Na osnovu člana 82 stav 1 tač. 2 i 17 i člana 91 stav 2 Ustava Crne Gore, Skupština Crne Gore 24. saziva, na drugoj sjednici drugog redovnog (jesenjeg) zasijedanja u 2011. godini, dana 1. novembra 2011. godine, donijela je

Zakon

o potvrđivanju Evropske konvencije o zaštiti arheološke baštine

(Objavljeno u "Sl. listu cg - međunarodni ugovori", br. 14 od 11 novembra 2011)

Član 1

Potvrđuje se Evropska konvencija o zaštiti arheološke baštine (revidovana) koju je usvojio Savjet Evrope u La Valeti 17. januara 1992. godine, na engleskom i francuskom jeziku.

Član 2

Tekst Konvencije iz člana 1 ovog zakona u originalu na engleskom jeziku i u prijevodu na crnogorski jezik glasi:
EVROPSKA KONVENCIJA O ZAŠTITI ARHEOLOŠKE BAŠTINE
La Valeta, 16. januar 1992. godine
Preambula
Države članice Savjeta Evrope i druge države ugovornice Evropske konvencije o kulturi, ovdje potpisnice,
Smatrajući da je cilj Savjeta Evrope postizanje većeg jedinstva između njegovih članica u cilju čuvanja i ostvarivanja ideala i načela koji predstavljaju njihovo zajedničko nasljeđe;
Imajući u vidu Evropsku konvenciju o kulturi, potpisanu u Parizu, 19. decembra 1954. godine, a naročito njene članove 1 i 5;
Imajući u vidu Konvenciju o zaštiti arhitektonske baštine Evrope, potpisanu u Granadi, 3. oktobra 1985. godine;
Imajući u vidu Evropsku konvenciju o krivičnim djelima u vezi s kulturnim dobrima, potpisanu u Delfima, 23. juna 1985. godine;
Imajući u vidu preporuke Parlamentarne skupštine u vezi s arheologijom, a posebno Preporuke 848 (1978), 921 (1981) i 1072 (1988);
Imajući u vidu Preporuku br. R (89) 5 u vezi sa zaštitom i unaprjeđenjem arheološke baštine u kontekstu urbanističkog i prostornog planiranja;
Podsjećajući da arheološka baština ima suštinski značaj za poznavanje istorije čovječanstva;
Priznajući da je evropska arheološka baština koja nam pruža podatke o drevnoj istoriji, suočena sa ozbiljnom opasnošću od propadanja, zbog porasta broja velikih prostornog planova, prirodnih opasnosti, ilegalnih ili nenaučnih iskopavanja i nedovoljno razvijene javne svijesti;
Potvrđujući da je neophodno uvesti, tamo gdje još uvijek ne postoje, odgovarajuće kako upravne tako i naučne nadzorne procedure, i da neophodnost zaštite arheološke baštine treba da se odrazi u urbanističkom i prostornom planiranju, kao i u politikama kulturnog razvoja;
Ističući da odgovornost za zaštitu arheološke baštine nije samo na državi u čijoj je ona neposrednoj nadležnosti, već i na svim evropskim zemljama, a u cilju smanjivanja opasnosti od propadanja baštine i unaprjeđivanja njene zaštite podsticanjem razmjene stručnjaka i poređenjem iskustava;
Primjećujući da se principi istaknuti u Evropskoj konvenciji o zaštiti arheološke baštine, potpisanoj u Londonu 6. maja 1969. godine, moraju dopuniti, što je rezultat razvoja politika planiranja u evropskim zemljama;
Sporazumjele su se o sljedećem:

Definicija arheološke baštine

Član 1

1. Cilj ove (revidirane) konvencije jeste da zaštiti arheološku baštinu, kako kao izvor evropskog kolektivnog pamćenja, tako i kao instrument istorijskog i naučnog proučavanja;
2. U tu svrhu, elementima arheološke baštine smatraće se svi ostaci i predmeti, kao i bilo koji tragovi čovječanstva iz prošlih epoha:
(i) čije očuvanje i proučavanje pomaže da se rekonstruiše istorija čovječanstva i njegova veza s prirodnim okruženjem;
(ii) za koje su iskopavanja ili otkrića, i druge metode istraživanja čovječanstva i njegovog okruženja glavni izvor informacija; i
(iii) koji se nalaze u bilo kojoj oblasti koja je pod jurisdikcijom država potpisnica.
3. Arheološka baština obuhvata strukture, konstrukcije, grupe građevina, uređene lokalitete, pokretne predmete, dobra druge vrste, kao i kontekst u kome se oni nalaze, bilo da su na zemlji ili pod vodom.

