ZAKON

O ZAŠTITI CIVILNIH ŽRTAVA RATA

(Prečišćeni tekst)

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 24 od 23. marta 2010)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom utvrđuju se oblici i obim prava na zaštitu civilnih žrtava rata, kao i način i uslovi pod kojima se ostvaruju ta prava.
Prava po ovom zakonu mogu ostvariti državljani Republike Srpske koji su oštećenje organizma zadobili poslije 9. januara 1992. godine, od dana proglašenja Republike Srpske.
Prava po ovom zakonu mogu ostvariti i lica koja su kao državljani bivše Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije zadobili oštećenje organizma od 17. avgusta 1990. do 9. januara 1992. godine, pod uslovom da steknu državljanstvo Republike Srpske i da imaju prijavljeno prebivalište na teritoriji Republike Srpske.

Član 2.

Civilnom žrtvom rata smatra se:
1) lice kod kojeg je nastupilo oštećenje organizma zlostavljanjem, silovanjem, odnosno lišavanjem slobode (zatvor, koncentracioni logor, internacija, prinudni rad) ili u zbjegu od strane neprijatelja zadobilo ranu, povredu, ozljedu i kod koga je nastupilo oštećenje organizma najmanje 60%, kao i lice koje je pod navedenim okolnostima ubijeno, poginulo, umrlo ili nestalo;
2) lice koje je zadobilo oštećenje organizma najmanje 60%, usljed ranjavanja ili povreda nastalih u vezi s ratnim operacijama, kao što su: bombardovanje, ulične borbe, zalutali metak minobacačka i topovska granata i slično;
3) lice koje je zadobilo oštećenje organizma najmanje 60% usljed ranjavanja ili povreda nastalih od zaostalih vojnih materijala ili kao posljedica neprijateljskih diverzantskih akcija.

Član 3.

Pravo po ovom zakonu, pod određenim uslovima, imaju i članovi porodice civilne žrtve rata ubijene, poginule, umrle ili nestale pod okolnostima iz člana 2. ovog zakona i članovi porodice umrlog lica kojem je bilo priznato svojstvo civilne žrtve rata u smislu člana 2. ovog zakona.
Civilne žrtve rata imaju određena prava po ovom zakonu i za članove svoje porodice.
Članovima porodice, u smislu ovog zakona, smatraju se: bračni drug, djeca (rođena u braku ili van braka, usvojena ili pastorčad) i roditelji.

Član 4.

Pravo po ovom zakonu ne mogu ostvariti lica koja su bila pripadnici neprijateljskih formacija, odnosno pomagači neprijatelja.

Član 5.

Prava na određeni obim zaštite, u smislu člana 8. ovog zakona, ne može ostvariti lice koje ispunjava uslove za ostvarivanje takvog prava po drugom pravnom osnovu.
Pravo ostvareno po ovom zakonu gubi lice koje je ostvarilo isto pravo po nekom drugom pravnom osnovu.

Član 6.

Pravo na mjesečna primanja po ovom zakonu ne mogu ostvariti lica iz člana 3. ovog zakona ukoliko njihovo imovinsko stanje prelazi utvrđeni cenzus.
Licima iz stava 1. ovog člana prestaje stečeno pravo na mjesečno primanje ako njihovo imovinsko stanje prelazi utvrđeni cenzus.
Odredbe st. 1. i 2. ovog člana ne odnose se na djecu.
Djetetom, u smislu člana 3. stav 3. ovog zakona, smatra se dijete na redovnom školovanju, a najkasnije do navršene 26. godine života.
Vlada Republike Srpske će uredbom utvrditi visinu imovinskog cenzusa, kriterijume, uslove i postupak za njegovu primjenu.

Član 7.

Smrću civilne žrtve rata, odnosno člana porodice iz člana 3. stav 1. ovog zakona, prestaju prava ostvarena po ovom zakonu od prvog narednog mjeseca od dana smrti.

II- OBLICI I USLOVI ZA OSTVARIVANjE PRAVA NA ZAŠTITU

Član 8.

Prava na zaštitu po ovom zakonu su:
1) civilna invalidnina, odnosno porodična invalidnina,
2) dodatak za njegu i pomoć drugog lica,
3) dodatak za člana porodice nesposobnog za rad,
4) dodatana novčana pomoć,
5) dodatak za samohranost,
6) zdravstvena zaštita,
7) profesionalna rehabilitacija.
Prava na zaštitu mogu se obezbijediti i na drugi način uz saglasnost korisnika (sticanjem nekretnina, otkupom dionica itd.).

Član 9.

