ZAKON
O PROMETU ROBE
(Objavljen u "Sl. listu SRCG", br. 6/78, 8/79, 34/81, 15/83, 17/87, 19/89, 29/89, 39/89, 48/91, 27/94)
I.OPŠTE ODREDBE
Član 1.
Ovim zakonom utvrđuju se uslovi i način vršenja unutrašnjeg prometa robe i usluga u prometu robe.
Unutrašnji promet robe (u daljem tekstu: promet robe) i usluge u prometu robe (u daljem tekstu: usluge) vrše se prema odredbama saveznih propisa i ovog zakona, društvenim dogovorima i samoupravnim sporazumima kao i u skladu sa dobrim poslovnim običajima i načelima morala socijalističkog samoupravnog društva.
Član 2.
Promet robe i usluge mogu vršiti organizacije udruženog rada i drugi oblici udruživanja rada i sredstava (u daljem tekstu: organizacije udruženog rada).
Društveno-političke organizacije, društvene organizacije i udruženja građana mogu, vršiti pojedine poslove prometa robe na malo (nabavka robe, prodaja robe i sl.), ako su ti poslovi od interesa za ostvarivanje društvenih funkcija i zadataka radi kojih su te organizacije odnosno udruženja osnovani.
Član 3.
Promet robe i usluge mogu vršiti radni ljudi ličnim radom i sredstvima u svojini građana, pod uslovima i na način određen zakonom.
Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, ličnim radom ne mogu se obavljati: promet robe na veliko osim poljoprivredno-prehrambenih proizvoda, berzanske usluge, usluge kontrole kvaliteta i kvantiteta robe, i usluge osiguranja robe.
Član 4. do 6.
(Brisani)
Član 6a.
Predmete pokućstva i lične upotrebe industrijske proizvodnje, koji su upotrebljavani ili oštećeni (stare stvari) sopstvenik može da prodaje na određenim mjestima na pijaci, na način i pod uslovima koje propiše skupština opštine.
Član 7.
Odredbe ovog zakona koje se odnose na organizacije udruženog rada primjenjuju se i na druge učesnike u vršenju prometa robe i usluga (poslovne zajednice, zemljoradničke i druge zadruge, druge samoupravne organizacije i zajednice, društveno-političke organizacije, društvene organizacije, organe i organizacije društveno-političkih zajednica, udruženja građana, radni ljudi koji samostalnim ličnim radom i sredstvima u svojini građana vrše promet robe i usluge i dr.), ako zakonom nije drukčije određeno.
II. VRŠENjE PROMETA ROBE
1. Vršenje prometa robe od strane organizacija udruženog rada
Član 8.
Organizacija udruženog rada samostalno odlučuje kojim će proizvodima odnosno grupama proizvoda (trgovinske struke) vršiti promet, kao i da li će promet robe vršiti na veliko, na malo ili na veliko i na malo.
Organizacija udruženog rada može vršiti samo promet robe onih trgovinskih struka za koje ispunjava propisane uslove.
Organizacija udruženog rada iz oblasti zdravstva, socijalne zaštite, obrazovanja i kulture i druge slične organizacije mogu vršiti promet robe na malo svakodnevne potrošnje za potrebe lica smještenih u tim organizacijama.
Član 9.
Organizacija udruženog rada koja vrši promet robe određenih trgovinskih struka kao svoju osnovnu djelatnost može obavljati kao sporednu djelatnost, bez upisa u sudski registar, i djelatnosti koje neposredno služe obavljanju njene osnovne djelatnosti, ako je to pri obavljanju prometa pojedinih roba uobičajeno.
Sporedna djelatnost se ne upisuje u sudski registar, osim ako organizacija udruženog rada u obavljanju te djelatnosti prodaje robu licima koja nijesu kupci robe, odnosno korisnici usluga njene osnovne djelatnosti.
U slučaju sumnje ili spora Privredna komora Crne Gore utvrđuje, saglasno poslovnim običajima, koje se djelatnosti u vršenju prometa robe mogu obavljati kao osnovne, odnosno kao sporedne djelatnosti.
Član 10.
Organizacija udruženog rada može vršiti promet robe na malo u prodavnicama, kioscima, pokretnim prodavnicama, stovarištima, otkupnim stanicama, preko prodajnih automata, kataloga i na pijacama.
Organizacija udruženog rada može vršiti promet robe na veliko u stovarištima i drugim posebnim prostorijama za promet robe na veliko, a može promet robe na veliko vršiti i tranzitno dostavljanjem robe potrošačima mimo stovarišta ili posebnih prostorija (tranzitni promet robe), kao i preko svojih radnika.
Organizacija udruženog rada koja vrši promet robe na malo dužna je u prodavnicama prodavati robu onih trgovinskih struka za koje je registrovana.
Organizacija udruženog rada dužna je da u svom knjigovodstvu posebno iskazuje poslovanje na veliko, a posebno poslovanje na malo.
Član 11.
