ZAKON

O JAVNIM RASHODIMA

(Objavljen u "Sl. listu RCG", br. 14/92)

I- OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se finansiranje javnih rashoda utvrđenih Ustavom i zakonom za koje se sredstva obezbjeđuju iz javnih prihoda.
Pod javnim rashodima smatraju se potrebe i obaveze Republike i opštine (u daljem tekstu: javni rashodi)

Član 2.

Javni rashodi se finansiraju preko budžeta Republike i opštine i preko organizacija obaveznog socijalnog osiguranja.
Javni rashodi za koje se sredstva obezbjeđuju u budžetu mogu se finansirati neposredno iz budžeta i preko posebnih računa u skladu sa posebnim zakonima.

Član 3.

Za svoje obaveze Republika, opština i organizacije obaveznog socijalnog osiguranja iz člana 2. ovog zakona odgovaraju sredstvima kojima raspolažu.
Za obaveze Republike, opštine i organizacija obaveznog socijalnog osiguranja ne može se sprovoditi prinudno izvršenje na sredstvima koja su neophodna za rad njihovih organa i javnih službi i za ostvarivanje prava po osnovu obaveznog socijalnog osiguranja.

Član 4.

Propisi ili opšti akti kojima se stvaraju obaveze za budžete, odnosno za organizacije obaveznog socijalnog osiguranja ne mogu se donijeti ako za izvršavanje tih obaveza nijesu obezbijeđena sredstva u budžetu, odnosno u finansijskom planu.

Član 5.

Opštini koja ne može iz prihoda koji joj po ovom zakonu pripadaju da finansira izvršavanje poslova utvrđenih Ustavom i zakonom, Republika obezbjeđuje dopunska sredstva pod uslovima i mjerilima određenim posebnim zakonom.

II -JAVNI RASHOD

Član 6.

Iz budžeta Republike finansiraju se:
1) rad državnih organa;
2) narodna odbrana u okviru prava i dužnosti Republike;
3) zakonom utvrđena prava, potrebe i interesi društva u oblastima obrazovanja, nauke, kulture, socijalne zaštite, socijalne sigurnosti, zaštite nezaposlenih i drugim oblastima utvrđenim Ustavom i zakonom;
4) obaveze Republike iz međunarodnih sporazuma i ugovora;
5) dopunska sredstva opštinama za izvršavanje njihovih dužnosti utvrđenih Ustavom i zakonom;
6) zakonom utvrđene obaveze prema javnim preduzećima i ustanovama, političkim i drugim organizacijama i udruženjima građana;
7) zakonom utvrđene potrebe bržeg razvoja manje razvijenih opština i regiona;
8) zakonom utvrđene potrebe obezbjeđenja robnih rezervi;
9) zakonom utvrđene potrebe sprečavanja i otklanjanja posledica od elementarnih nepogoda, protivpožarne zaštite i drugih vanrednih okolnosti;
10) zakonom utvrđene potrebe zaštite i unapređenja životne sredine;
11) obaveze Republike po osnovu finansiranja funkcija zajedničke države, i
12) druge potrebe od interesa za ostvarivanje prava i dužnosti utvrđenih zakonom.

Član 7.

Iz budžeta opštine finansiraju se:
1) rad organa opštine;
2) zakonom utvrđena prava i potrebe i neposredni interesi građana u oblastima: kulture, fizičke kulture, tehničke kulture, obrazovanja, zdravstvene i socijalne zaštite, društvene brige o djeci, javnog informisanja, zanatstva, turizma i ugostiteljstva, zaštite i unapređenja životne sredine i u drugim oblastima od neposrednog interesa za građane;
3) uređenje i obezbjeđenje obavljanja komunalnih djelatnosti;
4) obezbjeđenje uređenja i korišćenja gradskog građevinskog zemljišta i poslovnog prostora;
5) izgradnja i održavanje lokalnih puteva, ulica i drugih javnih objekata od opštinskog značaja, uređenje i obezbjeđenje gradskog saobraćaja;
6) preduzimanje mjera i stvaranje uslova za otklanjanje posledica elementarnih i drugih nepogoda, kao i drugih vanrednih i nepredvidivih okolnosti u opštini;
7) obavljanje i drugih poslova utvrđenih Ustavom, zakonom i statutom opštine.

Član 8.

Javni rashodi koji se finansiraju preko organizacija obaveznog socijalnog osiguranja su rashodi za finansiranje prava utvrđenih zakonom u oblasti:
1) penzijskog i invalidskog osiguranja;
2) zdravstvenog osiguranja, i
3) zapošljavanja.

