ZAKON

O PROFESIONALNOJ REHABILITACIJI I ZAPOŠLjAVANjU LICA SA INVALIDITETOM

(Objavljen u "Sl. listu CG" br. 49 od 15. avgusta 2008, 73/10, 39/11)

I. OSNOVNE ODREDBE

Predmet

Član 1

Ovim zakonom uređuje se način i postupak ostvarivanja prava na profesionalnu rehabilitaciju lica sa invaliditetom, mjere i podsticaji za njihovo zapošljavanje, način finansiranja i druga pitanja od značaja za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje lica sa invaliditetom.
Lica sa invaliditetom ostvaruju pravo na profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje, na način i pod uslovima propisanim zakonom, kolektivnim ugovorom, potvrđenim i objavljenim međunarodnim ugovorima i opšte prihvaćenim pravilima međunarodnog prava.

Cilj

Član 2

Ovim zakonom stvaraju se uslovi za povećanje zaposlenosti lica sa invaliditetom i njihovo ravnopravno učešće na tržištu rada, uz otklanjanje barijera i stvaranje jednakih mogućnosti.

Definicija lica sa invaliditetom

Član 3

Lice sa invaliditetom, u smislu ovog zakona, je lice sa trajnim posljedicama tjelesnog, senzomog, mentalnog ili duševnog oštećenja ili bolesti, koje se ne mogu otkloniti liječenjem ili medicinskom rehabilitacijom, a koje se suočava sa socijalnim i drugim ograničenjima, koja su od uticaja na radnu sposobnost i mogućnost zapošljavanja, održavanja zaposlenja i napredovanja u njemu i koje nema mogućnosti ili ima smanjene mogućnosti da se, pod ravnopravnim uslovima, uključi na tržište rada.

Definicija profesionalne rehabilitacije

Član 4

Profesionalna rehabilitacija obuhvata mjere i aktivnosti koje se realizuju sa ciljem da se lice sa invaliditetom na odgovarajući način osposobi za rad, zadrži zaposlenje, u njemu napreduje ili promijeni svoju profesionalnu karijeru.

Zabrana diskriminacije

Član 5

Zabranjena je neposredna i posredna diskriminacija prilikom profesionalne rehabilitacije, zapošljavanja, kao i za vrijeme trajanja zaposlenja lica sa invaliditetom.

Korisnici prava

Član 6

Prava utvrđena ovim zakonom ostvaruje:
1) lice kojem je utvrđen status invalida rada u smislu propisa o penzijskom i invalidskom osiguranju;
2) lice ometeno u razvoju, koje je razvrstano u određenu kategoriju i stepen ometenosti, u skladu sa posebnim zakonom završilo obrazovanje u specijalnoj školi;
3) lice ometeno u razvoju, koje je razvrstano u određenu kategoriju i stepen ometenosti u skladu sa posebnim propisima, a završilo je redovno obrazovanje;
4) lice kod kojeg je nastupio invaliditet, odnosno tjelesno oštećenje u skladu sa propisima o boračko - invalidskoj zaštiti;
5) lice koje je završilo obrazovanje, uz prilagođeno izvođenje obrazovnog programa i pružanje dodatne stručne pomoći ili posebnom obrazovnom, odnosno vaspitnom programu,u skladu sa posebnim zakonom;
Lice koje nije ostvarilo status u smislu stava 1 ovog člana, ostvaruje status lica sa invaliditetom zavisno od procenta invaliditeta, u skladu sa ovim zakonom.
Korisniku prava iz stava 1 ovog člana, kojem nije utvrđen procenat invaliditeta u smislu posebnih propisa, komisija iz člana 8 ovog zakona utvrđuje procenat invaliditeta, u skladu sa ovim zakonom.

Uslovi za ostvarivanje prava

Član 7

Profesionalna rehabilitacija lica sa invaliditetom ostvaruje se pod opštim i posebnim uslovima.

Način utvrđivanja preostale radne sposobnosti

Član 8

O procentu invaliditeta, preostaloj radnoj sposobnosti i mogućnosti zaposlenja lica iz člana 6 ovog zakona, u prvom stepenu odlučuje rukovodilac organizacione jedinice Zavoda za zapošljavanje Crne Gore (u daljem tekstu: Zavod), a u drugom stepenu direktor Zavoda, na osnovu ocjene, nalaza i mišljenja prvostepene, odnosno drugostepene komisije za profesionalnu rehabilitaciju.
Komisiju iz stava 1 ovog člana obrazuje direktor Zavoda.
Sastav i način rada komisije iz stava 2 ovog člana bliže se uređuje aktom Zavoda.
Kriterijume i uslove za utvrđivanje procenta invaliditeta, preostale radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja propisuje organ državne uprave nadležan za poslove rada i zapošljavanja ( u daljem tekstu: Ministarstvo).

