Za pristup cjelovitom i ažurnom tekstu ovog dokumeta, molimo:

Na temelju članka 22. stavka 5. Zakona o poljoprivrednom zemljištu ("Narodne novine", br. 152/08 i 21/10), ministar poljoprivrede, ribarstva i ruralnog razvoja donosi

PRAVILNIK

O MJERILIMA ZA UTVRĐIVANjE OSOBITO VRIJEDNOG OBRADIVOG (P1) I VRIJEDNOG OBRADIVOG (P2) POLjOPRIVREDNOG ZEMLjIŠTA

(Objavljeno u "Narodnim novinama", br. 53 od 30 travnja 2010)

I. OPĆE ODREDBE

Članak 1.

Ovim Pravilnikom se propisuju mjerila i osnove za vrednovanje (bonitiranje) poljoprivrednih zemljišta (u daljnjem tekstu: zemljišta) u kategoriji osobito vrijednih obradivih (P1) zemljišta i vrijednih obradivih (P2) zemljišta (u daljnjem tekstu: P1 i P2).

Članak 2.

Osnovica za vrednovanje P1 i P2 zemljišta, ali i zemljišta niže bonitetne vrijednosti temelji se na vrijednostima tla, klime, reljefa i određenih ostalih prirodnih uvjeta za poljoprivrednu proizvodnju. Radi utvrđivanja P1 i P2 zemljišta, ovim Pravilnikom utvrđuju se ostala obradiva (P3) zemljišta i ostala poljoprivredna (PŠ) zemljišta (u daljnjem tekstu: P3 i PŠ).

Članak 3.

Vrijednosti iz članka 2. ovoga Pravilnika temelje se na definiranju zemljišta kao šireg prostora koji je integralni dio tla, klime, reljefa i ostalih korektivnih čimbenika, kao što su stjenovitost i kamenitost površine zemljišta, poplave na zemljištu, otvorenost, te zatvorenost i zaštićenost zemljišta, ekspozicija, zasjenjenost zemljišta, veličina parcele i oblik parcele.

Članak 4.

Bonitet tla, klime i reljefa i određenih ostalih prirodnih uvjeta za poljoprivrednu proizvodnju ocjenjuje se prema njihovim najpovoljnijim odnosima za utvrđivanje općeg stupnja mogućnosti svestranog načina korištenja zemljišta.

II. MJERILA ZA RAZVRSTAVANjE ZEMLjIŠTA

Članak 5.

Prostorne kategorije zemljišta u koje se svrstavaju poljoprivredna zemljišta su: P1 - osobito vrijedna obradiva zemljišta, P2 - vrijedna obradiva zemljišta, P3 - ostala obradiva zemljišta, PŠ - ostala poljoprivredna zemljišta. Procjenjuju se prema vrijednosti od najpovoljnijih do nepovoljnijih tala prema bonitetnim svojstvima tla, klime, reljefa i ostalih prirodnih uvjeta.

Članak 6.

Bonitet zemljišta se određuje na razini općeg boniteta ili boniteta bez korekcija zemljišta iz formule , koja definira da je bonitet zemljišta jednak drugom korijenu iz umnoška vrijednosti bonitetnih bodova za tlo (T), klimu (K) i reljef (R).

Članak 7.

Opći bonitet zemljišta (B) vrednuje se od 7 do 100 bonitetnih bodova.
Bonitet tla (T) vrednuje se od 7 do 100 bodova.
Bonitet klime (K) vrednuje se od 1 do 10 bodova.
Bonitet reljefa (R) vrednuje se od 1 do 10 bodova.

1. Utvrđivanje boniteta tla

Članak 8.

Bonitet tla utvrđuje se na osnovi razvojnog stupnja, teksture (mehaničkog sastava) i geološkog podrijetla (supstrata) tla.

Članak 9.