III- BUDžET

1. Donošenje budžeta

Član 9.

Budžet Republike i opštine donosi se za jednu kalendarsku godinu.

Član 10.

Prihodi i rashodi budžeta moraju biti uravnoteženi.
Budžet se sastoji iz opšteg i posebnog dijela.
Opšti dio budžeta sadrži: ukupan iznos prihoda, ukupan iznos rashoda, uključujući i tekuću budžetsku rezervu i iznos prihoda koji se izdvaja u stalnu rezervu, bilans prihoda i rashoda u kome se iskazuju prihodi po vrstama, a rashodi po osnovnim namjenama, prava i dužnosti organa i organizacija u izvršenju budžeta, kao i mjere za izvršavanje budžeta i održavanje njegove ravnoteže.
Poseban dio budžeta sadrži detaljan raspored rashoda po nosiocima, korisnicima i namjenama.

Član 11.

Budžet priprema organ nadležan za poslove budžeta u skladu sa ukupnim bilansom javnih prihoda i rashoda Republike Crne Gore.

Član 12.

Zahtjeve za obezbjeđenje sredstava iz budžeta organi uprave dostavljaju direktno, a drugi korisnici preko organa nadležnog za određenu oblast.
Organ nadležan za poslove budžeta daće u obrazloženju budžeta razloge o prihvatanju, odnosno neprihvatanju zahtjeva.

Član 13.

Predlog budžeta utvrđuje Vlada Republike Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), odnosno nadležni organ opštine.
Budžet donosi Skupština Republike Crne Gore (u daljem tekstu: Skupština), odnosno skupština opštine.

Član 14.

Budžet se donosi prije početka godine, za koju se donosi.
Ako se budžet ne donese prije početka godine, finansiranje se vrši privremeno najduže do tri mjeseca.
Privremeno finansiranje vrši se srazmjerno ukupno korišćenim sredstvima u zadnjem kvartalu prethodne godine.

Član 15.

Na teret budžetskih sredstava korisnik može preuzimati obaveze samo do iznosa sredstava utvrđenih u budžetu.

Član 16.

Republički budžet donosi se u formi zakona.
Budžet se objavljuje na način na koji se objavljuju zakoni, odnosno opšti akti opštine.

2. Izvršenje budžeta

Član 17.

Budžet se izvršava srazmjerno ostvarenim prihodima, na način utvrđen ovim zakonom i drugim propisima.
Budžet se, po pravilu, izvršava u razdoblju od 1. januara do 31. decembra godine, za koju se donosi.

Član 18.

Raspodjela ostvarenih prihoda vrši se tromjesečnim i mjesečnim planovima za izvršenje budžeta.
Tromjesečne, odnosno mjesečne planove za izvršenje budžeta donosi organ nadležan za poslove budžeta.
Planovi za izvršenje budžeta moraju biti uravnoteženi.
Prihodi i rashodi u planovima za izvršenje budžeta iskazuju se na način na koji se iskazuju prihodi i rashodi u budžetu.

Član 19.

Ako se usled neravnomjernog priticanja prihoda budžeta, tromjesečni odnosno mjesečni plan za izvršenje budžeta ne može uravnotežiti, za privremeno pokriće raspoređenih iznosa sredstava mogu da se koriste sredstva stalne rezerve.

Član 20.

Tromjesečni, odnosno mjesečni plan za izvršenje budžeta dostavlja se organu nadležnom za reviziju rashoda, a korisnici sredstava pismeno se obavještavaju o visini raspoređenih sredstava u tom planu.

Član 21.

Sredstva budžeta mogu da se stave na raspolaganje korisnicima na osnovu tromjesečnog, odnosno mjesečnog plana za izvršenje budžeta do kraja godine, za koju je budžet donijet.

Član 22.

Sredstva za posebne namjene, koja su prenijeta na posebne račune, mogu se koristiti i poslije isteka budžetske godine, ako zakonom, odnosno odlukom skupštine nije drugačije određeno.

Član 23.

Svaka isplata na teret sredstava budžeta vrši se na osnovu akta kojim je utvrđena obaveza i visina isplate.

Član 24.

