Na osnovu člana 48 stav 1 tačka 1 Zakona o zaštiti na radu ("Službeni list RCG", broj 79/04), Ministarstvo zdravlja, rada i socijalnog staranja donosi

PRAVILNIK

O NAČINU I POSTUPKU PROCJENE RIZIKA NA RADNOM MJESTU

(Objavljen u "Sl. listu RCG", br. 43 od 17. jula 2007)

Sadržaj Pravilnika

Član 1

Ovim pravilnikom propisuje se način i postupak procjene rizika na radnom mjestu kod poslodavca sa mjerama za sprečavanje, otklanjanje ili smanjenje rizika na najmanju moguću mjeru.

Osnovni elementi za izradu akta o procjeni rizika

Član 2

Poslodavac će, u skladu sa organizacijom rada, radnim procesom, sredstvima za rad, sirovinama i materijalima koji se koriste u tehnološkim i radnim procesima, kao i drugim elementima koji mogu da izazovu rizik od povrede na radu, oštećenje zdravlja ili oboljenje zaposlenog, sačiniti akt o procjeni rizika za sva radna mjesta.
Akt o procjeni rizika iz stava 1 ovog člana sadrži, naročito:
- opšte podatke,
- podatke o postojećem stanju (korišćenje proizvodnih i drugih kapaciteta),
- procjenu rizika (način i postupak),
- plan mjera za sprečavanje, otklanjanje ili smanjenje nivoa rizika,
- zaključak,
- izmjene i dopune akta o procjeni rizika.

Opšti podaci

Član 3

Opšti podaci sadrže, naročito:
- naziv, sjedište i adresu poslodavca,
- djelatnost poslodavca (šifra djelatnosti),
- odobrenje o ispunjenosti uslova za obavljanje djelatnosti,
- ukupan broj zaposlenih,
- način obavljanja stručnih poslova zaštite na radu,
- naziv ovlašćene organizacije za poslove zaštite na radu,
- podatke o kadrovima ovlašćene organizacije i poslodavca koji su učestvovali u izradi akta.

Podaci o postojećem stanju

Član 4

Postojeće stanje obuhvata uvid u stanje punog korišćenja proizvodnih i drugih kapaciteta.
Podaci o postojećem stanju sadrže, naročito:
- opis građevinskog objekta namijenjen za radne i pomoćne prostorije uključujući i objekte na otvorenom prostoru sa svim pripadajućim instalacijama;
- sredstva za rad koja se koriste u procesu rada;
- sredstva i opremu lične zaštite na radu;
- uslove radne sredine;
- konstrukcije, pomoćne konstrukcije i objekti za kolektivnu zaštitu na radu;
- opis glavnih tehnoloških procesa po lokacijama uključujući unutrašnji transport, održavanje i postupke održavanja sredstava za rad;
- naziv radnih mjesta koja se nalaze u predmetnom dijelu procesa;
- popis sirovina, materijala i opasnih materija koje se koriste pri radu.
a) za svako radno mjesto:
- naziv radnog mjesta i broj izvršilaca,
- broj zaposlenih žena, mlađih od 18 godina, i lica sa invaliditetom,
- naznaka da li se radi o poslovima sa posebnim uslovima rada (povećanim rizikom),
- raspored radnog vremena (dnevni, nedjeljni, rad u smjenama, rad u turnusu),
- rad duži od redovnog radnog vremena (prekovremeni rad),
- skraćeno radno vrijeme zbog otežanih uslova rada.
b) podatke za posljednje tri godine prema evidencijama iz zaštite na radu:
- broj smrtnih, teških i kolektivnih povreda na radu,
- broj slučajeva profesionalnih bolesti,
- broj poremećaja u procesu rada koji su mogli izazvati štetne posljedice po bezbjednost i zdravlje zaposlenih.

