medicine je obrazovni i vaspitni proces, u kome specijalizant-kinja stiče odgovarajuće teorijsko i praktično znanje iz oblasti nuklearne medicine, uključujući samostalno rukovanje izvorima jonizujućeg zračenja za dijagnostiku i terapiju.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz nuklearne medicine traje 4 godine, od toga:
- nuklearna medicina - 3 godine
- klinički deo - 1 godina
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz nuklearne medicine traje 4 godine, od toga:
- nuklearna medicina - 3 godine
- klinički deo - 1 godina
Provera znanja
Kandidat osim toga mora da položi šest kolokvijuma, koji obuhvataju sledeća područja specijalizacije iz nuklearne medicine:
- Opšti deo (fizika, radiohemija radiofarmacija, radiobiologija, zaštita od jonizujućeg zračenja, računarstvo, instrumentacija, kontrola kvaliteta),
- Nuklearna endokrinologija
- Nuklearna neforurologija i osteologije
- Nuklerana onkologija (dijagnostika i terapija)
- Nuklearna gastoentero-hepatologija i neurologija
- Nuklearna kardiologija, pulmologija i hematologija
Program specijalizacije
Oblasti trajanje nastave za pojedinačne stručne oblasti
Klinička nastava van nuklearne medicine (I godina specijalizacije)
U toku prve godine specijalizacije kandidat se mora obrazovati i u drugim stručnim, kliničkim oblastima, što traje ukupno 12 meseci. Specijalizant mora da se usavršava u sledećim stručnim oblastima:
- urgentne interne medicine 2 meseca
- radiologije (rentgen, UZ, poseban osvrt na "cross-sectional" rentgen anatomiju: CT i MRI) 3 meseca
- funkcionih ispitivanja kardiovaskularnog sistema (EKG, spirometrija, fiziologija i patofiziologija cirkulacije i ventilacije), testovi opterećenja, uključujući samostalno izvođenje testa opterećenja kod najmanje 15 bolesnika) 1 mesec
- pedijatrija (posebno nefrologija) 1 mesec
- neurologija (uključujući poznavanje osnova neuroanatomije) 1 mesec
- endokrinologija 2 meseca
- onkologija 2 meseca
Klinička nastava iz nuklearne medicine (3 godine)
Specijalista nuklearne medicine mora steći dovoljna znanja iz opštih, osnovnih oblasti:
- medicinske fizike
- radiofarmacije i farmakokinetike
- farmakologije i imunologije
- radiobiologije
- zaštite od jonizujućeg zračenja
- računarstva
- instrumentacije i kontrole kvaliteta
- odgovarajućih pravnih propisa koji se odnose na oblast nuklearne medicine.
Klinička nastava iz oblasti nuklearne medicine obuhvata:
Teorijski deo, u obliku organizovanih predavanja na poslediplomskom nivou, koja specijalizant pohađa tokom poslednje, četvrte godine specijalizacije.
Rad sa pacijentima.
II godina specijalizacije
Klinička nastava iz opštih oblasti (3,5 meseca)
Klinička nastava obuhvata:
- metode kliničkog istraživanja
- obeležavanje radiofarmaka (uključujući obeležvanje ćelija)
- računarske programe akviziciju i obradu scintigrafskih podataka
- kontrolu kvaliteta gama kamera i radiofarmaka
- procenu radijacionog rizika za pacijente u dijagnostici i terapiji
- zaštitu od jonizujućeg zračenja (dekontaminaciju, rukovanje radioaktivnim odpadom, izloženost osoblja zračenju itd.) 3 meseca
Specijalizant mora da bude upoznat sa mikroanalitičkim laboratorijskim procedurama sa obeleženim reagensima. 0.5 meseci
Specijalizant postepeno mora da preuzima odgovornost za dovoljan broj ispitivanja, postupaka i kliničkih obrada bolesnika; to se odnosi kako na indikacije za ispitivanje i na njegovo izvođenje, tako i na kliničku obradu pacijenta i tumačenje rezultata.
Katalog zahtevnih pregleda (sa tumačenjem nalaza) i veština
Kandidat tokom specijalizacije mora da obavi najmanje 3000 (tri hiljade) dokumentovanih ispitivanja (sa tumačenjem nalaza) . Najmanji preporučeni broj je:
Oblast Broj ispitivanja
- Centralni nervni sistem 90 (50% SPET ili PET)
- Kosno-mišićni sistem 700
- Kardiovaskularni sistem 450 (50% SPET ili PET)
- Pluća 300 (50% komb. V/P)
- Gastrointestinalni trakt 150
- Urogenitalni sistem
(uključujući pedijatrijsku
nefrourologiju) 550
- Endokrini sistem (sa posebnim
akcentom na tireoidologiji, koja
obuhvata UZ štitaste žlezde,
citološku punkciju, citološki
pregled punktata i lečenje
radioaktivnim jodom) 750 i 90 terapija
- Preostali endokrini sistem 45
- Hematopoetski i limfni
sistem 45
- Onkologija i zapaljenja 250 (onkologija 50% PET)
Osim opisanog, specijalizant mora učestvovati u najmanje 10 terapijskih aplikacija radiofarmaka.
Redosled kretanja i savladavanja pojedinih oblasti i veština iz kliničke nuklearne medicine u toku specijalizacije:
Endokrini sistem 2,5 meseca
Kostno-mišićni sistem 2 meseca
Urogenitalni sistem 2,5 meseca
Inflamacije 1,5 mesec
III godina specijalizacije
Gastoenetro-hepatologija 2 meseca
Hematologija 1 mesec
Pulmologija 2 meseca
Kardiologija 2,5 meseca
Onkologija 2,5 meseca
Neurologija 2 meseca
IV godina specijalizacije
Teorijska nastava u vidu predavanja na poslediplomskom nivou u toku dva semestra koja obuhvataju predavanja iz opšteg dela i kliničke nuklearne medicine sa komplementarnim predavanjima iz drugih oblasti kliničke medicine koje su od značaja za specijalizaciju nuklearne medicine.
Kruženje specijalizanata u toku poslednje godine specijalizacije se odvija po mesec dana u okviru svih kliničkih oblasti nuklearne medicine.
37. Patologija
(60 meseci)
1.1 Cilj specijalizacije
Specijalizacija iz patologije je proces obrazovanja u kome specijalizant dobija teorijsko i praktično znanje iz svih područja patologije što mu omogućava da razvije interpretativne osobine neophodne za samostalno obavljanje biopsijske i autopsijske dijagnostike. Pored toga specijalizant stiče tehničko znanje vezano za rad u laboratoriji, navike vezane za svakodnevno čitanje stručne literature i naučno istraživački rad, sposobnost obrade statističkih podataka i upotrebe računara. Takođe, specijalizant ovladava osnovama organizacije službe za patologiju i znanjem vezanim za očuvanje zdravlja i bezbednosti na radu.
Svakom specijalizantu će biti dodeljen mentor koji će kontinuirano pratiti njegov rad i redovno izveštavati o njegovom napretku i koji će svojim potpisom garantovati da je specijalizant završio odgovarajući deo specijalizacije.
1.3 Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija Patologije traje 5 (pet) godina i sastavljena je iz:
1.3.1. Predavanja u obliku dvosemestralne nastave
1.3.2. Seminara
Organizuje ih nastavna baza u kojoj se obavlja specijalizacija. Na njima se obrađuje odgovarajuća tematika ili pojedinačni zanimljivi slučajevi uz pregled literature. Kandidat se upoznaje sa načinima pripreme makroskopskih fotografija, fotomikrografija i tehnikama audiovizuelne prezentacije. Prisustvo seminarima obavezno je za sve specijalizante prisutne u mestu održavanja specijalizacije. U toku specijalizacije kandidat je u obavezi da uzme aktivno učešće u najmanje jednom seminaru godišnje.
1.3.3. Obdukcija
Obezbeđuju dobijanje osnovnog znanja i praktičnog iskustva o autopsijskoj patologiji, histopatologiji organa, uz kliničko-patološku korelaciju.
1.3.4. Biopsija
Kandidat se obučava u biopsijskoj dijagnostici uključujući makroskopsku dijagnostiku (prijem i podela materijala), mikroskopsku analizu (edž tempore, endoskopske, incizione, ekscizione biopsije i resekcije organa) i upoznaje sa osnovama histoloških tehnika kao i posebnim tehnikama (histohemija, imunohistohemija i dr.)
1.3.5. Citopatologije
Kandidat se upoznaje sa osnovama citopatologije, tehničkim aspektima i praktičnom dijagnostikom sa posebnim naglaskom na ginekološku citopatologiju, urološku, endokrinološku (tireoidea), hematološku i citopatologiju cerebrospinalnog likvora.
1.3.6. Obaveznog kruženja u vezi edukacije iz sistemske patologije.
2. PROGRAM SPECIJALIZACIJE (traje 60 meseci,
odnosno 5 godina)
2.1. Uvodni deo (prva godina - 12 meseci)
2.1.1. Obdukcije
Uputstvo o obdukcionoj tehnici, izvođenje obdukcija pod nadzorom, formiranje kliničko-patološke korelacije. Kandidat u prvoj godini obavlja 50 autopsija, prvih 10 pod nadzorom mentora a preostale pod nadzorom odgovornog nastavnika, uz standardizaciju referisanja i primenu statističke obrade i kodirajućeg sistema.
2.1.2. Prijem i podela materijala
Kandidati su u obavezi da svakodnevno prisustvuju prijemu i podeli materijala tokom koje se obučavaju za pravilno makroskopsko opisivanje, kao i uzimanje isečaka na odgovarajući način u zavisnosti od dobijenog materijala.
2.1.3. Edž tempore (intraoperativna, frozen section dijagnostika)
Kandidati su u obavezi da redovno učestvuju u prijemu i mikroskopskoj dijagnostici edž tempore biopsija.
2.1.4. Histopatološka dijagnostika
Kandidati su u prvoj godini u obavezi da minimum 10 nedelja učestvuju u histopatološkoj analizi rutinskih biopsija pod nadzorom nadležnog nastavnika.
2.1.5. Seminari
Prikaz najmanje jednog obdukcijskog ili biopsijskog slučaja, uz pregled literature pod supervizijom nadležnog nastavnika
2.1.6. Specijalne tehnike
Kandidat se obučava tehničkim aspektima i primeni u dijagnostici specijalnih tehnika (histohemija, imunohistohemija uključujući imunofluorescencu), uz boravak dve nedelje u. imunohistohemijskoj laboratoriji Instituta za patologiju Medicinskog fakulteta.
2.1.7. Predavanja
Predavanja će se obavljati prema programu dvosemestralne nastave (program u prilogu) .
U toku prve godine kandidati polažu i kolokvijume iz:
1. Obdukcione tehnike,
2. Opšte patologije,
3. Patologije tumora (vidi tačku 3.1.) .
U toku prve godine kandidat se upoznaje sa svim aspektima koji se odnose na očuvanje zdravlje i bezbednosti tokom preuzimanja uzoraka, izvođenja obdukcija uključujući i obdukcije visokog rizika, korišćenja hemikalija i zaštitne odeće.
2.2. DEO USMERAVANjA (druga, treća i četvrta godina)
(36 meseci)
2.2.1. Sistemska patologija (kruženje) (29 meseci)
2.2.1.1. Neuropatologija (uključujući neuromišićne bolesti i oko) - 2.5 meseca
2.2.1.2. ORL i pulmopatologija - 2 meseca
2.2.1.3. Kardiovaskularna patologija - 2 meseca
2.2.1.4.Gastrointestinalna patologija (uključujući egzokrini pankreas) - 3 meseca
2.2.1.5. Patologija jetre i žučnih puteva - 2.5 meseca
2.2.1.6. Nefropatologija (uključujući patologiju povezanu sa presađivanjem organa) i urološka patologija - 2.5 meseca
2.2.1.7. Ginekološka patologija - 3 meseca
2.2.1.8. Hematopatologija - 2.5 meseca
2.2.1.9. Dermatopatologija - 2.5 meseca
2.2.1.10. Koštano-zglobna i patologija mekih tkiva - 2 meseca
2.2.1.11. Patologija endokrinog sistema (uključujući endokrini pankreas) i dojke - 2.5 meseca
2.2.1.12. Pedijatrijska patologija - 2 meseca
Kandidat obuku iz sistemske patologije obavlja kruženjem u određenom vremenskom trajanju pod nadzorom nastavnika posebno usmerenog za datu oblast. Na kraju obavljenog kruženja kandidat je u obavezi da položi kolokvijum (vidi tačku 3.1) iz pređene oblasti.
Kandidat se tokom obuke upoznaje sa specifičnostima pri prijemu i obradi materijala, dijagnostičkim tehnikama i metodama bojenja karakterističnim za pojedine oblasti .
Kandidat tokom usmeravanja treba da obavi u svakoj godini po 30 autopsija (ukupno 90 autopsija), uključujući perinatalne/pedijatrijske i neuropatološke slučajeve, zajedno sa izveštajem i kliničko-patološkim korelacijama, uz standardizaciju referisanja i upotrebu kodirajućeg sistema.
Kandidati su u obavezi da redovno učestvuju u prijemu i mikroskopsoj dijagnostici edž tempore biopsija.
U prve četiri godine specijalizant će učestvovati u dijagnostici najmanje
- 140 autopsija
- 3000 biopsija
- 300 edž tempore biopsija
2.2.2. Citopatologija (4 meseca)
Kandidat će provesti 4 meseca pod nadzorom nadležnog nastavnika u savladavanju osnova citopatologije (načini uzimanja uzoraka, priprema materijala uključujući i citospin centrifugu, metode bojenja) - ginekološke i neginekološke, sa naglaskom na prepoznavanje lažno pozitivnih i lažno negativnih nalaza.
Ukupan broj slučajeva u čijoj analizi će kandidat učestovati neće biti manje od:
- 1000 citopatoloških analiza
- 1000 ginekoloških citoloških analiza
2.2.3. Sudska medicina (3 meseca)
Kandidat će provesti 3 meseca na Institutu za sudsku medicinu Medicinskog fakulteta gde će se upoznati sa načinom rada i specifičnostima sudsko-medicinskih obdukcija, zajedno sa toksikologijom i veštačenjem.
2.3. UŽE USMERAVANjE (peta godina - 12 meseci)
(izbor jednog od tri navedena programa)
2.3.1. Hirurško-internistička patologija
Program obuhvata odgovarajuća područja hirurške i internističke patologije:
- ORL i pulmopatologija
- Kardiovaskularna patologija
- Gastrointestinalna patologija (uključujući egzokrini pankreas)
- Patologija jetre i žučnih puteva
- Nefropatologija (uključujući patologiju povezanu sa presađivanjem organa) i urološka patologija
- Ginekološka patologija
- Hematopatologija
- Dermatopatologija
- Koštano-zglobna i patologija mekih tkiva
- Patologija endokrinog sistema (uključujući endokrini pankreas) i dojke
- Pedijatrijska patologija
Specijalizant u okviru užeg usmerenja može da se opredeli da proučava problematiku koja se odnosi na sve navedene oblasti, a može i da se posebno usmeri na jednu, dve ili više navedenih oblasti.
Specijalizant je dužan da produbi znanje iz biopsijsko-dijagnostičkih iskustava i da samostalno obrađuje biopsije i formira zaključke pod nadzorom mentora i odgovornog nastavnika. Rad se mora odvijati u tesnoj saradnji sa kliničarima koji očekuju od biopsije ne samo histološku dijagnozu već i određivanje etiopatogeneze, stadijuma, aktivnosti, reverzibilnosti ili ireverzibilnosti, odnosno hroniciteta bolesti. Saradnja sa kliničarima obuhvataće i praćenje efikasnosti lečenja i razvoja bolesti kroz ponavljanje biopsije. Posebno je dat akcenat primeni specijalnih tehnika histohemije, imunohistohemije, elektronske mikroskopije, molekularne patologije, kao i metodama semikvantitativne kvantitativne analize procesa.
U vremenu jednogodišnjeg usmerenja (zavisno od opredeljenja) specijalizant treba opciono da obavi:
- preglede sa dijagnozama i zaključkom najmanje 800 endoskopskih biopsija netumorskih i tumorskih procesa
- 100 resekcija
- 100 biopsija edž tempore
- najmanje 1000 citopatoloških analiza
- najmanje 30 autopsija sa donošenjem zaključka i kliničko-patološkom korelacijom
- da učestvuje na kliničko-patološkim konferencijama
- da aktivno učestvuje na jednom domaćem ili međunarodnom skupu sa radom iz odgovarajućeg usmerenja
2.3.2. Neuropatologija
Specijalizant se u jednoj godini detaljnije upoznaje sa histopatologijom i funkcionalnom anatomijom CNS i proširuje znanje iz patologije CNS, perifernih nerava i skeletnih mišića. Mora da uradi najmanje:
- 50 sekcija mozga sa dijagnozom i mišljenjem
- 500 pregleda biopsijskih uzoraka CNS sa dijagnozom i mišljenjem
- 15 pregleda biopsija perifenih nerava i mišića sa dijagnozom i mišljenjem
- 20 usmerenih autopsija sa opisom, dijagnostikom i mišljenjem u zaključku
- 10 kliničko-patoloških konferencija.
2.3.3. Citopatologija
Detaljan program osposobljavanja
- Upoznavanje tehnike obrade materijala u citopatologiji
- Ginekološka citopatologija
- Citopatologija hematopoeznog sistema
- Citopatologija endokrinog sistema i dojke
- Aspiraciona, eksfolijativna i citopatologija eksudata
Specijalizant treba da pregleda minimum:
- 1000 pločica aspiracione citologije (dojke, štitnjače, limfnih čvorova, pluća mekih tkiva i ostalih organa) i
- 3000 eksfolijativne citologije (ginekološka, plućna, eksudati), i to najpre sam, a zatim sa mentorom odnosno odgovornim nastavnikom.
U periodu koji je namenjen upoznavanju citopatologije određenog područja, specijalizant pregleda zbirke preparata iz tog područja i čita odgovarajuću stručnu literaturu. Učestvuje na kliničkim sastancima iz oblasti koja mu je u programu.
3. PROVERA ZNANjA
Kolokvijumi
Svaki specijalizant ima svoju specijalizantsku knjižicu i dnevnik u koji upisuje izvršene svakodnevne delatnosti.
Kolokvijumi se polažu posle završenog ciklusa kruženja pred komisijom od dva člana koju čine nastavnici patologije zaduženi za određenu oblast (uz fakultetivno prisustvo mentora) . Pored kolokvijuma koji se odnose na oblast iz sistemske patologije (vidi tačku 2.2.3.), kandidati polažu i kolokvijume iz obdukcione tehnike, opšte patologije i patologije tumora (tokom prve godine) .
Kolokvijum se sastoji iz:
a) analiza 5 biopsijskih slučajeva, od kojih je tačna dijagnostika 3 slučaja neophodna za nastavak kolokvijuma
b) usmenog dela: 4 pitanja
Ocena sa kolokvijuma se upisuje u specijalizantsku knjižicu. Ukoloko kandidat ne položi kolokvijum, stiče pravo na ponovno polaganje kolokvijuma u celini posle 15 dana.
Specijalistički ispit
Kandidat pristupa ispitu kad ispuni sledeće uslove:
a) položeni svi kolokvijumi
b) 170 obdukcija sa završenim zapisnicima
c) odgovarajući broj završenih biopsijskih (najmanje 3000), edž tempore (300) i citopatoloških (najmanje 2000) analiza, što svojim potpisom potvrđuje mentor.
Specijalisički ispit se sastoji iz četiri dela:
a) obdukcija, uz izradu obdukcionih zapisnika i preliminarnog zaključka i mišljenje
b) mikroskopska dijagnostika koja obuhvata pregled 20 histopatoloških preparata i 5 citoloških razmaza, u radu je dozvoljeno korišćenje stručne literature
c) usmeni deo: 6 pitanja koja obuhvataju opštu patologiju, tumorsku patologiju i patologiju najmanje 4 različita sistema.
38. Sudska medicina
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Specijalizacija je obrazovni i vaspitni proces u kojem specijalizant stiče teorijsko i praktično znanje iz područja sudske medicine, koje ga osposobljava za samostalni rad u oblasti sudske medicine. Osnovni cilj programa specijalizacije iz sudske medicine je da doktora medicine osposobi za samostalni rad u oblasti sudskomedicinske morfologije, tanatologije i traumatologije, pravno-medicinskih propisa, te da ga uvede u problematiku veštačenja u krivičnopravnoj i građanskopravnoj oblasti. U okviru programa specijalizacije kandidat se upoznaje sa osnovama forenzičke toksikologije i forenzičke genetike.
Trajanje i struktura specijalizacije
Ukupno trajanje specijalističkog obrazovanja je 4 godine.
OBLAST Trajanje u mesecima
dvosemestralna nastava 9
sudska medicina sa obdukcijama 24
klinička sudska medicina i traumatologija 3
forenzička genetika 1
forenzička toksikologija 1
sudskomedicinska veštačenja 4
patološka anatomija 6
Ukupno 48
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 6 kolokvijuma:
1. Tanatologija
2. Mehaničke povrede
3. Ostale povrede
4. Posebna forenzička patologija i seksologija
5. Identifikacija, poreklo smrti, prirodna smrt, oboljenja i povrede
6. Klasifikacija i kvalifikacija povreda, veštačenja
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
Dvosemestralna nastava (9 meseci) podrazumeva teorijska predavanja po već postojećem planu i programu dvosemestralne nastave, uz uključivanje predavača iz oblasti forenzičke genetike, patološke anatomije, kliničke traumatologije, sudske psihijatrije, krivičnog prava i etike.
Sudska medicina sa sudskomedicinskom obdukcijom (24 meseci) podrazumeva svakodnevni rad u obdukcionoj sali uz nadzor mentora. Ovim delom specijalizacije specijalizant prvo samo posmatra (dva meseci) obdukcionu tehniku i način na koji se vrši sudskomedicinska obdukcija, a zatim sam (uz nadzor mentora) obavlja sudskomedicinsku obdukciju. Ovim planom predviđeno je sticanje znanja za samostalnu dijagnostiku i rad iz sledećih oblasti:
- prirodna smrt
- tanatologija
- mehaničke povrede
- ostale povrede (asfiktičke, fizičke, hemijske i dr.)
- posebna forenzička patologija
- seksologija
- identifikacija (živih i leševa)
- kliničko-forenzička heteroanamneza
- sudskomedicinska dokumentacija
- biološki tragovi, uzimanje i obrada, ekspertizna dijagnostika
- pregled odeće, obuće, povrednih sredstava
- pregled mesta događaja (uviđaj)
- ekshumacija sa obdukcijom (prva ili ponovna)
- forenzička antropologija
Klinička sudska medicina i traumatologija (3 meseca) obuhvata upoznavanje sa pristupom i načinom vršenja kliničkih pregleda, a kasnije i samostalan rad iz sledećih oblasti:
- izdavanje lekarskog uverenja
- sve vrste povreda koje se mogu dovesti u vezu sa nasilnim povređivanjem
- pregled osumnjičenih
- nasilje u porodici
- silovanje
- zlostavljanje dece
Forenzička genetika (1 mesec) obuhvata upoznavanje sa pojmovima forenzičke genetike, identifikacije bioloških tragova, načinom prikupljanja tragova i referentnih uzoraka, principima izvođenja DNK analize, populacionom genetikom, utvrđivanjem spornih srodničkih odnosa, pravnim, etičkim i socijalnim aspektima korišćenja DNK analize na sudu i praktična nastava.
(u prilogu dostavljen detaljan plan i program)
Forenzička toksikologija (1 mesec) sudskomedicinski obdukcioni nalaz kod trovanja različitim otrovima, uzimanje materijala za toksikološki pregled i tumačenje rezultata; utvrđivanje alkoholisanosti kod živih i leševa i tumačenje rezultata.
Sudskomedicinska veštačenja (4 meseca) obuhvataju kvalifikaciju i klasifikaciju telesnih povreda, veštačenja po spisima, rekonstrukcija, ekspertizu na sudu.
Patološka anatomija (6 meseci) obuhvata uzimanje i obradu isečaka organa za histološki pregled, upoznavanje sa histohemijskim i imunohemijskim metodama bojenja, makroskopski i mikroskopski pregled.
OBAVEZNI PRAKTIČNI RAD
U toku specijalističkog staža obavezno je da specijalizant neposredno izvrši najmanje:
- 150 sudskomedicinskih obdukcija (prirodne i nasilne smrti; samoubistvo, ubistvo, zades)
- 20 kliničkih pregleda (Institut za sudsku medicinu i Urgentni centar)
- 20 sudskomedicinskih veštačenja (krivičnih i parničnih) uz najmanje 5 odlazaka na sud
- 1 ekshumacija
Specijalizant u Institutu za susku medicinu Medicinskog fakulteta mora da provede četiri godine uključujući i dvosmestalnu nastavu.
Program specijalizacije po oblastima i veštinama
Oblast: (DN) Dvosemestralna nastava
Veština: (1) Dvosemestralna nastava
Oblast: (PA) Patološka anatomija
Veština: (23) Uzimanje i obrada isečaka za histološki pregled, histološka dijagnostika i tumačenje u ekspertizi
Oblast: (SM) Sudska medicina
Veština: (1) Kliničko forenzička anamneza
Izvodi: 50 (0m 0d)
Veština: (2) Vođenje sudskomedicinske dokumentacije
Izvodi: 100 (0m 0d)
Veština: (3) Utvrđivanje smrti
Izvodi: 20 (0m 0d)
Veština: (4) Sudskomedicinska obdukcija
Izvodi: 100 (0m 0d)
Veština: (5) Uzimanje materijala za toksikološki pregled i tumačenje rezultata
Izvodi: 20 (0m 0d)
Veština: (6) Uzimanje materijala za bakteriološki pregled i ekspert. dijagnostika
Izvodi: 20 (0m 0d)
Veština: (7) Uzimanje i obrada histoloških preparata, pregled i dijagnosti
Izvodi: 100 (0m 0d)
Veština: (8) Biološki tragovi,uzimanje,obrada i ekspertizna dijagnostika
Izvodi: 50 (0m 0d)
Veština: (9) Maceracija kostiju i ekspertiza
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (10) Ekshumacija
Izvodi: 5 (0m 0d)
Veština: (11) Pregled povrednih sredstava, oruđe,oružje,vozilo i drugo
Izvodi: 25 (0m 0d)
Veština: (12) Pregled odeće i obuće kod slučajeva smrtnog i nesmrtnog povređivanja
Izvodi: 30 (0m 0d)
Veština: (13) Uviđaj (lice mesta, rekonstrukcija)
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (14) Pregled alkoholisanih i tumačenje rezultata
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (15) Pregled povređenih i kvalifikacija telesnih povreda
Izvodi: 20 (0m 0d)
Veština: (16) Sudskomedicinski pregled kod seksualnih delikata
Izvodi: 5 (0m 0d)
Veština: (17) Identifikacija živih
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (18) Identifikacija leševa
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (19) Veštačenje očinstva
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (20) Ekspertiza na sudu
Izvodi: 10 (0m 0d)
Veština: (21) Veštačenje po spisima
Izvodi: 20 (0m 0d)
Veština: (4A) Sudmed.obd.obuhvata: obične i specijalne sm.obd, obd.trulih leševa, obd.kod prirodnih smrti,obd. u slučajevima ubistva
Izvodi: 100 (0m 0d)
Veština: (4B) Sudmed.obd.obuhvata: obd. u slučajevima samoubistva, obd. u zadesnim smrtima
Izvodi: 100 (0m 0d)
Oblast: (ST) Sudska toksikologija (0m 0d)
Veština: (22) Uzimanje organa za toksikološki pregled i tumačenje toksikološkog nalaza
Izvodi: 20 (0m 0d)
39. Higijena
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Cilj specijalizacije jeste da omogući lekarima specijalistima da steknu odgovarajuća znanja i iskustvo u oblastima koje izučava higijena, kao i da ovladaju odgovarajućim veštinama iz svake pojedine oblasti.