U budžetu se obezbjeđuje dio prihoda kao tekuća budžetska rezerva.
Sredstva tekuće budžetske rezerve koriste se za potrebe i obaveze korisnika budžeta za koje u budžetu nijesu obezbijeđena sredstva, ili nijesu obezbijeđena u dovoljnom iznosu.
Izuzetno, Vlada može odobravati sredstva tekuće budžetske rezerve i za druge potrebe na osnovu posebnih zahtjeva.
O korišćenju tekuće budžetske rezerve odlučuje Vlada, odnosno nadležni organ opštine.
Vlada može ovlastiti svoje radno tijelo i ministra finansija da, do određenog iznosa, odlučuju o korišćenju sredstava tekuće budžetske rezerve.

Član 25.

Za izvršenje budžeta odgovorna je Vlada, odnosno nadležni organ opštine.

Član 26.

Za zakonito korišćenje sredstava koja se raspoređuju budžetom odgovoran je starješina republičkog organa, odnosno rukovodilac organa opštine.

Član 27.

Ministarstvo finansija, odnosno nadležni organ opštine vodi evidenciju o izvršenju budžeta i dostavlja izvještaje Vladi, odnosno nadležnom organu opštine i organu za reviziju javnih rashoda.

3. Izmjena budžeta

Član 28.

Budžet se tokom godine može mijenjati i dopunjavati.
Izmjene budžeta obavljaju se po postupku koji je propisan za donošenje budžeta.

Član 29.

U okviru ukupno utvrđenih prihoda i rashoda budžeta, Vlada i nadležni organ opštine mogu vršiti izmjene namjene i visine sredstava, po pojedinim korisnicima.

4. Završni račun budžeta

Član 30.

Po isteku godine, za koju je budžet donijet, sastavlja se završni račun budžeta.

Član 31.

Završni račun budžeta priprema organ nadležan za poslove budžeta Republike, odnosno opštine.

Član 32.

Završni račun budžeta priprema se na osnovu podataka i evidencija o izvršenju budžeta i podataka o korišćenju sredstava na posebnim računima.
Završne račune o izvršenju finansijskih planova, korišćenju sredstava na posebnim računima i sredstava raspoređenih za posebne namjene korisnici sredstava budžeta dužni su da dostave organu nadležnom za poslove budžeta, u rokovima predviđenim za podnošenje njihovih završnih računa i organu za reviziju javnih rashoda.

Član 33.

Predlog završnog računa budžeta utvrđuje Vlada, odnosno nadležni organ opštine.
Predlog završnog računa budžeta dostavlja se organu za reviziju javnih rashoda do kraja februara, po isteku godine, za koju se donosi završni račun budžeta.
Organ za reviziju javnih rashoda dužan je da izvrši pregled završnog računa i dostavi izvještaj organu, iz stava 1. ovog člana, u roku od 30 dana po prijemu predloga završnog računa.
Predlog završnog računa budžeta, sa izvještajem organa za reviziju javnih rashoda, iz stava 1. ovog člana, dostavlja se Skupštini, odnosno skupštini opštine na usvajanje.

Član 34.

Završni račun budžeta sastoji se iz opšteg i posebnog dijela i bilansa stanja neangažovanih sredstava.
U opštem dijelu završnog računa budžeta iskazuje se: ukupan iznos predviđenih i ostvarenih prihoda, ukupan iznos predviđenih i izvršenih rashoda, uključujući i iznos sredstava izdvojen iz budžeta u stalnu rezervu i raspored ostvarenog viška prihoda, odnosno pokrića deficita.
Poseban dio završnog računa sadrži predviđeni i izvršeni raspored sredstava na način iskazan u posebnom dijelu budžeta.
Završni račun budžeta sadrži i pregled neizmirenih obaveza.
Uz završni račun prilaže se zbirni pregled prihoda i rashoda i stanje sredstava iz završnih računa korisnika budžeta, pregled utrošenih sredstava stalne rezerve, pregled utrošenih sredstava sa posebnih računa sa stanjem sredstava na tim računima i drugih sredstava koja su obezbijeđena u budžetu.

Član 35.

Završni račun budžeta objavljuje se na način na koji se objavljuju zakoni, odnosno opšti akti opštine.

IV- SREDSTVA STALNE REZERVE

Član 36.

U stalnu rezervu budžeta Republike izdvaja se najmanje 1% od ukupnih prihoda budžeta, po odbitku sredstava za finansiranje funkcija zajedničke države.
U stalnu rezervu budžeta opštine izdvaja se najmanje 1% od ukupnih prihoda budžeta, po odbitku dopunskih sredstava iz budžeta Republike.
Obračun i izdvajanje sredstava u stalnu rezervu budžeta vrši se mjesečno i to do desetog u mjesecu za protekli mjesec, a konačno po završnom računu.