Za vršenje prometa robe moraju biti ispunjeni propisani minimalni tehnički uslovi u pogledu poslovnih prostorija (prodajne prostorije, skladišne prostorije i dr.), uređaja i opreme koji su potrebni za savremeno vršenje prometa robe i usluga.
Funkcioner koji rukovodi republičkim organom uprave nadležnim za poslove robnog prometa propisaće minimalne tehničke uslove po vrstama robe, ako ti uslovi za pojedine proizvode nijesu propisani posebnim zakonom.
Član 12.
Poslovne prostorije, uređaji i oprema koji služe za vršenje prometa životnih namirnica moraju ispunjavati propisane uslove kojima se obezbjeđuje higijenska ispravnost i čuvanje životnih namirnica.
Radnici koji rade na poslovima prometa životnih namirnica moraju ispunjavati posebne zdravstvene uslove.
Zdravstveni uslovi iz stava 2. ovog člana utvrđuju se posebnim propisima.
Član 13.
Radnici koji rade na poslovima prometa robe moraju imati potrebnu stručnu spremu.
Stručna sprema iz stava 1. ovog člana određuje se samoupravnim opštim aktom organizacije udruženog rada.
Član 14.
Organizacija udruženog rada, u skladu sa zakonom, utvrđuje uslove poslovanja pod kojima vrši promet robe (uslovi u pogledu količine robe za isporuku, načina plaćanja, načina dostave robe, bonifikacija i dr.).
Organizacija udruženog rada utvrđuje uslove poslovanja iz stava 1. ovog člana vodeći računa o vrsti robe čiji promet vrši i o poslovnim običajima.
Član 15.
Ako je zakonom ili propisom donesenim na osnovu zakona određeno, pojedini proizvodi mogu se stavljati u promet samo:
1) ako ispunjavaju propisane uslove u pogledu kvaliteta i drugih svojstava;
2) ako su na propisan način označeni, obilježeni ili pakovani;
3) ako su snabdjeveni atestom, certifikatom, garantnim listom, tehničkim uputstvom ili drugim propisanim ispravama, potrebnim rezervnim dijelovima i ako je obezbijeđeno otklanjanje kvarova i nedostataka na njima za određene vrijeme (garantni rok), redovno održavanje u garantnom roku (servisno održavanje).
Član 16.
Organizacija udruženog rada koja se bavi proizvodnjom, prometom robe ili vršenjem usluga može van mjesta svog sjedišta osnovati posebnu jedinicu za zaključivanje ugovora o kupovini i prodaji robe ili vršenju usluga u njeno ime i za njen račun.
Posebna jedinica može obavljati poslove iz stava 1. ovog člana pod sljedećim uslovima:
1) da te poslove obavlja u poslovnoj prostoriji;
2) da ta poslovna prostorija ispunjava propisane tehničke i druge uslove;
3) da je o početku rada jedinice podnijeta prijava opštinskom organu uprave nadležnom za poslove robnog prometa one opštine na čijoj teritoriji jedinica ima sjedište.
Opštinski organ uprave iz stava 2. tačka 3. ovog člana rješenjem utvrđuje da li su ispunjeni uslovi iz stava 2. ovog člana.
Organizacija udruženog rada iz stava 1. ovog člana dužna je da opštinskom organu uprave nadležnom za poslove robnog prometa na čijoj se teritoriji nalazi sjedište posebne jedinice, prije početka rada te jedinice, dostavi samoupravne opšte akte kojima se utvrđuju društveno-ekonomska i druga samoupravna prava radnika te jedinice, kao i način ostvarivanja tih prava, organizacija i sistematizacija poslova, odnosno radnih zadataka posebne jedinice, kao i izmjene i dopune tih akata.
Član 17.
Organizacija udruženog rada može, van svojih poslovnih prostorija, vršiti promet robe na veliko preko svojih radnika.
Radnik iz stava 1. ovog člana mora biti u radnom odnosu na neodređeno vrijeme u organizaciji udruženog rada za koju vrši promet robe i može vršiti prodaju robe za tu organizaciju.
Način rada i ovlašćenja radnika iz stava 1. ovog člana određuju se samoupravnim opštim aktom organizacija udruženog rada, u skladu sa zakonom.
Član 18.
Organizacija udruženog rada može vršiti promet robe na malo preko pokretne prodavnice u mjestu svog sjedišta, a van svog sjedišta samo po prethodno podnijetoj prijavi organu uprave nadležnom za poslove robnog prometa one opštine na čijoj teritoriji vrši promet robe.
Član 19.
Organizacija udruženog rada koja vrši promet robe na malo preko kataloga dužna je da u katalogu označi prodajnu cijenu robe i druge uslove prodaje, kao i vrijeme važenja tih cijena i usluga.
Član 20.
Ako organizacija udruženog rada vrši promet robe preko prodajnih automata, za postavljanje automata potrebno je odobrenje nadležnog opštinskog organa uprave one opštine na čijoj teritoriji vrši takav promet robe.
Član 21.