Program specijalizacije
I godina
Teoretska nastava iz:
Higijene 8.5 meseci
Epidemiologije 2.0 meseca
Socijalna medicina 1.0 mesec
Medicinska informatika 0.5 meseci
Ukupno: 12 meseci
II godina
Praktična nastava iz:
Higijene 9.0 meseci
Epidemiologije 2.0 meseca
Socijalne medicine 1.0 mesec
Ukupno: 12 meseci
III i IV godina
Praktična nastava i savladavanje veština:
Higijena 18.0 meseci
Izrada specijalističkog rada 6.0 meseci
Ukupno: 24 meseca
Provera znanja
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje sledećih kolokvijuma:
1. Opšta i komunalna higijena sa zdravstvenom ekologijom
2. Higijena rada
3. Higijena ishrane
4. Školska higijena
5. Mentalna higijena
6. Higijena sporta i fizičke kulture
7. Higijena u vanrednim situacijama
8. Sanitarna higijena
9. Epidemiologija
10. Socijalna medicina
OBLASTI PREDMETA HIGIJENE
VREME I REDOSLED IZVOĐENjA NASTAVE
Oblast Teorijska nastava Praktična nastava
Vreme trajanja nastave
u mesecima u mesecima u danima
Godina specijalizacije I I, III, IV II
Komunalna higijena 2.0 8.0 80
Higijena rada 1.0 4.0 40
Higijena ishrane 1.5 6.0 60
Sanitarna higijena 0.5 2.5 25
Školska higijena 0.25 2.5 25
Mentalna higijena 0.25 2.0 20
Higijena telesnog vaspitanja 0.25 1.0 10
Higijena u vanrednim situacijama 0.25 1.0 10
Ukupno 6.0 27.0 270
Seminari, konsultacije, kolokvijumi 2.5
Ukupno 8.5
Program specijalizacije po oblastima i veštinama
Oblast: (KH) Komunalna higijena-sve veštine su izražene u satima
Veština: (1) Merenje i ocena aerozagađenja metodom sedimentacije i davanje predloga mera
Izvodi: 96 Ostalo: 40
Veština: (2) Merenje i ocena zagadjujućih hemijskih materija imisije i predlog mera
Izvodi: 96 Ostalo: 40
Veština: (3) Merenje i ocena zagađujućih hemijskih materija emisije i predlog mera
Izvodi: 56 Ostalo: 32
Veština: (4) Praćenje uticaja zagađenog vazduha na zdravlje ljudi
Izvodi: 48
Veština: (5) Merenje i frekfentna analiza nivoa zvuka u životnoj sredi /ulica,stan/ i davanje predloga mera
Izvodi: 80
Veština: (6) Praćenje uticaja štetnog delovanja buke na zdravlje ljudi
Izvodi: 48
Veština: (7) Merenje i ocena jonizacije vazduha i predlog mera
Izvodi: 40
Veština: (8) Kontrola kvaliteta vode za piće i procena /uzorkovanje,fizič.hemijski,mikrobiološki i radiološki pregled/sa predl.mera
Izvodi: 96 Ostalo: 40
Veština: (9) Kontrola kvaliteta otpadnih voda i ocena /uzorkovanje,fiz.hemijski, mikrobiološki, radiološki pregled/,predlog mera
Izvodi: 96 Ostalo: 40
Veština: (10) Kontrola kvaliteta otpadnih voda i ocena &uzorkovanje,fizičko-hemijski, mikrobiološki, radiološki pregled&, predlog mera
Izvodi: 96 Ostalo: 40
Veština: (11) Popravka kvaliteta voda za piće različitog porekla
Izvodi: 24
Veština: (12) Kontrola uklanjanja otpadnih materija i davanje predloga mera
Izvodi: 40
Oblast: (HR) Higijena rada-sve veštine su izražene u satima
Veština: (1) Merenje i ocena mikroklimatskih faktora u radnoj sredini/ temperat.vazd., vlažnost,strujanje vazd.,toplotno zračenje/
Izvodi: 100
Veština: (2) Merenje i ocena prirodnog i veštačkog osvetljenja /fotometrijska i geometrijske metode/
Izvodi: 100
Veština: (3) Merenje i ocena jonizacije vazduha
Izvodi: 40
Veština: (4) Merenje i ocena zaprašenosti vazduha /koniometrisko i gravimetrisko/
Izvodi: 60 Ostalo: 40
Veština: (5) Merenje i frekventna analiza nivoa zvuka sa ocenom
Izvodi: 100
Veština: (6) Merenje i ocena vibracija na radnom mestu
Izvodi: 50
Veština: (7) Upoznavanje sa tehnološkim procesom, uzimanje uzoraka vazduha i analiza gasova i para
Izvodi: 100 Ostalo: 20
Veština: (8) Ocena uslova rada sa aspekta hemijskih zagađivača vazduha
Izvodi: 32
Veština: (9) Izrada sanitarnohigijenske karakteristike preduzeća i davanje predloga mera
Izvodi: 32
Veština: (10) Merenje i ocena veštačke ventilacije i davanje predloga mera
Izvodi: 32
Veština: (11) PProvera primene odgovarajućih mera i sredstava zaštite na radu
Izvodi: 24
Oblast: (HI) Higijena ishrane-sve veštine izražene su u satima
Veština: (1) Ocena sanitarno-higijenskog stanja u objektima za javnu i društvenu ishranu
Izvodi: 50
Veština: (2) Ocena sanitarno higijenskog stanja u objektima za proizvodnju i preradu namirnica
Izvodi: 50
Veština: (3) Ocena sanitarno higijenskih uslova u objektima za promet namirnica
Izvodi: 30
Veština: (4) Kontrola zdravstvene ispravnosti namirnica sa procenom zdravstvenog rizika
Izvodi: 40 Ostalo: 24
Veština: (5) Konzumoanalitičke metode ispitivanja ishrane-porodične i društvene
Izvodi: 20 Ostalo: 20
Veština: (6) Ispitivanje ishrane kvalitativnom metodom-anketiranjem: porodična i individualna anketa
Izvodi: 100
Veština: (7) Kontrola ishrane obračunom magacinskih lista i hemijskom analizom obroka
Izvodi: 40 Ostalo: 24
Veština: (8) Ocena energetske i biološke vrednosti obroka
Izvodi: 80
Veština: (9) Antropometrijska merenja i izračunavanje indeksa uhranjenosti
Izvodi: 50
Veština: (10) Funkcionalna ispitvanja stanja uhranjenosti
Izvodi: 50
Veština: (11) Procena stanja uhranjenosti
Izvodi: 50
Veština: (12) Planiranje ishrane pojedinih kategorija zdravih ljudi
Izvodi: 100
Veština: (13) Izrada informacija o jednom aktuelnom problemu iz oblasti higijene ishrane
Izvodi: 8
Veština: (14) Izrada stručno-metodološkog uputstva za rad na pojedinim zadacima iz oblasti higijene ishrane
Izvodi: 8
Oblast: (ŠH) Školska higijena-sve veštine su izražene u satima
Veština: (1) Ocena sanitarno-higijenske karakteristike škole /učionice, kabineti, svlačionice, kuhinja,sanitarni čvor/
Izvodi: 80
Veština: (2) Sanitarno-higijenske karakteristike školskih objekata i radionica,ispitivanje uslova rada učenika škola za KV zanimanje
Izvodi: 32
Veština: (3) Ispitivanje i ocena uslova rada u školi /mikroklimatski faktori, osvetljenost, zaprašenost, buka, vibracije/
Izvodi: 60
Veština: (4) Ispititvanje adekvatnosti učila i nameštaja
Izvodi: 40
Veština: (5) Ispitivanje rekvizita za fizičko vaspitanje
Izvodi: 20
Veština: (6) Režim nastave
Izvodi: 8
Veština: (7) Analiza režima nastave i timskog rada pedagoga i psihologa
Izvodi: 8
Veština: (8) Indikacije i kontraindikacije u nastavi fizičkog vaspitanja
Izvodi: 8
Veština: (9) Analiza morbiditeta školske dece i omladine
Izvodi: 32
Veština: (10) Davanje predloga preventivnih mera i koherentnost u sprovodjenju
Izvodi: 24
Veština: (11) Izrada informacija o jednom aktuelnom problemu iz oblasti školske higijene
Izvodi: 10
Veština: (12) Izrada stručno-metodološkog uputstva za rad na pojedinim zadacima iz oblasti školske higijene
Izvodi: 10
Oblast: (MH) Mentalna higijena-sve veštine izražene su u satima
Veština: (1) Metodologija rada savetovališta za primarnu i sekundarnu prevenciju
Izvodi: 70
Veština: (2) Uloga timskog rada u ranom otkrivanju i prevenciji mentalnih poremećaja
Izvodi: 50
Veština: (3) Zaštita mentalnog zdravlja vunerabilnih kategorija
Izvodi: 70
Veština: (4) Osnovne metode adaptacije ličnosti u životnoj i radnoj sredini
Izvodi: 50
Veština: (5) Prevencija neurotskih poremećaja u radnoj sredini
Izvodi: 60
Veština: (6) Metode resocijalizacije ličnosti posle različitih stanja
Izvodi: 40
Oblast: (SH) Sanitarna higijena - veštine izražene u satima
Veština: (1) Izvođenje i kontrola postupka dezinfekcije i sterilizacije /fizička, hemijska, biološka/
Izvodi: 50
Veština: (2) Izvođenje i kontrola postupka dezinsekcije
Izvodi: 40
Veština: (3) Izvođenje i kontrola postupaka deratizacije
Izvodi: 40
Veština: (4) Bakteriološko ispitivanje vazduha u radnoj i komunalnoj sredini-uzimanje uzoraka i procena kvaliteta vazduha
Izvodi: 24
Veština: (5) Uzimanje briseva u cilju kontrole intrahostpitalnih infekcija-suvi brisevi
Izvodi: 8
Veština: (6) Ocena sanitarno-higijenskih uslova u zdravstvenim ustanovama i davanje predloga mera
Izvodi: 10
Veština: (7) Ocena sanitarno-higijenskog stanja za određeno područje za jedan problem iz sanitarne higijene
Izvodi: 10
Veština: (8) Stručni nadzor prema Pravilniku
Izvodi: 10
Veština: (9) Izrada informacija o jednom aktuelnom problemu iz oblasti sanitarne higijene
Izvodi: 10
Veština: (10) Izrada stručno metodološkog uputstva za rad na pojedinim zadacima iz oblasti sanitarne higijene
Izvodi: 10
Veština: (5A) Uzimanje briseva u cilju kontrole intrahospitalnih infekcija - vlažni brisevi
Izvodi: 8
Veština: (5B) Uzimanje briseva u cilju kontrole intrahospitalnih infekcija - presejavanje i ocenja stanja prostora
Izvodi: 24 Ostalo: 8
Oblast: (VS) Higijena u vanrednim situacijama-veštine izražene u sati
Veština: (1) Upoznavanje sa metodama i instrumentima za detekciju i identifikaciju RHB agenasa
Izvodi: 48
Veština: (2) Upoznavanje sa metodama i opremom za dekontaminaciju kod upotrebe RHB agenasa
Izvodi: 40
Veština: (3) Organizacija prevencije i otklanjanje posledica elementarnih nezgoda i udesa sa katastrofalnim posledicama
Izvodi: 40
Veština: (4) Izrada informacija o aktuelnim problemima u vreme vanrednih situacija i davanje predloga mera
Izvodi: 32
Oblast: (HS) Higijena sporta i fizičke kulture-veštine izražene u sat
Veština: (1) Ispitivanje sanitarno-higijenskih karakteristika sportskih objekata, pratećih prostorija i rekvizita
Izvodi: 30
Veština: (2) Ispitivanje i ocena uslova rada u sportskim objektima /mikroklima,osvetljenost,buka,aerozagadjenje/
Izvodi: 30
Veština: (3) Kontrola prečišćavanja vode u bazenima
Izvodi: 20
Veština: (4) Analiza mobiditeta i traumatizma sportista i predlog mera u timskom radu
Izvodi: 20
Veština: (5) Kontrola objekata za kolektivnu ishranu sportista
Izvodi: 20
Veština: (6) Planiranje ishrane u određenim sportskim disciplinama
Izvodi: 50
Oblast: (SC) Socijalna medicina-veštine izražene u satima
Veština: (1) Plan rada jedne službe unutar zdravstvenih ustanova
Izvodi: 70
Veština: (2) Procene zdravstvenog stanja stanovništva
Izvodi: 70
Veština: (3) Planiranje zdravstveno-vaspitnog programa ili aktivnosti
Izvodi: 70
Veština: (4) Evaluacija zdravstveno-vaspitnog programa ili aktivnosti
Izvodi: 70
Veština: (5) Procena kvaliteta rada jedne ili više zdravstvenih ustanova
Izvodi: 70
Oblast: (EP) Epidemiologija - veštine izražene u satima
Veština: (1) Epidemiološki nadzor pojedinih ustanova /vrtića, škola, bolnica/
Izvodi: 160
Veština: (2) Vakcinacija /obavezna i po epidemiološkim indikacijama/
Gleda: 50 Izvodi: 30
Veština: (3) Suzbijanje epidemija /primena epidemiološke ankete, obrada podataka, predlog mera suzbijanja epidemija/
Asistira: 120
40. Epidemiologija
(36 meseci)
Cilj specijalizacije
Epidemiolog je teorijski i praktično osposobljen za samostalno prikupljanje, analizu i tumačenje podataka o zdravlju, procenjivanju zdravstvenog stanja populacije, definisanje javnozdravstvenih prioriteta i preduzimanju odgovarajućih mera u prevenciji i suzbijanju poremećaja zdravlja. Takođe je osposobljen da formuliše i testira hipoteze o izvorima i putevima prenošenja zaraznih bolesti, kao i o faktorima rizika za nastanak bolesti nepoznate etiologije, primenom različitih epidemioloških studija. Uloga epidemiologa je i da bude pripravan u slučaju vanrednih situacija, kao što su prirodne nepogode i katastrofe, bioterorizam i pandemije novoiskrslih bolesti.
Specijalistički staž
Specijalizantu se pri upisu specijalizacije iz Epidemiologije određuje mentor koji ga prati tokom čitavog specijalističkog staža.
Specijalistički staž se smatra obavljenim kad specijalizant prođe kroz sve vidove teorijske i praktične nastave, položi kolokvijume, odbrani specijalistički rad i savlada veštine koje su programom specijalizacije predviđene.
Način provere znanja tokom dvosemestralne teorijske nastave
Posle svakog dela odslušane teorijske nastave specijalizant je obavezan da položi:
- kolokvijum iz socijalne medicine
- kolokvijum iz higijene
- kolokvijum iz medicinske statistike i informatike
- kolokvijum iz mikrobiologije
- kolokvijum iz opšte epidemiologije
- kolokvijum iz epidemiologije crevnih zaraznih bolesti
- kolokvijum iz epidemiologije respiratornih zaraznih bolesti
- kolokvijum iz epidemiologije zoonoza i vektorskih bolesti
- kolokvijum iz epidemiologije nezaraznih bolesti
- završni kolokvijum iz opšte i specijalne epidemiologije
Sadržaj speciajlističkog staža iz Epidemiologije
Teorijske osnove epidemiologije (dvosemestralna nastava) - 9 meseci
Savladavanje veština iz epidemiologije - 17 meseci
Savladavanje veština iz opšte epidemiologije - 5 meseci
Savladavanje veština iz epidemiologije zaraznih bolesti - 7 meseci
Savladavanje veština iz epidemiologije nezaraznih bolesti - 5 meseci
Savladavanje veština iz drugih oblasti značajnih za epidemiologiju - 10 meseci
Mikrobiologija - 2 meseca
Higijena - 2 meseca
Infektologija - 3 meseca
Socijalna medicina - 2 meseca
Medicinska statistika i informatika - 1 mesec
VEŠTINE KOJE SPECIJALIZANT MORA DA SAVLADA U TOKU SPECIJALIZACIJE
OBLAST: EPIDEMIOLOGIJA (EP) U TRAJANjU OD 17 MESECI
VEŠTINA BROJ NAZIV VESTINE GLEDA ASISTIRA IZVODI
1 JAVNOZDRAVSTVENI NADZOR NAD KRETANjEM HRONIČNIH NEZARAZNIH BOLESTI I NAD FAKTORIMA RIZIKA (PUŠENjE I SL.) 5 5 10
2 ZDRAVSTVENI PREGLEDI 5 5 15
3 ZDRAVSTVENI NADZOR LICA PREMA PRAVILNIKU O OBAVEZNIM ZDRAVSTVENIM PREGLEDIMA ODREĐENIH KATEGORIJA ZAPOSLENIH, DRUGIH LICA I KLICONOŠA 5 10 15
4 EPIDEMIOLOŠKI NADZOR NAD NEKIM ZARAZNIM BOLESTIMA (NPR. TUBERKULOZA, CREVNE ZARAZNE BOLESTI, HIV/AIDS, I SL.) 5 5 5
5 EPIDEMIOLOŠKI NADZOR NAD BOLESTIMA KOJE SE MOGU PREVENIRATI VAKCINAMA (MORBILI, RUBELA, I DRUGE) 5 5 5
6 EPIDEMIOLOŠKI NADZOR U VANREDNIM SITUACIJAMA 5 0 0
7 VAKCINACIJA 5 5 5
8 NADZOR NAD BEZBEDNOM IMUNIZACIJOM - HLADNI LANAC VAKCINISANjA, DISTRIBUCIJA VAKCINA 5 5 0
9 NADZOR NAD NEŽELjENIM REAKCIJAMA POSLE VAKCINISANjA 5 5 0
10 NADZOR NAD KONTRAINDIKACIJAMA ZA VAKCINISANjE 5 5 0
11 ZAŠTITA PUTNIKA U MEĐUNARODNOM SAOBRAĆAJU 5 5 0
12 ZDRAVSTVENO-VASPITNI RAD U PORODICI, KOLEKTIVU, INDIVIDUALNI ZDRAVSTVENO VASPITNI RAD I RAD SA MEDIJIMA 5 10 15
13 EPIDEMIOLOŠKO OBEZBEĐENjE KOLEKTIVA 0 5 5
14 PREVENCIJA I KONTROLA BOLIČKIH INFEKCIJA 5 5 5
15 ISTRAŽIVANjE EPIDEMIJA 5 5 10
16 PRIJAVA I ODJAVA EPIDEMIJE 5 0 0
17 UZIMANjE UZORAKA BIOLOŠKOG MATRIJALA ZA MIKROBIOLOŠKI PREGLED 5 10 5
18 UZIMANjE UZORAKA MATERIJALA ZA MIKROBIOLOŠKI PREGLED IZ NEPOSREDNE OKOLINE OBOLELOG 5 10 5
19 SASTAVLjANjE EPIDEMIOLOŠKOG UPITNIKA 5 10 15
20 PRAVLjENjE BAZE PODATAKA 5 10 15
21 OBRADA PODATAKA PRIKUPLjENIH EPIDEMIOLOŠKIM UPITNIKOM 5 10 15
22 PREDLAGANjE MERA ZA SUZBIJANjE BOLESTI 5 10 15
23 KONTROLA REALIZACIJE MERA SUZBIJANjA 5 10 5
24 IZVEŠTAJ I REFERISANjE O EPIDEMIJI 5 10 15
25 VOĐENjE DOKUMENTACIJE O VAKCINISANIM, OBOLELIMA I KLICONOŠAMA 5 10 0
26 IZRAČUNAVANjE OSNOVNIH POKAZATELjA OBOLEVANjA I UMIRANjA 5 10 10
27 ANALIZA KRETANjA ZARAZNIH I DRUGIH OBOLjENjA OD ZNAČAJA ZA POPULACIJU I IZRADA PERIODIČNIH IZVEŠTAJA 5 10 2
28 STANDARDIZACIJA POKAZATELjA OBOLEVANjA I UMIRANjA 3 5 10
29 PRIKUPLjANjE, ŠIFRIRANjE, UNOS, OBRADA I ANALIZA PODATAKA U REGISTRIMA 3 5 5
30 INTERPRETACIJA PODATAKA NACIONALNIH REGISTARA NEZARAZNIH OBOLjENjA- KOMPARATIVNA ANALIZA 3 5 5
31 UNAPREĐENjE REGISTARA-POBOLjŠANjE OBUHVATA I KVALITETA PODATAKA 3 1 3
32 OPŠTI PRINCIPI PREVENCIJE NEZARAZNIH BOLESTI- PLANIRANjE I REALIZACIJA 3 5 5
33 IDENTIFIKACIJA RIZIČNIH GRUPA STANOVNIŠTVA ZA ZDRAVSTVENU INTERVENCIJU 3 5 5
34 ISTRAŽIVANjE FAKTORA RIZIKA ZA VODEĆE NEZARAZNE BOLESTI NA TERENU 3 5 5
35 PREDLAGANjE MERA ZA REDUKCIJU/ELIMINACIJU FAKTORA RIZIKA ODGOVORNIH ZA NASTANAK VODEĆIH NEZARAZNIH BOLESTI 3 5 5
36 PROMOCIJA ZDRAVLjA U ZAJEDNICI-INTERVENCIJA I PRAKSA NA TERENU 3 3 5
37 PREVENCIJA VODEĆIH NEZARAZNIH POREMEĆAJA ZDRAVLjA- PRAĆENjE I EVALUACIJA SPROVEDENIH MERA 3 3 5
38 SKRINING U NAŠOJ NACIONALNOJ PRAKSI 3 5 5
39 NADZOR, EVALUACIJA I PREZENTOVANjE REZULTATA SKRININGA 3 1 3
40 POPULACIONE STRATEGIJE PREVENCIJE I KONTROLE NEZARAZNIH OBOLjENjA-APLIKATIVNOST NA TERENU 3 1 3
OBLAST: MIKROBIOLOGIJA (MB) U TRAJANjU OD 2 MESECA
VEŠTINA BROJ VEŠTINA GLEDA ASISTIRA IZVODI
41 KONTROLA ISPRAVNOSTI FUNKCIONISANjA STERILIZATORA 3 1 0
42 BAKTERIOLOŠKI PREGLED RAZLIČITIH UZORAKA 5 1 0
43 HEMOKULTURA 5 1 0
44 URINOKULTURA 5 1 0
45 KOPROKULTURA 5 1 0
46 IDENTIFIKACIJA BAKTERIJA NA OSNOVU BIOHEMIJSKIH I SEROLOŠKIH OSOBINA 5 1 0
47 EPIDEMIOLOŠKI MARKERI-SEROTIPIZACIJA, REZISTOTIPIZACIJA, FAGOTIPIZACIJA, HIBRIDIZACIJA I DR. 5 1 0
48 ISPITIVANjE OSETLjIVOSTI BAKTERIJA NA ANTIBIOTIKE I HEMIOTERAPEUTIKE IN VITRO 5 1 0
49 SEROLOŠKA DIJAGNOSTIKA INFEKCIJA RAZLIČITE ETIOLOGIJE 5 1 0
50 UZIMANjE UZORAKA VODE ZA BAKTERIOLOŠKI PREGLED 5 3 5
51 UZIMANjE UZORAKA NAMIRNICA ZA BAKTERIOLOŠKI PREGLED 5 3 5
52 PREGLED STOLICE NA HELMINTE I PROTOZOE 5 1 0
53 TUMAČENjE RAZLIČITIH MIKROBIOLOŠKIH REZULTATA 5 3 3
OBLAST: HIGIJENA (HI) U TRAJANjU OD 2 MESECA
VEŠTINA BROJ VEŠTINA GLEDA ASISTIRA IZVODI
54 BAKTERIOLOŠKO ISPITIVANjE VAZDUHA- UZIMANjE UZORAKA I PROCENA KVALITETA 4 2 0
55 SANITARNA INSPEKCIJA VODNIH OBJEKATA- VODOVODA, BUNARA, POVRŠINSKIH VODA 4 2 0
56 UZIMANjE UZORAKA ZA FIZIČKO-HEMIJSKI PREGLED VODE 4 2 3
57 OCENA SANITARNO HIGIJENSKOG STANjA U OBJEKTIMA DRUŠTVENE ISHRANE- ŠKOLSKE KUHINjE, RESTORANA ITD. 5 3 3
58 OCENA SANITARNO HIGIJENSKIH USLOVA U OBJEKTIMA ZA PROIZVODNjU I PRERADU NAMIRNICA 5 3 3
59 DEZINFEKCIJA, DEZINSEKCIJA I DERATIZACIJA 5 3 3
OBLAST: INFEKTOLOGIJA (IF) U TRAJANjU OD 3 MESECA
VEŠTINA BROJ VEŠTINA GLEDA ASISTIRA IZVODI
60 UZIMANjE MATERIJALA ZA MIKROBIOLOŠKA ISPITIVANjA-URINOKULTURA, KOPROKULTURA, HEMOKULTURA 5 5 10
61 UZIMANjE BRISEVA IZ GRLA, NOSA I NAZOFARINKSA 5 5 10
62 UZIMANjE EPIDEMIOLOŠKE ANAMNEZE 5 5 15
63 DEZINFEKCIJA 5 2 2
64 IZOLACIJA KOD POJEDINIH ZARAZNIH BOLESTI 5 2 0
65 DAVANjE SERUMA I DESENZIBILIZACIJA 1 0 0
OBLAST: SOCIJALNA MEDICINA (HI) U TRAJANjU OD 2 MESECA
VEŠTINA BROJ VEŠTINA GLEDA ASISTIRA IZVODI
66 PROCENA KVALITETA RADA ZA DVE ILI VIŠE ZDRAVSTVENIH USTANOVA 2 1 1
67 PLAN RADA EPIDEMIOLOŠKE SLUŽBE ZAVODA ILI DRUGE ZDRAVSTVENE ORGANIZACIJE 2 1 1
68 ISPITIVANjE SATISFAKCIJE KORISNIKA ZDRAVSTVENE ZAŠTITE PUTEM ANKETE 2 1 1
69 PLANIRANjE I IZVOĐENjE ZDRAVSTVENO EDUKATIVNIH PROGRAMA 2 1 1
70 IZVOĐENjE SNjOT ANALIZE ZA MENADžMENT ZDRAVSTVENIM USTANOVAMA 2 1 1
71 IZRADA STRATEŠKOG I OPERATIVNOG PLANA ZDRAVSTVENE USTANOVE 2 1 0
OBLAST: MEDICINSKA STATISTIKA I INFORMATIKA (SI) U TRAJANjU OD 1 MESECA
72 PRIKAZIVANjE STATISTIČKIH PODATAKA-TABELIRANjE I GRAFIČKO PRIKAZIVANjE 3 1 3
73 STATISTIČKO OPISIVANjE PODATAKA-RELATIVNI BROJEVI, MERE CENTRALNE TENDENCIJE, MERE VARIJABILITETA 3 1 3
74 STATISTIČKA ANALIZA PODATAKA (SPSS) 3 1 3
75 PRAKTIČNI RAD SA KORISNIČKIM PAKETIMA ZA OBRADU TEKSTA, GRAFIČKIM PAKETIMA, STATISTIČKIM PAKETIMA -SPSS 3 1 3
76 PRIKAZ DOBIJENIH REZULTATA 3 1 3
SPECIJALIZANT JE DUŽAN DA SPECIJALIZACIJU IZ EPIDEMIOLOGIJE OBAVI:
SPECIJALISTIČKI STAŽ (DUŽINA TRAJANjA) USTANOVA
Teorijske osnove epidemiologije (dvosemestralna nastava) (9 MESECI) Medicinski fakultet,
Savladavanje veština iz epidemiologije
Savladavanje veština iz opšte epidemiologije (1 mesec od 5 meseci) Institut za epidemiologiju, Medicinski fakultet,
Savladavanje veština iz epidemiologije zaraznih bolesti (1mesec od 7 meseci) Institut za javno zdravlje Republike Srbije - "Dr Milan Jovanović Batut"
Savladavanje veština iz epidemiologije zaraznih bolesti (1mesec od 7 meseci) Gradski zavod za javno zdravlje,
Savladavanje veština iz epidemiologije nezaraznih bolesti (1 mesec od 5 meseci) Institut za javno zdravlje Republike Srbije - "Dr Milan Jovanović Batut" ili Gradski zavod za javno zdravlje
Savladavanje veština iz drugih oblasti značajnih za epidemiologiju
Mikrobiologija (2 meseca) U odgovarajućoj ustanovi
Higijena (2 meseca) U odgovarajućoj ustanovi
Infektologija (3 meseca) U odgovarajućoj ustanovi
Socijalna medicina (2 meseca) U odgovarajućoj ustanovi
Medicinska statistika i informatika (1 mesec) U odgovarajućoj ustanovi
UKUPNO 36 meseci
41. Medicinska mikrobiologija
(60 meseci)
Opšte odredbe
Specijalizacija iz Medicinske mikrobiologije (MM) predstavlja nastavak osnovnog medicinskog obrazovanja stečenog na Medicinskom fakultetu. To je obrazovni proces tokom kojeg lekar na specijalizaciji stiče teorijsko, praktično i kliničko znanje iz bakteriologije, virusologije, parazitologije, mikologije, sanitarne mikrobiologije, imunologije, epidemiologije i molekularne biologije. Pošto medicinska mikrobiologija, kao kompleksna i heterogena medicinska disciplina, prožima skoro sve oblasti medicine, sticanje celovitog poznavanja zahteva posebnu i sistematsku edukaciju koja se ne može postići dopunskom edukacijom u okviru drugih specijalnosti. Specijalista medicinske mikrobiologije je stručnjak koji, na osnovu stečenih znanja i dostupnim metodama utvrđuje etiologiju infekcija, prati tok istih, ispituje osetljivost etiološkog agensa na antibiotike i/ ili druge hemioterapeutike i učestvuje u timu stručnjaka prilikom izbora antimikrobnih sredstava u lečenju bolesnika. Takođe, korišćenjem stečenih znanja otkriva i prati bolničke infekcije i deo je tima koji planira, izvodi i nadzire sve postupke za sprečavanje istih.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz Medicinske mikrobiologije traje 5 godina.
Specijalističko znanje iz medicinske mikrobiologije stiče se posle osnovnog obrazovanja iz internističkih grana medicine, zajedničkog za sve specijalističke grane koje se nalaze u grupi laboratorijske medicine. Optimalno trajanje zajedničkog opšteg internističkog dela iznosi godinu dana.
Drugi deo specijalizacije traje 4 godine i čine ga teorijski i praktični deo. Teorijski deo se izvodi u skladu sa predviđenim programom. Praktični deo se izvodi u institucijama koje su ovlašćene za praktičnu nastavu, po oblastima ovih studija, a od toga najmanje polovina staža u laboratorijama i ustanovama Medicinskog fakulteta.
Tokom praktičnog dela, lekar na specijalziaciji (specijalizant) se upoznaje sa pojedinačnim oblastima struke, tako što određeno vreme radi i uči u verifikovanim institucijama, piše seminarske radove iz određenih oblasti i polaže odgovarajuće kolokvijume.
Svaki lekar na specijalizaciji ima glavnog mentora koji prati tok njegove specijalizacije. Za obavljanje i nadzor nad izvođenjem pojedinih veština odgovorni su neposredni mentori veština.
