ZAKON

O ZAŠTITI PRIRODE

(Prečišćeni tekst)

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 113 od 5. decembra 2008)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se obnova, zaštita, očuvanje i održivi razvoj pejzaža, prirodnih područja, biljaka, životinja i njihovih staništa, zemljišta, minerala i fosila i drugih komponenti prirode, koje čine dio životne sredine, na način i prema uslovima utvrđenim ovim zakonom.

Član 2.

Na odnose koji nisu regulisani ovim zakonom primjenjivaće se Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 28/07 - Prečišćeni tekst).

Posebni zakoni

Član 3.

Odredbe Zakona o zaštiti voda, vazduha, šuma i ostalih komponenata prirode koje obezbjeđuju veći stepen zaštite prirode imaće prednost u odnosu na ovaj zakon.

Ciljevi zakona

Član 4.

Mjerama propisanim ovim zakonom stvoriće se osnovni uslovi za zaštitu prirode i održivi razvoj prirode i životne sredine, a naročito:
- obnova, zaštita, očuvanje i održiva upotreba ekološkog balansa u prirodi;
- obnova, zaštita, očuvanje i održiva upotreba obnovljivih prirodnih resursa;
- obnova, zaštita, očuvanje i održiva upotreba prirode i revitalizacija oštećenih područja i dijelova prirode;
- uspostavljanje sistema za planiranje, upravljanje, informisanje i finansiranje zaštite prirode;
- uspostavljanje međuentitetske i međunarodne saradnje u domenu zaštite prirode;
- učešće javnosti u oblasti zaštite prirode;
- realizacija ciljeva propisanih u politici o zaštiti prirode;
- potrebno usklađivanje ekonomskih i društvenih razvojnih planova i projekata sa održavanjem svih postojećih obnovljivih prirodnih resursa;
- smanjenje korišćenja, opterećenja i zagađivanja vrsta (životinja, biljaka, gljiva) i njihovih staništa.

Primjena zakona

Član 5.

Odredbe ovog zakona primjenjuju se na pravna, fizička lica i asocijacije koje mogu biti nosioci prava i obaveza po odredbama ovog zakona, na teritoriji Republike Srpske.

II- DEFINICIJE

Definicije

Član 6.