Ako se proizvod prodaje sa garantnim listom, prodavac je dužan prilikom prodaje da u garantni list upiše datum prodaje i da to potvrdi potpisom odgovornog lica i pečatom.
Član 22.
Ako organizacija udruženog rada vrši promet robe na malo plaćanjem robe prije isporuke (ogrijev, motorna vozila i sl.) dužna je da vodi evidenciju o redu uplate koja sadrži redni broj, ime kupca i datum uplate. Prilikom isporuke u ovu evidenciju unosi se datum isporuke robe.
Organizacija udruženog rada iz stava 1. ovog člana dužna je da kupcu izda potvrdu sa podacima o redu uplate i da se pri isporuci pridržava reda uplate.
Kupac se ne može, bez njegove saglasnosti, brisati iz evidencije o redu uplate, niti se može mijenjati njegovo mjesto u redu uplate.
Kupac ne može svoje mjesto u redu uplate ustupiti drugom licu.
Član 23.
Organizacija udruženog rada koja vrši promet robe na malo ne može radnicima u toj organizaciji niti pojedinim potrošačima davati robu besplatno ili je prodavati po nižoj cijeni, niti im davati druge povlastice pri kupovini robe.
Član 24.
Organizacija udruženog rada, njena poslovna jedinica i radni ljudi koji vrše promet robe na malo, dužni su, radi praćenja kretanja robe i cijena, da vode evidenciju o primljenoj robi i njenoj vrijednosti i o prodatoj robi i njenoj vrijednosti.
Funkcioner koji rukovodi republičkim organom uprave nadležnim za poslove robnog prometa propisuje način vođenja evidencije iz stava 1. ovog člana.
Član 25.
Skupština opštine može propisati jednostavnije poslovanje za manje poslovne jedinice koje vrše promet poljoprivrednih prehrambenih proizvoda i proizvoda svakodnevne potrošnje.
Manjim poslovnim jedinicama, u smislu stava 1. ovog člana, smatraju se poslovne jedinice u kojima nije zaposleno više od tri radnika.
Član 26.
Organizacija udruženog rada može predvidjeti samoupravnim opštim aktom da promet na malo određenih proizvoda može za nju vršiti i radnik koji nije zasnovao radni odnos u toj organizaciji udruženog rada (u daljem tekstu: radnik van radnog odnosa).
Samoupravnim opštim aktom iz stava 1. ovog člana određuju se, u skladu sa ovim zakonom, slučajevi i uslovi pod kojima radnik van radnog odnosa vrši promet na malo određenih proizvoda, kao i način prodaje tih proizvoda.
Član 27.
Samoupravnim opštim aktom iz člana 26. stav 1. ovog zakona organizacija udruženog rada može predvidjeti da radnik van radnog odnosa u njeno ime, sam ili sa članovima svoje porodice, obavlja u prometu robe na malo sljedeće poslove:
1. Kupuje odnosno sabira
- otpatke (sekundarne sirovine),
- šumske plodove i ljekovito bilje,
- gmizavce i vodozemce.
2. Prodaje
- voće, grožđe i povrće,
- sadni materijal i cvijeće,
- sladoled,
- bezalkoholna pića,
- knjige, novine, časopise i razglednice,
- suvenire.
Organizacija udruženog rada i radnik koji za nju obavlja pojedine poslove utvrđuju međusobna prava i obaveze pismenim ugovorom, kao i vrijeme njegovog trajanja, u skladu sa ovim zakonom i samoupravnim opštim aktom organizacije udruženog rada.
Organizacija udruženog rada dužna je u roku od osam dana od dana zaključivanja ugovora iz stava 2. ovog člana da jedan primjerak ugovora dostavi opštinskom organu uprave nadležnom za poslove društvenih prihoda opštine na čijoj teritoriji ima prebivalište radnik sa kojim je zaključila ugovor.
2. Promet poljoprivrednih proizvoda i stoke
Član 28.
Promet poljoprivrednih proizvoda na pijacama slobodan je i vrši se na način uobičajen u pijačnoj trgovini u pojedinim mjestima.
Član 29.
Individualni zemljoradnik mora imati potvrdu o sopstvenoj proizvodnji robe koju prodaje na pijaci, vrsti i količini poljoprivrednih proizvoda koje je proizveo u toj kalendarskoj godini na svom imanju.
Potvrdu o sopstvenoj proizvodnji izdaje organ uprave nadležan za poslove poljoprivrede one opštine na čijoj se teritoriji nalazi poljoprivredno zemljište individualnog zemljoradnika.
Potvrda iz stava 1. ovog člana važi za kalendarsku godinu u kojoj je izdata.
Član 30.
Individualni zemljoradnik koji proizvede poljoprivredne proizvode u poslovnoj saradnji dužan je da te proizvode isporuči, odnosno proda samo zemljoradničkim zadrugama, odnosno organizacijama udruženog rada koje su učestvovale u proizvodnji tih proizvoda, ako ugovorom o poslovnoj saradnji nije drukčije određeno.