Cilj specijalizacije
Cilj specijalizacije iz Medicinske mikrobiologije je sticanje znanja i veština koje lekara specijalistu medicinske mikrobiologije osposobljavaju da u bliskoj i kontinuiranoj saradnji sa kliničarima različitih specijalnosti, obavlja sledeće aktivnosti:
- laboratorijska ispitivanja vezana za otkrivanje uzročnika infekcija, njegovu identifikaciju i karakterizaciju, a zbog pravovremenog postavljanja dijagnoze i otpočinjanja adekvatnog lečenja
- evaluacija i stručna interpretacija rezultata bakterioloških, virusoloških, parazitoloških i mikoloških laboratorijskih ispitivanja
- kvalifikovano i racionalno korišćenje metoda za dijagnostikovanje infekcija, kao i obezbeđivanje kvaliteta i standardizacije rada u mikrobiološkim laboratorijama
- usavršavanje postojećih i uvođenje novih dijagnostičkih metoda za otkrivanje infekcija i praćenje toka bolesti
- saradnja sa lekarima različitih specijalnosti u dijagnostikovanju infekcija, kao i u sprovođenju terapije i prevencije istih
Provera znanja u toku specijalizacije
U toku specijalizacije, specijalizant je dužan da napiše i prezentuje 5 seminarskih radova i položi 5 kolokvijuma iz sledećih oblasti:
1. bakteriologija,
2. virusologija,
3. parazitologija,
4. mikologija i
5. sanitarna mikrobiologija.
Priprema seminara i prezentacija se obavlja tokom dvosemestralne nastave ili u toku obavljanja specijalističkog staža iz date oblasti. Kolokvijum se polaže po završetku svake stručne celine specijalizacije.
Program specijalizacije
Program specijalizacije iz Medicinske mikrobiologije obuhvata:
- zajedničke osnove
- teorijski deo specijalizacije iz MM
- praktični deo specijalizacije iz MM
Zajedničke osnove (12 meseci)
Prva godina specijalizacije iz MM obavlja se zajedno sa drugim srodnim specijalizacijama iz grupe laboratorijske medicine za koje se organizuje opšti internistički deo.
Teorijski deo (9 meseci )
Teorijska nastava se obavlja tokom druge godine specijalizacije i obuhvata sledeće oblasti: bakteriologiju, virusologiju, parazitologiju, mikologiju, sanitarnu mikrobiologiju, imunologiju, epidemiologiju zaraznih bolesti i bolničku higijenu.
Praktični deo (39 meseci )
Praktični deo specijalizacije iz MM započinje u drugoj godini specijalizacije po završetku teorijskog dela, traje tokom preostale tri godine i obuhvata:
- osnovni laboratorijski deo
- kliničko-laboratorijski deo
Osnovni laboratorijski deo (29 meseci)
- bakteriologija 12 meseci
- virusologija 6 meseci
- parazitologija 3 meseca
- mikologija 3 meseca
- imunologija 2 meseca
- epidemiologija zaraznih bolesti 1 mesec
- sanitarna mikrobiologija 2 meseca
Kliničko-laboratorijski deo (10 meseci)
- bolničke mikrobiološke laboratorije 4 meseca
- rad u laboratorijama
- učešće u vizitama na odeljenjima intenzivne nege hirurških i drugih odeljenja
- infektologija 2 meseca
- bolnička higijena 2 meseca
- biohemijska i hematološka laboratorija 1 mesec
- transfuziologija 1 mesec
Bakteriologija
U ovoj fazi specijalizacije, specijalizant usvaja znanja o načinu organizacije mikrobiološke laboratorije i pravnim regulativama relevantnim za rad laboratorije. Takođe savladava metode sterilizacije i dezinfekcije, rada u aseptičnim uslovima, pripreme hranljivih podloga i nadzor nad kvalitetom i sterilnošću podloga, rastvora i drugih supstanci. Ovladava načinom uzimanja, slanja i obrade uzoraka, izolacijom i identifikacijom medicinski značajnih bakterija. Savladava mikroskopske tehnike i različite metode bojenja preparata, metode kultivisanja bakterija, biohemijske i serološke identifikacije, određivanja osetljivosti bakterija na različite antibiotike i hemioterapeutike, kao i brze metode za dokazivanje antigena bakterija i izvođenje biološkog ogleda.
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- Pranje i sterilizacija laboratorijskog posuđa-izvodi
- Kontrola procesa sterilizacije-izvodi
- Priprema različitih hranljivih podloga-izvodi
- Bojenja bakterija-izvodi
- Imunofluorescentne tehnike u bakteriologiji-izvodi
- Osnovni principi uzimanja, čuvanja i slanja kliničkih uzoraka za bakteriološka ispitivanja - izvodi
- Mikroskopiranje i interpretacija direktnih mikroskopskih preparata različitih kliničkih uzoraka-izvodi
- Brze metode za dokazivanje bakterijskih antigena u kliničkim uzorcima-izvodi
- Bakteriološki pregled briseva guše, nosa, oka, uha, usne duplje-izvodi
- Bakteriološki pregled sputuma, sekreta i aspirata traheje i bronha- izvodi
- Bakteriološki pregled punktata, eksudata, gnoja i briseva rana-izvodi
- Bakteriološki pregled likvora-izvodi
- Bakteriološki pregled sekreta uretre, vagine i cerviksa-izvodi
- Dijagnostika infekcija izazvanih anaerobnim bakterijama-izvodi
- Dijagnostika infekcija izazvanih mikobakterijama-izvodi
- Hemokultura-izvodi
- Urinokultura-izvodi
- Koprokultura-izvodi
- Primena seroloških tehnika u bakteriologiji-izvodi
- Dijagnostika infekcija izazvanih spiralnim bakterijama-izvodi
- Dijagnostika infekcija izazvanih striktno intracelularnim bakterijama-izvodi
- Dijagnostika infekcija izazvanih mikoplazmama-izvodi
- Kultivisanje bakterija u automatizovanim sistemima-izvodi
- Ispitivanje osetljivosti bakterija na antibiotike i hemioterapeutike in vitro-izvodi
- Ispitivanje osetljivosti mikobakterija na tuberkulostatike in vitro-izvodi
- Dokazivanje toksina bakterija in vitro-izvodi
- Biološki ogled-upoznaje se
- Molekularne tehnike koje se koriste u dijagnostici bakterijskih infekcija - upoznaje se
Virusologija
U ovoj fazi specijalizacije specijalizant usvaja znanja o načinu organizacije virusološke laboratorije i pravnim regulativama relevantnim za njen rad. Upoznaje se sa radom u virusološkoj laboratoriji u aseptičnim uslovima odgovarajućeg nivoa zaštite. Osposobljava se da vrši nadzor nad kvalitetom i sterilnošću sistema ćelija, rastvora i drugih reagenasa. Ovladava tehnikama izolovanja virusa u sistemima živih ćelija, direktnim i indirektnim metodama za njihovu identifikaciju primenom elektronske i imunoelektronske mikroskopije, primenom imunoloskih tehnika imunofluorescencije i ELISA-e, odnosno dokazivanja virusa korišćenjem molekularnih tehnika: in situ hibridizacije, PCR, RT-PCR, RT-Lj PCR,. genotipizacije metodom sekvenciranja virusnog genoma i molekularne rezistencije. Takođe, ovladava serološkim tehnikama za dokazivanje virusnih infekcija, tehnikom indirektne imunofluorescencije, ELISA testovima, testovima aviditeta, Njestern blot i RIBA tehnikom.
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- Izolovanje virusa na kulturi ćelija- izvodi
- Izolovanje virusa u pilećem embrionu- izvodi
- Izolovanje virusa preko laboratorijskih životinja- upoznaje se
- Dokazivanje virusa primenom tehnike elektronske i imunoelektronske mikroskopije - upoznaje se
- Dokazivanje virusnih antigena - izvodi
- Primena seroloških metoda u dijagnosti virusnih infekcija: inhibicija hemaglutinacije, reakcija vezivanja komplementa, imunoenzimski testovi - ELISA, metoda imunofluorescencije, Njestern blot, RIBA - izvodi
- Test neutralizacije u kulturi ćelija - izvodi
- Test neutralizacije na laboratorijskim životinjama- upoznaje se
- Primena molekularnih tehnika u virusologijskoj dijagnostici od ekstrakcije genoma do rezultata:
- hibridizacija nukleinskih kiselina, reakcija lančanog umnožavanja - PCR, RT-PCR - izvodi
- "real time" PCR, genotipizacija i ispitivanje genetske osnove rezistencije na antivirusne lekove - upoznaje se
Parazitologija
U ovoj fazi specijalizacije, specijalizant usvaja znanja o načinu organizacije parazitološke laboratorije. Takođe savladava metode sterilizacije i dezinfekcije, pripreme hranljivih podloga i nadzor nad kvalitetom i sterilnošću podloga, rastvora i drugih reagenasa. Ovladava načinom uzimanja, slanja, obrade i čuvanja uzoraka za parazitološka ispitivanja, izolacijom i/ili identifikacijom medicinski značajnih protozoa, helminata i artropoda. Savladava metode pregleda krvi, likvora, uzoraka tkiva, izlučevina i sekreta (stolice, urina i dr.) na različite protozoe i helminte morfološkim prepoznavanjem parazita, dokazivanjem antigena, primenom različitih tehnika bojenja i koncentracije parazitskih elemenata u kliničkim uzorcima, kultivisanjem, biološkim ogledom i drugim standardnim parazitološkim metodama, primenom različitih metoda serološke dijagnostike, kao i primenom metoda molekularne biologije. Takođe se upoznaje sa osnovama medicinske entomologije i morfološkim prepoznavanjem najvažnijih vektora i uzročnika bolesti. Upoznaje se sa upotrebom insekticida i njihovim učinkom. Na osnovu stečenih znanja, sarađuje sa kliničarima u pravilnom izboru kliničkih uzoraka i vrši izbor adekvatnih dijagnostičkih parazitoloških metoda.
Specijalizant savladava sledeće veštine
- Pripremanje i parazitološki pregled stolice na crevne protozoe i helminte (nativni preparat) - izvodi
- Pripremanje i parazitološki pregled stolice na crevne protozoe i helminte (metode koncentracije i bojenja) - izvodi
- Uzimanje i pregled perianalnog otiska na helminte - izvodi
- Pregled duodenalnog soka i žuči na crevne protozoe i helminte - izvodi
- Pregled uretralnog i vaginalnog sekreta na Trichomonas vaginalis (direktan preparat, kultivisanje) - izvodi
- Izolacija crevnih ameba i drugih protozoa- izvodi
- Izolacija ameba rodova Naegleria i Acanthamoeba - izvodi
- Pregled urina na jaja šistozoma, priprema urina (iz kolekcije) - izvodi
- Pregled histoloških preparata na parazite - izvodi
- Pregled sadržaja ehinokoknih cisti - izvodi
- Prepoznavanje makroskopskih karakteristika odraslih helminata i njihovih razvojnih oblika - izvodi
- Pregled krvi na malariju - izvodi
- Pregled krvi na mikrofilarije, tripanozome (krvni razmaz, gusta kap, koncentracija) - izvodi
- Kultivisanje lajšmanija - upoznaje se
- Tehnika biološkog ogleda - upoznaje se
- Serološka dijagnostika parazitskih oboljenja: ELISA test, test direktne agluniacije, test direktne i indirektne imunofluorescencije, ISAGA test i dr. - izvodi
- Primena molekularnih tehnika u parazitološkoj dijagnostici (PCR i dr) - upoznaje se
- Pregled preparata na Sarcoptes scabiei - izvodi
- Pregled preparata na Demodedž sp. - izvodi
- Pregled preparata na Phthirius pubis - izvodi
- Pregled preparata na Pediculus capitis i corporis -izvodi
- Pregled preparata na druge artropode - upoznaje se
Mikologija
U ovoj fazi specijalizacije, specijalizant usvaja znanja o načinu organizacije mikološke laboratorije. Takođe savladava metode sterilizacije i dezinfekcije, rada u aseptičnim uslovima, pripreme hranljivih podloga, rastvora i pufera, nadzora nad kvalitetom i sterilnošću podloga, rastvora i drugih reagenasa. Ovladava načinom uzimanja, slanja, obrade i čuvanja uzoraka za mikološka ispitivanja, izolacijom i identifikacijom medicinski značajnih kvasnica, plesni i bifaznih gljiva. Savladava metode pregleda krvi, likvora, uzoraka tkiva, izlučevina i ekskreta (stolice, urina i dr.) na različite gljive morfološkim prepoznavanjem, dokazivanjem antigena, primenom različitih tehnika bojenja i koncentracije gljivičnih elemenata u kliničkim uzorcima, kultivisanjem, biološkim ogledom i drugim standardnim mikološkim metodama, primenom različitih metoda serološke dijagnostike, kao i primenom metoda molekularne biologije. Takođe savladava različite metode ispitivanja osetljivosti na antimikotike in vitro i interpretaciju rezultata. Na osnovu stečenih znanja, sarađuje sa kliničarima u pravilnom izboru kliničkih uzoraka, vrši izbor adekvatnih dijagnostičkih mikoloških metoda i učestvuje u izboru optimalne antimikotične terapije. Upoznaje se sa metodama određivanja epidemioloških markera gljiva izazivača intrahospitalnih infekcija.
Specijalizant savladava sledeće veštine
- Izbor, uzimanje i pregled bolesničkog materijala za mikološki pregled: dlaka, strugotine sa kože, nokatne ploče i drugih uzoraka (nativan i bojeni direktan preparat) - izvodi
- Pregled pareparata na Pnumocystis carinii
- Kultivisanje bolesničkog materijala pri sumnji na dermatofite, kvasnice, plesni, bifazne gljive - izvodi
- Identifikacija gljiva na osnovu kulturelnih i mikroskopskih karakteristika - izvodi
- Tehnika mikrokulture za identifikaciju gljiva - izvodi
- Biohemijska identifikacija kvasnica- izvodi
- Test germinacije i test produkcije hlamidospora - izvodi
- Biohemijske i druge metode (osim makro i mikroskopskih) identifikacije plesni - upoznaje se
- Dokazivanje specifičnih antigena gljiva u kliničkim uzorcima - izvodi
- Ispitivanje osetljivosti in vitro gljiva na antimikotike (dilucioni, difuzioni metod, E-test) - izvodi
- Primena molekularnih tehnika u mikološkoj dijagnostici (PCR i dr) - upoznaje se
- Određivanje epidemioloških markera gljiva izazivača intrahospitalnih infekcija - upoznaje se
Imunologija
U ovoj fazi specijalizacije specijalizant usvaja znanja o načinu organizacije imunološke laboratorije, pravnim regulativama relevantnim za njen rad i upoznaje se sa tehničkim karakteristikama laboratorijske opreme. Usvaja osnovne principe uzimanja, čuvanja i slanja kliničkih uzoraka za imunološka ispitivanja. Savladava metode ispitivanja humoralnog i celijskog imunskog odgovora, imunohemijske tehnike, metode separacije i identifikacije imunskih ćelija i metode molekularne biologije. Takođe savladava metode pripreme različitih antigena i seruma, kao i metode kontrole kvaliteta imunoloskih testova.
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- Imunoaglutinacija - izvodi
- Imunodifuzija - izvodi
- Imunoelektroforeza - upoznaje se
- Nefelometrija/ turbidimetrija - upoznaje se
- ELISA testovi - izvodi
- Direktna i indirektna imunofluorescencija - izvodi
- Separacija leukocita na gustinskom gradijentu i na osnovu površinskih markera - upoznaje se
- Kvantitiranje leukocita u komori, na razmazima i protočnom citofluorimetrijom - upoznaje se
- Odredjivanje ukupnih i specifičnih IgE antitela in vitro - upoznaje se
- Kožne probe kasne preosetljivosti - upoznaje se
- Izolacija nukleinskih kiselina - upoznaje se
- Restrikciona digestija, elektroforeza i blotiranje nuklieinskih kiselina - upoznaje se
Epidemiologija
U ovoj fazi specijalizacije specijalizant usvaja znanja o postupcima za nadzor i sprečavanje nastanka, kao i suzbijanje zaraznih bolesti, načinu prijave zaraznih bolesti i epidemija i sa tim u vezi zakonskim odredbama. Takođe upoznaje kalendar obavezne vakcinacije, kao i mere za sprečavanje širenja infekcija kod elementarnih nepogoda, epidemija i karantinskih bolesti.
Sanitarna mikrobiologija
U ovoj fazi specijalizacije specijalizant usvaja osnovne principe uzimanja, čuvanja i slanja uzoraka za sanitarni mikrobiološki pregled hrane, pijaćih, otpadnih i bazenskih voda, vazduha, predmeta za opštu upotrebu. Savladava metode mikrobiološkog pregleda uzetih uzoraka u cilju utrvđivanja njihove ispravnosti. Takođe savladava metode za određivanje efikasnosti dezinficijenasa, kao i metode za utvrđivanje efikasnosti postupaka sterilizacije. Upoznaje se sa zakonskim odredbama i propisima koji se odnose na mikrobiološku ispravnost hrane, pijaćih, otpadnih i bazenskih voda, vazduha, predmeta za opštu upotrebu i dr.
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- Uzimanje uzoraka i mikrobiološki pregled namirnica - izvodi
- Uzimanje uzoraka i mikrobiološki pregled različitih vrsta voda - izvodi
- Metoda membranske filtracije vode - izvodi
- Umnožavanje faga u vodi - upoznaje se
- Brojanje bakterija i gljiva u vazduhu - izvodi
- Utvrđivanje prisustva bakterijskih toksina i mikotoksina u hrani - upoznaje se
Kliničko-laboratorijski deo
Bolničke mikrobiološke laboratorije
U toku ove faze stecijalizacije specijalizant se upoznaje sa radom bolničkih mikrobioloških laboratorija. Savladava različite laboratorijske metode i tehnike koje se koriste za postavljanje dijagnoze, praćenje toka infekcija i vrši korelaciju laboratorijskog nalaza sa kliničkom slikom. Ovladava postupcima za otkrivanje, praćenje i sprečavanje širenja intrahospitalnih infekcija, metodama za odredjivanje osetljivosti izolovanih mikroorganizama na antibiotike i/ili hemioterapeutike in vitro i prati rezultate lečenja bolesnika. Savladava postupaka za određivanje epidemioloških markera.
Infektologija
Specijalizant ovladava metodama uzimanja različitih kliničkih uzoraka, posebno krvi za hemokulturu, krvnog razmaza i guste kapi, likvora i dr., kao i transporta kliničkih uzoraka dobijenih od pacijenata do mikrobiološke laboratorije. Osposobljava se za pravilnu interpretaciju rezultata mikrobiološkog nalaza, adekvatan izbor terapije na osnovu rezultata ispitivanja osetljivosti infektivnih agenasa na antimikrobne agense i monitoring terapije.
Specijalizant savladava sledeće veštine:
- uzimanje materijala od bolesnika za hemokulturu, urinokulturu, koprokulturu, bilikulturu i likvor-izvodi
- uzimanje guste kapi i krvnog razmaza od bolesnika-izvodi
- citološki pregled likvora-izvodi
Bolnička higijena
Specijalizant se upoznaje sa osnovama opšte higijene, higijenskog nadzora u bolnici, hrane, vode za piće, problemima komunalne higijene i zdravstvene ekologije. Stiče saznanja o stepenu rizika hospitalizovanih imunokompromitovanih bolesnika od nastanka bolničkih infekcija. Usvaja principe dezinfekcije u bolničkoj sredini i savetuje o primeni najadekvatnijeg dezinficijensa.
Biohemijska i hematološka laboratorija
Specijalizant se upoznaje sa osnovnim analizama u kliničkoj biohemiji i hematologiji.
Transfuziologija
U ovoj fazi specijalizacije, specijalizant savladava metode kontrole bioloških produkata i infuzionih rastvora, kao i metode za dokazivanje endotoksina. Savladava metode ispitivanja krvi na transmisivne agense. Upoznaje se sa transplantacionim imunološkim metodama.
42. Socijalna medicina
(36 meseci)
Namena specijalizacije
Specijalizant Socijalne medicine se teorijski i praktično osposobljava za samostalno procenjivanje zdravlja i kvaliteta života stanovništva i svih vulnerabilnih grupa, uključujući i faktore koji ih određuju (socijalni, ekonomski, bihevioralni, kulturni, politički i drugi) ; za planiranje, izvođenje i evaluaciju programa unapređenja zdravlja u zajednici i socijalnog marketinga; za procenu zdravstvenih potreba i zdravstvene zaštite prema nivoima i za vulnerabilne grupe; za procenu i unapređenje svih karakteristika sistema zdravstvene zaštite uključujući i zdravstvenu politiku, zdravstveno zakonodavstvo, finansiranje i organizaciju, zdravstvene tehnologije, efikasnost i kvalitet zdravstvene zaštite, kao i za primenu veština menadžmenta na nacionalnom i institucionalnom nivou.
Dužina trajanja specijalizacije 36 meseci
Specijalistički staž
Specijalizantu se pri upisu specijalizacije iz Socijalne medicine određuje mentor koji ga prati tokom čitavog specijalističkog staža.
Specijalistički staž se smatra obavljenim kad specijalizant prođe kroz sve vidove teorijske i praktične nastave i položi kolokvijume i savlada veštine koje su programom specijalizacije predviđene.
Način provere znanja tokom dvosemestralne teorijske nastave
Posle svakog dela odslušane teorijske nastave specijalizant je obavezan da položi 10 kolokvijuma:
1. kolokvijum iz epidemiologije
2. kolokvijum iz higijene
3. kolokvijum iz medicinske statistike i informatike
4. kolokvijum iz opšteg dela socijalne medicine i javnog zdravlja
5. kolokvijum iz procene zdravlja i kvaliteta života stanovništva i faktora koji ih određuju
6. kolokvijum iz promocije zdravlja i socijalnog marketinga
7. kolokvijum iz sistema zdravstvene zaštite i ekonomike zdravstva
8. kolokvijum iz zdravstvenog zakonodavstva
9. kolokvijum iz zdravstvene politike i menadžmenta
10. završni kolokvijum iz Socijalne medicine
SADRŽAJ SPECIJALISTIČKOG STAŽA
IZ SOCIJALNE MEDICINE
Teorijske osnove socijalne medicine
(dvosemestralna nastava) 9 meseci
Savladavanje veština iz socijalne medicine 21 mesec
Savladavanje veština iz procene zdravlja, kvaliteta života i faktora koji ih određuju - 3 meseca
Savladavanje veština procene zdravstvenih potreba i organizovanja zdravstvene zaštite prema nivoima i za posebne populacione grupe - 2 meseca
Savladavanje veština iz promocije zdravlja i zdravstvenog vaspitanja - 3meseca
Savladavanje veština planiranja i evaluacije zdravstvenih programa - 4 meseca
Savladavanje veština menadžmenta i zdravstvene ekonomike (strateško planiranje, vođenje, komuniciranje, organizovanje, upravljanje resursima) - 5 meseca
Savladavanje veština procene i unapređenja kvaliteta zdravstvene zaštite - 2 meseca
Savladavanje veština procene zdravstvene tehnologije - 2 meseca
Savladavanje veština iz drugih oblasti značajnih za soc. medicinu - 6 meseca
Epidemiologija - 2 meseca
Medicinska statistika i informatika - 2 meseca
Higijena - 2 meseca
VEŠTINE KOJE SPECIJALIZANT MORA DA SAVLADA U TOKU SPECIJALIZACIJE
OBLAST: SOCIJALNA MEDICINA U TRAJANjU OD 21 MESEC
Broj Naziv veštine Gleda Asistira Izvodi
1 Međunarodno poređenje zdravstvenog stanja stanovništva 1
2 Procena zdravstvenog stanja stanovništva Srbije uz nove podatke 1
3 Procena zdravstvenog stanja okruga/grada uz nove podatke 2
4 Procena zdravstvenog stanja stanovništva opštine 1
5 Korišćenje upitnika kao instrumenta za prikupljanje podataka 1
6 Standardizacija opšte stope mortaliteta za sve opštine 1
7 Analiza vremenske serije (trenda) za izabrane indikatore 3
8 Plan rada zdravstvene ustanove (bolnica, dom zdravlja, kl.centar) 1
9 Plan rada službe unutar zdravstvene ustanove 1
10 Menadžment programom zdravstvene preventivne intervencije 1 1
11 Opšta evaluacija programa izabranog u tački 10 1
12 Ekonomska evaluacija programa izabranog u tački 10 1
13 Održavanje stručnog sastanka sa temom 1
14 Priprema, organizuje i drži predavanje za decu do 14 godina 1 2
15 Rad u maloj grupi (sa gojaznima, ili drugim grupama) 2 1 2
16 Zdravstveno-vaspitni intervju 2 2
17 Definisanje minimalnog skupa podataka za praćenje programa 1
18 Korišćenje postojećih domaćih i međunarodnih baza podataka o zdravlju 1
19 Kontrola kvaliteta rutinski prikupljenih podataka 1
20 Analiza izvora finansiranja u zdravstvenom sistemu, načini plaćanja pružaocima usluga u zdravstvu, pokazatelji finansiranja sistema zdravstvene zaštite 1 2 2
21 Izračunavanje troškova za definisane zdravstvene ustanove 1
22 Procena kvaliteta rada za dve ili više zdravstvenih ustanova 1
23 Ispitivanje satisfakcije korisnika zdr.zaštite putem ankete 1
24 Izvođenje SNjOT analize za menadžment zdravs. ustanovom 1
25 Izrada strateškog i operativnog plana zdravstvene ustanove 1 1
OBLAST: EPIDEMIOLOGIJA (EP) U TRAJANjU OD 2 MESECA
Broj Naziv veštine Gleda Asistira Izvodi
27 Javnozdravstveni nadzor 2 1
28 Zdravstveni pregledi 1 1
29 Zdravstveni nadzor 1
30 Vakcinacija 5
31 Epidemiološko obezbeđenje kolektiva 0 2
32 Kontrola boličkih infekcija 0 2 1
33 Epidemiološko istraživanje u slučaju pojave bolesti 2 1 1
34 Obrada podataka prikupljenih epidemiološkom anketom 0 1 1
35 Predlaganje mera za suzbijanje širenja bolesti 1 3 2
36 Kontrola realizacije mera suzbijanja 1 2 2
37 Izveštaj i referisanje o epidemiji 1
38 Prikaz stanja i kretanja zaraznih i drugih oboljenja od značaja za populaciju 0 2
OBLAST: HIGIJENA (HI) U TRAJANjU OD 2 MESECA
Broj Naziv veštine Gleda Asistira Izvodi
39 Bakteriološko ispitivanje vazduha- uzimanje uzoraka i procena kvaliteta 2 2
40 Sanitarna inspekcija vodnih objekata- vodovoda, bunara, površinskih voda 1 1
41 Uzimanje uzoraka za fizičko-hemijski pregled vode 1 1
42 Ocena sanitarno higijenskog stanja u objektima društvene ishrane- školske kuhinje, restorana itd. 1 1 1
43 Ocena sanitarno higijenskih uslova u objektima za proizvodnju i preradu namirnica 1 1 1
44 Dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija 2 1 1
OBLAST: MEDICINSKA STATISTIKA I INFORMATIKA (SI) U TRAJANjU OD 1 MESECA
Broj Naziv veštine Gleda Asistira Izvodi
45 Prikazivanje statističkih podataka - tabeliranje i grafičko prikazivanje 5
46 Statističko opisivanje podataka - relativni brojevi, mere centralne tendencije, mere varijabiliteta 5
47 Statistička analiza podataka 5
48 Praktični rad sa korisničkim paketima za obradu teksta, grafičkim paketima, statističkim paketima 1 1
49 Prikaz dobijenih rezultata 1 1
50 Statističko zaključivanje 1 1
USTANOVE U KOJIMA SE SPROVODI PROGRAM SPECIJALIZACIJE IZ SOCIJALNE MEDICINE NA OSNOVU PRECIZIRANIH VEŠTINA
Institucija Redni bojevi veština koje su priložene sa opisom i nivoom izvršenja Potrebno vreme u mesecima
Medicinski fakultet - dvosemestralna nastava 9
Okružni zavod/Institut za javno zdravlje 3,4,5,6,7,10,11,12,13,31,32,33,34,35,36, 37,38,45,46,47,48,49,50 12
Institut za zaštitu zdravlja Republike Srbije - Batut 2,17,18, 21,27,28,29,39,40,41,42,43,44 5
Zavod za zdravstveno osiguranje 20,21 2
Institut za socijalnu međavno zdravlje i Institut za socijalnu medicinu Medicinskog fakulteta 1,24,25,26 2
Institut za socijalnu medicinu Medicinskog fakulteta 47.49,50 1
Zavod za statistiku Republike Srbije 18,19 1
Dom zdravlja 8,9,14,15,16,22,30 2
Klinički centar, Institut za zdravstvenu zaštitu majke i deteta 8,9,22,23 2
Ukupno 36
TEORIJSKE OSNOVE SOCIJALNE MEDICINE
(DVOSEMESTRALNA NASTAVA)
Dužina trajanja: 9 meseci
Održavanje nastave: Na svim medicinskim fakultetima u Srbiji
Način izvođenja nastave: interaktivna predavanja, vežbe, seminari i individualni rad
Sadržaj nastave:
Socijalna medicina - Javno zdravlje i socijalna medicina.- Determinante zdravlja i stilovi života, socijalni kapital.- Međunarodno zdravlje.- Kvalitet života povezan sa zdravljem i njegova procena.- Procena zdravlja stanovništva i faktora povezanih sa zdravljem,.- Procena stanja i funkcionisanja zdravstvene službe- Procena zdravstvenih potreba.- Zdravstvena zaštita prema nivoima prevencije i za posebne populacione grupe (žene i deca, radno-aktivno stanovništvo, stari, siromašni, izbeglo stanovništvo, romi, ljudi koji žive sa invaliditetom) .- Zdravstvena zaštita zasnovana na dokazima- Sistemi zdravstvene zaštite i finansiranje- Reforme sistema zdravstvene zaštite- Zdravstvene ustanove- Zdravstvena dokumentacija i evidencija- Ekonomika zdravstva.- Osnove zdravstvenog zakonodavstva, - Zdravstvena politika, Evropski kontekst zdravstvene politike- Menadžment u zdravstvu, i veštine menadžera- Strateško i operativno planiranje- Komunikacije u zdravstvu- Stalno unapređenje kvaliteta u zdravstvenoj zaštiti- Procena zdravstvenih tehnologija- Promocija zdravlja i zdravstveno vaspitanje- Okruženja za zdravlje- Socijalni marketing- Zajednica i participatorne intervencije u zajednici
Epidemiologija - Osnovni pojmovi i definicije u epidemiologiji- Epidemiološki modeli bolesti- Prirodni tok bolesti- Agens, domaćin sredina- Epidemiološke metode- Skrining- Tipovi epidemija i istraživanje epidemija- Epidemiologija zaraznih bolesti- Bolničke infekcije- Epidemiologija nezaraznih bolesti
Higijena - Zagađenje životne sredine (voda, vazduh, namirnice, buka, zemljište itd.) .- Komunalna higijena.- Pregled osnovnih profesionalnih noksi.- Značaj ishrane u očuvanju zdravlja.
