ZAKON

O ZADUŽIVANjU I UPRAVLjANjU DUGOM JAVNOG SEKTORA

(Objavljen u "Sl. listu RCG", br. 11 od 20. februara 2004; 13/2004)

Opšte odredbe

Član 1

Ovim zakonom uređuje se način i postupak zaduživanja Države; ustanovljavaju limiti zaduživanja, funkcionisanje i odgovornost organa javnog sektora za upravljanje državnim dugom; uređuje se način izdavanja državnih garancija; uređuje vođenje podataka i izvještavanje o dugu javnog sektora.

Član 2

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeća značenja:
- javni sektor: državni organi, javna preduzeća čiji je osnivač Država, lokalna samouprava, vanbudžetski fondovi i sva domaća pravna lica koja su najmanje 51% u državnom vlasništvu;
- zaduživanje: zaduživanje u zemlji (interno) i u inostranstvu ( eksterno);
- kratkoročno zaduživanje: zaduživanje sa rokom dospijeća od jedne godine ili manje;
- javni dug je ukupan dug javnog sektora Države koji se sastoji od unutrašnjeg i spoljnjeg duga nastalog zaduživanjem u ime Države ili preuzimanjem duga od strane Države, kao rezultat davanja garancija ili drugih akata na osnovu kojih Država izričito priznaje dug;
- državne garancije su garancije koje u ime Države izdaje Skupština ili Vlada u svrhu obezbjeđenja otplate zajma ili hartija od vrijednosti, u slučaju da krajnji korisnik ili emitent hartija od vrijednosti u propisanom roku ne izvrši obavezu;
- kontragarancija je garancija koju Država daje Srbiji i Crnoj Gori kada je Srbija i Crna Gora garant za izmirivanje obaveza po ugovoru o kreditu čija se sredstva koriste za potrebe Države ili za druge namjene u Državi;
- knjiga javnog duga je evidencija javnog duga;
- knjiga izdatih garancija Države je evidencija obaveza po osnovu datih garancija zajmova i predstavlja evidenciju duga;
- direktne pozajmice Države su zajmovi koje Država daje domaćim pravnim licima;
-on-lendingje oblik zajma kada Država sredstva koja je primila od drugog zajmodavca daje krajnjim korisnicima;
- državne hartije od vrijednosti su kratkoročne i dugoročne hartije od vrijednosti koje izdaje Država;
- Komisija za politiku duga je tijelo koje formira Vlada;
- Strategija duga je politika koju utvrđuje Vlada, na predlog Komisije za politiku duga;
- godišnji program zaduživanja je program zaduživanja Države, izdavanja garancija, davanja pozajmica ion-lendingakoji se planira za svaku godinu;
- privilegovana informacija je informacija koja nije dostupna javnosti, a značajna je za utvrđivanje cijene državne hartije od vrijednosti.

Zaduživanje javnog sektora

Član 3

Država se zadužuje u cilju finansiranja potreba Države, za izvršavanje preuzetih obaveza i finansiranje investicija (kapitalnih izdataka).
Zaduživanje Države mora da bude ekonomično i racionalno tako da se finansijski rizik svodi na najmanju mjeru.

Član 4

Država se može zaduživati eksternim ili internim zaduživanjem.
Eksterno zaduživanje Države može se vršiti donošenjem odgovarajućeg akta od strane Vlade Republike Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada) u skladu sa uslovima pod kojima se zajam odobrava.
Zaduživanje iz stava 2 ovog člana može se vršiti radi finansiranja investicionih projekata, nabavke robe i usluga, finansiranja programa ekonomskih i strukturalnih prilagođavanja, razvoja i finansiranja projekata, finansiranja budžeta, refinansiranja postojećih obaveza po osnovu duga Države ili državnih garancija.
Zakonom, odnosno odlukom iz stava 2 ovog člana utvrđuju se izvori finansijskih sredstava i način izmirivanja obaveza Države koje nastaju ili mogu nastati na osnovu ugovorenih zajmova.
O internom (domaćem) zaduživanju Države za finansiranje budžeta, nabavke roba i usluga, finansiranje postojećih obaveza i finansiranje investicionih projekata odlučuje Vlada.
Vlada donosi odluku o zaduživanju za finansiranje budžetskog deficita dugoročno, odnosno kratkoročno i na inostranom tržištu.

Član 5

Strategijom duga se utvrđuju prioriteti i kvalifikovanost investicionih projekata Države čija implementacija zahtijeva potpuno ili djelimično finansiranje iz sredstava inostranih zajmova.
Inicijativa za uključivanje u Strategiju duga koju predlažu subjekti javnog sektora dostavlja se posebnom odjeljenju Ministarstva finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo), koje će dati ocjenu njihove finansijske opravdanosti, definisati prioritete i dostaviti Komisiji za politiku duga radi utvrđivanja predloga Strategije duga i dostavljanja Vladi na usvajanje.
Aktom o osnivanju bliže će se regulisati, način rada i funkcionisanje Komisije iz stava 2 ovog člana, koju sačinjavaju ministar finansija (u daljem tekstu: ministar), ministar ekonomije i predsjednik Savjeta Centralne banke Crne Gore.
Javna preduzeća čiji je osnivač Država i domaća pravna lica koja su najmanje 51% u državnom vlasništvu svoje investicione projekte dostavljaće organu iz stava 2 ovog člana, nakon dobijene saglasnosti ministarstva nadležnog za oblast u kojoj posluje.