Identifikacija baštine i mjere zaštite

Član 2

Sve države potpisnice se obavezuju da će uspostaviti, na način koji odgovara svakoj pojedinačnoj državi, pravni sistem zaštite arheološke baštine koji predviđa:
(i) vođenje inventara arheološke baštine koja je u njihovoj nadležnosti i stavljanje pod zaštitu kulturnih dobara i zona;
(ii) stvaranje arheoloških rezervata čak i tamo gdje nema vidljivih ostataka na zemlji ili pod vodom, u cilju očuvanja materijalnih ostataka koje će proučavati buduće generacije;
(iii) da lice koje slučajno otkrije nalaze arheološke baštine podliježe obavezi da o tome obavijesti nadležne državne organe, kao i da omogući ispitivanje tih nalaza.

Član 3

Kako bi se sačuvala arheološka baština i garantovalo da će arheološka istraživanja imati naučni značaj, sve države potpisnice se obavezuju da će:
(i) primjenjivati postupke izdavanja dozvola i vršenja nadzora nad iskopavanjima i drugim arheološkim aktivnostima kako bi:
a. spriječile svako nezakonito iskopavanje ili uklanjanje elemenata arheološke baštine;
b. garantovale da će se arheološka iskopavanja i istraživanja vršiti u skladu s naučnim standardima, a pod uslovom:
- da se nedestruktivni metodi istraživanja koriste kad god je to moguće;
- da elementi arheološke baštine ne ostanu nepokriveni ili nezaštićeni tokom i poslije iskopavanja, bez odgovarajućih uslova za njihovo očuvanje, konzervaciju i upravljanje njima;
(ii) osigurati da će iskopavanja i druge potencijalno destruktivne radove izvoditi isključivo kvalifikovana, posebno ovlašćena lica;
(iii) zahtijevati prethodno odobrenje za korišćenje detektora za metal i druge opreme ili postupka za otkrivanje u arheološkom istraživanju, kad god je ono zakonom neke države predviđeno.

Član 4

Sve države potpisnice se obavezuju da će preduzeti mjere fizičke zaštite arheološke baštine, kako bi u skladu s okolnostima obezbijedile:
(i) akviziciju ili zaštitu drugim odgovarajućim sredstvima, od strane vlasti, u onim oblastima koje treba da se proglase arheološkim rezervatima;
(ii) konzervaciju i održavanje arheološke baštine, po mogućnosti, in situ;
(iii) odgovarajuća mjesta za odlaganje arheoloških ostataka koji su izmješteni sa svojih prvobitnih lokacija.

Integralna zaštita arheološke baštine

Član 5

Sve države potpisnice se obavezuju:
(i) da će se truditi da izmire i usklade međusobno povezane potrebe arheologije i razvojnih planova, tako što će stvoriti uslove da arheolozi učestvuju u:
a. programima planiranja koji su osmišljeni tako da garantuju stvaranje uravnoteženih strategija zaštite, konzervacije i unaprjeđivanja prostora od arheološkog interesa;
b. različitim fazama izrade razvojnih planova;
(ii) da će stvoriti uslove za redovne konsultacije između arheologa, urbanista i stručnjaka za prostorno planiranje, kako bi omogućili:
a. izmjenu razvojnih planova izgradnje koji bi mogli negativno da utiču na arheološku baštinu;
b. obezbjeđivanje vremena i sredstava potrebnih za odgovarajuće naučno istraživanje lokaliteta i publikovanje nalaza;
(iii) da će garantovati da će se pri izradi studija o uticaju na životnu sredinu i donošenju odluka koje iz njih proizilaze, voditi računa o arheološkim lokalitetima i njihovom okruženju;
(iv) da će u slučaju otkrivanja elemenata arheološke baštine u toku građevinskih radova, tamo gdje je to izvodljivo, obezbijediti uslove za njihovu konzervaciju in situ;
(v) da će garantovati da otvaranje arheoloških lokaliteta za javnost, a naročito podizanje građevina neophodnih za prijem većeg broja posjetilaca, neće negativno uticati na arheološki i naučni karakter takvih lokaliteta i njihove okoline.

Finansiranje arheoloških istraživanja i konzervacije

Član 6

Sve države potpisnice obavezuju se:
(i) da će pripremiti finansijsku pomoć državnih, regionalnih i lokalnih vlasti za arheološka istraživanja, u skladu s njihovim posebnim nadležnostima;
(ii) da će povećati materijalna sredstva za zaštitna istraživanja:
a. preduzimanjem odgovarajućih mjera koje treba da garantuju da je u većim javnim ili privatnim razvojnim planovima predviđeno pokrivanje, iz javnog ili privatnog sektora, kompletnih troškova svih neophodnih arheoloških radnji koje treba obaviti;
b.