Medicinska statistika - Deskriptivna statistika.- Statistička analiza, verovatnoća, normalna raspodela.- Ispitivanje značajnosti razlika.- Parametrijske analitičke metode.- Neparametrijske analitičke metode.- Analiza preživljavanja.- Analiza vremenskih serija.- Modeli za predviđanje.- Višestruka regresija i korelacija.- Komunikaciono informacione tehnologije- Elektronska zdravstvena dokumentacija- Menadžment zdravstvenim informacionim sistemom
U toku izvođenja dvosemestralne (teorijske) nastave specijalizant je dužan da u dogovoru sa mentorom radi na sakupljanju i analizi podataka za svoj specijalistički rad.
43. Medicina rada
(48 meseci)
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz medicine rada traje 4 godine.
Prve tri godine specijalizacije odvijaju se kroz različite oblasti a u toku druge ili treće godine specijalizacije, kandidat pohađa teoretsku nastavu.
Poslednja godina specijalizacije predstavljena je izbornom nastavom iz oblasti za koju se kandidat odluči a koja je u vezi s njegovom budućom profesionalnom orijentacijom u okviru medicine rada; takođe, tokom ovog perioda, student određeni problem iz medicine rada rešava i praktično i pišući specijalistički rad.
Fiziologija rada s funkcionalnom
dijagnostikom
Trajanje: 6 meseci
Cilj je da definiše pristup analizi radnog mesta, definiše zahteve rada i proceni način i stepen adaptacije humanog organizma na opterećenja iz rada.
U okviru fiziologije rada sprovodi se edukacija studenata iz sledećih oblasti:
I) analiza rada i radnog mesta - procena zahteva rada i opterećenja na radnom mestu, način identifikacije i postavljanje kriterijuma za priznavanje pojedinih radnih mesta za radna mesta s posebnim uslovima na radu; biće data i osnova ergonomije radnog mesta.
II) adaptiranje humanog organizma zahtevima iz rada (kardiovaskularni sistem, respiratorni sistem ), fiziologija mišićnog tkiva, energetska potrošnja pri radu, osnova ergometrijskih testova u cilju ocene fizičkog radnog kapaciteta ispitanika, analiza mišićne sile i izdržljivosti, analiza stanja periferne mikrocirkulacije; biće definisana osnova fiziologije zamora kao i osnovni koncepti ergonomije u medicini rada. Biće obrađeni i moderni stavovi u vezi humane ishrane kao i adaptacije iste potrebama iz rada kao i fiziološki problemi pri radu u smenama. Posebna tema će biti psihofiziologija rada.
III) sprovođenje i interpretacija osnovnih testova funkcionalne dijagnostike (EKG, spirometrija, rad s Ortho-raterom, ispitivanje kolornog vida, akomodacije i konvergencije, ispitivanje vidnog polja; ispitivanje stanja čula sluha sa interpetacijom audiograma, interpretacija rezultata testova neuropsiholoških i neurofizioloških metoda u medicini rada, sprovođenje i tumačenje rezultata alergološkog testiranja) .
Provera znanja
Kolokvijum na kraju oblasti
Epidemiologija
Trajanje: 2 meseca
Cilj je da upozna studenta s osnovnim konceptima, značajem i praktičnom implementacijom epidemiologije u MR.
U okviru epidemiologije sprovodi se edukacija studenata iz sledećih oblasti: osnova epidemiologije i ciljevi u medicini rada, mere učestalosti poremećaja zdravlja, procena ekspozicije u epidemiologiji, vrste epidemioloških studija, procena validnosti i preciznosti u epidemiološkim studijama, uzročnost u epidemiologiji. Praktični primeri iz epidemiologije u MR.
Provera znanja
Kolokvijum na kraju oblasti
IDENTIFIKACIJA I PROCENA RIZIKA
Trajanje: 3 meseci
Prevencija oštećenja zdravlja radnika počinje na radnom mestu, prepoznavanjem štetnosti, analizom uslova na radu i iznalaženjem metoda za njihovo prevazilaženje. Edukacija studenta usmerena je na upoznavanje profesionalnih štetnosti, njihovo merenje, procenu ekspozicije, razumevanje odnosa doza-efekat i postavljanje limita koncentracija ili doza štetnih materija u savremenim i budućim tehnologijama.
CILj
Cilj edukacije je identifikacija rizika i procena ekspozicije i načina eliminacije štetnih uticaja radnog procesa.
GLAVNE TEME
(*) analiza radnog mesta i radne okoline
(*) analiza neposredne životne okoline
(*) snimanje - opis procesa rada
(*) profesionalne štetnosti: fizičke, hemijske, biološke, psihosocijalne
(*) kancerogene materije u radnoj i životnoj sredini
(*) merenja štetnosti, MDK, monitoring
(*) klimatski faktori
(*) procena ekspozicije radnika (koncentracije - intenzitet štetnosti, distanca, provedeno vreme)
(*) biološki markeri ekspozicije i procena bioloških efekata ekspozicije, biološki monitoring
(*) ergonomski problemi i rešenja
(*) etiološka i epidemiološka dijagnoza posledica ekspozicije
(*) iznalaženje adekvatnih mera zaštite - kolektivna i personalna zaštitna oprema na radu
(*) postavljanje validnih kriterijuma za zaštitu zdravlja radnika
(*) organizacija radnog procesa i povećanje produktivnosti
Provera znanja
Kolokvijum na kraju oblasti
Seminarski rad: analiza jednog radnog mesta sa opisom radnog procesa, štetnosti, merenja, procena ekspozicije. Rad bi bio praktična primena znanja stečenog i primena veština.
MENANDžMENT U MEDICINI RADA
Trajanje: 1 mesec
Prepoznavanje potrebe firme odnosno poslodavca je neophodno da se preporuči poslovni plan radi povećanja produktivnosti kroz zaštitu zdravlja radnika. Posebno kada se radi o uvođenju nove opreme i tehnologije potrebno je zaštititi radnika ali i poslodavca od konsekvenci koje bi snosio zbog oštetnih zahteva radnika. Poštovanje propisa iz zaštite na radu i zagađenja radne a naročito šire životne okoline u skladu sa novim zakonima i kontrola sprovođenja potrebnih mera zaštite.
CILj
Ispitivanje novih tehnologija i radnih procesa sa aspekta zaštite radnika i preporuke rukovaocima i poslodavcima.
GLAVNE TEME
(*) komunikacija
(*) organizacija rada
(*) samozaštita
(*) motivacija
(*) profesionalna selekcija
(*) propisi, zakonodavstvo i etika
Veštine
- neposredno učestvovanje u sačinjavanju ugovora sa radnim organizacijama
- razmatranje zahteva i pisanje ponude
- predlog programa i ugovora
- sačinjavanje izveštaja, pisanje elaborata
- izvođenje zaključaka, pisanje predloga i preporuka
RADIOLOŠKA ZAŠTITA
Trajanje 6 nedelja
Obuhvata edukaciju iz oblasti uticaja radioaktivnosti na stanovništvo i posebno lica koja su profesionalno izložena jonizujućim zračenjima. Jonizujuće zračenje je sve veći problem obzirom na sve veću primenu u medicini, industriji u redovnom radu i u vanrednim prilikama i zahteva posebnu pažnju i zaštitu jer su njemu izloženi i radnici i pacijenti i celokupno stanovništvo a i direktan je uzrok povećanoj incidenci malignih molesti u svetu i poseban rizik za populaciju zbog posledica i na potomstvu.
CILj
Kontinuirano praćenja doza i posledica i blagovremena zaštita, a pre svega prevencija posledica.
Glavne teme
(*) Radioaktivnost u životnoj okolini
(*) Dozimetrija
(*) Radijaciona oštećenja
(*) Dekontaminacija
(*) Zaštita od zračenja
Veštine
- lična dozimetrija
- biodozimetrija
- gamaspektrometrija
- periodični pregledi i procena rizika u radnika u zoni zračenja
- ciljani pregledi lica sa kontaminiranih mesta
Provera znanja
Kolokvijum na kraju oblasti
MEDICINSKA STATISTIKA U MEDICINI RADA
Trajanje: 2 nedelje
Cilj modula je da ukaže na značaj, način primene i tumačenje najznačajnijih metoda u parametarskoj i neparametarskoj statistici u cilju obrade rezultata istraživanja kao i na način tumačenja dobijenih rezultata.
Tokom modula biće obrađeni sledeće tematske jedinice: definicija i klasifikacija statistike, osnovni statistički pojmovi, sređivanje, grupisanje, tabelarno i grafičko prikazivanje podataka. Metod statističkog opisivanja. Relativni brojevi. Mere centralne tendencije. Mere varijabiliteta. Mere oblika raspodele frekvencija. Mere korelacije, Teorijske raspodele verovatnoća. Normalna i binomna raspodela. Statistička analiza. Ocenjivanje populacionih parametara i testiranje hipoteza, Procena značajnosti razlike parametarskim metodama. Procena značajnosti razlike neparametarskim metodama (zasnovanim na rangovima) . Procena značajnosti razlike neparametarskim metodama (zasnovanim na učestalostima) . Statistička kontrola pridruženih faktora u tablicama kontingencije-identifikacija i kvantifikacija faktora rizika, Najčešće korišćeni kompjuterski programi za obradu teksta i slika, za statističku analizu i za prezentaciju rezultata
Provera znanja
Ispit/kolokvijum iz predmeta Medicinska statistika polaže se pismeno i usmeno pri čemu je pismeni deo ispita klasifikacioni.
Prevencija profesionalne patologije
Trajanje: 10 meseci
Razvoj tehnologije u značajnoj meri smanjio je štetnosti kojima su radnici izloženi na svojim radnim mestima a to je rezultovalo smanjenjem broja profesionalnih oboljenja i povreda na radu. Promene u tehnologiji uzrokovale su i pojavu oboljenja koja se ranije nisu javljala pa se i ne nalaze na listama profesionalnih bolesti kao i promenu strukture bolesti u vezi sa radom. Edukacija specijalizanata medicine rada u oblasti prevencije profesionalne patologije predviđa da se posebna pažnja usmeri ka prevenciji oboljenja u vezi sa radom i profesionalnih bolesti. Pored toga, znatan fond časova biće posvećen dijagnostičkim procedurama koje omogućavaju ranu dijagnostiku i ranu rehabilitaciju ovih oboljenja i u manjoj meri njihovu terapiju.
Ciljevi prevencije profesionalne patologije
- Osposobljenost lekara za izvođenje kompletnog pregleda u službi medicine rada
- Osposobljenost lekara za samostalnu izradu programa ispitivanja prema štetnostima kojima je pacijent izložen
- Osposobljenost lekara za samostalno obavljanje rane dijagnostike profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Osposobljenost lekara za samostalno obavljanje prevencije profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Osposobljenost lekara za samostalno obavljanje ocene radne sposobnosti kod profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Informisanost o programima rehabilitacije profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Osposobljenost lekara za izradu programa rane rehabilitacije i prevencije profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
Glavne teme
- Prevencija profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Dijagnostika profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Terapija profesionalnih oboljenja
- Ocena radne sposobnosti kod profesionalnih oboljenja, bolesti u vezi s radom i povreda na radu
- Rehabilitacija profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu
Veštine
- Izvođenje pregleda u medicini rada sa posebnim fokusom na radnu anamnezu
- Osposobljenost za ranu dijagnostiku profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i dijagnostiku povreda na radu
- Izvođenje skrining oftalmološkog pregleda koji uključuje pregled ortorejterom, pregled očnog dna i tumačenje rezultata
- Izvođenje skrining otorinolaringološkog pregleda koji uključuje audiometriju sa tumačenjem rezultata i izračunavanjem stepena oštećenje sluha
- Izvođenje skrining neuropsihijatrijskog pregleda sa tumačenjem rezultata
- Izvođenje skrining ortopedskog pregleda sa tumačenjem rezultata
- Pravljenje programa ispitivanja prema štetnostima kojima je radnik izložen ili će biti izložen
- Uzimanje biološkog materijala za laboratorijske i toksikološke analize
- Interpretacija rezultata laboratorijskih i toksikoloških analiza
- Izrada programa prevencije profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu
- Izrada programa rane rehabilitacije u cilju prevencije nastanka profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu
- Izrada programa posebne zaštite vulnerabilnih grupa u cilju prevencije nastanka profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu
- Prepoznavanje alergoloških oboljenja povezanih sa profesionalnom ekspozicijom i prevencija njihove pojave
- Izvođenje i interpretacija elektrokardiograma i spirometrije
- Poznavanje osnova sa elektrofiziološke dijagnostike sa osnovama tumačenja rezultata
- Obučenost za terapiju profesionalnih oboljenja
- Poznavanje indikacija i principa rehabilitacije profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu.
- Izvođenje ocene radne sposobnosti profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu
Provera znanja
- Provera praktične osposobljenosti za izvođenje i tumačenje rezultata:
- Oftalmološkog
- Otorinolaringološkog,
- Neuropsihijatrisjkog
- Ortopedskog pregleda
- Elektrokardiograma
- Spirometrije
- Kolokvijumi:
- Profesionalna oboljenja pluća
- Profesionalna toksikologija
- Opšta oboljenja
- Radiološka zaštita
- Profesionalna patologija
- Seminarski rad:
- Program prevencije profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu u određenoj radnoj organizaciji
- Program rane rehabilitacije u cilju prevencije nastanka profesionalnih oboljenja, oboljenja u vezi s radom i povreda na radu u određenoj radnoj organizaciji
Ekologija rada
Trajanje: 6 meseci
Ciljevi:
1. Identifikacija i procena profesionalnih štenosti po zdravlje zaposlenih na radnim mestima sa povećanim rizikom;
2. Evaluacija efekata profesionalnih štenosti na zdravlje zaposlenih;
3. Upoznavanje sa metodama lične i kolektivne zaštite od profesionalnih rizika po zdravlje zaposlenih;
4. Unapređenje kvaliteta radne sredine - eliminacija i redukcija rizika po zdravlje zaposlenih na radnim mestima;
5. Korišćenje i izrada baze podataka o prisutnim rizicima na radnim mestima u različitim granama industrije, rudarstva i uslužnih delatnosti;
6. Uticaj industrijskih izvora na životnu okolinu (sredinu) .
Glavne teme:
1. Upoznavanje sa rizicima na radnim mestima u različitim granama privrede i njihovim fizičkim, hemijskim i drugim karakteristikama:
a) fizičke prirode (buka, vibracije, snižen i povišen barometarski pritisak, niska i visoka temperatura, jonizujuće, nejonizujuće zračenje i drugo) ;
b) hemijske prirode (metali, toksični gasovi, organski rastvarači, pesticidi i drugi)
c) biološke prirode
1. Vrste prašine, njeni efekti na organizam eksponovanih
2. Mikroklima i ocena mikroklimatskih uslova na radnom mestu;
3. Osvetljenost i vrste osvetljenosti radnog mesta
4. Monitoring rizika sa radnih mesta uključujući fizičke, hemijske, biološke i ergonomske rizike (vrste monitoringa, metode uzorkovanja) ;
5. Principi merenja zvuka, buke, mikroklimatska merenja, toplotnog zraćenja, vibracija, jonizujućih i nejonizujućih zračenja;
6. Metode merenja prašine u radnoj i životnoj okolini (sredini) ;
7. Metode merenja hemijskih agenasa u radnoj i životnoj okolini (sredini) (kolorimetrijske, i fotometrijske metode, gasna, tečna, jonska, atomsko-apsorpciona spektrometrija, elektronska transmisiona mikroskopija, i druge) ;
8. Metode merenja bioloških agenasa (bakterija, virusa, gljivica i protozoa) u radnoj i životnoj okolini;
9. Maksimalno dozvoljene koncentracije, doze i nivoi u radnoj i životnoj sredini;
10. Procena individualne ekspozicije zaposlenog;
11. Upoznavanje sa novim tehnologijama i njihovog uticaja na radnu i životnu okolinu;
12. Higijenska ocena radnog mesta;
13. Prethodni pregledi (obim pregleda i baterija testova pri različitim ekspozicijama) ;
14. Periodični pregledi zaposlenih na radnim mestima sa povećanim rizikom (obim pregleda i baterija testova pri različitim ekspozicijama) ;
15. Drugi pregledi zaposlenih u medicini rada (ciljani i sistematski) ;
16. Organizacija zdravstvenog nadzora za radnike eksponovane profesionalnim rizicima;
17. Upoznavanje sa zakonskim propisima od značaja za procenu rizika i higijensku ocenu radnog mesta (zakoni Srbije i Crne Gore, međunarodni propisi, domaći i međunarodni standardi) u ovoj oblasti.
Veštine:
Mikroklimatska merenja
Učešće u verifikaciji radnih mesta sa posebnim uslovima rada
Analiza radnog mesta
Merenje osvetljenosti radnih mesta
Merenje intenziteta i frekvencije buke u radnoj sredini
Merenje zaprašenosti radne sredine
Uzimanje uzoraka atmosfere za toksikološko hemijska ispitivanja
Interpretacija rezultata higijenskih merenja radne sredine
Evaluacija uticaja uslova rada na zdravstveno stanje i radnu sposobnost
Provera znanja:
Praktični ispit - rad sa aparatima za merenje mikroklime, buke, osvetljenosti,
Usmeni kolokvijum
Tri seminarska rada: 1. Procena rizika radnog mesta u hemijskoj industriji
2. Procena rizika radnog mesta u rudarsvu
3. Evaluacija efekata profesionalnih štetnosti na zdravlje eksponovanih radnika
OcenA radne sposobnosti
Trajanje: 4 meseca
Uvod:
Ocena radne sposobnosti (ORS) predstavlja proces uskljađivanja fizičkih, senzornih i mentalnih kapaciteta čoveka sa uslovima rada i zahtevima radnog mesta. Ona je neophodna prilikom zasnivanja radnog odnosa, pri periodičnom pregledu radnika, pri promeni tehnologije na radnom mestu ako se novi tehnološki proces bitno razlikuje od dotadašnjeg, pri privremenoj sprečenosti za rad usled bolesti ili povrede i kod potrebe ostvarivanja nekog od prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja zaposlenih.
Osnovni princip koga se treba držati pri ORS je da je za kvalitetnu ocenu radne sposobnosti potrebno: detaljno poznavati psihofizičke i senzorne (biološke) sposobnosti radnika, kompletno poznavati uslove, rizike i zahteve radnog mesta, a zatim, uskladiti podatke iz ove dve grupe
Ciljevi:
1. Obezbediti da se na radna mesta zaposle osobe koje nemaju kontraindikacije za rad;
2. Promena radnog mesta i prekid ekspozicije profesionalnim rizicima u slučajevima kad se kod zaposlenog radnika utvrde oštećenja zdravlja koja ga čine nesposobnim za dalji rad na sadašnjem radnom mestu
3. Ostvarivanje prava po osnovu penzijskog i invalidskog osiguranja u slučaju smanjenja ili gubitka radne sposobnosti
Glavne teme:
1. Prethodni pregledi - ocena radne sposobnosti za radna mesta sa povećanim rizikom;
2. Periodični pregledi - ocena radne sposobnosti zaposlenih na radnim mestima sa povećanim rizikom;
3. Ocena radne sposobnosti kod ostalih pregleda nezaposlenih
4. Ocena radne sposobnosti kod trajnog oštećenja zdravlja usled bolesti i povreda radi veštačenja i ostvarenja prava u fondu PIO
5. Ocena trajanja privremene nesposobnosti za rad
6. Ocena radne sposobnosti u ostalim slučajevima (u sudskim sporovima, sposobnost za obavljanje vojne službe, bavljenja sportom i slično)
7. Procena posledica povreda i profesionalnih oboljenja na radnu sposobnost
8. Ocena radne sposobnosti vozača motornih vozila
9. Ocena radne sposobnosti letačkog osoblja
10. Ocena radne sposobnosti zaposlenih na plovilima na vodi
11. Ocena radne sposobnosti vulnerabilnih grupa (žena u trudnoći, omladine, starijih osoba, hendikepiranih)
12. Uzroci invalidnosti
13. Kompenzacije koje se po zakonu obezbeđuju invalidima
14. Upoznavanje sa zakonskim propisima Republike Srbije od značaja za ocenu radne sposobnosti kao i međunarodnim propisima.
Veštine:
Rad u lekarskim komisijama
Obrada pacijenata obolelih od vibracione bolesti
Obrada pacijenata obolelih od drugih bolesti u vezi sa radom
Ocena radne sposobnosti kod obolelih od opštih oboljenja
Obrada pacijenata obolelih od hroničnog bronhitisa ili bronhijalne astme
Obrada pacijenata kod kojih postoji sumnja da boluju od pneumokonize
Obrada pacijenata sa drugim respiratornim oboljenjima
Ocena radne sposobnosti kod obolelih od pulmoloških oboljenja
Obrada pacijenata trovanih olovom na svojim radnim mestima
Obrada pacijenata trovanih metalnim parama i prašinom
Obrada pacijenata trovanih organskim rastvaračima
Obrada pacijenata sa sumnjom da se radi o drugim trovanjima
Ocena radne sposobnosti kod toksikoloških slučajeva
Ispitivanje vida Ortho-rater-om
Ispitivanje adaptacije na tamu
Ispitivanje kolornog vida
Audiometrija
Izračunavanje i procena oštećenja sluha i određivanje telesnog oštećenja
Ispitivanje Vestibularisa
Ocena radne sposobnosti kod neuropsihijatrijskih bolesnika
Elektroneurografske metode ispitivanja perifernog nervnog sistema
Čitanje Rtg. snimka pluća
Čitanje Rtg. snimaka koštano-zglobnog
Odabiranje materijala za pripremu specifičnih alergena sa radnog mesta
Alergološko kutano testiranje
Ocena radne sposobnosti kod obolelih od alergijskih bolesti
Ocena radne sposobnosti kod obolelih od koštano zglobnih oboljenja
Brojanje eritrocita, leukocita, trombocita, retikulocita, BPE, Heinz-tel. leukocitarne formule
Analiza urina
Određivanje koncentracije metala u biološkom materijalu
Određivanje koncentracije CO u krvi
Određivanje koncentracije bioloških indikatora ekspozicije org. rastvarač
Učešće u radu drugostepene komisije za bolovanje
Učešće u radu drugostepene komisije za upućivanje na rehabilitaciju
Evaluacija bihemijskih i toksikoloških rezultata
Lečenje akutnih oboljenja radnika
Pružanje prve pomoći kod povrede na radu
Lečenje i hiruško zbrinjavanje lakših povreda
Lečenje bolesti u vezi sa radom
Provera znanja:
Praktični ispit - obrada slučaja gde se traži ORS
Usmeni kolokvijum
Tri seminarska rada:
1. Utvrđivanje uzroka invalidnosti u nekom preduzeću srednje veličine u Srbiji
2. Trajanje morbiditetnog apsentizma
3. Evaluacija ocene radne sposobnosti nakon periodičnih pregleda radnika
Prva pomoć u medicini rada
Trajanje: 2 nedelje
Imajući vidu ekspanziju različitih tehnologija u našoj zemlji (savremenih, manje savremenih i onih koje su zastarele) sa jedne strane kao i potencijalne rizike koje nose sa sobom, cilj je edukovati lekare koji su u neposrednoj blizini takvih radnih mesta da mogu brzo i adekvatno da ukažu prvu medicinsku pomoć. U tom cilju izvršiče se teoretska edukacija kadra kao i niz vežbi na lutkama fantomima koji se odnose na CPR, principi intubacije, urgentno davanje parenteralne terapije, ali i na ljudima kao što je demonstracija koma položaja.
Glavne teme
Pružanje prve pomoći kod akutnih i hroničnih trovanja
Pružanje prve pomoći kod akutnih i hroničnih stanja respiratornog trakta
Pružanje prve pomoći kod povreda na radu
Prva pomoć kod kaustičnog i korozivnog delovanja (baze i kiseline)
Značaj i dužina observacije
Veštine
Izvođenje CPR
Principi intubacije sa demonstracijom izvođenja
Demonstracija koma položaja
Principi davanja parenteralne terapije
Načini zaustavljanja krvarenja (Esmarhova poveska)
Popunjavanje liste za Esmarhovu povesku
Provera znanja:
Praktični ispit ili kolokvijum
PROFESIONALNI TRAUMATIZAM I ZAŠTITA
Trajanje 2 nedelje
Edukacija se sastoji iz upoznavanja uzroka povreda u novim tehnološkim procesima i pri radu na savremenoj opremi i mašinama kao i razvijanja zaštitnih sredstava sa ciljem da se smanji broj izgubljenih radnih dana, odnosno izostanak sa posla i bolovanja. Zaštitu u radnom prostoru i organizaciju posla treba podići na nivo kojim će se upotreba ličnih zaštitnih sredstava smanjiti na najmanju meru, a tamo gde su neophodna, treba da imaju maksimalna ergonomska rešenja tako da ne smetaju radniku za postizanje norme a da istiovremeno pružaju adekvatnu zaštitu.
Glavne teme
- uzroci povreda
- uslovi povređivanja
- zakonski propisi o zaštiti na radu i pravima radnika
- apsentizam
- praćenje učestalosti i težine povreda u pojedinim privrednim granama
- prevencija povređivanja
- tehnička zaštita
- lična zaštita
Provera znanja
Seminarski rad gde bi se primenile statističke metode izračunavanja indeksa frekvencije, težine, posledica i predlog mera zaštite.
PROMOCIJA ZDRAVLjA
Trajanje: 2 nedelje
Obuhvata edukaciju studenata kako da na najslikovitiji način sprovode zdravstveno vaspitanje pre svega radnika u radnim organizacijama radi razvijanja svesti o samozaštiti. Kako ih upoznati sa rizicima rada i kako se mogu izbeći, kako podići stepen motivacije i koncentracije za svoj posao. Takođe, vođenje "zdravog" života i van radnog vremena i napuštanje loših navika, pušenje, alkoholizma. Metode promocije zdravlja bile bi u vidu organizacije predavanja u radnim organizacijama i dispanzerima medicine rada koji će sprovoditi zdravstveno vaspitanje na terenu.
ZAŠTITA ŽENA U REPRODUKTIVNOM PERIODU
Trajanje: 2 nedelje
Posebnu pažnju obratiti na rizike kada su u pitanju žene u reproduktivnom periodu i značaj njihove zaštite obzirom na moguće posledice na potomstvu.
DVOSEMESTRALNA NASTAVA I IZRADA
SPECIJALISTIČKOG RADA 12 MESECI
KOLOKVIJUMI
1. Fiziologija rada s funkcionalnom dijagnostikom
2. Epidemiologija
3. IDENTIFIKACIJA I PROCENA RIZIKA
4. MEDICINSKA STATISTIKA
5. RADIOLOŠKA ZAŠTITA
6. PROFESIONALNA TOKSIKOLOGIJA
7. OCENA RADNE SPOSOBNOSTI
8. PROFESIONALNE BOLESTI
9. EKOLOGIJA RADA
10. PROFESIONALNI RAK
SEMINARI
1. Seminarski rad: analiza jednog radnog mesta sa opisom radnog procesa, štetnosti, merenja, procena ekspozicije. Rad bi bio praktična primena znanja i primena veština stečenog iz oblasti: IDENTIFIKACIJA I PROCENA RIZIKA
2. Seminarski rad PROFESIONALNI TRAUMATIZAM, POVREDE NA RADU, gde bi se primenile statističke metode izračunavanja indeksa frekvencije, težine, posledica i predlog mera zaštite.
