ZAKON

O DRUŠTVENIM ORGANIZACIJAMA I UDRUŽENjIMA GRAANA

(Objavljeno u "Narodnim novinama", br. 10 od 13 veljače 1990)

(prečišćeni tekst)

I. ZAJEDNIČKE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom određuju se uvjeti i postupak za osnivanje, organiziranje, djelovanje i prestanak društvenih organizacija i udruženja građana kao i druga pitanja značajna za ostvarivanje prava radnih ljudi i građana da se slobodno i dobrovoljno udružuju u društvene organizacije i udruženja građana.

Član 2.

Građani se slobodno i dobrovoljno udružuju radi ostvarivanja političke, kulturne, prosvjetne, umjetničke, naučne, zdravstvene, socijalne, fiskulturne, tehničke, humanitarne i druge aktivnosti
U društvene organizacije udružuju se radni ljudi i građani radi ostvarivanja aktivnosti od šireg društvenog interesa, a u udruženja građana radi zadovoljvanja svojih osobnih i zajedničkih potreba.
Izuzetno, organizacije osnovane radi političke aktivnosti mogu se osnovati i kao društvene organizacije i kao udruženja građana.

Član 3.

Svaki radni čovjek i građanin može, pod jednakim uvjetima propisanim statutom, postati članom društvene organizacije odnosno udruženja građana.

Članovi društvenih organizacija i udruženja građana s političkim ciljevima mogu biti samo državljani SFRJ.

Član 4.

Osnivači društvenih organizacija i udruženja građana ne mogu biti osobe
1. prema kojima je izrečena mjera sigurnosti zabranjavnog istupanja za vrijeme dok ta zabrana traje;
2. koje su osuđene za krivična djela protiv osnova Socijalističkog samoupravnog društvenog uređenja i sigurnosti Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije;
3. koje su osuđene za krivična djela protiv društvene i privatne imovine te protiv dostojanstva ličnosti i morala;
4. koje su osuđene za druga krivična djela bezuvjetnu na kaznu zatvora najmanje tri godine.
Zabrana za osobe iz točke 2, 3. i 4. stava 1. ovoga člana traje deset godina od dana izdržane, oproštene ili zastarjele kazne.

Član 5.

Društvenom organizacijom i udruženjem građana upravljaju njihovi članovi neposredno i preko delegata u organima upravljanja utvrđenim statutom.
Član kolegijalnog izvršnog organa i osoba ovlaštena za zastupanje društvene organizacije odnosno udruženja građana
ne može biti osoba koja prema članu 4. ovoga zakona ne može biti osnivač društvene organizacije odnosno udruženja građana.

Član 6.

Ukoliko društvena organizacija odnosno udruženje građana nema kolegijalnog izvršnog organa, odredbe ovoga zakona o članovima kolegijalnog izvršnog organa odnose se na delegate odnosno članove organa upravljanja društvene organizacije i udruženja građana.

Član 7.

Društvene organizacije i udruženja građana samostalni su u ostvarivanju ciljeva i zadataka utvrđenih statutom, u skladu s ustavom i zakonom.
Društvene organizacije i udruženja građana mogu obavljati samo poslove i djelatnosti kojima se ostvaruju ciljevi i zadaci utvrđeni statutom.

Član 8.

Djelovanje društvenih organizacija, kojima je svrha da obavljanjem određenih društvenih poslova odnosno djelatnosti unapređuju odgoj i obrazovanje djece i omladine, ostvaruje se zajedno i jedinstveno sa Savezom socijalističke omladine Hrvatske.

Član 9.

Rad društvenih organizacija i udruženja građana je javan.
Obavještavanje javnosti i javnost rada osigurava se i ostvaruje na način utvrđen statutom društvene organizacije odnosno udruženja građana.

Član 10.

Ako je društvenoj organizaciji ili udruženju građana zakonom ili odlukom skupštine društveno-političke zajednice, na osnovi zakona, povjereno da u oblasti svoje djelatnosti vrši određena javna ovlaštenja, društvena organizacija i udruženje građana dužni su osigurati pravilno i nesmetano obavljanje poslova u vezi s vršenjem javnih ovlaštenja.

Član 11.

Društvene organizacije, njihovi savezi i drugi oblici udruživanja upisuju se u registar društvenih organizacija, a udruženja građana, njihovi savezi i drugi oblici udruživanja u registar udruženja građana.
Predmet upisa u registar društvenih organizacija i registar udruženja građana jest: osnivanje, poslovi i djelatnosti, naziv i sjedište organizacije odnosno udruženja, imena osoba ovlaštenih za zastupanje, organi upravljanja i prestanak društvene organizacije odnosno udruženja građana i njihovih saveza i drugih oblika udruživanja.

Član 12.

Društvene organizacije i udruženja građana, u okviru utvrđene vanjske politike Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije i Socijalističke Republike Hrvatske, mogu ostvarivati suradnju s odgovarajućim međunarodnim organizacijama i udruženjima i učlanjivati se u te organizacije odnosno udruženja ako je to predviđeno statutom društvene organizacije odnosno udruženja građana.
Društvene organizacije i udruženja građana mogu se učlanjivati u međunarodne organizacije prako svojih saveza ili drugih oblika udruživanja (u daljem tekstu: savezi) osnovanih za teritorij Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije Ako takvi savezi nisu osnovani, društvene organizacije i udruženja građana mogu se učlanjivati u međunarodne organizacije preko svojih saveza osnovanih za teritorij Republike, u skladu sa svojim statutom.
O učlanjivanju u međunarodnu organizaciju ili udruženje društvene organizacije i udruženja građana dužni su u roku I5 dana od dana učlanjivanja obavijestiti nadležni organ za vođenje registra društvenih organizacija odnosno nadležni organ za vođenje registra udruženja građana (u daljem tekstu organ nadležan za registraciju) radi upisa u registar.

Član 13.

Društvena organizacija i udruženje građana koje ima sjedište na teritoriju druge republike ili autonomne pokrajine može djelovati na teritoriju Socijalističke Republike Hrvatske ako je osnovano prema propisima republika odnosno autonomne pokrajine na teritoriju koje ima sjedište.

II. DRUŠTVENE ORGANIZACIJE

Član 14.

Društvenu organizaciju može osnovati najmanje deset punoljetnih građana.

Član 15.

Posebnim zakonom može se predvidjeti da iznimno od odredbe člana 14. ovoga zakona osnivači i članovi društvene organizacije mogu biti i zainteresirane društvene pravne osobe.

Član 16.

Sredstva za osnivanje i početak rada društvene organizacije osiguravaju osnivači.

Član 17.

Društvena organizacija ima statut.
Statut donosi najviši organ upravljanja društvene organizacije.
Statut sadrži osobito odredbe: o nazivu, sjedištu i području na kojem djeluje društvena organizacija; o amblemu odnosno znaku organizacije; o svrsi osnivanja, ciljevima, poslovima i djalatnostima i načinu djelovanja organizacije; o sredstvima za rad organizacije; o članstvu u organizaciji i o oblicima sudjelovanja članova u aktivnostima i djelatnosti organizacije; o oblicima organiziranja organizacije; o organima upravljanja organizacije, načinu njihova izbora, uvjetima i načinu