Međusobni odnosi u poslovnoj saradnji između individualnog zemljoradnika i zemljoradničke zadruge, odnosno organizacije udruženog rada uređuju se ugovorom, u skladu sa samoupravnim sporazumom o udruživanju zemljoradnika u zemljoradničku zadrugu i njenim statutom, odnosno samoupravnim sporazumom o udruživanju i statutom organizacije udruženog rada.
Član 31.
Zemljoradnička zadruga, odnosno organizacija udruženog rada, dužna je, u skladu sa ugovorom iz člana 30. stav 2. ovog zakona, preuzeti od individualnog zemljoradnika ugovorenu količinu i vrstu poljoprivrednih proizvoda i isplatiti mu ugovorenu cijenu za preuzete proizvode.
Član 32.
Organizacija udruženog rada može poljoprivredne proizvode koji nijesu proizvedeni u poslovnoj saradnji kupovati neposredno od individualnog zemljoradnika u svojim poslovnim prostorijama i otkupnim stanicama.
Radnik koji za organizaciju udruženog rada kupuje poljoprivredne proizvode u otkupnoj stanici, neposredno proizvedene od individualnih zemljoradnika, mora biti u radnom odnosu na neodređeno vrijeme u organizaciji udruženog rada za koju kupuje te proizvode.
Član 33.
Kupovna cijena za poljoprivredne proizvode koje organizacija udruženog rada kupuje neposredno od individualnog zemljoradnika, a koji nijesu proizvedeni u poslovnoj saradnji, isplaćuje se individualnom zemljoradniku samo na osnovu otkupnog bloka.
Otkupni blok sadrži: firmu i sjedište kupca, ime, prezime i adresu individualnog zemljoradnika, vrstu, količinu i cijenu kupljenih poljoprivrednih proizvoda i datum kada je izvršena kupoprodaja.
Na otkupnom bloku mora se nalaziti potpis lica koja su izvršila kupoprodaju robe i pečat kupca.
Član 34.
Organizacija udruženog rada koja obavlja usluge pijace dužna je, na zahtjev organizacije potrošača, da pristupi zaključivanju samoupravnog sporazuma o obavljanju poslova od zajedničkog interesa, a naročito o vrsti i kvalitetu usluga koje pijaca obavlja, kao i o uslovima i načinu obavljanja usluga.
Samoupravnim sporazumom iz stava 1. ovog člana određuju se i vrste proizvoda koji se mogu prodavati na pijaci.
Član 35.
Organizacija udruženog rada koja obavlja usluge pijace donosi, u skladu sa samoupravnim sporazumom iz člana 34. ovog zakona, pijačni red kojim se bliže određuju uslovi obavljanja prometa na pijaci.
Skupština opštine daje saglasnost na pijačni red.
Skupština opštine utvrđuje raspored, početak i završetak radnog vremena na pijaci.
Član 36.
Pijace su organizovana i uređena mjesta na kojima se obavlja promet poljoprivrednih i drugih proizvoda između prodavca i kupca - neposrednih potrošača.
Član 37.
Pod otkupnom stanicom podrazumijeva se izgrađen ili samo ograđen prostor prilagođen za prihvatanje i kupovinu poljoprivrednih proizvoda i stoke.
Skupština opštine propisuje uslove koje treba da ispunjava otkupna stanica u pogledu veličine, uređenosti i higijensko-tehničkih uslova.
Član 38.
Organizacija udruženog rada može od zemljoradnika kupovati samo stoku koja nije proizvedena u organizovanoj proizvodnji, ako joj je ta djelatnost upisana u sudski registar i ako su, pored uslova određenih posebnim propisima ispunjeni sljedeći uslovi:
1) da se kupovina stoke vrši u otkupnim stanicama;
2) da je istaknuta firma i obavještenje o mjestu i vremenu kupovine stoke;
3) da je lice koje vrši otkup stoke u radnom odnosu u organizaciji udruženog rada za koju vrši otkup stoke;
4) da kupljenu stoku isplaćuje preko blagajne, banke ili pošte, i
5) da opštinskom organu uprave nadležnom za poslove robnog prometa, najkasnije sedam dana prije početka kupovine, podnese prijavu sa podacima o adresi otkupne stanice i vremenu u kojem se vrši kupovina.
Organizacija udruženog rada ne može kupovati stoku ako nadležni opštinski organ uprave nije donio rješenje da su ispunjeni propisani uslovi.
Član 38a
Organizacija udruženog rada dužna je da zemljoradniku za kupljenu stoku izda pismenu potvrdu sa sljedećim podacima:
1) firma odnosno naziv i sjedište organizacije udruženog rada;
2) ime i prezime, prebivalište i adresa prodavca;
3) naziv i količina kupljene stoke;
4) cijenu stoke;
5) datum isplate.
Potvrda mora biti potpisana od strane ovlašćenog radnika.
Član 38b
Stočne pijace su posebno organizovana uređena i tehnički opremljena mjesta na kojima se vrši promet stoke.
Promet stoke vrši se po pijačnom redu koji propisuje skupština opštine.