3. Seminarski rad Utvrđivanje uzroka invalidnosti u nekom preduzeću srednje veličine u Srbiji
4. Seminarski rad Trajanje morbiditetnog apsentizma
5. Seminarski rad Evaluacija ocene radne sposobnosti nakon periodičnih pregleda radnika
6. Seminarski rad: PROFESIONALNA BOLEST - prikaz slučaja
NAPOMENA:
1. God. odmori se koriste po dogovoru sa radnom organizacijom u vreme raspusta, a dužina se odbija od oblasti koje su predviđene da traju najduže, a po dogovoru sa mentorom
2. Specijalistički rad se radi u vreme dvosemestralne nastave.
44. Opšta medicina
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Specilazacija Opšte medicine treba da omogući specijalizantu sticanje znanja i veština potrebnih za prevenciju, dijagnostiku, lečenje i rehabilitaciju najčešćih oboljenja kod svih članova porodice.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija traje ukupno 4 godine (48 meseci) od čega specijalizant provodi :
- 24 meseca u okviru kliničkog dela gde se teorijski i praktično osposobljava za zbrinjavanje vodećih kliničkih entiteta, na bazi utvrđenog programa, i
- 24 meseca u okviru ambulantnog dela gde se uz neposredni nadzor mentora, specijalistu opste medicine, obučava u Domu zdravlja, za sticanja znanja i veština potrebnih za opštu medicinu.
Praćenje i provera znanja
Kontinuiranu proveru znanja vrše nadležni rukovodilac nastave i nastavnik kliničkog premeta predviđenog programom odnosno nadležni mentori u Domu zdravlja tokom seminara, radionica i svih vidova praktične edukacije
Provera znanja vrši se i kroz 4 obavezna kolokvijuma u pisanoj formi za problematiku iz:
1. Opšte medicine u užem smislu sa pretkliničkim disciplinama (Socijalna medicina, Higijena, Zdravstveno vaspitanje; Medicinska istraživanja, Epidemiologija) i Medicinom rada
2. Internističkih disciplina sa kliničkom farmakologijom, fizikalnom medicinom, balneoklimatologijom
3. Hirurgije, onkologije, oftalmologije, otorinolaringologije, neurologije i psihijatrije
4. Ginekologije, pedijatrije, gerijatrije sa gerontologijom, infektivnih bolesti, dermatovenerologije, Sudske medicine.
Redosled polaganja kolokvijuma je promenljiv u zavisnosti od vremena uključivanja na specijalizaciju odnosno nastavu. Uspeh se ocenjuje po istim principima kao i predispitni test (60% tačnih odgovora) a u indeks upisuje Položio/la.
Svaki specijalizant je tokom specijalizacije dužan da učestvuje na naučnim skupovima, naučno istraživačkim projektima i publikovanju barem 2 rada u časopisima ili zbornicima.
Program specijalizacije
Klinički deo
Interna medicina 6 meseci Infektivne bolesti 2 meseca
Hirurgija 3 meseca Pedijatrija 3 meseca
Ginekologija 3 meseca Psihijatrija 1 mesec
Neurologija 1 mesec Dermatologija 1 mesec
Ortopedija 1 mesec Oftalmologija 1 mesec
ORL 1 mesec Onkologija 1 mesec
Ambulantni deo 24 meseca
U okviru ambulantnog dela obavezni su seminari iz javnog zdravstva u trajanju od 12 nedelja i to:
- socijalna medicina 4 nedelje
- statistika sa informatikom 4 nedelje
- higijena 2 nedelje
- epidemiologija 2 nedelje
Dvosemestralna nastava
Optimalno je da i teorijska edukacija traje tokom sve 4 godine specijalizacije kroz uvodna predavanja, seminare i radionice uz aktivno učešće samih specijalizanata koji bi za sve vreme specijalizacije trebali biti oslobođeni obaveza prema matičnim ustanovama a vezani za ustanove zadužene od Fakulteta za edukaciju. U njima bi bar jednan dan nedeljno tzv. "akademski" dan, bio rezervisan za teorijsku nastavu umesto klasičnih predavanja. Dok se ne steknu uslovi, dvosemestralna nastava treba da bude tokom jedne od dve godine koje specijalizant provodi na klinikama Fakulteta uz relativno srazmerno pokrivanje svih oblasti predviđenih specijalizacijom:
Oblast časova
Higijena sa medicinskim ekologijom 12
Medicinska informatika 12
Medicina rada 10
Epidemiologija 8
Socijalna medicina 8
Zdravstveno vaspitanje 8
Sudska medicina 8
Oblast časova
Fizikalna medicina i rehabilitacija 12
Balneoklimatologija 4
Onkologija 20
Klinička farmakologija 8
Otorinolaringologija 8
Oftalmologija 8
Psihijatrija 12
Neurologija 14
Hirurgija 40
Alergologija i imunologija 8
Pulmologija 24
Kardiologija 48
Gastroenterologija 32
Endokrinologija 12
Hematologija 8
Nefrologija 16
Reumatologija 20
Gerijatrija i gerontologija 12
Infektivne bolesti 24
Dermatovenereologija 8
Pedijatrija 40
Ginekologija i akušerstvo 40
Opsta medicina 80
Praćenje i provera znanja
Kontinuiranu proveru znanja vrše nadležni rukovodilac nastave i nastavnik kliničkog premeta predviđenog programom odnosno nadležni mentori u Domu zdravlja tokom seminara, radionica i svih vidova praktične edukacije.
Provera znanja vrši se i kroz 4 kolokvijuma u pisanoj formi za kliničke predmete i ambulantni deo specijalizacije predviđene programom
Svaki specijalizant je tokom specijalizacije dužan da učestvuje na naučnim skupovima, naučnoistraživačkim projektima i publikovanju barem 2 rada u časopisima ili zbornicima.
Završetak specijalizacije
Mentor specijalizacije Opšte medicine zaključuje da je specijalizacija završena na osnovu dokaza o završenom specijalističkom stažu u celini po utvrđenoj strukturi i trajanju, dokaza o uspešno položena 4 kolokvijuma, dokaza o aktivnom učešću na naučnim skupovima i publikovanim radovima i na osnovu uvida u stečena znanja i veštine. Potrebne podatke mentor dobija iz indeksa specijalističkog staža. Specijalizacija se završava specijalističkim ispitom.
Program specijalizacije po oblastima i veštinama
Interna medicina
Znanja
Zastoj srca i kardiopulmonalna reanimacija
Kome
Akutni infarkt miokarda
Akutna i hronična srčana insuficijencija
Asmatični status
Krvarenje iz digestivnog trakta
Šok
Abdominalne kolike
Epileptični status
Bolni sindrom
Sinkopa
Sindrom vrtoglavice
Sindrom glavobolje
Poremećaji srčanog ritma i smetnje sprovođenja
Faktori rizika za hronične nezarazne bolesti
Esencijalna arterijska hipertenzija
Hipertenzivna kriza
Edem pluća
Koronarna bolest
Funkcionalni kardiološki testovi
Indikacije za interventnu kardiologiju
Indikacije za pejsmejkerAntikoagulantna terapija
Hemoptoje i hemoptizije
Tuberkuloza pluća
Miokardiopatije
Miokarditisi
Perikarditis
Endokarditis
Dijabetes melitus
Hronična opstruktivna bolest pluća
Hronično plućno srce
Embolija pluća
Profesionalna oboljenja pluća
Oboljenja pleure
Pleuropneumonije i pneumonije
Oboljenja štitaste žlezde
Anemije
Oboljenja krvnih sudova
Akutna i hronična oboljenja jetre i žučne kese
Oboljenja tankog i debelog creva
Akutni i hronični pankreatit
Akutna i hronična renalna insuficijencija
Kalkuloze urinarnog sistema
Opstruktivna uropatija
Urinarne infekcije
Infektivna, benigna i maligna oboljenja prostate
Atopijski poremećaji
Sistemska oboljenja vezivnog tkiva
Zdravstvena zaštita starih osoba
Oboljenja karakteristična za starost
Antimikrobno lečenje
Principi racionalne farmakoterapije
Neželjene reakcije i interakcije lekova
Najčešći sindromi u reumatologiji
Akutna stanja u reumatologiji (akutni artritisi, akutni cervikalni i lumbalni sindrom)
Zapaljenska reumatska obolenja (infekcijska reumatska obolenja, sistemske bolesti vezivnog tkiva)
Degenerativna reumatska obolenja (primarne i sekundarne artroze, degenerativna oboljenja kičme)
Metabolička reumatska oboljenja (artritis urika, hondrokalcinoza)
Vanzglobni reumatizam
Osteoporoza
Poznavanje osnovnih principa fizikalne terapije i rehabilitacije reumatskih bolesnika
Veštine
Uzimanje internističke anamneze
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 30
Internistički pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 30
Primena svih vrsta parenteralne terapije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Kupiranje bolnog sindroma
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Kateterizacija mokraćne bešike
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Rektalni pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Plasiranje nazogastrične sonde i ispiranje želuca
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Postupci kardio-pulmonalne reanimacije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Inhalaciona terapija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Registracija i tumačenje elektrokardiograma
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 30
Spirometrija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Oksigeno-terapija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Indikacije i tumačenje rezultata laboratorijskih rezultata (sedimentacija eritrocita, kompletna krvna slika, biohemijske analize, hormonski status, tumorski markeri), rendgenskih i ultrazvučnih ispitivanja, kompjuterizovane tomografije i magnetne rezonance.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Funkcionalno ispitivanje reumatskih bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Primena osnovnih principa fizikalne terapije i rehabilitacije reumatskih bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Tehnike punkcije zgloba, burze
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Principi i tehnika lokalnih infiltracija lekova (analgetika, kortiko-preparata)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Gerijatrija i gerontologija u okviru Interne medicine
Znanja
Osnovni problemi starenja:
Nepokretnost
Inkontinencija
Nestabilnost
Intelektualne promene
Padovi u starosti
Menopauza i klimakterijum
Osteoporoza
Kognitivni i afektivni poremećaji u starosti
Bolesti starenja:
Prevaletne bolesti
Atipična prezentacija bolesti
Gerijatrijski sindromi
Veštine
Demografska analiza populacije i izrada piramide sa posebnim osvrtom na ostarele.
Izvodi: 1
Epidemiološka analiza starosti i starenja.
Izvodi: 1
Osnovi metodologije naučnog istraživanja u gerontologiji
Izvodi: 1
Anamneza i objektivni pregled ostarelog bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Specifičnosti laboratorijske dijagnostike u starijih.
Gleda: 5 Asistira: 5
Osobenosti endoskopske dijagnostike starih bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5
Specifičnosti ehografskog pregleda ostarelih.
Gleda: 5 Asistira: 5
Evaluacija mentalnog statusa stare osobe.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Procena funkcionalne sposobnosti zdrave i bolesne stare osobe.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Određivanje indikacija za rehabilitaciju starog pacijenta.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Metodologija rehabilitacije ostarelih.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Osobenosti anesteziološkog postupka u starih pacijenata.
Gleda: 5 Asistira: 5
Specifičnosti postoperativnog tretmana starih bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5
Osobenosti dijagnostike i lečenja onkoloških starih bolesnika.
Gleda: 5 Asistira: 5
Kontakt sa porodicom neizlečivog ostarelog pacijenta.
Gleda: 5 Asistira: 5
Saradnja sa socijalnim radnikom pri otpustu stare osobe iz bolnice.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Elementi procene potrebe za smeštajem ostarelog pacijenta u Gerontološki Centar (Dom za stare) .
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi : 5
Nega starih osoba-prevencija dekubitusa
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 2
Kateterizacija mokraćne bešike starih osoba
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 2
Osobitosti EKG-a starih osoba
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Hirurgija
Znanja
Zastoj srca i disanja
Bolesnik bez svesti
Šok
Krvarenje iz digestivnog trakta
Transfuzija krvi i derivata krvi
Politrauma
Akutna i po život opasna stanja
Oboljenja jednjaka
Oboljenja želuca
Oboljenja tankog i debelog creva
Apendicitis
Oboljenja žučne kese
Akutni i hronični pankreatitis
Oboljenja rektuma
Abdominalne kolike
Ingvinalne hernije
Aneurizma abdominalne aorte
Preoperativna priprema i postoperativni tretman
Zbrinjavanje najčešćih povreda
Zbrinjavanje opekotina
Hemostaza
Metode imobilizacije
Indikacije za kardiohiruršku korekciju urođenih srčanih mana
Indikacije za kardiohiruršku korekciju stečenih srčanih mana
Indikacije za koronarni by pass
Hirurško lečenje oboljenja perifernih krvnih sudova
Indikacije za endarterektomiju
Tromboflebitis i flebotromboza
Hronični nadzor postoperativnih stanja i komplikacija
Nega gastrostome, kolostome i ureterostome
Veštine
Hirurška anamneza
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Hirurški pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Procena dubine kome
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 3
Procena težine šoka
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 3
Parenteralna nadoknada vode i elektrolita
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Primenena koloidnih rastvora i ekspandera plazme
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Tehnike punkcije organa i seroznih šupljina
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 3
Kardiopulmonalna reanimacija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Primena lokalne i sprovodne anestezije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Obrada, opekotina i infekcija mekih tkiva
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Antitetanusna zaštita
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Sposobnost izvođenja manjih hirurških interevencija: privremena i definitivna hemostaza, obrada površnih rana, primarni šav manje rane, incizija i drenaža apscesa, ekscizija kožnih lezija, ablacija povređenog nokta, obrada opekotina, itd.
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Imobilizacija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Fiksacioni zavoj
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Obrada ulkusa kože
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Kateterizacija mokraćne bešike
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Punkcija mokraćne bešike
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 2
Repozicija parafimoze
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 2
Postupak sa gastrostomom, kolostomom i ureterostomom
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Rektalni pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Pregled krvnih sudova
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Otorinolaringologije
Znanja
Tonzilarni problem
Indikacije za tonzilektomiju kod dece.
Akutna respiratorna insuficijencija
Traheotomija
Nagluvost i gluvoća
Vrtoglavica
Zapaljenski procesi sluznice gornjih respiratornih puteva
Krvarenja u ORL
Strana tela ORL regije
Zapaljenski procesi uha i ušnog kanala
Tumori u otorinolaringologiji
Povrede u otorinolaringologiji
Poznavanje poremećaja pljuvačnih žlezda
Veštine:
Upoznavanje sa radom u ORL ambulanti za odrasle
Gleda: 5
Upoznavanje sa radom u dečijoj ORL ambulanti
Gleda: 5
Upoznavanje sa radom u audiološkom odseku
Gleda: 5
Upoznavanje sa radom u fonijatriji
Gleda: 5
Upoznavanje sa radom u bronhoezofagološkom odseku
Gleda: 5 Uzimanje otorinolaringološke anamneze
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Pregled otorinolaringološkog bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Orijentacioni pregled sluha
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Ispiranje uha
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Odstranjivanje stranog tela ušnog kanala, nosa i ždrela
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Tamponada nosa
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Incizija peritonzilarnog apscesa
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Promena trahealne kanile
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Zbrinjavanje povreda sinusa, ušiju, nosa i grla
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 15
Konikotomija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Pedijatrija
Znanja
Imunitet i vakcine kod dece
Dečije osipne groznice
Infekcije respiratornih puteva kod dece (rinitis, rinofaringitis, tonzilitis, otitis, epiglotitis, laringitis, bronitis, bronhiolitis, pneumonije)
Indikacije za tonzilektomiju kod dece
Krup
Aspiracija stranog tela
Bolesti pluća i TBC
Alergiijske bolesti i astma kod dece
Rast i razvoj
Bolesti krvi kod dece
Promet vode, dehidracija i rehidracija
Ishrana i bolesti digestivnog trakta
Bubrežne bolesti, dijaliza i transplantacija bubrega
Hipertenzija u dečijem uzrastu
Kardiovaskularne bolesti u dečijem uzrastu
Urođene srčane mane
Maligne bolesti u dečijem uzrastu
Endokrinološka oboljenja i dijabetes melitus
Bolesti digestivnog trakta
Akutni abdomen
Najčešća ortopedska oboljenja
Najčešća urološka oboljenja
Neurološka oboljenja u dečijem urastu
Bolesti neonatusa
Nasledne bolesti
Imunodeficijencija
Trovanja
Meningitis i meningoencefalitis
Dečiija epilepsija
Febrilne konvulzije
Najčešće dečije parazitarne bolesti
Veštine
Pregled novorođenčeta
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Pedijatrijski pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Ocena dečijeg telesnog, duševnog i socijalnog razvoja
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Preventivni pregledi predškolske i školske dece
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Otoskopija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Pregled vida, govora i sluha kod dece
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Nazogastrična sukcija i ispiranje želuca
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 5
Oživljavanje deteta (*)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Hajmlihov zahvat kod deteta na modelu (*)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Reanimacija utopljenog deteta (*)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Imobolizacija kičme i ekstremiteta na modelu (*)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Uzimanje urina i fecesa za laboratorijske preglede
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 5
Repozicija parafimoze
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 5
Transport novorođenčeta
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Ginekologija
Znanja
Menstrualni ciklus i poremećaji
Pubertet
Menopauza
Hormonska supstituciona terapija
Primarni i sekundarni sterilitet
Planiranje porodice
Kontracepcija
Dijagnoza trudnoće
Genetsko savetovalište
Prekid trudnoće iz medicinskih indikacija
Zdravstvena zaštita trudnice
Praćenje normalne trudnoće
Starost ploda
Oboljenja specifična za trudnoću
Trudnoća udružena sa hroničnim oboljenjima
Trudnoća udružena sa infektivnim oboljeljima
Primena lekova i vakcina u trudnoći
Priprema za porođaj
Priprema za dojenje
Puerperijum
Procena rizika trudnoće
Patološka trudnoća
Preteći pobačaj
Eklampsija i preeklampsija
Krvarenje u trudnoći
Rh senzibilizacija
Psihosocijalni problemi u trudnoći
Indikacije za carski rez
Preoperativna priprema i tretman postoperativnih komplikacija
Normalni porođaj i vođenje normalnog porođaja
Epiziotomija
Saveti za postnatalnu zdravstvenu zaštitu i ishranu odojčeta
Benigna oboljenja ginekološke lokalizacije
Prekancerozne lezije
Maligna oboljelja ginekološke lokalizacije i mere ranog otkrivanja
Oboljenja dojki
Krvarenja ginekološke lokalizacije
Pelvična oboljenja infektivne etiologije
Akutni abdomen u ginekologiji
Psihoseksualni problemi mladih i adolescenata
Prolaps uterusa, cistokela, rektokela
Veštine
Ginekološka anamneza
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Akušerska anamneza
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Ginekološki pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Akušerski pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Vaginalni i cervikalni bris
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Vođenje normalnog porođaja
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Zbrinjvanje novorođenčeta
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Epiziotomija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Oftalmologija
Znanja
Hitna stanja u oftalmologiji
Zapaljenja oka
Katarakta
Glaukom
Najčešći uzroci slepila
Oftalmološke komplikacije HNO
Tumori oka
Povrede oka
Sistemske bolesti u oftalmologiji
Refrakcione anomalije i njihova korekcija
Veštine
Ektopiranje kapka
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Odstranjivanje stranog tela iz oka
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Pregled očnog dna
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Pregled vida
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Tonometrija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Davanje anestetika i drugih solucija za oko
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Tretman hordeoluma i halazije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Principi i tehnika lokalnih infiltracija lekova (analgetika, kortiko-preparata )
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Infektivne bolesti
Znanja
Akutne respiratorne infekcije
Crevne infekcije
Infekcije CNS-a
Osipne groznice
Akutni i hronični virusni hepatitis
Akutna respiratorna insuficijencija
Sepsa
Febrilna stanja nejasne etiologije
Lajmska bolest
Aids
Epidemiologija infektivnih bolesti i imunoprofilaksa
Savremeni principi antimikrobne terapije
Veštine
Infektološka anamneza i status
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Tumačenje rezultata pomoćne dijagnostike
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Ortopedija
Znanja
Prepoznavanje urgentnih stanja ortopedske geneze i principi njihovog zbrinjavanja
Najčešća obolenja u ortopediji
Nasledne bolesti i kongenitalne anomalije u ortopediji
Primarni i sekundarni tumori kostiju
Poznavanje dijagnostičkih procedura, terapije i mogućnosti rehabilitacije ortopedskih obolenja
Veštine
Uzimanje specifične ortopedske anamneze
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Klinički pregled ortopedskog bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Tumačenje nalaza dobijenih dijagnostičkim procedurama (RTG, EHO, CT. NMR, lab. nalazi )
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Primena osnovnih principa u zbrinjavanju, terapiji i rehabilitaciji ortopedskih bolesnika (npr. privremena imobilizacija, repozicija iščašenog zgloba )
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Propisivanje i upotreba ortopedskih pomagala
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Dermatologija
Znanja
Poznavanje strukture i funkcija kože
Poznavanje osnova dermatološke, histopatološke i imunopatološke dijagnostike u dermatologiji
Poznavanje osnova terapije u dermatologiji (sistemska-opšta, lokalna terapija i fizikalne metode u dermatovenerološkoj terapiji )
Eflorescencije (papulozne dermatoza, bulozne dermatoze )
Infektivne bolesti kože (virusne, bakterijske, gljivične i parazitarne bolesti kože )
Bolesti kose i nokata (trihoze i onihoze )
Bolesti sebacealnih žlezda (seboreja, akne vulgaris, itd. ) i hidroze
Pruriginozne dermatoze
Reaktivni eritemi, purpure, ekcemi i eritemato-skvamozne i nodozne dermatoze
Bolesti poremećene keratinizacije
Atrofije i distrofije kože
Bolesti vezivnog tkiva
Neželjene reakcije na lekove
Alergijske manifestacije kože
Neinfektivni granulomi kože
Dermatoze izazvane fizičkim faktorima (mehanički, toplota i hladnoća, itd.)
Oboljenja perifernih arterija i vena, ulkusi donjih ekstremiteta
Benigni tumori, nevusi i neurokristopatije
Rano otkrivanje prekanceroznih dermatoza, malignih tumora, prevencija i terapija
Bolesti u dermatovenerologiji koje se prenose seksualnim kontaktom, poznavanje zakonskih odredbi koje se odbnose na njih
Poznavanje i interpretiranje dijagnostičkih metoda u dermatologiji i njihove indikacije
Poznavanje uzimanja materijala za bakteriološko, mikološko, virusno, parazitološko i histološko ispitivanje
Veštine
Uzimanje specifične dermatološke anamneze
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Pregled dermatološkog bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Tumačenje rezultata dobijenih predviđenim dijagnostičkim procedurama
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Primena osnovnih principa u zbrinjavanju, terapiji i rehabilitaciji dermatoveneroloških bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Uzimanje briseva
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Propisivanje dermatoloških preparata
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Upotreba lokalnih preparata
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Onkologija
Znanja
Kancerogeneza (inicijacija, promocija, progresija)
Apoptoza
Faktori rizika za maligna oboljenja
Klinički tok maligne bolesti i mehanizmi regulacije razvoja malignoma
Metastatska bolest
Hormon zavisni tumori
Specifični pristup onkološkom bolesniku
Opšta klasifikacija tumora
TNM klasifikacija
Rano otkrivanje i dijagnoza malignih oboljenja
Skrining programi
Program onkološke zaštite
Opšti principi specifičnog načina lečenja (konzilijarni način odlučivanja, standardi i protokoli lečenja)
Opšti principi palijativne terapije
Tretman preterminalnih i terminalnih bolesnika
Kvalitet života onkoloških bolesnika
Urgentna stanja u onkologiji
Dijagnoza, terapija i rehabilitacija najčešćih malignoma kod odraslih: dojke, pluća, kolorektalnog karcinoma, karcinoma želuca, grlića, tela materice, ovarijuma, prostate, limfoma i malignih hemopatija, a kod dece: leukemija, karcinoma mozga, hipernefroma, tumora kostiju itd.
Veštine
Procena zdravstvenog stanja onkološkog bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Procena komplikacija maligne bolesti
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Procena komplikacija specifične terapije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Suportivna i supstituciona terapija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Tretman pridruženih oboljenja
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Palijativna terapija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Tretman urgentnih stanja u onkologiji
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Neurologija
Znanja
Meningitis
Encefalitis
Parkinsonova bolest
Multipla skleroza
Epilepsija
Migrene
Glavobolje
Cerebrovaskulrani inzult
Cerebrovaskularna insuficijencija
Atrofija mozga
Poremećaji n. trigeminusa
Poremećaji n. facijalisa
Polineuropatije
Mononeuropatije
Fantomski bolovi
Radikulopatije
Herpes zoster
Mišićne distrofije i miopatije
Miastenija gravis
Dečja cerebralna paraliza
Hemiplegije, paraplegije, kvadriplegije
Hornerov sindrom
Hidrocefalus
Toksične encefalopatije
Posttraumatske encefalopatije
Primarni i sekundarni tumori mozga
Oboljenja CNS posle medicinskih intervencija
Veštine
Neurološka anamneza i neurološki pregled
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Tumačenje pomoćnih dijagnostičkih metoda
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 5
Poznavanje indikacija za pomoćne dijagnostičke metode
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Psihijatrija
Znanja
Urgentna stanja u psihijatriji: akutne psihoze, delirijum, paranoidni sindrom, manija, konverzivni napad, pokušaj samoubistva, alkoholičarska halucinoza, panični poremećaj, akutna stanja u bolestima zavisnosti
Anksioznost i depresije
Neuroze
Psihoze
Bolesti zavisnosti
Psihosomatska disfunkcija
Presenilna i senilna demencija
Polna disfunkcija
Rizično ponašanje u mentalnom zdravlju i odgovarajući postupci
Tehnike površinske psihoterapije
Poznavanje simptoma porodične disfunkcije
Tehnike porodične psihoterapije
Komunikacija lekar-pacijent
Specifični dijagnostički i terapijski postupci
Farmakoterapija psihoaktivnim lekovima
Uticaj duševne bolesti na odnose u porodici
Tretman retardirane dece
Veštine
Psihijatrijski intervju
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Primena psihoterapije
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Ocenjivanje funkcije porodice
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Procena indikatora zdravlja porodice
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Porodična terapija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Socijalna medicina i zdravstveno vaspitane
Znanja:
Uticaj porodice na zdravlje i principi porodičnog zdravlja
Poznavanje prednosti kućnog lečenja i nege
Poznavanje pravnih okvira svog delovanja
Poznavanje uloge i značaja Opšte medicine u sistemu zdravstvene zaštite Srbije
Poznavanje ključnih elemenata i njihove uloge u sistemu zdravstvene zaštite Srbije
Poznavanje programa unapređenja zdravlja za populacione grupe sa kojima radi
Poznavanje klasifikacionih sistema koji se koriste u Opštoj medicini
Poznavanje principa vođenja medicinske dokumentacije i evidencije kao i etičke i pravne posledice
Poznavanje preventivnih programa za populacione grupe pod rizikom
Poznavanje osnova promocije zdravlja
Poznavanje načela rada i organizacije primarne zdravstvene zaštite
Poznavanje metoda za rano otkrivanje bolesti
Poznavanje mogućnosti i ograničenja preventivnih aktivnosti
Poznavanje postupaka za praćenje i procenu kvaliteta svoga rada kao i kvaliteta rada celog tima u Opštoj medicini
Veštine:
Ocena porodičnog zdravlja
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Zdravstveno vaspitanje u zajednici u kojoj radi
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Vođenje rada u grupi
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Individualni zdravstveno-vaspitni rad sa pacijentom
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Osmišljavanje preventivnih programa za kategorije stanovništva sa kojima radi
Vođenje medicinske dokumentacije bolesnika
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Opšta medicina
Znanja:
Opšta medicina kao posebna medicinska disciplina
Komunikacija u radu lekara opšte medicine
Usmerenost ka pojedincu, porodici i zajednici u radu lekara opšte medicine
Koordinacija u radu lekara opšte medicine
Kontiniutet u radu lekara opšte medicine
Specifičan proces donošenja odluka u opštoj medicini
Promocija zdravlja u radu lekara opšte medicine
Bio-psiho-socio-kulturalni model rešavanja zdravstvenih problema (holistički model)
Timski rad u opštoj medicini
Primarna zdravstvena zaštita. Dom zdravlja kao institucija primarne zdravstvene zaštite
Opšta medicina u zdravstvenom informacionom sistemu i Kompjuterski monitoring
Organizacija rada ambulante opšte medicine
Racionalizacija u radu lekara opšte medicine
Aktuelna zakonska regulativa u radu lekara opšte medicine
Vođenje zdravstvene dokumentacije
Zdravstveno vaspitanje i zakonska regulativa zdravstvenog vaspitanja u radu lekara opšte medicine
Programska zdravstvena zaštita
Etički problemi u radu lekara opšte medicine
Medicinske greške u radu lekara opšte medicine
Komorbiditet u radu lekara opšte medicine
Istraživanja u opštoj medicini
Medicina zasnovana na dokazima
Prevencija, rano otkrivanje i lečenje malignih bolesti kod pacijenata sa malignitetom u radu lekara opšte medicine
Palijativna terapija i suportivna terapija onkoloških bolesnika
Kućno lečenje
Veštine za ambulantni deo specijalizacije:
Davanje injekcija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: po 50
Davanje (instaliranje) infuzija i transfuzija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Aplikacije lekova - infiltrativna primena leka
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 8
Digitalni pregled rektuma
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 30
Palpatorni pregled prostate
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 30
Incizija i drenaža apcesa
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 10
Obrada panaricijuma
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 10
Obrada opekotina I, II i III stepena
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 20
Primarna obrada rane i šav
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Postupak sa gastrostomom
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 8
Postupak sa anus preternaturalisom
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 8
Postupak sa urostomom
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 8
Kateterizacija mokraćne bešike i fiksiranje katetera
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 10
Repozicija parafimoze
Gleda: 1 Asistira: 1 Izvodi: 1
Privremena imobilizacija
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Digitalno merenje očnog pritiska
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Ektopiranje kapaka
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Pregled rožnjače u fokalnom osvetljenju
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Pregled očnog dna:
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Odstranjivanje stranih tela iz oka
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 5
Pregled i ispiranje uha
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 30
Procena dubine komatoznog stanja (*)
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 4
Intubacija (*)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 10
Terapija kiseonikom
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Kardiopulmonalna reanimacija (*)
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Regostrovanje i tumačenje spirograma
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 20
Registrovanje i tumačenje elektrokardiograma
Gleda: 5 Asistira: 5 Izvodi: 50
Tumačenje rentgenskih snimaka
Gleda: 10 Asistira: 20 Izvodi: 100
Vodjenje zdravstvenog kartona orijentisanog prema zdravstvenim problemima bolesnika
Gleda: 50 Asistira: 50 Izvodi: 100
Prikupiti podatke o zdravstvenom stanju stanovništva teritorije opštine na kojoj provodi praktičnu nastavu,
Izvodi: 1
Održati predavanje stanovništvu ili školskoj deci u prisustvu mentora
Izvodi: 2
Voditi diskusionu grupu
Gleda: 10 Asistira: 10 Izvodi: 20
Napraviti na osnovu prioritetnih problema zdravstveno-vaspitni program za radnu organizaciju, školu i lokalnu zajednicu
Izvodi: 3
Veština: (37) Uraditi porodičnu dijagnostiku
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 5
Veština: (38) Izmeriti telesnu masu, telesnu visinu, obim grudi i kukova za procenu uhranjenosti
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 10
Napraviti dijetnu šemu kod pacijenata različitog zdravstvenog stanja i uzrasta
Gleda: 2 Asistira: 2 Izvodi: 5
Veština: (40) U domu zdravlja da provede u svakom savetovalištu po dva dana
45. Klinička biohemija
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Klinička biohemija je medicinska disciplina koja omogućava sticanje i korišćenje biohemijskih znanja u cilju sagledavanja hemijske osnove normalnih i patoloških procesa u ljudi. Delatnosti u okviru kliničke biohemije uključuju analizu telesnih tečnosti, ćelija i tkiva, i interpretaciju dobijenih rezultata. Opseg kliničke biohemije varira od zemlje do zemlje zbog izraženog preklapanja sa hematologijom, imunologijom, molekularnom biologijom i mikrobiologijom.