Član 6

Godišnji program zaduživanja Države (u daljem tekstu: Program) koji je sastavni dio budžeta predlaže Vlada na osnovu Strategije duga.
Programom iz stava 1 ovog člana se planira zaduživanje Države, izdavanje državnih garancija, davanje zajmova ion-lendinga.

Član 7

Program zaduživanja se zasniva na analizi očekivanih efekata novog zaduživanja Države i državnih garancija na postojeći državni dug i njegovu otplatu, analizi novog davanja pozajmica ion-lendingzajmova sa procjenom uticaja državnog duga na privredu Države i uticaja na budžet.
Program će se koristiti kao osnova za određivanje granica godišnjeg zaduživanja Države.
Ministarstvo će Vladi jednom godišnje prezentirati detaljan izvještaj o realizaciji Programa.

Član 8

Vlada može donijeti odluku o davanju pozajmica ili posebnih oblika zajmova iz sredstava dobijenih putem eksternog zaduživanja Države u svrhu unapređenja ekonomskih aktivnosti koje su dio državnih programa razvoja.
Odlukom iz stava 1 ovog člana bliže će se uztvrditi način i uslovi vraćanja sredstava i instrumenti obezbjeđenja vraćanja sredstava od krajnjih korisnika sredstava, kao i lice koje će, u ime Vlade, zaključiti ugovor o zajmu.
Ugovorom o zajmu utvrdiće se uslovi i način vraćanja zajma, sredstva obezbjeđenja, troškovi koji nastaju kod prijema, distribucije i otplate zajma, odnosno servisiranja zajma.

Član 9

Vlada može donijeti odluku o eksternom zaduživanju u slučaju vanrednih situacija koje nastanu kao posljedica prirodnih katastrofa ili iz razloga nacionalne bezbjednosti radi pribavljanja potrošnih dobara i usluga ili finansiranje vanrednih troškova.

Član 10

Vlada može razmotriti opciju finansiranja konkretnih programa unapređenja privredne aktivnosti sredstvima prihoda od prodaje prehrambenih proizvoda nabavljenih putem eksternog zaduživanja Države.
Prehrambeni proizvodi se mogu nabavljati iz sredstava dobijenih eksternim zaduživanjem Države isključivo pod uslovom da je domaća proizvodnja dobara koja su predmet uvoza nedovoljna, a po prethodnom mišljenju ministarstva nadležnog za oblast u kojoj se dobra proizvode.

Član 11

Javna preduzeća čiji je osnivač Država i domaća pravna lica koja su najmanje 51% u državnom vlasništvu mogu se eksterno zaduživati na osnovu odluke Vlade.
Odlukom Vlade iz stava 1 ovog člana utvrđuju se i izvori otplate zajma do konačne otplate i oblici garancije za uredno izmirenje zajma.

Član 12

Državni organ koji zastupa Državu u imovinsko-pravnim odnosima, na zahtjev inostranog kreditora, izdaje pravno mišljenje kojim potvrđuje da je ustavna i zakonska procedura zaduživanja ispoštovana.

Upravljanje javnim dugom

Član 13

Cilj upravljanja javnim dugom je smanjenje troškova zaduživanja Države, odnosno servisiranja javnog duga u skladu sa najmanjim stepenom rizika i razvojem domaćeg tržišta kapitala.
Javnim dugom upravlja Ministarstvo.
Ministarstvo učestvuje u aktivnostima koordiniranja, ugovaranja i formalizaciji za svako novo zaduživanje Države, kao i za nadzor i obezbjeđivanje ispunjenja preduslova za državno zaduživanje, nove emisije državnih hartija od vrijednosti ili izdavanje državnih garancija.
Ministarstvo obavlja poslove za sve vidove reugovaranja, restrukturiranja, refinansiranja i sve modalitete zamjene sa postojećim državnim dugom ili dugom koji će preuzeti Država.
Ministarstvo izvršava sva plaćanja po zajmovima uzetih od strane Države.
Ministar finansija, po ovlašćenju Vlade, potpisuje ugovore o zaduženju.

Član 14

Ministarstvo će voditi evidenciju svih potencijalnih izvora finansiranja i kreditnih linija ponuđenih od strane vlada inostranih država, multilateralnih, bilateralnih ili komercijalnih subjekata, uključujući i evidenciju finansijskih uslova u vezi sa njima. Ministarstvo će ocijeniti vjerovatne efekte finansiranja iz svakog od navedenih izvora na finansije Države.
Ministarstvo je odgovorno za