Član 5

Podaci o postojećem stanju dobijaju se na osnovu:

- evidencija iz zaštite na radu;

- uputstava proizvođača o načinu upotrebe i održavanja sredstava za rad;

- uputstava proizvođača o načinu korišćenja opasnih materija koje se koriste u procesu rada;

- dokaza o pregledu i ispitivanju sredstava za rad;

- dokaz o ispitivanju radne sredine;

- zapisnika o nadzoru i preduzetim mjerama inspekcije rada (rješenje o otklanjanju nedostataka i zabranama rada, zahtjevi za pokretanje prekršajnog postupka, krivične prijave i dr.);

Procjena rizika

Član 6

Procjenjivanje rizika vrši se za svaku prepoznatu, odnosno utvrđenu opasnost ili štetnost, upoređivanjem sa dozvoljenim vrijednostima u skladu sa mjerama i normativima zaštite na radu.
Procjena rizika vrši se na utvrđene opasnosti i štetnosti (vjerovatnoća nastanka i težina povrede na radu, oštećenja zdravlja ili oboljenje zaposlenog).
Procjena rizika obuhvata, naročito:
- definisanje opasnosti,
- definisanje radnih mjesta i zaposlenih koji su izloženi riziku,
- ocjenjivanje nivoa rizika,
- određivanje načina, postupka i potrebnih mjera za sprečavanje, otklanjanje odnosno smanjivanje rizika na najmanju moguću mjeru.
Procjena rizika i mjere za obezbjeđivanje zaštite na radu za trudnice i dojilje vrši se prema Obrascu I, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni dio.
Spisak faktora i uslova za rad kod kojih nije dozvoljeno raspoređivanje trudnica i dojilja sadržani su u ObrascuII, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni dio.

Član 7

Vrste opasnosti na radnom mjestu, mogu biti povezane sa sljedećim faktorima:
1. mehaničkim, vezanim za korišćenje sredstava za rad:
- neispravna ili nedovoljna zaštita kod rotirajućih i pokretnih djelova, koji su uključeni u radni proces drobljenja, rezanja, probadanja, udaranja i vuče;
- slobodno kretanje djelova ili materijala koji mogu nanijeti povredu zaposlenih (padanje, kotrljanje, klizanje, prevrtanje, raspršivanje, gibanje, rasipanje...);
- pokretanje djelova sredstava za rad;
- unutrašnji transport i kretanje radnih mašina ili vozila;
- korišćenje opasnih sredstava za rad koja mogu proizvesti eksplozije i požar;
- drugi faktori koji mogu da se pojave kao mehanički izvori opasnosti.
2. koji se pojavljuju u vezi sa karakteristikama radnog mjesta:
- opasne površine i oštre ivice, uglovi, vrhovi, neravne površine, istureni djelovi...);
- rad na visini ili u dubini;
- rad u skučenom, ograničenom ili opasnom prostoru ( npr: ako mora neko da radi između dva fiksirana dijela, koji su preblizu jedan drugome );
- mogućnost spoticanja, klizanja i padova (npr: vlažne ili iz drugih razloga klizave površine);
- fizička nestabilnost radnog mjesta;
- moguće posljedice ili smetnje zbog upotrebe sredstava i opreme lične zaštite na radu;
- metode i tehnike rada;
- ulazak i rad u zatvorenim prostorijama i
- druge opasnosti koje se mogu pojaviti.
3. vezanim za upotrebu električne energije:
- opasnost od direktnog dodira djelova pod naponom (trafo stanice, VN postrojenja, kompenzacione naprave, elektroormarići, elektroinstalacije...);
- opasnost od indirektnog dodira (sredstva za rad na električni pogon);
- opasnost od štetnog uticaja elektrostatičkog naelektrisanja;
- opasnosti usljed udara groma i usljed atmosferskog pražnjenja;
- opasnost od toplotnog dejstva i
- druge opasnosti.
4. vezanim za opasne materije:
- udisanje po zdravlje opasnih materija odnosno njihovo prodiranje u tijelo kroz kožu;
- korišćenje zapaljivih i eksplozivnih materija;
- nedostatak kiseonika (gušenje);
-