Iako dosadašnja organizacija specijalizacija koje školuju kadrove za rad u laboratorijama u našoj zemlji, omogućava da diplomirani farmaceuti-smer medicinska biohemija, obavljaju aktivnosti u kliničko-biohemijskim laboratorijama, potrebe za specifičnim medicinskim znanjima koja se mogu steći samo u toku osnovnih studija medicine na Medicinskom fakultetu, uslovljavaju neophodnost da u svakoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji učestvuje lekar specijalista kliničke biohemije.
Specijalizacija iz kliničke biohemije bi trebalo da omogući obrazovanje kadrova koji će odgovoriti nizu potreba savremene laboratorije. Lekar specijalista kliničke biohemije mora posedovati osnovna znanja biohemije i mora biti u mogućnosti da stečena znanja u skladu sa kliničkim potrebama, na najadekvatniji način, primeni u dijagnostici oboljenja, planiranju i praćenju terapije. Osim što mora da obezbedi kompetentan laboratorijski servis, lekar specijalista kliničke biohemije dakle, mora da bude osposobljen za ulogu konsultanta ordinirajućim lekarima i da kroz saradnju sa njima učestvuje u interpretaciji laboratorijskih rezultata.
Cilj specijalizacije iz kliničke biohemije je sticanje znanja i veština koji lekara specijalistu kliničke biohemije osposobljavaju za:
I. Postavljanje indikacija za određene biohemijske procedure
II. Adekvatno sakupljanje i čuvanje uzoraka
III. Primenu odgovarajućih analitičkih tehnika i principa
IV. Metodološku evaluaciju analitičkih rezultata
V. Kliničku procenu laboratorijskih analiza
VI. Po potrebi aktivno učešće u kliničkim timovima
VII. Praćenje naučnih tokova, primenu naučnih saznanja i kontinuirani razvoj laboratorijske dijagnostike
VIII. Vođenje laboratorije i kontrolu kvaliteta
Kao rezultat ovih aktivnosti lekar specijalista kliničke biohemije bi trebalo da ima direktan i značajan uticaj na lečenje pacijenata.
Specijalizacija iz kliničke biohemije treba da obezbedi stvaranje stručnjaka koji će organizovati i nadgledati rad laboratorijskog odseka u zdravstvenoj organizaciji i koji će moći da ostvari ulogu u uspostavljanju veze između brzog razvoja laboratorijske nauke i tehnologije i rastućih znanja o karakteristikama pojedinih bolesti.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz kliničke biohemije traje 48 meseci i obuhvata:
Laboratorijski staž:
- Hemija, fizička hemija i instrumentalne analize - 1 mesec
- Uvod u praktični rad u opštoj kliničko - biohemijskoj laboratoriji - 1 mesec
- Opšta klinička biohemija - 12 meseci
- Imunologija - 3 meseca
- Radioimunološke metode - 1 mesec
- Molekularno - biološka dijagnostika - 3 meseca
- Statistika - 1 mesec
Rad u specijalizovanim laboratorijama i klinički staž na specijalizovanim odeljenjima i:
- Kardiologija - 1 mesec
- Reumatologija - 3 meseca
- Hematologija - 3 meseca
- Endokrinologija - 2 meseca
- Gastroenterologija - 1 mesec
- Nefrologija - 2 meseca
- Neurologija -1mesec
- Onkologija - 1 mesec
- Pedijatrija - 1 meseca
- Ginekologija i akušerstvo - 1 mesec
- Reanimacija, intenzivna terapija i parenteralna ishrana - 1 mesec
Dvosemestralna nastava - 9 meseci
Provera znanja u toku specijalističkog staža
Svaki lekar na specijalizaciji ima specijalističku knjižicu u koju se upisuju obavljene veštine i provere znanja. U knjižicu se upisuju podaci o svim drugim stručnim, pedagoškim i naučnim dostignućima specijalizanta. Lekaru na specijalizaciji se određuje glavni mentor koji će pratiti obavljanje specijalističkog staža.
Za vreme specijalizacije kontinuirano se proverava uspešnost stručnog obrazovanja lekara, i mentori neposredno i posredno nadziru sve procese sticanja znanja.
Prate se rezultati veština koje je specijalizant dužan samostalno da obavi ili da u njima učestvuje. Po završetku svake stručne celine specijalizacije polaže se odgovarajući kolokvijum. Kolokvijumi se obavljaju usmeno ili u obliku testa (što se preporučuje), ili uvidom u praktično izvođenje veštine ili određene dijagnostičke ili terapijske procedure.
Po završetku svake godine specijalizacije glavni mentor ocenjuje da li je lekar obavio sve procedure predviđene za tu godinu. Pozitivna ocena je preduslov za nastavak specijaliziranja.
Posle obavljenog staža iz svakog od pojedinih nastavnih predmeta specijalizanti polažu Kolokvijume. Predviđeno je polaganje 4 kolokvijuma:
1. Opšta biohemija
2. Klinička enzimologija
3. Bolesti metabolizma
4. Biohemijske analize telesnih tečnosti
PROGRAM SPECIJALIZACIJE IZ KLINIČKE BIOHEMIJE
Oblast: (OP) Teorijski i praktični rad iz odabranih poglavlja hemije, fizičke hemije i instrumentalnih analiza
Veština:
(1) Način rada u hemijskoj laboratoriji, zaštita pri radu, upoznavanje sa opremom
Gleda: 1
(2) Kalibracija mernih sudova
Izvodi: 10
(3) Merenje na tehničkoj i analitičkoj vagi
Izvodi: 20
(4) Pravljenje rastvora određene koncentracije
Izvodi: 20
(5) Standardizacija rastvora
Izvodi: 10
(6) Metode kvantitativnog određivanja supstanci
Gleda: 10
(7) Volumetrijske analize (acidometrija i kompleksometrija)
Izvodi: 20
(8) Pravljenje puferskih rastvora
Izvodi: 10
(9) pH-metrija
Izvodi: 20
(10) Principi pri kvalitativnom i kvantitativnom određivanju prirodnih proizvoda
Izvodi: 5
(11) Principi hromatografskih tehika
Izvodi: 5
(12) Principi elektroforetskih tehnika
Izvodi: 1
Oblast: (UT) Uvod u praktični rad u opštoj kliničko - biohemijskoj laboratoriji
(13) Pipetiranje staklenim i automatskim pipetama, kalibracija pipeta, provera tačnosti pipeta
Izvodi: 50
(14) Pravljenje rastvora, kontrola tečnosti napravljenog rastvora
Izvodi: 1
(15) Pranje laboratorijskog posuđa
Izvodi: 2
(16) Kolorimetrija, pravljenje standardne krive
Izvodi: 3
(17) Određivanje nepoznate koncentracije proteina u uzorku plazme
Izvodi: 1
(18) Standardna kriva za PAP metodu
Izvodi: 1
(19) Određivanje koncentracije glukoze pomoću komercijalnih reagensa
Izvodi: 1
(20) Određivanje koncentracije triglicerida pomoću komercijalnih reagenasa
Izvodi: 1
(21) Određivanje koncentracije holesterola pomoću komercijalnih reagenasa
Izvodi: 1
(22) Određivanje nepoznate (patološke) koncentracije glukoze u prisustvu interferirajućih supstanci
Izvodi: 1
(23) Određivanje visokih koncentracije proteina (vrednosti van kalibracione krive)
Izvodi: 1
Oblast: (PR) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje koncentracije proteina
(24) Odredđivanje ukupne koncentracije proteina u serumu i mokraći
Izvodi: 50
(25) Elektroforeza serumskih proteina
Izvodi: 50
(26) Određivanje koncentracije albumina u serumu
Izvodi: 25
(27) Određivanje koncentracije globulina
Izvodi: 25
(28) Određivanje koncentracije fibrinogena u plazmi
Izvodi: 50
(29) Određivanje koncentracije imunoglobulina u serumu
Izvodi: 25
(30) Određivanje koncentracije haptoglobina u serumu
Izvodi: 5
(31) Određivanje koncentracije transferina u serumu
Izvodi: 5
(32) Određivanje koncentracije ceruloplazmina u serumu
Izvodi: 5
(33) Određivanje koncentracije feritina u serumu
Izvodi: 5
(34) Određivanje koncentracije troponina u serumu
Izvodi: 5
Oblast: (AJ) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje koncentracije neproteinskih azotnih jedinjenja
(35) Određivanje koncentracije uree u serumu i mokraći
Izvodi: 50
(36) Određivanje koncentracije kreatinina u serumu i mokraći
Izvodi: 50
(37) Određivanje koncentracije mokraćne kiseline u serumu
Izvodi: 50
Oblast: (UH) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje koncentracije ugljenih hidrata
(38) Određivanje koncentracije glukoze u krvi
Izvodi: 100
(39) Određivanje koncentracije glukoze u mokraći
Izvodi: 100
(40) Test opterećenja glukozom
Izvodi: 20
(41) Određivanje količine glikoziliranog hemoglobina
Izvodi: 5
Oblast: (LI) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje koncentracije lipida
(42) Određivanje koncentracije ukupnih lipida u serumu
Izvodi: 20
(43) Određivanje koncentracije triacilglicerola u serumu
Izvodi: 50
(44) Određivanje koncentracije holesterola u serumu
Izvodi: 50
(45) Određivanje koncentracije holesterol-estara u serumu
Izvodi: 50
(46) Određivanje količine HDL-holesterola i LDL-holesterola u serumu
Izvodi: 50
(47) Određivanje hilomikrona u serumu
Izvodi: 5
(48) Određivanje koncentracije apolipoproteina A i apolipoproteina B u serumu
Izvodi: 5
(49) Određivanje koncentracije fosfolipida u serumu
Izvodi: 5
Oblast: (EN) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje aktivnosti enzima
(50) Određivanje aktivnosti alkalne fosfataze
Izvodi: 50
(51) Određivanje aktivnosti kisele fosfataze
Izvodi: 50
(52) Određivanje aktivnosti prostatične kisele fosfataze
Izvodi: 50
(53) Određivanje aktivnosti alanin aminotransferaze
Izvodi: 50
(54) Određivanje aktivnosti aspartat aminotransferaze
Izvodi: 50
(55) Određivanje aktivnosti amilaze
Izvodi: 50
(56) Određivanje aktivnosti laktat dehidrogenaze
Izvodi: 50
(57) Određivanje aktivnosti hidroksibutirat dehidrogenaze
Izvodi: 50
(58) Određivanje aktivnosti kreatin kinaze
Izvodi: 50
(59) Određivanje kreatin kinaze MB
Izvodi: 50
(60) Određivanje aktivnosti gama-glutamil transpeptidaze
Izvodi: 50
(61) Određivanje aktivnosti holinesteraza
Izvodi: 10
Oblast: (EK) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje krvne slike
(62) Određivanje koncentracije hemoglobina
Izvodi: 50
(63) Određivanje hematokrita
Izvodi: 50
(64) Merenje sedimentacije eritrocita
Izvodi: 50
(65) Određivanje broja eritrocita
Izvodi: 50
(66) Određivanje hematoloških indeksa (MCV, MCH, MCHC)
Izvodi: 50
(67) Određivanje broja retikulocita
Izvodi: 20
(68) Određivanje broja leukocita
Izvodi: 50
(69) Određivanjeleukocitarne formule
Izvodi: 50
(70) Određivanje broja trombocita
Izvodi: 50
(71) Određivanje apsolutnog broja eozinofila u komori
Izvodi: 20
(72) Određivanje vremena koagulacije
Izvodi: 20
Oblast: (HE) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje parametara hemostaze
(73) Određivanje koncentracije fibrinogena
Izvodi: 20
(74) Određivanje vremena krvarenja
Izvodi: 20
(75) Određivanje protrombinskog vremena
Izvodi: 20
(76) Određivanje parcijalnog tromboplastinskog vremena
Izvodi: 20
(77) Određivanje trombinskog vremena
Izvodi: 20
(78) Određivanje koncentracije fibrin degradacionih proizvoda (FDP)
Izvodi: 10
(79) Određivanje aktivnosti faktora koagulacije
Izvodi: 20
(80) Ispitivanje fibrinolize
Izvodi: 10
(81) Određivanje plazminogena
Izvodi: 10
(82) Određivanje antitrombina
Izvodi: 10
(83) Određivanje proteina C
Izvodi: 10
(84) Određivanje alfa 2 antiplazmina
Izvodi: 10
(85) Određivanje Von Njillebrand-ovog faktora
Izvodi: 10
(86) Ispitivanje agregacije trombocita
Izvodi: 10
Oblast: (EL) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje koncentracije elektrolita
(87) Određivanje koncentracije natrijuma u serumu i mokraći
Izvodi: 50
(88) Određivanje koncentracije kalijuma u serumu i mokraći
Izvodi: 50
(89) Određivanje koncentracije kalcijuma
Izvodi: 50
(90) Određivanje koncentracije jonizovanog kalcijuma
Izvodi: 15
(91) Određivanje koncentracije bakra u serumu
Izvodi: 5
(92) Određivanje koncentracije ceruloplazmina u serumu
Izvodi: 10
(93) Određivanje koncentracije magnezijuma
Izvodi: 25
(94) Određivanje koncentracije bikarbonata i hlorida u serumu i mokraći
Izvodi: 50
(95) Određivanje koncentracije neorganskog fosfora
Izvodi: 25
(96) Određivanje koncentracije gvožđa
Izvodi: 50
(97) Određivanje kapaciteta za vezivanje gvožđa (UIBC, TIBC)
Izvodi: 50
Oblast: (PJ) Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji - određivanje koncentracije posebnih jedinjenja
(98) Određivanje koncentracije vitamina B12
Izvodi: 5
(99) Određivanje koncentracije folne kiseline
Izvodi: 5
(100) Određivanje koncentracije leptina
Izvodi: 5
(101) Određivanje sadržaja bilirubina (ukupnog i direktnog) u serumu
Izvodi: 50
(102) Određivanje porfirina u mokraći
Izvodi: 5
Oblast: (IM) Korišćenje imunoloških metoda u kliničkoj biohemiji
(103) Turbidimetrijske metode (imunoglobulini, komponente komplemenata, reumatodini faktor, C-reaktivni protein, haptoglobin, transferin)
Izvodi: 10
(104) Metode aglutinacije (antistreptolizinski titar, reumatoidni faktor)
Izvodi: 5
(105) Metoda radijalne imunodifuzije (određivanje C1 inhibitora)
Izvodi: 5
(106) Metode precipitacije za određivanje imunskih kompleksa
Gleda: 10
(107) Metode indirektne imunofluorescence (anti-nuklearna,-mitohondrijalna,-parijetalna,-neutrofilna,-mikrozomalna,-tiroglobulilnska antitela)
Gleda: 10
(108) Rukovanje materijalom uzetim od bolesnika sa zaraznim oboljenjima
Gleda: 5
(109) Imunološke metode za detekciju zaraznih oboljenja (virusnih, bakterijskih, parazitskih) i drugih oboljenja - ELISA, Njestern blot, PCR RNK i hemaglutinacioni testovi
Asistira: 25
Oblast: (RA) Korišćenje radioizotopskih metoda u klinčkoj biohemiji
(110) Opšti principi rada sa radioizotopima
Gleda: 1
(111) Primena radioaktivno obeleženih supstanci u dijagnostici kod ljudi
Asistira: 10
(112) Procena funkcionalnog stanja endokrinih žlezda pomoću radioaktivno obeleženih supstanci
Asistira: 15
(113) Terapijska primena radioaktivnih supstanci
Gleda: 5
Oblast (GD) Program nastave iz molekularno genetičke dijagnostike (3 meseca)
Principi izolacije i analize nukleinskih kiselina
(114) Izolovanje DNK iz različitih bioloških uzoraka (krv, bukalna sluznica,meka tkiva, čvrsta tkiva, horionske čupice, amnionska tečnost)
Izvodi: po 1-5
(115) Izolovanje RNK iz krvi
Izvodi: 5
Principi hibridizacije nukleinskih kiselina sa interpretacijom nalaza
(116) Filter hibridizacija
Izvodi: 2
(117) Hibridizacija in situ
Izvodi: 3
Principi amplifikacije nukleinskih kiselina i analize amplifikovanih produkata sa interpretacijom nalaza
(118) Mere predostrožnosti za sprečavanje kontaminacije pri radu sa humanom DNK
gleda: 1
(119) Dizajniranje PCR prajmera na osnovu sekvence pronađene u elektronskim bazama podataka
Izvodi: 1
(120) Provera prajmera iz literature
Izvodi: 5
(121) PCR
Izvodi: 5
(122) Multipledž PCR
Izvodi: 5
(123) Alel specifična amplifikacija
Izvodi: 5
(124) RT-PCR
Izvodi: 5
(125) Real Time PCR kvantifikacija
Izvodi: 5
(126) Kapilarna elektroforeza
Izvodi: 2
(127) Restrikciona analiza sa elektroforezom na gelu agaroze ili PAGE
Izvodi: 2
(128) DNK sekvenciranje
Izvodi: 2
(129) Analize vezanosti genetičkih markera
Izvodi: 10
Oblast: (KO) Interpretacije laboratorijskih nalaza u kardiološkim oboljenjima
(130) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 20
(131) Procena stanja bolesnika i efikasnost terapije kod kardiovaskularnih oboljenja na osnovu kliničko-biohemijskih parametara
Asistira: 30
Oblast: (RO) Interpretacije laboratorijskih nalaza reumatološkim oboljenjima
(132) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 50
(133) Procena stanja bolesnika i efikasnost terapije kod reumatoloških oboljenja na osnovu kliničko-biohemijskih parametara
Asistira: 100
Oblast: (HO) Interpretacije laboratorijskih nalaza u hematološkim oboljenima
(134) Punkcija kostne srži
Izvodi: 5
(135) Punkcija limfne žlezde
Asistira: 5
(136) Punkcija slezine
Gleda: 5
(137) Određivanje broja eritrocita-automatski brojač
Izvodi: 10
(138) Određivanje procenta retikulocita mikroskopski, supravitalnim bojenjem
Izvodi: 10
(139) Pregled otiska kostne srži, slezine i limfne žlezde
Asistira: 10
(140) MGG (May-Grunvald-Gimsa)
Izvodi: 10
(141) Bojenje na peroksidazu
Izvodi: 10
(142) Bojenje PAS metodom
Izvodi: 10
(143) Bojenje sudanom B
Izvodi: 5
(144) Bojenje na kiselu fosfatazu
Izvodi: 5
(145) Bojenje na TRAP (tartarat rezistentna kisela fosfataza)
Izvodi: 5
(146) Bojenje na alkalnu fosfatazu
Izvodi: 5
(147) Bojenje na siderbolaste
Izvodi: 5
(148) Izvođenje reakcije na kisele esteraze
Izvodi: 5
(149) Priprema trajnog mikroskopskog preparata
Izvodi: 20
(150) Morfološko-citohemijska analiza punktata kostne srži kod akutnih leukemija sa FAB klasifikacijom
Asistira: 10
(151) Imunocitohemijska analiza hematopoetskih elemenata, APAAP metodom
Gleda: 5
Oblast: (EB) Interpretacije laboratorijskih nalaza u endokrinološkim oboljenjima
(152) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 5
(153) Procena stanja bolesnika i efikasnost terapije kod endokrinoloških oboljenja na osnovu kliničko-biohemijskih parametara
Asistira: 20
(154) Testovi za ispitivanje funkcije endokrinih žlezdi
Izvodi: 15
(155) Određivanje sadržaja kortizola u serumu
Izvodi: 10
(156) Određivanje sadržaja testoterona u serumu
Izvodi: 5
(157) Određivanje sadržaja progesterona u serumu
Izvodi: 5
(158) Određivanje sadržaja gonadotropina
Izvodi: 10
(159) Određivanje sadržaja prolaktina
Izvodi: 5
(160) Određivanje sadržaja insulina
Izvodi: 10
(161) Određivanje sadržaja hormona štitne žlezde (T3, T4)
Izvodi: 10
(162) Određivanje sadržaja TSH
Izvodi: 10
(163) Određivanje količine C-peptida
Izvodi: 10
(164) Određivanje sadržaja kateholamina u mokraći
Izvodi: 5
(165) Određivanje sadržaja serotononina i metabolita serotonina u mokraći
Izvodi: 10
(166) Ketonska tela
Izvodi: 50
Oblast: (GB) Interpretacije laboratorijskih nalaza u gastroenetrološkim oboljenjima
(167) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 5
(168) Procena stanja bolesnika i efikasnosti tererapije kod hroničnih oboljenja jetre na osnovu kliničko-biohemijskih parametara
Asistira: 10
(169) Procena stanja bolesnika i efikasnosti terapije kod akutnih oboljenja pankreasa na osnovu kliničko-biohemijskih parametara
Asistira: 10
(170) Procena stanja bolesnika i efikasnosti terapije kod hroničnih oboljenja pankreasa na osnovu kliničko biohemijskih parametara
Asistira: 10
(171) Ureaza test (detekcija Helicobacter pylori)
Asistira: 5
Oblast: (BO) Interpretacije laboratorijskih nalaza u bubrežnim oboljenjima
(172) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 10
(173) Procena stanja bolesnika i efikasnosti terapije kod akutne bubrežne insuficijencije na osnovu biohemijskih parametara
Asistira: 10
(174) Procena stanja bolesnika i efikasnosti terapije kod hronične bubrežne insuficijencije na osnovu biohemijskih parametara
Asistira: 10
(175) Procena stanja bolesnika i efikasnosti terapije kod terapije dijalizom na osnovu kl.-biohem.parametara
Asistira: 10
(176) Opšti pregled mokraće (zapremina, izgled, boja,. miris, reakcija, specifična težina)
Izvodi: 100
(177) Pregled mokraće na sediment
Izvodi: 100
(178) Dokazivanje hemoglobina u mokraći
Izvodi: 100
(179) Ispitivanje mokraćnih kamenaca
Izvodi: 10
(180) Elektroforeza belančevina mokraće
Izvodi: 5
(181) Šećeri u mokraći
Izvodi: 100
(182) Određivanje Bence-Jones-ovih proteina u mokraći
Izvodi: 20
(183) Određivanje koncentracije azota uree u krvi (BUN)
Izvodi: 10
(184) Proba dilucije i proba koncentracije
Izvodi: 10
(185) Klirens testovi
Izvodi: 20
(186) Određivanje osmolarnosti seruma i mokraće
Izvodi: 20
(187) Priprema bolesnika za transplantaciju bubrega
Gleda: 5
(188) Tipizacija tkiva
Gleda: 5
(189) Određivanje koncentracije imunosupresivnih lekova u serumu posle transplantacije bubrega
Asistira: 5
Oblast: (NP) Interpretacije laboratorijskih nalaza u neurološkim i psihijatrijskim oboljenjima
(190) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 5
(191) Uzimanje uzorka cerebrospinalne tečnosti
Asistira: 5
(192) Semikvantitativno određivanje sadržaja proteina u cerebrospinalnoj tečnosti
Izvodi: 25
(193) Kvantitativno određivanje sadržaja proteina u cerebrospinalnoj tečnosti
Izvodi: 25
(194) Elektroforeza proteina iz cerebrospinalne tečnosti
Izvodi: 5
(195) Određivanje koncentracije glukoze u cerebrospinalnoj tečnosti
Izvodi: 50
(196) Citološka analiza cerebrospinalne tečnosti
Asistira: 5
(197) Određivanje sadržaja ceruloplazmina
Izvodi: 10
Oblast: (ON) Interpretacije laboratorijskih nalaza u onkologiji
(198) Anamneza i pregled bolesnika
(199) Procena stanja bolesnika i efikasnosti terapije na osnovu kliničko-biohemijskih parametara
(200) Određivanje tumorskih markera
Izvodi: 3
(201) Određivanje parametara hemostaze
Izvodi: 3
(202) Određivanje koncentracije metotreksata
Izvodi: 3
(203) Utvrđivanje prisustva paraproteina: elektroforeza i imunofiksacija
Izvodi: 3
Oblast: (PO) Kliničko-biohemjske interpretacije u pedijatrijskim oboljenima
(204) Anamneza i pregled bolesnika
Izvodi: 5
(205) Određivanje pH u krvi
Izvodi: 20
(206) Određivanje pCO2 u krvi
Izvodi: 20
(207) Određivanje ukupnog CO2
Izvodi: 20
(208) Određivanje baznog viška
Izvodi: 20
(209) Određivanje pO2
Izvodi: 20
(210) Određivanje koncentracije bikarbonata u serumu (anaerobni uzorak)
Izvodi: 20
(211) Orijentacioni testovi kod sumnje na urođene greške u metabolizimu aminokiselina
Izvodi: 10
(212) Biohemijske analize krvi, seruma i plazme kod dece
Izvodi: 100
(213) Biohemijske analize mokraće kod dece
Izvodi: 100
(214) Znojni test (hloridi u znoju)
Izvodi: 5
(215) Određivanje osmotske rezistencije eritrocita
Izvodi: 10
(216) Određivanje koncentracije piruvata
Izvodi: 10
(217) Određivanje koncentracije laktata
Izvodi: 10
(218) Određivanje koncentracije amonijaka
Izvodi: 10
(219) Određivanje koncentracije hemoglobina F
Izvodi: 5
(220) Određivanje koncentracije mukopolisaharida
Izvodi: 5
(221) Metabolički skrining urina
Izvodi: 10
(222) Određivanje nivoa lekova (metotreksat, ciklosporin, takrolimus, sirolimus)
Izvodi: 5
(223) Određivanje mikroalbumina
Izvodi: 5
Oblast: (GA) Interpretacije laboratorijskih nalaza u ginekologiji i akušerstvu
(224) Određivanje krvne grupe i Rh-faktora
Izvodi: 10
(225) Test za rano otkrivanje trudnoće
Izvodi: 10
(226) Biohemijske analize kod trudnica
Izvodi: 10
(227) Biohemijske analize amnionske tečnosti
Izvodi: 10
(228) Biohemijske analize kod novorođenčadi
Izvodi: 10
Oblast: (US) Interpretacije laboratorijskih nalaza u urgentnim stanjima
(229) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika u komi
Gleda: 10
(230) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika u dijabetičnoj komi
Gleda: 10
(231) Klinička obrada i laboratorijska bolesnika u aktunom alkoholisanom stanju
Gleda: 10
(232) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika u epileptičnom statusu
Gleda: 3
(233) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika u stanju šoka
Gleda: 10
(234) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika u akutnim kardiovaskularnim poremećajima
Gleda: 20
(235) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika sa akutnim hirurškim i neurohirurškim stanjima
Gleda: 10
(236) Klinička i laboratorijska obrada bolesnika sa akutnim trovanjima
Gleda: 3
(237) Dijagnostičko-terapijski postupci, praćenje i procena stanja bolesnika na osnovu kliničko-biohemijskih parametara u pulmologiji
Gleda: 20
Oblast: (SS) Izrada specijalističkog rada
(242) Na osnovu ličnog interesovanja i potreba zdravstene ustanove u kojoj će raditi specijalizant se, uz saglasnost Katedre, opredeljuje za izradu specijalističkog rada
46. Klinička farmakologija
(48 meseci)
Cilj specijalizacije
Cilj specijalizacije iz Kliničke farmakologije je sticanje opštih i posebnih znanja i veština za obavljanje sledećih poslova:
- ovladavanje osnovnim laboratorijskim postupcima i hirurškim procedurama za rad sa eksperimentalnim životinjma,
- evaluacija i interpretacija metoda koje su značajne za pretkliničko ispitivanje lekova
- učestvovanje u kliničkim ispitivanjima
- rad u farmaceutskoj medicini
- saradnja sa lekarima drugih specijalnosti (kardiolozi, nefrolozi, psihijatri, anesteziolozi i dr.) u toku donošenja odluke o racionalnoj farmakoterapiji (therapeutic monitoring)
- prikupljanje i evaluacija podataka o neželjenim dejstvima i interkcijama lekova, upoznavanje sa sistemom farmakovigilance
- prikupljanje i evaluacija podataka iz oblasti potrošnje lekova i farmakoekonomije
- aktivno učešće u prenosu znanja u toku dodiplomske i poslediplomske nastave, kao i u raznim vidovima kontinuirane medicinske edukacije
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz Kliničke farmakologije traje 4 godine. Plan specijalizacije podrazumeva kombinaciju dvosemestralne nastave (9 meseci), eksperimentalnih istraživanja (13 meseci) i kliničkog staža (22 meseca) . Ovom broju dodati 4 meseca godišnjeg odmora
Svaki lekar na specijalizaciji dobija svog mentora kaji prati njegov rad i napredak u savlađivanju veština tokom specijalizacije. Za izvođenje odgovarajućih veština odgovorni su pojedinačni mentori veština.
