Na osnovu člana 15 Zakona o zaštiti vazduha ("Službeni list CG", broj 25/10), Ministarstvo održivog razvoja i turizma donijelo je

PRAVILNIK

O NAČINU I USLOVIMA PRAĆENjA KVALITETA VAZDUHA

(Objavljen u "Sl. listu Crne Gore", broj 21 od 21. aprila 2011)

Predmet

Član 1

Ovim pravilnikom utvrđuju se uslovi i način praćenja kvaliteta vazduha, standardizacija mjerenja, uslovi koje mora ispunjavati oprema za ocjenjivanje kvaliteta vazduha, referentne metode, kriterijumi za postizanje kvaliteta podataka, obezbjeđivanje kvaliteta podataka i validacija podataka kao i sadržaj rezultata ocjenjivanja kvaliteta vazduha.

Značenje izraza

Član 2

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:
1) fiksna mjerenja su mjerenja koja se vrše na fiksnim mjernim mjestima, neprekidno ili povremenim uzorkovanjem radi određivanja nivoa zagađenosti vazduha;
2) indikativna mjerenja su mjerenja koja se vrše povremeno, a kojima se upotpunjuju rezultati drugih mjerenja;
3) ukupna taložna materija je ukupna masa zagađujućih materija, koja se iz atmosfere taloži na tlo, vegetaciju, vodu, objekte i sl. na određenom području u određenom vremenu;
4) policiklični aromatični ugljovodonici (PAH) su organska jedinjenja, koja čine najmanje dva spojena aromatična prstena, sačinjena isključivo od ugljenika i vodonika;
5) ukupna gasovita živa je para elementarne žive i reaktivna gasovita živa, koja je rastvorljiva u vodi sa dovoljno visokim naponom pare da može postojati u gasovitom stanju;
6) AOT40 (akumulativna izloženost veća od utvrđenog praga izražena u ug/m3 na čas), je zbir razlika između jednosatnih koncentracija viših od 80 mikrog/m3 (=40ppb) i 80 mikrog/m3 tokom određenog perioda godine, uzimajući u obzir samo jednosatne vrijednosti izmjerene svakoga dana između 8:00 i 20:00 časova po srednjeevropskom vremenu.

Obezbjeđivanje uslova

Član 3

Praćenje kvaliteta vazduha i prikupljanja podataka vrši se mjerenjem zagađujućih materija, mjernim uređajima na mjernim mjestima za fiksna mjerenja u mreži mjernih mjesta uspostavljenoj na državnom, odnosno lokalnom nivou:
- kontinualnim i/ili povremenim mjerenjem/uzimanjem uzoraka zagađujućih materija;
- prenosom, obradom, provjerom validnosti i analizom rezultata dobijenih mjerenjem i/ili uzimanjem uzoraka radi analize; i
- provjerom kvaliteta mjernih postupaka.
Za mjerenje i/ili uzimanje uzoraka zagađujućih materija na fiksnim mjernim mjestima, mora se obezbijediti: objekat za smještaj mjernih uređaja, zaštićen od atmosferskog električnog pražnjenja, koji je priključen na stabilni napon električne energije, telekomunikacione veze, sistem za hlađenje/grijanje, koji ima odgovarajuću opremu i mjerne uređaje za sakupljanje, skladištenje, obradu i prenos podataka;
Mjerni instrumenti i oprema moraju odgovarati referentnim i drugim ekvivalentnim metodama.
Mjerni instrument i oprema moraju se testirati, odnosno moraju imati odobrenje tipa mjerila po standarduMEST EN17025.
Mjerna mjesta, mjerni instrumenti sa pratećom opremom i oprema za prijem i prenos podataka moraju se redovno održavati radi obezbjeđivanja kvaliteta podataka koji se koriste za ocjenjivanje kvaliteta vazduha.
Validacija podataka se obezbjeđuje sistemom kontrole kvaliteta i učešćem u programima međulaboratorijskih poređenja.