Razvojni stupnjevi tla predstavljaju evolucijsko genetski stadij tla, a utvrđuju se na temelju bitnih unutarnjih svojstava tla, kao što su: efektivna dubina odnosno mogućnosti zakorijenjivanja biljaka, prirodne dreniranosti, koja određuje i stupanj vlažnosti, reakcije tla u vodi, razine podzemne vode, dubine glejnog horizonta i prijelaza iz gornjeg horizonta u zdravicu, kao evolucijsko genetskog razvojnog procesa u tlu.
Rasponi razvojnih stupnjeva tla kreću se od najboljeg, prvog razvojnog stupnja, s najpovoljnijim fizikalnim i kemijskim svojstvima tla i optimalno dubokim zakorijenjavanjem biljaka, do najlošijeg, sedmog razvojnog stupnja, s najplićom efektivnom dubinom tla.

Članak 10.

Bitne karakteristike razvojnih stupnjeva tla su:
- prvi razvojni stupanj pokazuje postupan prijelaz između gornjeg humusnog horizonta tla i zdravice i ima povoljan kapacitet tla za zrak; dobra mrvičasta struktura; nema znakova prekomjerne vlažnosti ni zakiseljavanja; reakcija tla u vodi kreće se od 6,0-7,5; efektivna dubina tla je preko 100 cm; to su svježa tla (1 +-); dobre prirodne dreniranosti (ocjeditosti); podzemna voda je ispod 200 cm;
- drugi razvojni stupanj ima efektivnu dubinu tla 80 do 100 cm; dubina podzemne vode je 150-200 cm; tla mogu biti na prijelazu od svježih prema poluvlažnim ili polusuhim tlima (1 +- do 2 +-); prirodna dreniranost je dobra;
- u trećem razvojnom stupnju prijelaz između gornjeg horizonta i zdravice nije jednako povoljan kao kod 1. razvojnog stupnja: pokazuju se prvi znakovi izblijeđivanja; na većoj dubini dolazi do gubitka vapna i počinje zakiseljavanje; reakcija tla u vodi kreće se od 5,0 do 6,0 ili 8,0 do 9,0; efektivna dubina tla je 50 do 80 cm; stupanj vlažnosti ukazuje na poluvlažna ili polusuha tla (2 +-), a prirodna dreniranost je umjereno dobra ili ponešto ekscesivna; dubina glejnog horizonta kreće se između 120-150 cm;
- u četvrtom razvojnom stupnju efektivna dubina tla je 30-50 cm; reakcija tla u vodi kreće se od 5,0-5,5 ili 8,0-9,0; tla su vlažna ili polusuha (3+ ili 2-), a prirodna dreniranost je nepotpuna ili ponešto ekscesivna; dubina glejnog horizonta je između 90-120 cm;
- u petom razvojnom stupnju prijelaz između gornjeg horizonta naniže je oštar, ponajviše zbog izblijeđivanja; zdravica je zbijena ili rđasto obojena; reakcija tla u vodi kreće se od 4,5-5,0 ili kod halomorfnih tala od 9,0-10,0; efektivna dubina tla je 15-30 cm; tla su mokra ili suha (4+ ili 3-), a prirodna dreniranost je slaba ili ponešto ekscesivna; dubina glejnog horizonta je između 50-90 cm;
- šesti razvojni stupanj ima efektivnu dubinu tla 5-15 cm; reakcija tla u vodi je 4,0 do 4,5, a kod halomorfnih tala 9,0-11,0; stupanj vlažnosti označava mokra do vrlo mokra ili vrlo suha tla (4+ do 5+ ili 4-), a prirodna dreniranost je slaba do vrlo slaba ili ekscesivna; dubina glejnog horizonta kreće se između 20-50 cm;
- sedmi razvojni stupanj ima oštre granice između gornjeg sloja i zdravice; u pravilu, gubitak vapna je znatan, a veliko je i zakiseljavanje; reakcija tla u vodi kreće se ispod 4,0, a kod halomorfnih tala iznad 11,0; efektivna dubina tla je 1-5 cm; stupanj vlažnosti označava vrlo mokra ili ekstremno suha tla (5 +-); prirodna dreniranost je vrlo slaba ili ekscesivna; dubina glejnog horizonta je između 0-25 cm.
Skeletnost tla ocjenjuje se prema volumnom postotnom udjelu šljunka i kamena u tlu, te se na toj osnovi umanjuje efektivna dubina tla, odnosno vrijednost razvojnog stupnja.