Član 37.

Sredstva stalne rezerve budžeta mogu se koristiti:
1) za podmirivanje rashoda nastalih kao posledica vanrednih okolnosti za koje nijesu obezbijeđena sredstva u budžetu ili na drugi način, a naročito: poplava, suša, požar, zemljotres i druge elementarne nepogode, imigracije, epidemije, stočne zaraze i biljne štetočine;
2) za isplatu dospjelih obaveza, ako se obaveze budžeta ne mogu izvršiti iz redovnih sredstava usled neravnomjernog priticanja prihoda.
Za podmirenje rashoda, iz stava 1. tačka 1. ovog člana, sredstva iz stalne budžetske rezerve mogu se davati bespovratno.
Sredstva stalne budžetske rezerve korišćena za potrebe iz stava 1. tačka 2. ovog člana, vraćaju se iz narednog priliva sredstava, a najkasnije do kraja godine u kojoj su korišćena.
Sredstva stalne budžetske rezerve mogu se privremeno plasirati (oročavati), radi očuvanja realne vrijednosti tih sredstava.

Član 38.

O korišćenju sredstava stalne budžetske rezerve odlučuje Vlada, odnosno nadležni organ opštine.

V- FINANSIJSKI PROGRAMI

Član 39.

Sredstva za finansiranje javnih rashoda iz člana 6. tač. 2), 3), 6), 7), 9). i 10). i člana 7. tač. 2), 3), 4). i 5). ovog zakona, čija realizacija traje više godina, utvrđuju se posebnim programom.
Saglasnost na finansijski program daje Vlada, odnosno nadležni organ opštine.

Član 40.

Finansijskim programom posebno se utvrđuje: ukupan obim investicija, dinamika i rokovi za njihovo izvršenje, potreban iznos sredstava i konstrukcija finansiranja sa dinamikom obezbjeđenja sredstava, organ nadležan za izvršenje programa i predlog mjera za njegovu realizaciju.
Godišnji plan rashoda po finansijskom programu donosi organ nadležan za izvršenje programa i dostavlja ga Ministarstvu finansija.

Član 41.

Sredstva za realizaciju finansijskog programa obezbjeđuju se u budžetu Republike, odnosno opštine u skladu sa utvrđenom dinamikom.

Član 42.

Sredstva za realizaciju finansijskog programa predviđena u budžetu prenose se na poseban račun u skladu sa dinamikom izvršenja investicije.

Član 43.

Naredbodavac za izvršavanje finansijskog programa je starješina koji rukovodi posebnom organizacijom, odnosno rukovodilac organa opštine.

VI- POSEBNI RAČUNI I PODRAČUNI

Član 44.

Finansiranje djelatnosti, odnosno poslova javnih ustanova i preduzeća, u skladu sa propisanim uslovima, mjerilima i pravima građana, odnosno potreba za koje se namjenski trajno usmjeravaju sredstva iz člana 6. tač. 3) i 6), i člana 7. tač. 2) i 3), kao i u drugim slučajevima, koji zahtijevaju poseban način evidentiranja i korišćenja sredstava, vrši se preko posebnih računa.
Posebni računi, iz stava 1. ovog člana, otvaraju se kod nadležnog ministarstva, odnosno nadležnog organa opštine.
Ministarstvo, odnosno organ iz stava 2. ovog člana, može vršiti finansiranje određenih rashoda preko podračuna obuhvaćenih posebnim računom.

Član 45.

Neutrošena sredstva na kraju godine sa posebnog računa i podračuna iz člana 44. ovog zakona vraćaju se u budžet.

Član 46.

Na posebnom računu, odnosno podračunu iskazuju se i uplate obaveznih participacija za korišćenje usluga u ustanovama javnih službi.
Nadležno ministarstvo, odnosno nadležni organ, iz člana 44. st. 2. i 3. ovog zakona, u okviru posebnih računa, odnosno podračuna propisuje analitičke evidencije za uplatu participacije po pojedinim ustanovama, čije usluge koriste krajnji korisnici (učenici, studenti, osiguranici i dr.).

Član 47.

Preko posebnih računa vrši se i finansiranje rashoda predviđenih u članu 6. tač. 6), 7), 9) i 10) i članu 7. tač. 2), 3), 4) i 5), za koje se koriste kreditna sredstva, odnosno vrši plasman sredstava koja zahtijevaju poseban način evidentiranja i korišćenja.