Član 38v
Na stočnim pijacama može se vršiti promet stoke samo između pojedinaca pod sljedećim uslovima:
1) da prodavac prodaje stoku koja je u njegovoj svojini, i
2) da kupac kupuje stoku samo za svoje potrebe, odnosno za obavljanje zakonom dozvoljene djelatnosti.
Pod kupovinom stoke za svoje potrebe podrazumijeva se kupovina stoke za klanje radi potrošnje u domaćinstvu ili kupovina stoke za uzgoj.
Član 39.
(Brisan)
Član 40.
(Brisan)
Član 41.
Pojedinac ne može kupovati radi prodaje proizvode, niti prodavati tako kupljene proizvode, osim u slučajevima predviđenim zakonom.
III. VRŠENjE USLUGA U PROMETU ROBE
Član 42.
Organizacija udruženog rada može vršiti usluge u prometu robe za koje ispunjava propisane uslove.
Član 43.
Organizacije udruženog rada mogu vršiti sljedeće usluge u prometu robe: agencijske usluge, komisione usluge, berzanske usluge, usluge uskladištenja robe, otpremničke usluge, usluge kontrole kvaliteta i kvantiteta robe, priređivanja sajmova i privrednih izložbi, usluge tržnice na veliko, usluge osiguranja robe, usluge ekonomske propagande i druge usluge uobičajene u prometu robe.
Član 44.
Za vršenje pojedinih usluga iz člana 43. ovog zakona moraju biti ispunjeni uslovi u pogledu stručne spreme radnika zaposlenih u organizaciji udruženog rada koja obavlja usluge, propisani minimalni tehnički uslovi u pogledu poslovnih prostorija, uređaja i opreme, kao i drugi propisani uslovi.
Organizacija udruženog rada utvrđuje samoupravnim opštim aktom potrebnu stručnu spremu koju mora imati radnik koji radi na poslovima vršenja usluga.
Funkcioner koji rukovodi republičkim organom uprave nadležnim za poslove robnog prometa propisaće minimalne tehničke uslove za poslovne prostorije u kojima se vrše usluge.
Član 45.
Organizacija udruženog rada koja je registrovana za vršenje pojedinih usluga (vršilac usluga) i organizacija udruženog rada koja koristi usluge (korisnik usluga) regulišu međusobna prava i obaveze ugovorom.
Organizacija - vršilac usluga može zaključiti ugovor iz stava 1. ovog člana i sa građanima i građanskim pravnim licima, ako je vršenje pojedinih usluga za građane i građanska pravna lica uobičajeno u prometu robe.
Član 46.
Agencijskim uslugama smatra se zaključivanje ugovora o poslovima robnog prometa u ime i za račun komitenta.
Posredničkim uslugama smatra se dovođenje u vezu komitenata ili komitenta sa trećim licima, radi zaključivanja ugovora o poslovima robnog prometa.
Vršenje agencijskih i posredničkih usluga u oblasti saobraćaja i turizma uređuje se posebnim zakonom.
Član 47.
Zastupničkim uslugama smatra se vršenje prometa robe i usluga u ime i za račun druge organizacije udruženog rada, kao i vršenje servisne službe i drugih tehničkih usluga u vezi sa održavanjem i opravkom proizvoda.
Organizacija udruženog rada koja vrši zastupničke usluge može robu organizacije udruženog rada koju zastupa držati i na konsignacionom skladištu.
Član 48.
Komisionim uslugama smatra se prodaja robe u svoje ime, a za račun druge organizacije ili građana.
Komisione usluge se vrše odvojeno, ako organizacija udruženog rada vrši i druge djelatnosti.
Član 49.
Uslugama uskladištenja robe smatra se smještanje i čuvanje robe povjerene od strane komitenata, kao i vršenje drugih poslova i radnji koji se uobičajeno vrše uz smještanje i čuvanje robe.
Član 50.
Otpremničkim uslugama smatra se otpremanje i dopremanje robe u svoje ime, a za račun komitenata kao i vršenje drugih poslova i radnji koji se uobičajeno vrše uz otpremanje i dopremanje robe.
Član 51.
Uslugama osiguranja robe smatra se zaključivanje ugovora kojim se ugovarač osiguranja obavezuje da na načelima uzajamnosti i solidarnosti udruži određenu svotu (premiju) u zajednici osiguranja radi osiguranja robe od određenih rizika, a osiguravač se obavezuje da će ako se rizik ostvari isplatiti ugovaraču ili nekom drugom licu ugovorenu naknadu.
Član 52.
Uslugama ekonomske propagande smatra se vizuelni, akustični ili mješoviti način davanja informacija potrošačima o određenim proizvodima ili uslugama u ime i za račun nalogodavca, a u svrhu uticaja na potrošače da slobodno izaberu ili kupe određene proizvode ili da se koriste određenim uslugama.
Član 53.
Uslugama kontrole kvaliteta i kvantiteta robe smatra se ispitivanje i utvrđivanje identiteta, kvaliteta i kvantiteta robe i vršenje drugih poslova i radnji koji se uobičajeno vrše uz ovu kontrolu u ime i za račun komitenata, u granicama njihovih naloga.