Članak 11.

Tekstura tla se utvrđuje relativnim odnosima po kojima je optimalna ilovasta, od koje vrijednost pada prema pjeskovitoj i teškoj glinastoj teksturi.

Članak 12.

Geološki supstrati tla razvrstavaju se u četiri grupe geološkog podrijetla: 1. aluvijalna i praporna podrijetla, kao najpovoljnija; 2. vapneni lapori i fliš, kao povoljni; 3. pleistocenske ilovače (mramorirane ilovače - diluvij), kao osrednje povoljne; 4. litogena (stjenovita) podrijetla, kao slabije povoljna.

Članak 13.

Sva unutarnja svojstva tla svedena na razvojni stupanj, teksturu i geološko podrijetlo tla sumarno se izražavaju u bodovima na temelju kojih su utvrđeni okviri bodova boniteta tla kako slijedi:

Tekstura tla      Geološko            Razvojni stupnjevi tla
                  podrijetlo tla      prvi    drugi  treći  četvrti  peti   šesti  sedmi
                                      Okviri bodova boniteta tla
P                 aluvij                      52-41  40-29  28-23    22-17  16-11  10-7
pijesak           diluvij                     46-35  34-29  28-23    22-17  16-11  10-7
                  litogeno                    46-35  34-29  28-23    22-17  16-11  10-7
IP                aluvij i prapor     76-65   64-53  52-41  40-29    28-23  22-17  16-11
ilovasti pijesak  vapneni lapori i    70-65   64-53  52-41  40-29    28-17  10-11  10-7
                  fliš
                  diluvij                     58-53  52-41  40-29    28-17  10-11  10-7
                  litogeno                    52-47  46-41  40-29    28-17  16-11  10-7
PI                aluvij i prapor     94-83   82-71  70-59  58-47    46-41  40-35  34-29
pjeskovita        vapneni lapori i    88-77   76-65  64-53  52-41    40-35  34-29  28-23
ilovača           fliš
                  diluvij             82-71   70-59  58-47  46-35    34-29  28-23  22-17
                  litogeno                    70-59  58-47  46-35    34-23  22-11  10-7
I                 aluvij i prapor     100-89  88-77  76-65  64-53    52-47  46-41  40-35
ilovača           vapneni lapori i    94-83   82-71  70-59  58-47    46-41  40-35  34-29
                  fliš
                  diluvij             88-77   76-65  64-53  52-41    40-35  34-29  28-23
                  litogeno                    76-65  64-53  52-41    40-29  28-23  22-17
GI                aluvij i prapor     94-83   82-71  70-59  58-47    46-41  40-35  34-29
glinasta ilovača  vapneni lapori i    82-77   76-65  64-53  52-41    40-35  34-29  28-23
                  fliš
                  diluvij             76-71   70-59  58-47  46-35    34-29  28-23  22-17
                  litogeno                    64-59  58-47  46-35    34-29  28-23  22-17
IG                aluvij i prapor     82-77   76-65  64-53  52-41    40-35  34-29  28-23
ilovasta glina    vapneni lapori i            70-59  58-47  46-41    40-35  34-29  28-23
                  fliš
                  diluvij                     70-59  58-47  46-35    34-29  28-23  22-17
                  litogeno                    64-59  58-47  46-35    24-29  28-17  16-11
G                 aluvij i prapor             70-59  58-47  46-41