Način praćenja kvaliteta vazduha i prikupljanja podataka

Član 4

Nivo zagađenosti vazduha prati se mjerenjem koncentracija za sumpor dioksid, azot dioksid i okside azota, suspendovane čestice (PM10; PM2.5), olovo, benzen, ugljen monoksid, prizemni ozon, arsen, kadmijum, živu, nikl, benzo(a)piren (kao marker policikličnih aromatičnih ugljovodonika) i fluoride u vazduhu instrumentima za automatsko mjerenje i/ili uzimanjem uzoraka i njihovom analizom.
Uzorkovanje obuhvata pripremu, uzimanje, čuvanje i transport uzoraka do ovlašćene laboratorije.
Postupak analize uzoraka vazduha obuhvata laboratorijsko ispitivanje uzoraka vazduha, odnosno njihovu hemijsko-fizičku analizu.
Rezultati mjerenja koncentracija zagađujućih materija upoređuju se sa propisanim standardima kvaliteta vazduha radi utvrđivanja nivoa zagađenosti vazduha.

Referentne metode mjerenja za ocjenjivanje kvaliteta vazduha

Član 5

Za mjerenje koncentracija sumpor dioksida, azot dioksida i oksida azota, suspendovanih čestica (PM 10; PM2.5), olova, benzena, ugljen monoksida, prizemnog ozona, arsena, kadmijuma, žive, nikla i policikličnih aromatičnih ugljovodonika (PAH) u vazduhu primjenjuju se referentne i druge metode date u Prilogu 1, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni dio.
Za mjerenje koncentracija fluorida i drugih zagađujućih materija mogu se koristiti standardne metode koje nijesu referentne za koje se može dokazati da daju rezultate jednake rezultatima dobijenim korišćenjem referentne metode.
Za mjerenje koncentracija suspendovanih čestica rezultati dobijeni nereferentnom metodom moraju se korigovati tako da budu jednaki rezultatima do kojih bi se došlo korišćenjem referentne metode.
Sledljivost podataka iz stava 3 ovog člana obezbjeđuje se primjenom korekcionih faktora na rezultate predhodnih mjerenja.

Standardizacija mjerenja

Član 6

Zapremina gasovitih zagađujućih materija preračunava se na referentne uslove: temperaturu od 293K i atmosferski pritisak od 101,3kPa.
Za suspendovane čestice i supstance koje se analiziraju u suspendovanim česticama zapremina uzetog uzorka vazduha određuje se u odnosu na temperaturu i atmosferski pritisak na dan mjerenja.

Kriterijumi za postizanje kvaliteta podataka za ocjenjivanje kvaliteta vazduha

Član 7

Kriterijumi za postizanje kvaliteta podataka za ocjenjivanje kvaliteta vazduha, metode mjerenja, minimalna raspoloživost podataka, vremenska pokrivenost, nepouzdanost metoda mjerenja i modeliranja, dati su u Prilogu 2, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni dio.

Provjera kvaliteta mjerenja

Član 8

Provjera kvaliteta mjerenja, kalibracija mjernih instrumenata, način obrade i prikaza rezultata i ocjena njihove pouzdanosti i vjerodostojnosti, vrši se prema propisanim metodama mjerenja i standarduMEST ISO/IEC17025.

Obezbjeđivanjenje kvaliteta podataka i validacija podataka

Član 9

Uslovi za obezbijeđivanjenje kvaliteta podataka i kriterijumi za validaciju podataka dati su u Prilogu 3, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni dio.

Sadržaj rezultata ocjenjivanja kvaliteta vazduha za zone

Član 10

Rezultati ocjenjivanja kvaliteta vazduha za zone sadrže podatke o:
1) nivou zagađenja kada je prekoračena granična vrijednost sa granicom tolerancije ukoliko je propisana, datumima i periodima trajanja prekoračenja;
2) uzrocima prekoračenja;
3) prekoračenju kritičnih nivoa, datumima i periodima trajanja prekoračenja;
4) koncentracijama zagađujućih materija čiji su nivoi ispod graničnih vrjednosti;
5) aritmetičkoj sredini, medijani, 98-om percentilu, mjernoj nepuozdanosti, minimalnoj vrijednosti, maksimalnoj vrijednosti, granici detekcije i granici kvantifikacije zagađujućih materija;
6) prosječnoj godišnjoj vrijednosti koncentracija prekursora prizemnog ozona;
7)