Provera znanja u toku specijalističkog kruženja
Lekar na specijalizaciji ima specijalistički indeks u koji se upisuje sve uspešno obavljanje veštine i odgovarajuće provere znanja. Nakon završenog programa iz jedne celine polaže se kolokvijum i/ili piše seminarski rad. Obavezni kolokvijumi su:
1. Cilj način i značaj eksperimentalnih istraživanja u farmakologiji
2. Farmakoterapija internističkih bolesti
3. Principi racionalne primene antibiotika
4. Specifičnosti farmakoterapije u pedijatriji
5. Profilaktička primena lekova kod hirurških pacijenata
6. Farmakoterapija urgentnih stanja
7. Farmakoterapija u psihijatriji i neurologiji
Institucije i uslovi za obavljanje specijalističkog staža
Specijalistički staž se obavlja prevashodno na Institutu za Kliničku farmakologiju, farmakologiju i toksikologiju, Medicinskog fakulteta. Pored toga, druge institucije na kojima specijalizanti obavljanju klinički deo, jesu odgovarajuće nastavne baze medicinskih fakulteta.
Program specijalizacije po oblastima i veštinama
(za svaku godinu specijalističkog staža)
Prvi deo programa u trajanju od 9 (devet) meseci ima za cilj da specijalizantu obezbedi sticanje najnovijih teorijskih i praktičnih znanja iz eksperimentalne i kliničke farmakologije koja obuhvata sledeće oblasti:
- pretkliničko ispitivanje lekova (poreklo, razvoj lekova, toksikološka ispitivanja) ; obuka za izvođenje in vivo i in vitro eksperimenata
- dobra laboratorijska praksa (GLP)
- farmakodinamija (mehanizam dejstva lekova, receptori, jonski kanali i enzimi kao ciljna mesta dejstva lekova, doze i doziranje lekova, interakcije među lekovima, neželjena dejstva lekova, zavisnost od lekova) ; nove metode u praćenju dejstva lekova (farmakogenetika, farmakogenomika, proteomika i dr.)
- klinička farmakokinetika (resorpcija, distribucija, metabolizam i eliminacija lekova, farmakokinetski modeli, farmakokinetika kod pojedinih grupa pacijenata, ispitivanje bioekvivalencije)
- kliničko ispitivanje lekova - opšti principi, metode, zakonska regulativa
- statistika u kliničkim ispitivanjima
- dobra klinička praksa (GCP)
- imunofarmakologija
- farmakoekonomija i farmakoinformatika
- zakonska regulativa neophodna za registraciju leka i puštanje u promet, Agencija za lekove
- praćenje, prijavljivanje i evaluacija neželjenih dejstava lekova; farmakovigilanca
Drugi deo programa u trajanju od 13 (trinaest) meseci ima za cilj da se specijalizant obuči za izvođenje sledečih veština u okviru eksperimentalnih životinja:
- pravljenje rastvora
- rad sa eksperimentalnim životinjama (manipulacija, anestetisanje, žrtvovanje)
- planiranje eksperimenata in vivo i in vitro
- intravenska, subkutana, intraperitonealna, peroralna primena lekova
- preparisanje krvih sudova za aplikaciju lekova i registrovanje krvnog pritiska.
- Odabrani in vivo modeli:
- metode registrovanja krvnog pritiska
- metode i postupci za ispitivanje lekova u procesu ishemije i reperfuzije
- metode za ispitivanje lekova koji utiču na ponašanje eksperimentalnih životinja
- metode za ispitivanje bola kod eksperimentalnih životinja
- metode za ispitivanje uticaja lekova na procese učenja
- metode za ispitivanje uticaja lekova na procesu učenja
- analiza biohemijskih parametara vezanih za dejstvo lekova biohemijska farmakologija)
- praćenje koncentracije likvora u krvi.
- Odabrani in vitro modeli:
- metode preparisanja izolovanih krvnih sudova
- metode preparisanja izolovanih skeletnih mišića, metode električne stimulacije, parametri izometrijske kontrakcije
- farmakološka analiza receptorskih sistema i jonskih kanala
- Statistička obrada dobijenih rezultata
- Pismena i usmena prezentacija rezultata
- Izveštaj o pretkliničkim ispitivanjima lekova
Treći deo programa, u trajanju od 22 meseca, podrazumeva boravak specijalizanata na odgovarajućim klinikama. Cilj je da se specijalizant osposobi za izvođenje određenih veština iz sledećih oblasti:
Interna medicina - 10 meseci
Kardiologija - 4 meseca
- EKG srca
- Kardiopulmonalna reanimacija
- Elektrokonverzija srčanog ritma
- Dijagnostika i terapija pacijenata sa akutnim koronarnim sindromom
- Dijagnostika i terapija pacijenata sa srčanom insuficijencijom
- Dijagnostika i terapija pacijenata sa esencijalnom hipertenzijom
- Dijagnostika i terapija aritmija
- Dijagnostika i terapija edema pluća
- Dijagnostika i terapija plućne embolije
- Dijagnostika i terapija kardiomiopatija
- Dijagnostika i terapija bolesnika sa disekcijom aorte
- Terapija hipertenzije kod bubrežne insuficijencije
- Terapija hipertenzivnih kriza
- Izbor i doziranje antikoagulantne terapije
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjena dejstva, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća
Reumatologija - 1 mesec
- Anamneza i reumatološka obrada hospitalizovanih pacijenata
- Rendgenološka i laboratorijska dijagnostika reumatskih bolest i
- Dijagnostika i terapija sistemskih bolesti vezivnog tkiva
- Terapija reumatoidnog artritisa
- Terapija sistemskog lupusa eritematodesa i sistemske skleroze
- Terapija neuralgija, miozitisa, fibrozoitsisa
- Terapija i praćenje pacijenata sa reumatskom groznicom
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjenih dejstava, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća ispitivanja
Nefrologija - 1 mesec
- Anamneza i reumatološka obrada hospitalizovanih pacijenata
- Dijagnsotičke i laboratorijske metode u nefrologiji
- Dijagnostika i terapija infekcija urinarnog traka
- Dijagnostika i terapija akutne bubrežne insuficijencije
- Hemodijaliza
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjenih dejstava, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća
Pulmologija - 1 mesec
- Anamneza i pulmološka obrada hospitalizovanih pacijenata
- Dijagnostičke i laboratorijske metode u pulmologiji
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjenih dejstava, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća ispitivanja
Hematologija - 1 mesec
- Anamneza i hematološka obrada hospitalizovanih pacijenata
- Dijagnostika i terapija anemija
- Terapija poremećaja hemostaze
- Terapija akutnih i hroničnih leukemija
- Terapija malignih limfoma
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjenih dejstava, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća ispitivanja
Gastroenterologija - 1 mesec
- Anamneza i gastroenterološka obrada hospitalizivanih pacijenata
- Radiološka i ultrazvučna dijagnostika bolesti digestivnog trakta
- Dijagnostika i terpaija ulkusne bolesti
- Dijagnostika i terapija akutnih i hroničnih oboljenja jetre i pankreasa
- Dijagnostika i terapija malignih bolesti digestivnog trakta
- Dijagnostika i terapija holelitijaze
- Dijagnostika i terapija inflamatornih oboljenja creva
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjenih dejstava, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća ispitivanja
Psihijatrija - 2 meseca
- Anamneza i psihijatrijska obrada pacijenta
- Terapija psihijatrijskih bolesnika (farmakološke, psihijatrijske, biološke metode)
- Dijagnostika i lečenje neuroza
- Dijagnostika i lečenje psihoza
- Prevencija i terapija bolesti zavisnosti
- Procena efikasnosti dejstva lekova i neželjenih reakcija na lekove, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća ispitivanja
Neurologija - 1 mesec
- Anemneza i neurološka obrada pacijenta
- Dijagnostika i terapija urgentnih stanja u neurologiji
- Dijagnostika i terpaija cererovaskularnih boelsti
- Dijagnostika i terapija neuromuskularnih bolesti
- Dijagnostika i terpaija degenerativnih bolesti CNS-a
- Dijagnostika i terapija epilepsija
- Evaluacija terapijskih efekata lekova i neželjenih dejstva, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeće ispitivanje
Infektivne bolesti - 1 mesec
- Anamneza i obrada pacijenta sa infektivnom bolešću
- Dijagnsotičke i laboratorijske metode infektivnih bolesti
- Dijagnostika i terapija osipnih groznica
- Dijagnostika i terpaija encefalitisa i meningitisa
- Dijagnostika i terapija respiratornih bolesti
- Dijagnostika i terapija HIV infekcije
- Dijagnostika i terapija hepatitisa
- Dijagnostika i terapija septičnih stanja
- Dijagnostika, terapija i prevencija tropskih bolesti
- Evaluacija terapijskih efekata i neželjenih dejstva lekova, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeće ispitivanje
Pedijatrija - 2 meseca
- Anamneza i pedijatrijski pregled pacijenta
- Dijagnostičke i laboratorijske metode u pedijatriji
- Dijagnostika i terapija urgentnih stanja u pedijatriji
- Dijagnostika i terapija respiratornih oboljenja kod dece
- Dijagnostika i terapija neuroloških oboljenja dece
- Dijagnostika i terapija kardiovaskularnih oboljenja dece
- Dijagnostika i terapija urinarnih infekcija kod dece
- Dijagnostika i terapija endokrinoloških poremećaja kod dece
- Dijagnostika i terapija alergijskih bolesti kod dece
- Dijagnostika i terapija malignih procesa kod dece
- Dijagnostika i terapija trovanja
- Izbor i doziranje lekova kod dece
- Evaluacija terapijskih efekata i neželjenih dejstava lekova, kvalitet života
- Klinička ispitivanja kod dece
Opšta hirurgija - 2 meseca
- Anamneza i pregled hospitalizovanih pacijenata
- Dijagnsotičke i laboratorijske metode u hirurgiji
- Preoperativna medikamentozna priprema pacijenta
- Postoperativna terapija antibioticima
- Postoperativna antikoagulantna terapija
- Postoperativna primena analgetika i antipiretika
- Evaluacija terapijskih efekata i neželjenih dejstava lekova
Onkologija - 2 meseca
- Specifičnosti primene citotoksičnih lekova
- Lečenje bola kod onkoloških bolesnika
- Evaluacija terapijskih efekata i neželjenih dejstava lekova, kvalitet života
- Izrada plana kliničkog ispitivanja novog leka i uključivanje u postojeća ispitivanja
Reanimatologija - 3 meseca
- Metode monitoringa vitalnih funkcija
- Endotrahealna intubacija i veštačko disanje
- Uvod u anesteziju
- Održavanje anestezije
- Reanimacija pacijenta
- Medikamentozna terpaija kod pacijenata na intenzivnoj nezi
47. Imunologija
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Cilj specijalizacije iz imunologije je sticanje znanja i veština koje lekara-imunologa osposobljavaju da u bliskoj i kontinuiranoj saradnji sa kliničarima raznih specijalnosti obavlja sledeće dužnosti:
- laboratorijska ispitivanja za sledeće bolesti i stanja: imunodeficijencije, autoimunske bolesti, alergijske bolesti, limfoproliferativne bolesti, transplantaciju i terapijsku imunomodulaciju;
- evaluacija i visokostručna interpretacija rezultata imunoloških laboratorijskih ispitivanja, kvalifikovano i racionalno korišćenje metoda ispitivanja za odgovarajuće bolesti kao i obezbeđivanje kvaliteta i standardizacije laboratorijskih ispitivanja;
- usavršavavanje postojećih i uvođenje novih imunoloških dijagnostičkih i terapijskih metoda;
- saradnja sa lekarima raznih specijalnosti u dijagnozi i proceni aktivnosti i toka bolesti posredovanih imunskim mehanizmima, uključujući transplantaciju tkiva i organa, kao i u sprovođenju imunoterapije i imunizacije;
- diseminacija novih saznanja iz imunologije u pedagoškom procesu u dodiplomskoj i poslediplomskoj nastavi kao i kroz organizovanje raznih oblika kontinuirane edukacije; planiranje i izvođenje stručnih projekata, kao i pružanje stručne pomoći u odgovarajućim projektima drugih autora.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz imunologije traje 5 (pet) godina.
Specijalističko znanje iz imunologije stiče se posle osnovnog obrazovanja koje je zajedničko za sve grane medicine i zbog toga je nazvano "zajedničke osnove" i traje 1 godinu. U tom periodu lekar na specijalizaciji će sticati znanja o opštim aspektima medicine i njenih subdisciplina, s posebnom pažnjom na lečenje akutno obolelih.
Drugi deo specijalizacije traje 4 godine, a stiču se teorijska i praktična znanja iz imunologije. Svaki lekar na specijalizaciji ima glavnog mentora koji prati tok njegove specijalizacije. Za nadzor nad izvođenjem pojedinih veština odgovorni su neposredni mentori veština.
Osnove specijalizacije
Specijalizacija iz Imunologije počinje posle završetka osnovnog obrazovanja iz internističkih grana medicine. Optimalna dužina trajanja "zajedničkih osnova" treba da iznosi 1 godinu.
Specijalizacija je obrazovni proces tokom kojeg lekar stiče teorijsko i praktično znanje i iskustva iz oblasti imunologije. Pošto imunologija prožima gotovo sve oblasti medicine, sticanje celovitog poznavanja ove discipline zahteva posebnu i sistematsku edukaciju koja se ne može postići dopunskom edukacijom u okviru drugih specijalnosti. Metode imunološke intervencije u dijagnostici i lečenju bolesti jesu i biće sve složeniji; racionalno korišćenje i adekvatna interpretacija rezultata dijagnostičkih postupaka, a posebno praktična primena imunomodulacije zahteva specifična znanja i umeća koja lekari u okviru drugih kliničkih i laboratorijskih specijalnosti ne stiču, pa se stoga moraju oslanjati na visokostručnu pomoć posebno obučenog specijaliste imunologa.
Provera znanja
Za vreme specijalizacije kontinuirano se proverava uspešnost stručnog obrazovanja lekara i mentori neposredno i posredno nadziru sve procese sticanja znanja.
Prate se rezultati veština koje je specijalizant dužan samostalno da obavi ili da u njima učestvuje. Po završetku svake stručne celine specijalizacije polaže se odgovarajući kolokvijum.
U toku specijalističkog staža po završetku svake stučne oblasti polaže se 6 kolokvijuma:
1. Imunološki laboratorijski metodi
2. Alergologija
3. Reumatologija
4. Hematologija
5. Nefrologija
6. Neurologija
Institucije i uslovi za obavljanje specijalističkog staža
Obuka specijalizanata se obavlja u instituciji ili grupi institucija koje imaju mogućnost za izvođenje celog programa edukacije. To podrazumeva pre svega obuku u organizovanim, specijalizovanim imunološkim laboratorijama u većim zdravstvenim centrima, u kojima je obezbeđen nužan repertoar imunoloških tehnika i metoda, njihovo kvalitetno i standardizovano izvođenje, racionalno korišćenje i kvalifikovana evaluacija imunoloških testova. Ove ustanove moraju takođe da obezbede edukaciju o primeni savremenih imunoloških saznanja u dijagnostici, terapiji i praćenju bolesnika sa imunodeficijencijama, auitoimunskim, alergijskim i limfoproliferativnim bolestima, kao i kod transplantacije tkiva i organa.
PROGRAM SPECIJALIZACIJE
Prva faza specijalizacije - Zajedničke osnove -1 godina
Sadržaj programa
Sticanje teorijskih i praktičnih znanja iz različitih područja internističkih grana medicine. Specijalizant se detaljno upoznaje sa internističkim pristupom bolesniku uzimanjem anamneze, objektivnim pregledom, odabirom određenih dijagnostičkih procedura i načinom lečenja. Uči se opisivanju i tumačenju sledećih pregleda: biohemijskih, hematoloških i drugih laboratorijskih testova, rendgenograma, ultrasonograma, EKGa i funkcionalnih ispitivanja pojedinih organa.
Upoznaje način uzimanja, pripreme, transportovanja i dijagnostičke obrade bioloških materijala u specijalizovanim laboratorijama. Pod nadzorom mentora propisuje terapijske postupke i prati njihov učinak. Upoznaje štetna dejstva lekova i metode za njihovo sprečavanje. Uči se vođenju medicinske dokumentacije.
Druga faza specijalizacije
Deo specijalizacije neposredno usmeren na imunologiju traje 4 godine. Ovaj deo obuhvata dve faze od kojih svaka traje 2 godine.
Sadržaj programa faze II a - 24 meseca
(Kratak opis osposobljavanja i cilj)
Obrazovni program tokom prve dve godine II faze specijalizacije treba da obezbedi specijalizantu sticanje teorijskih znanja iz bazične imunologije koje obuhvataju sledeće oblasti: molekularni i celularni mehanizmi imunskog odgovora i njegova regulacija, imunodeficijencije, infekcijska, transplantacijska i tumorska imunologija, specijalna imunopatologija sa principima imunodijagnoze i imunoterapije.
U ovoj fazi lekar na specijalizaciji osposobljava se za izvođenje laboratorijskih metoda i veština i to:
- pravljenju rastvora, pufera i medijuma za kultivaciju ćelija
- sterilizaciji rastvora, instrumenata, stakla i plastike
- uzimanju, transportu, obradi, čuvanju i odlaganju krvi i drugih bioloških uzoraka
- separaciji plazme - seruma
- uspostavljanju i subkultivaciji ćelija in vitro
Specijalizant ovladava izvođenjem sledećih veština:
- Imunoaglutinacija
- Određivanje aktivnosti komplementa
- Određivanje imunskih kompleksa
- Određivanje prisustva, sastava i koncentracije krioglobulina
- Imunodifuzija
- Imunoelektroforeza
- Nefelometrija/Turbidimetrija
- Elektroimunodifuzija
- Radioimunoesej
- EIA testovi
- Direktna i indirektna imunofluorescencija
- Kvantitiranje leukocita u komori, na razmazima i protočnom citofluorimetrijom
- Separacija leukocita na gustinskom gradijentu i na osnovu površinskih markera
- Aktivacija leukocita mitogenima, superantigenima, antigenima, aloantigenima i estrima forbola
- Određivanje proliferativnog odgovora
- Određivanje citotoksičnog odgovora
- Određivanje produkcije citokina
- Određivanje apoptoze, nekroze i ćelijskog ciklusa
- Ispitivanje funkcije neutrofila i makrofaga
- Kožne probe kasne preosetljivosti nakon imunizacije i na "recall" antigene
- Određivanje krvnih grupa
- Direktni i indirektni Coombs-ov test
- Određivanje inhibitora koagulacije
- Kožne probe rane preosetljivosti
- Određivanje ukupnih i specifičnih IgE antitela in vitro
- Rinoprovokativni i bronhoprovokativni testovi
- Kožne probe kasne preosetljivosti
- Alergen specifična imunoterapija
- In vivo dozno provokativni testovi preosetljivosti na lekove
- In vivo testovi za dijagnozi fizičke i autoimunske urtikarije
- HLA tipizacija
- Izolacija nukleinskih kiselina
- Restrikciona digestija, elektroforeza i blotiranje nukleinskih kiselina
- PCR i RT-PCR
- Njestern blot
U ovoj fazi specijalizacije specijalizant usvaja znanja o:
- pravnoj regulativi relevantnoj za rad laboratorije
- tehničkim karakteristikama laboratorijske opreme
- medicinski relevantnim bazama podataka i njihovom korišćenju
- Dobra laboratorijska praksa (GLP) i njena primena
Sadržaj programa faze Iib - 24 meseca
Tokom završne dve godine specijalizacije specijalizant na bazi prethodno stečenih znanja i veština stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji bolesti u kojima imunski mehanizmi imaju značajnu ulogu.
1. Laboratorijska dijagnoza i terapija imunski posredovanih bolesti iz oblasti interne medicine - 12 meseci
A. Reumatologija - 3 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- reumatske bolesti (reumatoidni artritis, juvenilni artritis, sistemski eritemski lupus, sistemska bolest vezivnog tkiva, dermatomiozitis, polimiozitis, sistemska skleroza, Sjgren-ov sindrom),
- vaskulitisi različite etiologije (poliarteritis nodosa, Njegener-ova granulomatoza, krioglobulinemije),
- Behet-ov sindrom, ankilozirajući spondilitis, Reiter-ov sindrom, psorijazni artritis, reumatska groznica, lajmska bolest.
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- detekcija i određivanje imunskih kompleksa u telesnim tečnostima i tkivima
- detekcija i određivanje krioglobulina
- detekcija i određivanje reumatoidnih faktora i drugih markera reumatoidnog artritisa
- analiza sinovijalne tečnosti
- detekcija i određivanje pojedinih komponenti i aktivnosti komplementa
- detekcija i određivanje antinuklearnih antitela i anti DNK antitela primeno, fluorescentne mikroskopije ili enzimskih imunotestova
- izvođenje i tumačenje lupus band testa (LBT)
B. Hematologija - 1 mesec
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- diskrazije plazma ćelija (multipli mijelom, Njaldenstrom-ova makroglobulinemija, plazmocitom, bolesti teškog i lakog lanca, benigna monoklonska gamapatija)
- akutne i hronične limfocitne i mijeloidne leukemije
- limfomi (Hodgkin i non-Hodgkin),
- imunski posredovane anemije, neutropenije i trombocitopenije,
- imunski posredovani poremećaji koagulacije.
- amiloidoza,
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- laboratorijska dijagnostika monoklonskih gamapatija (elektroforeza, imunoelektroforeza, određivanje ukupnih imunoglobulina)
- imunofenotipizacija ćelija periferne krvi, kostne srži ili limfnog čvora primenom fluorescentne mikroskopije i citoflourimetrije ili APAAP metodom
- detekcija i određivanje antitela prema eritrocitima, neutrofilima i trombocitima
- detekcija klonalnosti metodama hibridizacije ili amplifikacije nukleinskih kiselina i praćenje minimalne rezidualne bolesti
V. Alergologija - 3 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- alergijske bolesti (alergijski rinitis, anafilatička reakcija, urtikarija, angioedem, alergijske gastroenteropatije, serumska bolest, alergije izazvane lekovima, hranom, ujedom insekata),
- preosetljivosti na kontrasna sredstva, lekove i anestetike.
Specijalizant se obučava za izvođenje sledećih procedura, interpretaciju i evaluaciju dobijenih rezultata:
- kožni testovi rane preosetljivosti
- određivanje ukupnog i specifičnog IgE in vitro
- određivanje histamina i drugih medijatora rane I tipa preosetljivosti u telesnim tečnostima i in vitro
- kožni testovi kasne preosetljivosti (Patch testiranje)
- Rinoprovokativni i bronhoprovokativni testovi,
- Alergen specifična imunoterapija
- In vivo dozno provokativni testovi preosetljivosti na lekove
- In vivo testovi za dijagnozi fizičke i autoimune urtikarije
- karakterizaciju ćelija nazalnog sekreta.
G. Endokrinologija - 1 mesec
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- organ-specifična autoimunska endokrina oboljenja (hronični tireoiditis, primarni miksedem, Hashimoto-ov tireoiditis, Graves-ova bolest, tireogastrična bolest, hronična adrenokortikalna insuficijencija, perniciozna anemija, diabetes mellitus tip I, poliendokrinopatije) .
Specijalizant se obučava za izvođenje sledećih laboratorijskih procedura i interpretaciju rezultata
- detekcija i određivanje autoimunskih antitela u telesnim tečnostima i tkivima
D. Nefrologija - 1.5 mesec
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- glomerulonefritisa (Sindrom Goodpasture, proliferativni, mezangioproliferativni, membranozni)
- tubulointersticijskih nefritisa (izazvanih antitelima prema bazalnoj membrani, izazvanih imunskim kompleksima)
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- detekcija i određivanje antitela i imunokompleksa u tkivu bubrega imunofluorescentnim i imupoperoksidaznim tehnikama,
Đ. Pulmologija - 1 mesec
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- bronhijalna astma, hipersenzitivni penumonitis, aspergiloza, sarkoidoza, sindrom Goodpasture
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- karakterizaciju ćelija i uobličenih elemenata bronhijalnog alveolarnog lavata (BAL)
E. Gastroenterologija - 1 mesec
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- alergijske gastroenteropatije, rekurentne aftozne ulceracije, hronični atrofični gastritis, perniciozna anemija, celijakija, Chron-ova bolest, ulcerozni kolitis, hepatitis B i C, hronični aktivni hepatitis, primarna bilijarna ciroza
Ž. Kardiologija - 15 dana
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- Dressler-ov sindrom, akutna reumatska groznica, autoimunski miokarditis
2. Laboratorijska dijagnoza i terapija imunodeficijentnih stanja i imunski posredovanih bolesti iz oblasti
PEDIJATRIJE - 2 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- Imunodeficijencije (ID) sa poremećajem produkcije antitela (agamaglobulinemija sa Dž-vezanim tipom nasleđivanja, agamaglobulinemija sa autosomno-recesivnim tipom nasleđivanja, hipogamaglobulinemija sa raznolikim početkom, deficit potklasa serumskog IgG, prolazna hipogamaglobulinemija odojčeta, selektivna IgA deficijencija)
- Imunodeficijencije sa poremećajem ćelijskog imuniteta/kombinovane ID (teška kombinovana imunodeficijencija, Omennov sindrom, hronična mukokutana kandidijaza, ataksija-telangiektazija, Njiskott-Aldrich sindrom, hiper IgM sindrom)
- Imunodeficijencije sa poremećajem fagocitne funkcije (hronična granulomatozna bolest deficit adhezionih molekula leukocita, Chediak-Higashi sindrom, hiper IgE sindrom,
- Deficijencije komplementa
- sekundarne imunodeficijencije (pedijatrijske HIV infekcije, kod primene imunosupresivnih lekova, kod traume/opekotina, kod hemato-onkoloških bolesnika, kod autoimunskih bolesti, kod bolesnika sa splenektomijom ili asplenijom)
- atopijske i autoimunske bolesti detinjstva: (atopijski dermatitis, alergijski rinitis, reumatske bolesti kod dece, juvenilni idiopatski artritis, sistemski lupus)
Upoznaje se sa primenom terapije intravenskim imunoglobulinom, osnovama transplantacijske imunologije u pedijatrijskih bolesnika, kao i neželjenim reakijama posle rutinskih imunizacija u detinjstvu.
Specijalizant se upoznaje i obučava za izvođenje sledećih laboratorijskih metoda, kao i za pravilno tumačenje parametara celularne i humoralne imunosti u detinjstvu :
- kožne probe kasne preosetljivosti
- proliferacijski odgovor limfocita na stimulaciju mitogenima i antigenima
- fenotipizacija limfocita periferne krvi
- određivanje koncentracija komponenti komplementa/aktivnosti komplementa
- određivanje koncentracija serumskih imunoglobulina
- specifičnih imunoglobulina nakon vakcinacije,
- određivanje aviditeta specifičnih antitela,
- određivanje fagocitne funkcije
- elektroforeza proteina
- laboratorijsko praćenje supstitucione terapije imunoglobulinom
- ispitivanje rane preosetljivosti na inhalacione i/ili nutritivne alergene
3. Imunski aspekti TRANSPLANTACIJE TKIVA
I ORGANA - 2 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o:
- transplantaciji bubrega i drugih organa i tkiva kao i matične ćelije hematopoeze (indikacije za transplantaciju, selekcija davaoca, imunološka procena primaoca i davaoca),
- primeni imunosupresivne terapije i njenim komplikacijama
- odbacivanju kalema i bolesti kalema protiv domaćina.
Specijalizant se obučava za izvođenje interpretacuju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- određivanje antigena glavnog histokompatibilnog kompleksa,
- mešana kultura limfocita,
- izvođenje unakrsne reakcije
- prečišćavanje matičnih ćelija hematopoeze
4. Laboratorijska dijagnoza, imunoprofilaksa i terapija ZARAZNIH BOLESTI - 2 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o:
- infekcijama koje dovode do nastanka sekundarnih imunodeficijencija i to: virusnim infekcijama (infektivna mononukleoza, hepatitis A, B i C, CMV) i parazitarnim infekcijama (toksoplazmoza, lajšmanioza),
- postinfekcijskim bolestima sa autoimunskom genezom (hronični aktivni hepatitis, postvakcinalni encefalomijelitis,
- infekcijama koje neposredno oštećuju imunski sistem (AIDS)
- primeni imunoprofilakse (aktivna i pasivna)
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- dokazivanje i određivanje nukleinskih kiselina i antigena infektivnih agenasa
- dokazivanje antitela na infektivne agense
5. Laboratorijska dijagnoza i imunoterapija MALIGNIH BOLESTI - 3 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o laboratorijskoj dijagnozi i imunoterapiji malignih bolesti i to:
- imunološka osnova i opravdanost primene imunoterapije kod malignih bolesti (indikacije, efekti primene)
- vidovi imunoterapije (specifična, nespecifična, sistemska, lokalna, aktivna, pasivna), tehnike primene, doze
- vrste modifikatora biološke reakcije (organski adjuvansi, sintetski adjuvansi, citokini, monoklonska antitela) .
