Na osnovu člana 17 stav 1 tačka 2 Zakona o Centralnoj banci Crne Gore ("Sl. list RCG", br. 52/00 i 47/01) i člana 31 stav 1 Zakona o bankama ("Sl. list RCG", br. 52/00 i 32/02), Savjet Centralne banke Crne Gore, na sjednici održanoj 30. decembra 2004. godine, donio je

ODLUKU

O MINIMALNIM STANDARDIMA ZA UPRAVLjANjE RIZIKOM ZEMLjE

(Objavljena u "Sl. listu RCG", br. 8 od 18. februara 2005)

1. Opšta odredba

Član 1

Ovom odlukom utvrđuju se minimalni standardi za upravljanje rizikom zemlje, kojih su banke dužne da se pridržavaju u svom poslovanju.
Pod upravljanjem rizikom zemlje podrazumijeva se identifikacija, mjerenje, kontrolisanje i praćenje rizika zemlje.

2. Upravljanje rizikom zemlje

Pojam rizika zemlje

Član 2

Rizik zemlje, u smislu ove odluke, predstavlja vjerovatnoću ostvarivanja gubitka za banku, zbog nemogućnosti naplate potraživanja od lica izvan Republike Crne Gore (u daljem tekstu: Republika), iz razloga koji su vezani za politički, socijalni i ekonomski ambijent zemlje u kojoj se nalazi sjedište, odnosno prebivalište dužnika (u daljem tekstu: zemlja dužnika) i obuhvata:
1) političko-ekonomski rizik, pod kojim se podrazumijeva vjerovatnoća ostvarivanja gubitka koja proizilazi iz nemogućnosti naplate potraživanja banke zbog ograničenja utvrđenih aktima državnih i drugih organa zemlje dužnika, kao i opštih ekonomskih i sistemskih prilika u toj zemlji;
2) rizik transfera, pod kojim se podrazumijeva vjerovatnoća ostvarivanja gubitka zbog nemogućnosti naplate potraživanja iskazanih u valuti koja nije zvanična valuta zemlje dužnika, koja proizilazi iz ograničenja plaćanja obaveza prema povjeriocima iz drugih zemalja u određenoj valuti, utvrđenih aktima državnih i drugih organa zemlje dužnika.

Sistem upravljanja rizikom zemlje

Član 3

Banka je dužna da uspostavi adekvatan sistem za upravljanje rizikom zemlje, koji obuhvata:
1) pisane politike i procedure za upravljanje rizikom zemlje kojima se obezbjeđuje:
a) identifikacija postojećeg rizika zemlje i rizika koji mogu proizaći iz novih poslovnih aktivnosti van zemlje;
b) mjerenje rizika zemlje, utvrđivanjem procedura i metoda za tačnu i blagovremenu procjenu ovih rizika;
c) praćenje rizika zemlje, analiziranjem stanja, promjena i trendova;
d) kontrolisanje rizika zemlje, održavanjem rizika na nivou prihvatljivom za rizični profil banke;

2) procedure za klasifikaciju aktive i izdvajanje rezervi za potencijalne gubitke po osnovu izloženosti banke riziku zemlje;

3) jasno definisana ovlašćenja i odgovornosti u procesu preuzimanja i upravljanja rizikom zemlje;

4) sistem za redovno izvještavanje i informisanje upravnog odbora i rukovodstva banke o upravljanju rizikom zemlje.

Upravni odbor banke dužan je da najmanje jednom godišnje preispituje adekvatnost uspostavljenog sistema upravljanja rizikom zemlje.

Preispitivanje funkcionisanja sistema

Član 4

Banka je dužna da u svojim aktima utvrdi obavezu periodičnog preispitivanja funkcionisanja sistema upravljanja rizikom zemlje.

Utvrđivanje limita izloženosti

Član 5

Banka je dužna da utvrdi limite izloženosti riziku zemlje pojedinačno po zemljama dužnika, prati koncentraciju izloženosti riziku zemlje na regionalnoj osnovi a po potrebi, zavisno od koncentracije, utvrdi i limite izloženosti prema pojedinim geografskim regionima.
Limiti iz stava 1 ovog člana utvrđuju se i na konsolidovanoj osnovi.

3. Klasifikacija aktive i izdvajanje rezervi

Obaveze klasifikacije i izdvajanja rezervi

Član 6

Banka je dužna da, u skladu sa kriterijumima iz ove odluke, najmanje tromjesečno vrši klasifikaciju aktive i izdvaja rezerve za potencijalne gubitke za stavke aktive po osnovu kojih je banka izložena riziku zemlje.
Aktivom banke iz stava 1 ovog člana, smatraju se krediti, dužničke hartije od vrijednosti, ulaganja u kapital, korespondentski bankarski računi, derivati, garancije i druge bezuslovne vanbilansne obaveze.
Izuzetno od stava 2 ovog člana, banka nije dužna da vrši klasifikaciju:
1) akcija i dužničkih hartija od vrijednosti emitovanih u zemlji dužnika:
a) koje su u poslovnim knjigama banke evidentirane na računima hartija od vrijednosti za trgovinu ili hartija od vrijednosti raspoloživih za prodaju;
b) ukoliko se trgovina tim hartijama od vrijednosti obavlja redovno na organizovanom tržištu hartija od vrijednosti i kotacija cijena se može dobiti iz pouzdanih izvora koji adekvatno prikazuju rizik zemlje u kojoj emitent ima sjedište;
c) ako knjigovodstvenu vrijednost tih hartija od vrijednosti banka redovno usklađuje sa njihovom tržišnom vrijednošću;

2) potraživanja prema djelovima stranih privrednih društava sa sjedištem u Republici, registrovanih u skladu sa zakonom kojim se uređuje pravni status privrednih društava;

3) potraživanja organizacionog dijela banke sa sjedištem u drugoj zemlji, koje je finansirano iz izvora koji potiču iz zemlje u kojoj se nalazi sjedište tog organizacionog dijela, bez obzira na valutu u kojoj je iskazan izvor sredstava, odnosno potraživanje;