Član 54.
Priređivanjem sajmova smatra se organizovanje domaćih sajmova, međunarodnih sajmova ili domaćih i međunarodnih sajmova uzoraka robe, kao i organizovanje privrednih izložbi.
Na sajmovima se poslovi zaključuju na osnovu robnih uzoraka i prospekata.
Na sajmovima se može prodavati i roba za neposrednu potrošnju, ako je takav način prodaje predviđen statutom ili drugim samoupravnim opštim aktom organizacije udruženog rada koja je registrovana za priređivanje sajmova.
Član 55.
Organizacija udruženog rada koja se bavi priređivanjem sajmova dužna je pridržavati se kalendara sajmova koji se dogovorno utvrđuju u Privrednoj komori Jugoslavije.
Član 56.
Na privrednim izložbama se izlažu uzorci robe radi upoznavanja interesenata s vrstama, kvalitetom i svojstvom robe.
Na privrednim izložbama izložena roba se po pravilu ne prodaje i ne zaključuju se kupoprodajni ugovori, jer je prvenstveni cilj privrednih izložbi reklama i privredna propaganda.
Privredne izložbe mogu biti privremene i stalne, a prema učesnicima - domaće i međunarodne.
Član 57.
Berzanskim uslugama smatraju se poslovi oko organizovanja sastanaka u cilju povezivanja organizacije udruženog rada radi zaključivanja ugovora o kupovini i prodaji robe.
Član 58.
Produktna berza vrši sljedeće poslove:
1) daje obavještenja o stanju na tržištu;
2) objavljuje cijene proizvoda koji su bili predmet berzanskih poslova, količine tih proizvoda, rokove isporuke, njihov kvalitet i asortiman;
3) organizuje prodaju određenih proizvoda putem javnog nadmetanja (prodaja na aukcijski način);
4) donosi posebne uzanse o prometu robe na produktnoj berzi;
5) vrši i druge poslove predviđene statutom berze koji su uobičajeni u poslovanju produktne berze.
Član 59.
Uslugama tržnice na veliko smatraju se naročito:
1) stavljanje na raspolaganje prostorija za izlaganje i prodaju poljoprivrednih proizvoda, i
2) uskladištenje poljoprivrednih proizvoda, njihova dorada i prerada, kao i potrebni poslovi manipulisanja sa tim proizvodima.
Organizacija udruženog rada koja obavlja usluge tržnice na veliko samoupravnim sporazumom uređuje međusobne odnose sa organizacijama udruženog rada sa kojima, kao korisnicima usluga, trajnije posluje.
Organizacija udruženog rada koja obavlja usluge tržnice na veliko donosi, u skladu sa samoupravnim sporazumom iz stava 2. ovog člana, tržni red kojim se bliže uređuje obavljanje usluga tržnice na veliko.
Skupština opštine daje saglasnost na tržni red.
IV. SARADNjA ORGANIZACIJA UDRUŽENOG RADA SA POTROŠAČIMA
Član 60.
Radi uticaja na razvoj proizvodnje i uslužnih djelatnosti kojima se zadovoljavaju njihove potrebe i radi zaštite drugih svojih interesa građani, kao potrošači robe i korisnici usluga, imaju pravo da se samoupravno organizuju u mjesnim zajednicama i za teritoriju opštine (u daljem tekstu: organizacije potrošača).
Član 61.
Građani organizovani u organizacije potrošača imaju pravo i dužnost da preduzimaju i predlažu mjere kojima se utiče na zadovoljavanje njihovih potreba, na sprečavanje monopola, odnosno zloupotrebe monopolskog položaja i na zaštitu drugih svojih interesa.
Član 62.
Organizacije udruženog rada koja vrše promet robe i usluge za neposrednu potrošnju građana dužne su da stvaraju uslove i podstiču organizovanje potrošača robe, odnosno korisnika usluga radi planiranja i usklađivanja odnosa proizvodnje i potrošnje na trajnijoj osnovi.
Član 62a
Organizacije udruženog rada koje vrše promet robe na malo ili pružaju usluge dužne su da kupcu za prodatu robu, odnosno korisniku usluge za pruženu uslugu, izdaju blok registar kase, paragon blok ili račun.
Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana organizacije udruženog rada kada vrše promet robe u kioscima nijesu dužne da izdaju blok registar kase, paragon blok ili račun, osim ako to kupac traži.
Član 63.
Organizacije udruženog rada koje vrše promet robe i usluge na malo dužne su da sarađuju i da se dogovaraju sa organizacijama potrošača o lokaciji i razvoju prodajne mreže na njihovom području, urednom vršenju usluga, o asortimanu, količini, kvalitetu i cijeni robe i usluga, o radnom vremenu, o reklamacionom postupku, o obezbjeđenju potrebnih rezervi i o drugim pitanjima i poslovima od zajedničkog interesa, a posebno o redovnom i kvalitetnom snabdijevanju građana robom svakodnevne potrošnje.