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
- "biološka raznovrsnost" - sveukupnost svih živih organizama koji su sastavni dijelovi ekoloških sistema, a uključuje raznovrsnost živih organizama iz svih izvora, uključujući između ostalog kopnene i vodne ekosisteme i ekološke komplekse kojima pripadaju; ovo uključuje raznovrsnost unutar vrsta, između vrsta, životnih zajednica i ekosistema;
- "vrste prirodnih staništa iz Crvene knjige" - prirodna staništa koja se nalaze u Republici Srpskoj:
- kojima prijeti opasnost od nestanka u njihovom prirodnom području ili
- imaju mali prirodni obim rasprostiranja nakon regresije ili zbog njihovog prirodno ograničenog područja ili
- predstavljaju primjere izuzetne vrijednosti koji su tipični za mediteransko i kontinentalno biogeografsko područje;
- "vrste iz Crvene knjige" - vrste koje:
a) izumiru ili izumiru u divljini - vrste za koje ne postoji uvjerljiv dokaz da su izumrle ili je poznato da samo preživljavaju ili su u zatočeništvu;
b) "ugrožene vrste":
- vrste kojima prijeti opasnost od izumiranja cijele vrste ili njenog velikog dijela iz njihovog prirodnog obima,
- vrste kojima prijeti opasnost od smanjenja broja zbog jednog ili nekoliko uzročnih faktora;
v) "osjetljive vrste" - vrste za koje se pretpostavlja da će najvjerovatnije biti u kategoriji ugroženih vrsta u bliskoj budućnosti ako uzročni faktori nastave djelovati ili
g) "rijetke vrste" - koje imaju jednu ili više populacija sa malim brojem individua i koje nisu trenutno ugrožene ili osjetljive, ali je njihov opstanak rizičan; vrste se nalaze unutar ograničenih geografskih područja ili su razasute van njih ili
d) "endemične vrste" - zahtijevaju posebnu pažnju zbog specifične prirode njihovih staništa i / ili potencijanog uticaja istraživanja njihovih staništa i / ili potencijalnog uticaja istraživanja njihovog stanja;
e) "nedostatak podataka" - znači nedostatak adekvatne infomacije da bi se napravila direktna ili indirektna procjena rizika od izumiranja na osnovu distribucije populacije i / ili njenog stanja;
- "vrste" - svaka vrsta, podvrsta, ili geografski odvojena populacija, naročito bilo koja vrsta životinja ili biljaka, bez obzira da li je živa ili mrtva, bilo koji lako prepoznatljivi dio ili dio nastao iz toga;
- "vrste prirodnih staništa koje su od interesa za zajednicu" - prirodna staništa koja se nalaze na teritoriji Republike Srpske i navedena su u Direktivi Evropske unije o staništima;
- "vrste koje su od interesa za zajednicu" - vrste koje se nalaze na teritoriji Republike Srpske i spomenute su u Direktivi Evropske unije (EU) o staništima kao "vrste koje su od interesa za zajednicu" ili u Direktivi Evropske unije o pticama u Aneksu I (uključujući one vrste iz Crvene knjige);
- "Direktiva o pticama" - Direktiva Savjeta Evropske unije 79/409/EEC, od 2. aprila 1979. godine o očuvanju divljih ptica;
- "Direktiva o staništima" - Direktiva Savjeta Evropske unije 92/43/EEC, od 21. maja 1992. o očuvanju prirodnih staništa i divlje flore i faune;
- "ekološka mreža" - biološka veza prirodnih i približno prirodnih područja, zaštićenih prirodnih područja i njihovih tampon zona koje su osigurane "ekološkim koridorima", koji predstavljaju bilo koji ekološki prolaz sačinjen od prirodnih i približno prirodnih područja i prolaza koji obezbjeđuju ili podržavaju ekološku vezu između udaljenih teritorija;
- "živi organizmi" - vrste, podvrste i varijeteti (u daljem tekstu: vrste) mikroorganizama, gljiva, biljaka i životinja;
- "zaštita prirode" - djelatnosti i mjere koje imaju za cilj sprečavanje štetnih aktivnosti, oštećenja ili zagađivanja prirode, smanjenje ili eliminisanje nastale štete, i obnova prirode i dovođenje u prvobitno stanje;
- "informacije o zaštiti prirode" - svaka informacija data pismenim, vizuelnim i elektornskim putem o stanju prirode ili o faktorima prirode;
- "komponenta prirode" - elementi prirode, kao što su flora i fauna, živi organizmi i njihov prirodni (ekološki) sistem(i), biološka raznolikost (ili njene komponente), zemljište, pejzaž, vještačka životna sredina, prirodna dobra i uzajamno djelovanje ovih elemenata;
- "održivi razvoj" - sistem društvenih i ekonomskih uslova i aktivnosti, koje štite divlje vrste i vještačku životnu sredinu za sadašnje i buduće generacije, korišćenje prirodnih resursa na ekonomičan i prikladan način u pogledu očuvanja ekosistema i osiguranje poboljšanja kvaliteta života i očuvanje biološkokulturne raznolikosti u dugoročnom periodu sa aspekta ekosistema kao cjeline;
- "održivo korišćenje" - korišćenje elemenata prirode na način i na stepenu koji ne iscrpljuje njihove regenerativne sposobnosti ili dovodi do smanjenja prirodnih resursa i biološke raznolikosti i zato održava njihov urođeni potencijal za zadovoljenje zahtjeva i potreba sadašnjih i budućih generacija;
- "oštećenje prirode" - oštećenje prirode ili njenih komponenti u obliku bilo koje promjene ili zagađivanje prirode ili korišćenje prirode do stepena kada ne postoji mogućnost obnove oštećene prirode i vraćanja u prirodno ili prvobitno stanje (kvalitet), što ima negativan uticaj na floru i faunu;
- "očuvanje stanja prirodnih staništa" - ukupan zbir aktivnosti koje imaju uticaj na prirodno stanište i njegove tipične vrste i mogu uticati na njegovu dugoročnu distribuciju, strukturu i funkciju, kao i na dugoročni opstanak njegove vrste unutar teritorije Republike Srpske.
Očuvanje stanja prirodnog staništa će se smatrati "prihvatljivim" kada:
- su njegov prirodni obim i područje koje pokriva unutar tog obima stabilni ili se povećavaju i
- kada postoje specifične strukture i funkcije koje su neophodne za dugoročno održavanje i vjerovatno će nastaviti postojati u bliskoj budućnosti i kada je očuvanje stanja tipičnih vrsta povoljno (pogledati "očuvanje stanja vrsta");
- "približno prirodni uslovi" - uslovi staništa, pejzaža (i njihovih komponenti) ili njihovih zajednica na čiji razvitak značajno utiče čovjek (stvaranje uslova koji su slični prirodnim), tako da se u njima uglavnom dešavaju procesi samoregulacije i oni nisu sposobni da prežive bez direktnog ljudskog posredovanja;
- "pejzaž" - ograničeno područje Zemljine površine koje sadrži određene strukture i karakteristike, specifične divlje vrste i prirodne sisteme zajedno sa specifičnim karakteristikama kulturnog nasljeđa, gdje zajedno egzistiraju i uzajamno djeluju sile prirode i elementi vještačke životne sredine;
- "prirodni uslovi" - uslovi staništa, pejzaža i zajednica na čiji razvoj čovjek nema nikakvog ili ima neznatan uticaj (sa izuzetkom rekonstrukcije) i kao posljedica toga, u njima se uglavnom dešavaju procesi samoregulacije;
- "prirodni sistem" ili "ekosistem" (ekološki sistem) - prirodna jedinica živih organizama koja se dinamično mijenja i zajednice tih organizama i abiotička životna sredina;
- "prirodni resursi" - svi elementi prirode koje čovjek koristi u privredne svrhe; prirodni resursi mogu biti neobnovljivi (mineralne sirovine) i obnovljivi (biološka dobra, vode, obnovljivo zemljište);
- "prirodno područje" - bilo koje