Postupak ostvarivanja prava

Član 9

U postupku priznavanja prava utvrđenih ovim zakonom primjenjuje se Zakon o opštem upravnom postupku, ako ovim zakonom nije drukčije uređeno.
Troškove postupka u rješavanju o pravima iz ovog zakona snosi organ koji vodi postupak.

Prava i obaveze po osnovu zapošljavanja i rada

Član 10

Ako pojedina pitanja ovim zakonom nijesu drukčije uređena, na prava i obaveze lica sa invaliditetom primjenjuju se propisi iz oblasti rada, penzijskog i invalidskog osiguranja, zapošljavanja i drugih oblasti.

Definicije pojmova

Član 11

Pojedini izrazi u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
1) poslodavac je pravno ili fizičko lice i organi i organizacije koje se finansiraju iz budžeta Crne Gore i lokalne samouprave.
2) subvencija je finansijska pomoć koju dobija poslodavac radi zapošljavanja lica sa invaliditetom;
3) otvoreno tržište rada je zapošljavanje lica sa invaliditetom pod opštim uslovima,kao i za zapošljavanje lica bez invaliditeta;
4) posebne organizacije za zapošljavanje su:zaštitna radionica radni centar i zaštitni pogon;
4a) mjere aktivne politike zapošljavanja su: informisanje o mogućnostima i uslovima zapošljavanja, posredovanje u zapošljavanju, profesionalna orijentacija, finansiranje pripravnika, podrška samozapošljavanju pod povoljnijim uslovima, obrazovanje i osposobljavanje odraslih, javni rad, stipendiranje i druge mjere usmjerene na povećanje zaposlenosti i smanjenje nezaposlenosti;
4b) grant šema je program dodjele bespovratnih sredstava, po javnom pozivu za odabir i finansiranje projekata koji imaju za cilj profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje lica sa invaliditetom;
5) lice sa teškim invaliditetom je lice koje ima najmanje 50% invaliditeta;
6) habilitacija je sistem mjera i postupaka za osposobljavanje djece sa urođenim ili u najranijem uzrastu stečenim oštećenjem, radi boljeg funkcionisanja za svakodnevne potrebe života;
7) prosječna mjesečna zarada u Crnoj Gori je prosječan iznos mjesečne bruto zarade ostvarene u prethodnoj godini po zaposlenom, prema podacima organa nadležnog za poslove statistike.

II. PROFESIONALNA REHABILITACIJA

Profesionalna rehabilitacija

Član 12

Profesionalna rehabilitacija, u smislu ovog zakona, obuhvata sledeće mjere i aktivnosti:
1) savjetovanje, podsticanje i motivisanje lica sa invaliditetom na aktivno traženje zaposlenja;
2) utvrđivanje preostale radne sposobnosti;
3) pomoć u prihvatanju vlastite invalidnosti i upoznavanje sa mogućnostima uključivanja u osposobljavanje i rad;
4) pomoć prilikom izbora odgovarajućih profesionalnih ciljeva;
5) razvijanje socijalnih spretnosti i vještina;
6) pomoć prilikom traženja odgovarajućeg radnog mjesta;
7) analiza konkretnog radnog mjesta i radnog okruženja lica sa invaliditetom;
8) izrada plana prilagođavanja radnog mjesta i radnog okruženja za lice sa invaliditetom;
9) izrada plana potrebne opreme i sredstava za rad za lice sa invaliditetom na tom radnom mjestu;
10) osposobljavanje za rad na konkretnom radnom mjestu;
11) praćenje i stručna pomoć prilikom osposobljavanja i obrazovanja;
12) praćenje lica sa invaliditetom na radnom mjestu, nakon zaposlenja;
13) evaluacija uspješnosti procesa rehabilitacije za pojedino lice sa invaliditetom;
14) ocjenjivanje radnih rezultata zaposlenog lica sa invaliditetom.
Standarde za sprovođenje mjera i aktivnosti iz stava 1 ovog člana utvrđuje Ministarstvo.