VII- FINANSIRANjE ORGANIZACIJA SOCIJALNOG OSIGURANjA

Član 48.

Organizacija obaveznog socijalnog osiguranja ima finansijski plan u kojem se iskazuju svi njeni prihodi i rashodi.
Prihodi i rashodi za obavezno socijalno osiguranje u finansijskom planu iskazuju se odvojeno od prihoda i rashoda za dobrovoljno socijalno osiguranje.
Prihodi i rashodi u finansijskom planu organizacije socijalnog osiguranja moraju biti uravnoteženi.

Član 49.

Finansijski plan i završni račun organizacije socijalnog osiguranja donosi savjet organizacije za socijalno osiguranje, odnosno upravni odbor.
Saglasnost na finansijski plan daje Skupština.

Član 50.

Finansijski plan i završni račun organizacije socijalnog osiguranja objavljuje se u "Službenom listu Republike Crne Gore".

Član 51.

Organizacije socijalnog osiguranja mogu se zaduživati, radi obezbjeđivanja sredstava za obavezno socijalno osiguranje, do iznosa sredstava utvrđenih u finansijskom planu.
Organizacije, iz stava 1. ovog člana, mogu preduzimati aktivnosti i privremeno plasirati slobodna sredstva u cilju uvećavanja i očuvanja njihove realne vrijednosti.

Član 52.

Na finansijsko poslovanje organizacija socijalnog osiguranja primjenjuju se odredbe ovog zakona koje se odnose na finansiranje iz budžeta.

VIII- KONTROLA UPOTREBE SREDSTAVA

Član 53.

Poslovi kontrole upotrebe sredstava za finansiranje javnih rashoda, iz čl. 6, 7. i 8. ovog zakona, obavljaju se u okviru Ministarstva finansija.
Poslove kontrole, iz stava 1. ovog člana, vrši finansijski inspektor (u daljem tekstu: inspektor).
Inspektor kontroliše da li se sredstva za finansiranje javnih rashoda raspoređuju njihovim korisnicima u skladu sa utvrđenim rasporedom, kao i da li se koriste za namjene predviđene budžetom, posebnim zakonom i finansijskim planom i programom.

Član 54.

Radi kontrole upotrebe sredstava za finansiranje javnih rashoda, korisnici sredstava su dužni da inspektoru, na njegov zahtjev, dostave svoje finansijske planove, programe i izvještaje o izvršavanju obaveza predviđenih finansijskim planovima, odnosno programima.

Član 55.

Ako inspektor utvrdi da se javni rashodi ne podmiruju u skladu sa zakonom, zbog neodgovarajućeg rasporeda sredstava u finansijskim planovima i programima korisnika sredstava za finansiranje javnih rashoda, ukazaće tim korisnicima na nedostatke i predložiti mjere za njihovo otklanjanje.

Član 56.

Ako korisnici sredstava za finansiranje javnih rashoda ne postupe po ukazivanju iz člana 55. ovog zakona, ministar finansija će, na predlog inspektora, donijeti rješenje o otklanjanju utvrđenih nedostataka u finansiranju javnih rashoda.

Član 57.

Inspektor podnosi izvještaj o izvršenoj kontroli upotrebe sredstava za finansiranje javnih rashoda ministru finansija.

IX- PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 58.

Ministar finansija donosi bliže propise:
1) o načinu vođenja evidencije o naplati prihoda i njihovoj uplati u korist budžeta, finansijskih planova organizacija socijalnog osiguranja i posebnih računa;
2) o načinu iskazivanja prihoda i njihovom rasporedu u budžetu i finansijskim planovima organizacija socijalnog osiguranja i o načinu sastavljanja završnog računa budžeta;
3) o načinu sastavljanja završnog računa sredstava stalnih rezervi;
4) o načinu vođenja evidencije o izvršavanju budžeta, finansijskih planova organizacija socijalnog osiguranja i posebnih računa.

Član 59.

Izuzetno od odredbe stava 2. člana 14. ovog zakona, privremeno finansiranje za 1992. godinu može se vršiti najdalje do 30. juna.

Član 60.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o finansiranju opštih društvenih potreba ("Službeni list SRCG", br. 35/81, 26/85, 28/87 i 13/91).

Član 61.

Ovaj zakon stupa na snagu danom objavljivanja u "Službenom listu Republike Crne Gore".