- evaluacija paraneoplastičkih sindroma
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- detekcija tumorskih markera i autoantitela u tumoru, tkivima nezahvaćenim tumorom i cirkulaciji
- otkrivanje mikrometastaza in vivo primenom obeleženih monoklonskih antitela
- određivanje specifične i nespecifične citotoksične aktivnosti (citotoksični T limfociti, NK ćelije, LAK ćelije)
- određivanje imunskih poremećaja kod različitih neoplazija, i njihova prognoza, procene efekata pojedinih imunomodifikatora in vitro i in vivo
- Analiza ćelijskog ciklusa i parametara apoptoze i nekroze metodama protočne citofluorimetrije ili analizom ekspresije specifičnih iRNK
6. Laboratorijska dijagnoza i terapija imunski posredovanih bolesti iz oblasti DERMATOLOGIJE - 1 mesec
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- alergijske bolesti sa kožnim manifestacijama (atopski dermatitis, kontaktni dermatitis, ekcemi)
- autoimunske bulozne bolesti (Pemfigus vulgaris, bulozni pemfigoid, dermatitis herpetiformis, linearna IgA bolest)
- kožne manifestacije autoimunskih sistemskih bolesti, psorijaze, neutrofilne dermatoze.
7. Laboratorijska dijagnoza i terapija imunski posredovanih bolesti iz oblasti NEUROLOGIJE - 2 meseca
Specijalizant stiče specijalističko znanje o patogenezi, laboratorijskoj dijagnozi i terapiji sledećih bolesti:
- Autoimunske demijelinizirajuće bolesti (multipla skleroza, akutni diseminovani encefalomijelitis, akutni i idiopatski polineuritis)
- Mijasteiija gravis, Sindrom Eaton-Lambert, SSPE, Subakutne spongioformne encefalopatije
Specijalizant se obučava za izvođenje i interpretaciju rezultata sledećih laboratorijskih procedura:
- Određivanje oligoklonalnosti imunoglobulina u cerebrospinalnom likvoru
48. Urgentna medicina
(60 meseci)
Opšte odredbe
Specijalizacija iz urgentne medicine počinje posle osnovnih studija medicine. Dužina trajanja specijalizacije je pet godina.
Namena specijalizacije
Specijalizacija iz urgentne medicine treba da omogući formiranje takvog profila lekara koji može da, u svim urgentnim stanjima bude od odlučujuće pomoći u uspostavljanju vitalnog stanja pacijenta.
Specijalizacija kod nas postoji dvadesetak godina i namenjena je formiranju specijaliste koji u celokupnom sistemu zdravstvene zaštite radi samostalno u jedinicama urgentne medicinske pomoći i u bolnicama u specijalizovanim ambulantama za reanimaciju i za hitan prijem.
Trajanje i struktura specijalizacije
Specijalizacija iz urgentne medicine traje pet godina. Celokupni tok kruženja deli se na dva dela.
Prvi deo podrazumeva kruženje u bolničkim jedinicama uskih specijalističkih grana.
Program kruženja je napravljen tako da se u toku kruženja od grana koje se odlikuju manje urgentnim stanjima prelazi na kruženje po granama koje se odlikuju više urgentnim stanjima. Taj deo specijalističkog kruženja traje četiri godine.
Drugi deo se odnosi na kruženje u Urgentnom centru. Taj deo traje godinu dana.
Radi postupnosti i radi pravilnog edukativnog reda, celokupni tok kruženja treba da se odvija po tačno utvrđenom redosledu koji je prikazan na tabeli.
1. Hematologija 1 mesec
2. Gastroenterologija 1 mesec
3. Infektologija 2 meseca
4. Nefrologija 2 meseca
5. Urologija 1 mesec
6. Ginekologija sa akušerstvom 2 meseca
7. Hirurgija 3 meseca
8. Ortopedija 2 meseca
9. Pedijatrija 4 meseca
10. Endokrinologija 1 mesec
11. Alergologija 2 meseca
12. ORL 1 mesec
13. Oftalmologija 1 mesec
14. Neurohirurgija 1 mesec
15. Psihijatrija 2 meseca
16. Neurologija 3 meseca
17. Toksikologija 3 meseca
18. Kardiologija 6 meseci
19. Pulmologija 4 meseca
20. Anestezija 6 meseci
21. Urgentna medicina 10 meseci
22. Spremanje specijalističkog ispita 2 meseca
Radno-edukativne obaveze u toku specijalizacije
Za sprovođenje medicinskih postupaka lekara na specijalizaciji odgovoran je lekar specijalista pod čijom se kontrolom sprovodi edukativni proces.
U cilju sticanja potrebnih znanja i veština, pored edukacije u toku redovnog radnog vremena, specijalizant ima obavezu i da učestvuje u dežurstvima u ustanovi u kojoj obavlja specijalistički staž. Taj stav se naročito odnosi na dežurstvo u Urgentnom centru.
Broj dežurstva ne može biti veći od jednog nedeljno.
Provera znanja
U toku specijalističkog kruženja specijalizanti iz Urgentne medicine polažu četiri kolokvijuma. Dva pismena i dva usmena. Pismeni kolokvijumi su iz internističkih i hirurških grana a usmeni - treći koji se odnosi na kolokvijum iz Urgentne medicine (Urgentni centar) . Taj kolokvijum podrazumeva znanje iz ranog hospitalnog tretmana urgentnih bolesnika. Četvrti kolokvijum, takođe usmeni se polaže u Zavodu za hitnu medicinsku pomoć u Beogradu i odnosi se na tretman urgentnih bolesnika na terenu i u transportu sanitetskim kolima.
Prvi pismeni kolokvijum iz internističkih grana obuhvata sledeće oblasti:
a. Hematologija
b. Gastroenterologija
c. Infektologija
d. Nefrologija
e. Pedijatrija
f. Endokrinologija
g. Alergologija
h. Psihijatrija
i. Kardiologija
j. Pulmologija
k. Toksikologija
l. Anestezija
Drugi pismeni kolokvijum iz hirurških grana obuhvata:
m. Urologija
n. Ginekologija i akušerstvo
o. Hirurgija
p. Ortopedija
lj. ORL
r. Oftalmologija
s. Neurohirurgija
Treći usmeni kolokvijum iz urgentne medicine podrazumeva:
Trauma:
t. održavanje vitalnih funkcija
u. dijagnsotika traumatizovanog bolesnika
Komatozna stanja:
a. diferencijalna dijagnoza komatoznih stanja
b. lečenje koma različitog porekla
Šokna stanja:
a. diferencijalna dijagnoza šoknih stanja
b. lečenje šoknih stanja različitog porekla
c. trovanja hemijskim sredstvima i gljivama
d. diferencijalna dijagnoza intoksikacija različitog porekla
e. lečenje otrovanog
Intubacija
a. orotrahealna i nazotrahealna - tehnika
b. indikacije za intubaciju bolesnika
Respirator
Vrste respiratora
a. indikacije za postavljanje bolesnika na respirator
b. infuziona terapija
c. vrste infuzionih rastvora
d. indikacija za infuzionu terapiju
Analgezija i relaksacija
a. vrste analgetika i izbor u transportu prema indikacijama
b. vrste relaksanata i izbor u transportu prema indikacijama
Četvrti usmeni kolokvijum iz hitne medicinske pomoći podrazumeva:
Trijaža na terenu:
Da li je bolesnik za kućno lečenje ili za transport u zdravstvenu ustanovu
Koja vrsta medicisnke usluge se može izvoditi u kući
Dijagnoza:
Klinička orijentacija u nejasnim stanjima (diferencijalna dijagnoza torakalnog i abdominalnog bola)
Farmakoterapija
Koje vrste lekova se smeju primenjivati na terenu
Infuziona terapija:
Koji infuzioni rastvori se mogu koristiti na terenu i kada
Trauma:
Tretman traumatizovanog bolesnika na terenu i u transportu
Teška kardiovaskularna stanja:
a. tretman bolesnika sa infarktom na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika u hipertenzivnoj krizi na terenu i u transportu
c. tretman bolesnika sa srčanim zastojem na terenu i tretiranje stanja posle srčanog zastoja na terenu
d. tretman bolesnika sa malignom aritmijom na terenu i u transportu
e. tretman bolesnika sa disekcijom aneurizme aorte na terenu i u transportu
Teška pulmološka stanja;
a. tretman bolesnika u statusu asmaticus-u na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika sa spontanim pneumotoraksom na terenu i u transportu
Teška endokrinološka stanja:
a. tretman bolesnika sa apopleksijom hipofize na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika u tireotoksičnoj krizi
c. tretman bolesnika u dijabetičnoj komi na terenu i u transportu
d. tretman bolesnika u hipoglikemijskoj komi na terenu i u transportu
e. tretman bolesnice koja je imala hiperstimulaciju ovarijuma na terenu i u transportu
Teška gastroenterološka stanja:
a. tretman bolesnika sa krvarenjem iz digestivnog trakta na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika sa perforacijom želuca i žučne kese na terenu i u transportu
c. tretman bolesnika sa ileusom na terenu i u transportu
d. tretman bolesnika s teškom malignom bolešću na terenu i u transportu
e. tretman bolesnika sa peritonitisom na terenu i u transportu
Teška hematološka oboljenja:
a. tretman bolesnika sa hemoragijskim sindromom na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika sa hemofilijom B na terenu i u transportu
c. tretman bolesnika sa neutropenijom i agranulocitozom na terenu i u transportu
Teška bubrežna oboljenja:
a. tretman bolesnika sa akutnom bubrežnom insuficijencijom na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika sa hroničnom bubrežnom bolešću u transportu kada se doprema na hemodijalizu
c. tretman bolesnika sa transplantiranim bubregom kome je potrebno izvršiti neku zdravstvenu intervenciju
d. tretman bolesnika sa torzijom testisa na terenu i u transportu
Teška ginekološka i akušerska stanja:
a. tretman bolesnice sa masivnim krvarenjem iz uterusa i vagine na terenu i u transportu
b. tretman bolesnice sa teškim malignomom ginekoloških organa na terenu i u transportu
c. tretman trudnice, kojoj je počeo porodjaj na terenu i u transportu naročito u ruralnim sredinama
d. tretman trudnice sa komplikovanim, patološkim stanjem pri porodjaju na terenu i u transportu, naročito u ruralnim sredinama
Teška ORL stanja:
a. tretman deteta sa stranim telom u larinksu na terenu i u transportu
b. tretman deteta sa stranim telom u nosu na terenu i u transportu
c. tretman bolesnika sa traumatskim oštećenjem bubne opne na terenu i u transportu
d. tretman bolesnika sa traumatskom, masivnom povredom prednejg masiva na terenu i u transportu
e. tretman bolesnika sa traumatskom povredom maksile i mandibule na terenu i u transportu
Teška oftalmološka stanja:
a. tretman bolesnika sa traumatskom, penetrantnom povredom oka na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika sa stranim telom u konjuktivi
c. tretman bolesnika sa "suvim očima" kod egzoftalmusa u Gravisovoj bolesti na terenu
Teška neuropsihijatrijska oboljenja
a. tretman bolesnika u epileptičnom statusu na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika u mijasteničnoj krizi na terenu i u transportu
c. tretman bolesnika u krizi sa multiplom sklreozom
d. tretman agitiranog psihijatrijskog bolesnika na terenu i u transportu
Opekotine, udar struje, ugušenje, davljenje
a. tretman bolesnika sa masivnim opekotinama na terenu i u transportu
b. tretman bolesnika sa elektrokucijom na terenu i u transportu
c. tretman bolesnika sa ugušenjem od otrovnih para i gasova u kesonima, rudnicima i pri eksploziji u zatvorenom prostoru na terenu i u transportu
d. tretman bolesnika koji se davio u vodi na terenu i u transportu
Ubod insekta, krpelja, zmije i trovanje gljivama
a. tretman bolesnika koga je ubo insekt i tretman alergijske reakcije koji je taj ubod izazvao na terenu
b. tretman bolesnika koga je ubo krpelj na terenu
c. tretman bolesnika koga je ujela zmija na terenu i u transportu
d. tretman otrovanih bolesnika sa pečurkama na terenu i u transportu
Veštine u toku kruženja
Vreme, mesto i veštine u toku kruženja
Vreme, mesto i spisak veština koje specijalizant mora da savlada u toku kruženja prikazani su na sledećoj tabeli:
1. HEMATOLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za hematologiju KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje bolesnika sa hemoliznim anemijama 20 -
Prepoznavanje bolesnika sa posthemoragijskom anemijom 10 -
Prepoznavanje bolesnika sa neutropenijom i agranulocitozom 10 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa leukemijom 10 -
Urgentna pomoć bolesnicima u hemoragijskom sindromu 10 -
2. GASTROENTEROLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za bolesti digestivnog sistema KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima kod gastrointestina lnog krvavljenja 10 5
Prepoznavanje bolesnika sa akutnim hepatobiliopankreatičnim oboljenjem 10 10
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnom insuficijencijom jetre 10 5
3. INFEKTOLOGIJA
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za infektivne i tropske bolesti KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod akutnog meningitisa i i encefalitisi 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa akutnom crevnom infekcijom 10 10
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa akutnom teškom respiratornom infekcijom 10 10
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa teškom generalizovanom infekcijom 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa osipnim groznicama 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa ubodnim tetanogenim ranama 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa hipertermijom nepoznate etiologije 10 10
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod bolesnika sa epidemijskom bolesti 10 10
4. NEFROLOGIJA
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za urologiju i nefrologiju, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnom bubrežnom insuficijencijom 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutizacijom hronične bubrežne insuficijencije 10 5
Transport bolesnika na hemodijalizu 5 10
5. UROLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za urologiju i nefrologiju KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa renalnom kolikom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa torzijom testisa 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoc bolesnicima sa retencijom 5 5
6. GINEKOLOGIJA SA AKUŠERSTVOM
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za ginekologiju i akušerstvo KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicama pri spontanom pobačaju 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć trudnicama sa hipertenzijom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć trudnicama u preeklampsiji 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć trudnicama koje su se porodile na terenu 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicama sa peritonitisom izazvanim ginekološkim i akušerskim oboljenjem 5 5
7. HIRURGIJA
Trajanje obuke: 3 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za bolesti digestivnog sistema KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnim abdomenom 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa peritonitisom 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutno intestinalnom okluzijom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa uklještenom kilom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnim apendicitisom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnim anorektalnim oboljenjima i povredama 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa opekotinama 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa urgentnim vaskularnim stanjima 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa povredama perifernih arterija i vena 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa arterijskom embolijom 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa dubokom venskom trombozom 5 5
8. ORTOPEDIJA
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za ortopediju KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i pomoć bolesnicima sa povredama kičmenog stuba 5 5
Prepoznavanje i pomoć bolesnicima sa povredama gornjih ekstremiteta 5 5
Prepoznavanje i pomoć bolesnicima sa povredom karlice 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa povredama donjih ekstremiteta 5 5
9. PEDIJATRIJA
Trajanje obuke: 4 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za majku i dete, Univerzitetska dečija klinika
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci sa visokom telesnom temperaturom 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci sa konvulzijama 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci pri pogoršanju kod urodjenih srčanih mana 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci sa akutnim pogoršanjem hematološkog oboljenja 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci sa akutnom respiratornom insuficijencijom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci sa osipnim groznicama 10 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć deci sa akutnom intoksikacijom 10 5
10. ENDOKRINOLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za endokrinologiju, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima u tireotoksičnoj krizi 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa dijabetičnom komom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima u hipoglikemiji 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa feohromocitomom i sa hipertenzivnom krizom 5 -
Pomoć bolesnicima u urgentnom stanju posle hiperstimulacije ovarijuma 5 -
11. ALERGOLOGIJA
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za alergologiju KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i dijagnoza alergijske dijateze 10 5
Upoznavanje sa osnovnim principima lečenja alergijske bolesti 1 -
Upoznavanje sa lečenjem Ljuinck-eovog edema 1 -
Upoznavanje sa lečenjem anafilaktičkog šoka 1 -
Upoznavanje i urgentna pomoć kod generalizovane urtikarije 10 5
12. ORL
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za ORL i maksilofacijalnu hirurgiju KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod povreda uva 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod mastoiditisa i labirintitisa 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod vertiginoznog sindroma 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod povreda nosa i epistakse 5 5
Upoznavanje i urgentna pomoć pri postojanju stranih tela u larinksu i traheji 5 -
Upoznavanje sa osnovnom tehnikom kod urgentne traheostomije 5 -
Upoznavanje i urgentna pomoć kod korozije jednjaka 5 -
Upoznavanje i urgentna pomoć kod povrede i flegmone vrata 5 -
13. OFTALMOLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za očne bolesti, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod povrede oka 5 5
Upoznavanje i urgentna pomoć kod akutnog iridociklitisa i drugih akutnih inflamacija oka 5 -
Upoznavanje i urgentna pomoć kod akutnog glaukoma 5 -
Upoznavanje i urgentna pomoć kod poremećaja vaskularnog sistema oka 5 -
14. NEUROHIRURGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za neurohirurgiju, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa subarahnoidalnom hemoragijom 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa intracerebralnim spontanim hemoragijama 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa pogoršanjem stanja kod intracerebralnog tumora 5 -
15. PSIHIJATRIJA
Trajanje obuke: 2 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za psihijatriju, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje suicidalnog rizika kod bolesnika i urgentna pomoć 5 -
Postupak sa agresivnim (violentnim ) bolesnikom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa šizofrenijom i paranoidnim stanjima 5 -
Urgentna pomoć kod afektivnih poremećaja 5 5
Urgentna pomoć kod akutne stresne reakcije 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod organskih mentalnih poremećaja 5 -
Urgentna pomoć kod delirantnih stanja 5 5
Urgentna pomoć kod akutne alkoholne intoksikacije 5 5
Urgentna pomoć kod predoziranja narkoticima 5 5
16. NEUROLOGIJA
Trajanje obuke: 3 meseca
Mesto obuke: Mentorska bolnica, Institut za neurologiju, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa ishemijskim moždanim udarom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa hemoragijskim moždanim udarom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima u epileptičnom statusu 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima u krizi svesti 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima u delirijumu 5 5
Urgentna pomoć bolesnicima u komi 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnim periradikuloneuritisom 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima u mijasteničnoj krizi 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa akutnim paraplegijama 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć bolesnicima sa multiplom sklerozom 5 -
17. TOKSIKOLOGIJA
Trajanje obuke: 1 mesec
Mesto obuke: Klinika za toksikologiju
VEŠTINA Asistira Izvodi
Upoznavanje sa simptomima i lečenjem kod akutnog trovanja lekovima 5 5
Upoznavanje sa simptomima i lečenjem kod trovanja pesticidima 5 -
Upoznavanje sa simptomima i lečenjem kod trovanja organofosfatima 5 5
Upoznavanje sa simptomima i lečenjem kod trovanja gljivama 5 -
Upoznavanje sa simptomima i lečenjem kod trovanja bojnim otrovima 5 -
18. KARDIOLOGIJA
Trajanje obuke: 6 meseci
Mesto obuke: Institut za kardiovaskularne bolesti KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod anginoznog napada 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod infarkta miokarda 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod maligne srčane aritmije 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć sinkopalnih i kolapsnih stanja 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod akutne disekcije aorte 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod kardijalnog edema pluća 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod perikarditisa 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod dekompenzovane miokardiopatije 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod svih oblika srčane dekompenzacije 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod hipertenzivnih kriza 5 5
19. PULMOLOGIJA
Trajanje obuke: 4 meseca
Mesto obuke: Institut za plućne bolesti, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod akutne respiracijske insuficijencije 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod akutnog pogoršanja hronične respiracijske insuficijencije 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod teškog akutnog napada astme 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod statusa asmatikusa 5 5
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod akutne plućne embolije 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod hemoptizija 5 -
Prepoznavanje i urgentna pomoć kod akutne teške plućne infekcije 5 5
20. ANESTEZIOLOGIJA
Trajanje obuke: 6 meseci
Mesto obuke: Institut za anesteziologiju, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Upoznavanje sa tehnikom intubacije 10 20
Upoznavanje sa komplikacijama intubacije 5 -
Upoznavanje sa parenteralnom nadoknadom volumena 10 10
Upoznavanje sa tehnikom arteficijelne ventilacije 10 5
Upoznavanje sa kardiovaskularnim monitoringom 10 5
Upoznavanje sa principima analgezije i sedacije kritično obolelih 10 5
21. URGENTNA MEDICINA
Trajanje obuke: 12 meseci
Mesto obuke: Urgentni centar, KC
VEŠTINA Asistira Izvodi
Upoznavanje i urgentna pomoć kod kardiogenog šoka 5 -
Upoznavanje i urgentna pomoć kod septičkog šoka 10 5
Upoznavanje i urgentna pomoć kod hemoragijskog šoka 10 10
Upoznavanje sa reanimacionim postupcima kod traumatizovanog bolesnika 10 10
Upoznavanje sa reanimacionim postupcima kod kraniocerebralne povrede 10 10
Upoznavanje i urgentna pomoć kod povreda grudnog koša 10 10
Upoznavanje i urgentna pomoć kod tupih povreda trbuha 10 10
Upoznavanje i urgentna pomoć kod penetrantnih povreda trbuha 10 10
Upoznavanje i urgentna pomoć kod koštanozglobnog traumatizma 10 10
49. Laboratorijska medicina
(60 meseci)
Cilj specijalizacije
Laboratorijska medicina omogućava usvajanje teoretskih i praktičnih znanja iz biohemije, molekularne biologije, imunologije i mikrobiologije.
Laboratorijska medicina je integrativna i polivalentna specijalnost u okviru medicine koja obuhvata analizu telesnih tečnosti, ćelija i tkiva i interpretaciju dobijenih rezultata. Laboratorijska medicina obuhvata fundamentalna i primenjena istraživanja biohemijskih i fizioloških procesa u ljudskom organizmu i njihovu primenu u dijagnostici, lečenju i prevenciji bolesti.
Laboratorijska medicina nije ograničena samo na aktivnosti koje se odvijaju u laboratorijama, već u svakodnevnom radu snažno utiče na tretman pacijenata. Interpretacija dobijenih rezultata je ključni zadatak specijalista laboratorijske medicine.
Cilj specijalizacije iz laboratorijske medicine je formiranje stručnjaka sa specijalističkim znanjima iz kliničke biohemije, imunologije, mikrobiologije i molekularne biologije, a u skladu sa preporukama EC4.
Specijalista Laboratorijske medicine bi trebalo da odgovori potrebama savremene laboratorijske dijagnostike. Ovom specijalizacijom lekar treba da bude osposobljen za: postavljanje indikacija za određene laboratorijske procedure, primenu odgovarajućih analitičkih tehnika i principa, evaluaciju analitičkih rezultata, aktivno učešće u kliničkim timovima, vođenje laboratorije, kontrolu kvaliteta, praćenje naučnih tokova, primenu naučnih saznanja i kontinuirani razvoj laboratorijske dijagnostike
Struktura specijalizacije
Specijalizacija iz Laboratorijske medicine obuhvata dvosemestralnu nastavu, laboratorijsku praksu u opštim i specijalizovanim biohemijskim, imunološkim, mikrobiološkim i molekularno biološkim laboratorijama i opšti klinički staž. Po prethodno stečenom teoretskom znanju i uspešnom ovladavanju laboratorijskim tehnikama, specijalizant se tokom završne dve godine specijalizacije laboratorijske medicine uključuje u rad u ambulanti i na odeljenju sa kliničkim lekarima. Na ovaj način on dopunjuje svoje prethodno stečeno teoretsko znanje sa specijalističkim znanjem o patogenezi i terapiji bolesti koje su specifične za datu kliničku granu. Takođe, boravkom na klinici, pored rada sa pacijentima, specijalizant će biti u mogućnosti da ovlada i tehnikama laboratorijske dijagnostike koje su specifične za rad u određenoj kliničkoj oblasti.
Specijalizacija iz laboratorijske medicine traje 5 godina (60 meseci) i obuhvata:
Opšti laboratorijski staž:
- Klinička biohemija - 12 meseci
- Klinička imunologija - 6 meseci
- Molekularna biologija - 6 meseci
- Mikrobiologija - 6 meseci
Klinički staž i rad u specijalizovanim laboratorijama - 20 meseci
Dvosemestralna nastava - 9 meseci
Statistika i informatika - 1 mesec
Provera znanja
U okviru specijalizacije iz Laboratorijske medicine lekari na specijalizaciji bi polagali sledeće kolokvijume:
1. Opšta biohemija
2. Klinički značajni proteini, enzimi i tumorski markeri
3. Poremećaji metabolizma lipida i ugljenih hidrata
4. poremećaji acidobazne ravnoteže, metabolizma vode i elektrolita
5. Tehnike ispitivanja celularnih i humoralnih komponenti imunskog odgovora
6. Molekularno-biološke tehnike u dijagnostici
7. Osnovni principi dijagnostike infektivnih agenasa
8. Laboratorijska dijagnostika hematoloških oboljenja
9. Laboratorijska dijagnostika endokrinoloških oboljenja
10. Laboratorijska dijagnostika nefroloških oboljenja
11. Laboratorijska dijagnostika kardiovaskularnih oboljenja
12. Laboratorijska dijagnostika reumatoloških oboljenja
13. Laboratorijska dijagnostika alergijskih oboljenja
14. Laboratorijska dijagnostika oboljenja jetre i gastrointestinalnog trakta
PROGRAM SPECIJALIZACIJE IZ LABORATORIJSKE MEDICINE
I OPŠTI LABORATORIJSKI STAŽ
KLINIČKA BIOHEMIJA (12 meseci)
1. Uvod u praktični rad u laboratoriji- teorijski
i praktični rad (2 meseca)
Način rada u hemijskoj laboratoriji, zaštita pri radu, upoznavanje sa opremom
Gleda: 1
Kalibracija mernih sudova
Izvodi: 10
Merenje na tehničkoj i analitičkoj vagi
Izvodi: 20
Pravljenje rastvora određene koncentracije
Izvodi: 20
Standardizacija rastvora
Izvodi: 10
Metode kvantitativnog određivanja supstanci
Gleda: 10
Pravljenje puferskih rastvora
Izvodi: 10
pH-metrija
Izvodi: 20
Principi pri kvalitativnom i kvantitativnom određivanju prirodnih proizvoda
Izvodi: 5
Principi hromatografskih tehika
Izvodi: 5
Principi elektroforetskih tehnika
Izvodi: 1
Pipetiranje staklenim i automatskim pipetama, kalibracija pipeta, provera tačnosti pipeta
Izvodi: 50
Pravljenje rastvora, kontrola tačnosti napravljenog rastvora
Izvodi: 1
Pranje laboratorijskog posuđa
Izvodi: 2
Kolorimetrija, pravljenje standardnih kriva (proteini, PAP)
Izvodi: 3
2. Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji
- Određivanje koncentracije proteina: (1 mesec)
Određivanje ukupne koncentracije proteina u serumu i mokraći
Izvodi: 50
Određivanje koncentracije albumina u serumu
Izvodi: 25
Određivanje koncentracije globulina
Izvodi: 25
Određivanje koncentracije fibrinogena u plazmi
Izvodi: 50
Određivanje koncentracije haptoglobina u serumu
Izvodi: 5
Određivanje koncentracije transferina u serumu
Izvodi: 5
Određivanje koncentracije ceruloplazmina u serumu
Izvodi: 5
Određivanje koncentracije feritina u serumu
Izvodi: 5
Određivanje koncentracije troponina u serumu
Izvodi: 5
Elektroforeza serumskih proteina
Izvodi: 50
3. Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji
- Određivanje koncentracije lipida: (1 mesec)
Određivanje koncentracije ukupnih lipida u serumu
Izvodi: 20
Određivanje koncentracije triacilglicerola u serumu
Izvodi: 50
Određivanje koncentracije holesterola u serumu
Izvodi: 50
Određivanje koncentracije holesterol-estara u serumu
Izvodi: 50
Određivanje količine HDL-holesterola i LDL-holesterola u serumu
Izvodi: 50
Određivanje hilomikrona u serumu
Izvodi: 5
Određivanje koncentracije apolipoproteina A i apolipoproteina B u serumu
Izvodi: 5
Određivanje koncentracije fosfolipida u serumu
Izvodi: 5
4. Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji
- Određivanje koncentracije neproteinskih azotnih
jedinjenja (1 mesec)
Određivanje koncentracije uree u serumu i mokraći
Izvodi: 50
Određivanje koncentracije kreatinina u serumu i mokraći
Izvodi: 50
Određivanje koncentracije mokraćne kiseline u serumu
Izvodi: 50
5. Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laboratoriji
- Određivanje koncentracije ugljenih hidrata (1 mesec)
Određivanje koncentracije glukoze u krvi
Izvodi: 100
Određivanje koncentracije glukoze u mokraći
Izvodi: 100
Test opterećenja glukozom
Izvodi: 20
Određivanje količine glikoziliranog hemoglobina
Izvodi: 20
6. Rad u opštoj kliničko-biohemijskoj laborator