Pravo na civilnu invalidninu stiču civilne žrtve rata ukoliko je kod njih nastupilo oštećenje organizma od 60% do 100%.
Mjesečni iznos civilne invalidnine određuje se u procentu od osnovice i prema stepenu oštećenja organizma, i to:

Igrupa - 100% oštećenje organizma za lica kojima je za osnovne životne potrebe neophodna njega i pomoć drugog lica 100%;

IIgrupa - 100% oštećenje organizma - 70%,
IIIgrupa - 90% oštećenje organizma - 50%,
IVgrupa - 80% oštećenje organizma - 40%,
Vgrupa - 70% oštećenje organizma - 35%,
VIgrupa - 60% oštećenje organizma - 30%.
Početna osnovica za utvrđivanje mjesečnog iznosa civilne invalidnine iznosi 351,00 KM i usklađuje se početkom svake godine sa indeksom kretanja maloprodajnih cijena u prethodnoj godini i visinom raspoloživih sredstava u budžetu Republike Srpske planiranih za te namjene. Odluku o usklađivanju osnovice donosi Vlada Republike Srpske.
Nalaze i mišljenje o stepenu oštećenja organizma, u smislu stava 1. ovog člana, daje ljekarska komisija nadležna za pregled vojnih invalida, u postupku i na način propisan za vojne invalide.
Prava iz stava 4. ovog člana vrši ljekarska komisija imenovana za pregled vojnih invalida za određeno područje.
Članovi porodice civilne žrtve rata ubijene, poginule, umrle ili nestale, pod okolnostima iz člana 2. ovog zakona, ostvaruju pravo na porodičnu invalidninu u visini 40% od iznosa civilne invalidnineIgrupe.
Članovi porodice umrlog lica kojem je bilo priznato svojstvo civilne žrtve rata, u smislu člana 2. ovog zakona, ostvaruju pravo na porodičnu invalidninu u visini 20% od iznosa civilne invalidnineIgrupe.
Ako pravo na porodičnu invalidninu imaju i članovi uže porodice (bračni drug sa ili bez djece) i roditelji, pravo im se priznaje posebnim rješenjem u visini od po 50% od iznosa invalidnine iz stava 6, odnosno stava 7. ovog člana, a koriste ga na ravne dijelove.

Član 10.

Pravo na dodatak za njegu i pomoć drugog lica ima civilna žrtva rata I grupe iz člana 9. stav 2. ovog zakona.
Dodatak za njegu i pomoć drugog lica određuje se mjesečno u iznosu 80% od iznosa civilne invalidnine civilne žrtve rata 1 grupe.

Član 11.

Dodatak za člana porodice nesposobnog za rad pripada civilnoj žrtvi rata - korisniku dodatne veličine novčane pomoći za članove porodice koji su nesposobni za rad i s kojima žive u zajedničkom domaćinstvu.
Dodatak za člana porodice nesposobnog za rad pripada i članu porodice civilne žrtve rata iz člana 3. stav 1. ovog zakona - korisniku dodatne novčane pomoći, i to za članove porodice koji su istovremeno i članovi porodice civilne žrtve rata iz člana 2. ovog zakona, a koji su nesposobni za rad i s kojima žive u zajedničkom domaćinstvu.
Dodatak iz st. 1. i 2. ovog člana određuje se mjesečno i iznosi 50% od iznosa civilne invalidnine koju korisnik prima.

Član 12.

Nesposobnim za rad u smislu ovog zakona smatra se:
1) lice čija nesposobnost za rad odgovara potpunoj nesposobnosti po propisima o invalidskom osiguranju;
2) dijete do navršene 15. godine ili ako je na školovanju do završetka srednje škole, ili ako je nesposobno za rad po odredbi tačke 1. ovog člana, pod uslovom da je nesposobnost nastupila prije 15. godine;
3) žena starija od 60 godina, ili mlađa ako ima dijete ispod sedam godina, odnosno starije koje je nesposobno za rad, ili sa više djece ispod 15 godina s kojim živi u domaćinstvu;
4) muškarac stariji od 65 godina.

Član 13.

Domaćinstvom u smilu ovog zakona smatra se trajna zajednica života privređivanja i trošenja zajedničkih prihoda članova porodice iz člana 3. stav 3. ovog zakona.

Član 14.

Pravo na dodatnu novčanu pomoć imaju civilne žrtve rata od I do V grupe bez obzira na sposobnost za rad, kao i civilne žrtve rataVIgrupe i lica iz člana 3. stav 1. ovog zakona koja su nesposobna za rad ako:
1) nisu u radnom odnosu,
2) ne obavljaju privatnu djelatnost,
3) nisu korisnici prava na penziju,
4) dio ukupnih prihoda domaćinstva koji otpadaju na člana domaćinstva ne prelazi 10% prosječne plate u Republici Srpskoj ostvarene u mjesecu za koji se vrši isplata.

Član 15.

U ukupne prihode, po ovom zakonu, uračunavaju se:
1) plata člana domaćinstva ostvarena u prethodnom mjesecu,
2) penzija ostvarena u prethodnom mjesecu,
3) plata od obavljanja privatne djelatnosti,