Saradnja i dogovaranje, u smislu stava 1. ovog člana, ostvaruje se na način predviđen samoupravnim sporazumom koji organizacije udruženog rada zaključuju sa organizacijama potrošača.
Član 64.
Na zahtjev organizacije potrošača, organizacije udruženog rada koje vrše promet robe i usluge na malo dužne su da pristupe zaključivanju samoupravnog sporazuma iz člana 63. st. 2. ovog zakona.
Organizacija potrošača u mjesnoj zajednici zaključuje samoupravni sporazum iz člana 63. stav 2. ovog zakona sa organizacijama udruženog rada koje vrše promet robe i usluge na malo na području mjesne zajednice, a organizacije potrošača u opštini - sa organizacijama udruženog rada koje vrše promet robe i usluge na malo na teritoriji opštine.
Član 65.
O podnošenju zahtjeva za zaključivanje samoupravnog sporazuma iz člana 63. stav 2. ovog zakona odlučuju potrošači pod uslovima i na način predviđen samoupravnim opštim aktima organizacije potrošača.
Organi upravljanja u organizacijama udruženog rada koje vrše promet robe i usluge na malo dužni su da preduzmu potrebne mjere, u roku od 30 dana od dana prijema zahtjeva iz stava 1. ovog člana, radi zaključivanja samoupravnog sporazuma.
Član 66.
Samoupravnim sporazumom iz člana 63. stav 2. ovog zakona utvrđuje se, pored ostalog, uslovi i način učešća potrošača u prihodima ostvarenim prodajom robe i vršenjem usluga na malo u vidu povraćaja dijela tih prihoda, povoljnijih uslova za kreditiranje potrošača ili u kom drugom vidu.
V. NADZOR I UPRAVNE MJERE
Član 67.
Nadzor nad primjenom odredaba ovog zakona obavljaju organi tržišne inspekcije u okviru svoje nadležnosti.
Pod nadzorom prema odredbi iz stava 1. ovog člana, podrazumijeva se i upravni nadzor u pogledu samoupravnih opštih akata donesenih na osnovu ovog zakona.
Član 68.
Ako organizacija udruženog rada neovlašćeno vrši promet robe ili usluge organ tržišne inspekcije donijeće rješenje kojima će zabraniti vršenje takve djelatnosti.
Član 69.
(Brisan)
Član 70.
(Brisan)
Član 71.
Upravne mjere iz člana 68. ovog zakona primjenjuju se na sve učesnike u prometu robe i vršenju usluga i ne isključuju primjenjivanje drugih upravnih mjera predviđenih drugim propisima.
VI. KAZNENE ODREDBE
1. Privredni prestupi
Član 72.
Novčanom kaznom od 300.000 do 450.000 dinara kazniće se za privredni prestup organizacija udruženog rada ili drugo pravno lice:
1) ako neovlašćeno vrši promet robe, ili usluge u prometu robe (član 8. stav 2. i član 42);
2) ako ne prodaje robu onih trgovinski struka za koje je registrovana (član 10. stav 3);
3) ako kupuje stoku protivno odredbi čl. 38. i 38a. ovog zakona;
4) ako vrši promet robe ili usluge u prometu robe protivno propisanim minimalnim tehničkim uslovima u pogledu poslovnih prostorija, uređaja i opreme (član 11. stav 1. i član 44. stav 1);
5) ako samoupravnim opštim aktom ne odredi stručnu spremu radnika koji rade na poslovima prometa robe ili vršenja usluga (član 13. stav 2. i član 44. stav 2);
5a) ako radnici koji neposredno vrše poslove prometa robe na malo nemaju propisanu stručnu spremu (član 13. stav 3);
6) ako vrši promet životnih namirnica protivno propisanim uslovima kojima se obezbjeđuje higijenska ispravnost i čuvanje tih namirnica (član 12. stav 1);
7) ako ne utvrdi uslove poslovanja pod kojima vrši promet (član 14. stav 1);
8) ako vrši zaključivanje ugovora preko jedinice koja ne ispunjava propisane uslove ili ako opštinskom organu uprave ne dostavi samoupravne opšte akte (član 16. st. 2. i 4);
9) ako na zahtjev organizacije potrošača ne pristupi zaključivanju samoupravnog sporazuma u propisanom roku (član 64. stav 1. i 65. stav 2);
Za privredni prestup iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u organizaciji udruženog rada ili u drugom pravnom licu novčanom kaznom od 15.000 do 25.000 dinara.
2. Prekršaji
Član 73.
Novčanom kaznom od desetostrukog do tristostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj organizacija udruženog rada ili drugo pravno lice:
1) ako radnik koji radi na poslovima prometa robe ili vršenju usluga nema potrebnu stručnu spremu (član 13. stav 1. i član 44. stav 1);
2) ako radnik koji vrši poslove prometa životnih namirnica ne ispunjava posebne zdravstvene uslove (član 12. stav 2);
3) ako pojedine proizvode stavlja u promet protivno odredbi člana 15. ovog zakona;
14) ako promet robe na veliko vrši van svojih poslovnih prostorija preko radnika koji nijesu u radnom odnosu na neodređeno vrijeme u toj organizaciji (član 17. st. 1. i 2);
5) ako ne vodi evidenciju radi praćenja kretanja robe i cijena (član 24. stav 2);
6) ako samoupravnim opštim aktom ne odredi slučajeve i uslove pod kojima radnik van radnog odnosa vrši promet robe na malo određenih vrsta proizvoda, kao i način prodaje tih proizvoda (član 26. stav 2);
7) ako ne izvršava preuzete obaveze u skladu sa zaključenim samoupravnim sporazumom (član 63. stav 2. i član 66);
Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u organizaciji udruženog rada ili u drugom pravnom licu novčanom kaznom od jedne polovine do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.
Član 74.
Novčanom kaznom od desetostrukog do tristostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj organizacija udruženog rada ili drugo pravno lice:
1) ako preko radnika koji je u ugovornom odnosu sa organizacijom udruženog rada (radnik van radnog odnosa) vrši promet robe na malo protivno odredbama člana 27. stav 1. ovog zakona;
2) ako međusobna prava i obaveze sa radnikom van radnog odnosa ne utvrdi ugovorom, kao i vrijeme trajanja ugovora (član 27. stav 2);
3) ako u roku od osam dana ne dostavi primjerak ugovora organu uprave prihoda na čijoj teritoriji ima prebivalište radnik sa kojim je zaključila ugovor (član 27. stav 3);
4) - brisana -
Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u organizaciji udruženog rada ili u drugom pravnom licu kaznom od jedne polovine do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.
Član 75.
Novčanom kaznom od desetostrukog do tristostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj organizacija udruženog rada ili drugo pravno lice:
1) ako za postavljanje prodajnih automata ne traži odobrenje od nadležnog opštinskog organa uprave (član 20);
2) ako ne vodi evidenciju o redu uplate prilikom plaćanja robe prije isporuke, ili se pri isporuci ne pridržava reda uplate, ili kupcu ne izda potvrdu o redu uplate (član 22. st. 1. i 2);
3) ako u toj organizaciji ili pojedinim potrošačima daje robu besplatno, ili je prodaje po nižoj cijeni, ili im daje druge povlastice pri kupovini robe (član 23);
4) ako kupcu, odnosno korisniku usluge ne izda blok registar kase, paragon blok ili račun za prodatu robu, odnosno pruženu uslugu.
Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u organizaciji udruženog rada ili u drugom pravnom licu novčanom kaznom od jedne polovine do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.
Član 76.
Novčanom kaznom od desetostrukog do tristostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj organizacija udruženog rada, odnosno zemljoradnička zadruga:
1) ako međusobne odnose u poslovnoj saradnji sa individualnim zemljoradnicima ne uredi ugovorom (član 30. stav 2);
2) ako od individualnog zemljoradnika u skladu sa zaključenim ugovorom, ne preuzme poljoprivredne proizvode ili mu ne isplati ugovorenu cijenu (član 31);
3) ako kupuje poljoprivredne proizvode od individualnog zemljoradnika koji nijesu proizvedeni u poslovnoj saradnji, bez otkupnog bloka (član 33);
4) ako ne donese pijačni red (član 35. stav 1);
5) ako na zahtjev organizacije potrošača ne pristupi zaključivanju samoupravnog sporazuma o uslugama koje obavljaju pijace (član 34).
Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u organizaciji udruženog rada, odnosno zemljoradničkoj zadruzi novčanom kaznom od jedne polovine do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.
Član 77.
Novčanom kaznom jedne polovine do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj individualni zemljoradnik ako poljoprivredne proizvode koji su proizvedeni u poslovnoj saradnji isporuči ili proda protivno odredbi člana 30. stav 1. ovog zakona.
Član 78.
Novčanom kaznom od jedne polovine do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj pojedinac:
1) ako ne vodi evidenciju radi praćenja kretanja robe i cijena (član 24. stav 1);
2) ako nema potvrdu o sopstvenoj proizvodnji robe (član 29);
3) ako vrši promet stoke protivno odredbi člana 38v ovog zakona, i
4) ako neovlašćeno vrši promet robe (član 41).
Uz prekršaj iz stava 1. ovog člana izreći će se i zaštitna mjera oduzimanja imovinske koristi ostvarene izvršenjem prekršaja i zaštitna mjera oduzimanja predmeta kojim je izvršen prekršaj.
VII. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE
Član 79.
Postojeće organizacije udruženog rada i drugi učesnici u vršenju prometa robe i usluga dužni su da svoje poslovanje usaglase s odredbama ovog zakona u roku od šest mjeseci od dana njegovog stupanja na snagu.
Član 80.
(Brisan)
Član 81.
Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o regulisanju određenih pitanja iz prometa robe ("Službeni list SRCG", broj 35/67).
Član 82.
Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu Socijalističke Republike Crne Gore".