ZAKON

O TRANSFUZIJSKOJ MEDICINI

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 1 od 4. januara 2008)

I- OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

(1) Ovim zakonom uređuju se organizacija transfuzijske medicine, prikupljanje ljudske krvi i krvnih komponenti, snabdijevanje stanovništva krvlju i krvnim komponentama, distribucija i izdavanje krvi, strategija i politika snabdijevanja krvi, finansiranje transfuzijske medicine, kao i druga pitanja koja se odnose na transfuzijsku medicinu.
(2) Aktivnosti navedene u prethodnom stavu ovog člana obavljaće se u skladu sa principom opšteg koncepta samodovoljnosti i bezbjedne transfuzije krvi.
(3) Pitanja u vezi sa derivatima plazme regulišu se Zakonom o lijekovima ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 19/01).
(4) Gramatička terminologija korišćenja muškog ili ženskog roda podrazumijeva uključivanje oba roda.

Član 2.

Izrazi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
1. Krv je cijela krv prikupljena / uzeta od jednog davaoca i pripremljena za transfuziju ili za dalju proizvodnju.
2. Krvna komponenta je dio krvi koji je iz nje izdvojen nekim od jednostavnih fizičkih postupaka (eritrociti, leukociti, trombociti, plazma) koji se mogu pripremiti centrifugiranjem, filtriranjem i zamrzavanjem.
3. Derivat plazme je svaki terapijski proizvod dobijen iz ljudske plazme korišćenjem visoko specijalizovanih tehnoloških postupaka.
4. Davalac krvi je lice dobrog zdravstvenog stanja sa dobrom medicinskom istorijom, koje dobrovoljno daje krv ili krvnu komponentu za terapijsku primjenu.
5. Distribucija krvi je isporuka krvi i krvnih komponenti drugim transfuziološkim ustanovama, bolničkim službama za transfuzijsku medicinu i proizvođačima proizvoda od krvi, a koja se ne odnosi na izdavanje krvi i krvnih komponenti za transfuziju.
6. Izdavanje krvi je izlazak krvi i krvnih komponenti iz karantinskog statusa primjenom sistema i postupaka kojima se osigurava da konačni proizvod ispunjava specifikaciju za izdavanje.
7. Alogena transfuzija je transfuzija u kojoj su davalac i primalac krvi i krvnih komponenti različita lica.
8. Autologna transfuzija je transfuzija u kojoj su davalac i primalac ista lica i u kojoj se transfuduje krv/komponenta krvi prethodno namjenski prikupljena.
9. Afereza je metod dobijanja jedne ili više komponenti krvi automatskim procesiranjem krvi pomoću aparata kojim se neiskorišćene komponente krvi vraćaju u krvotok davaoca tokom ili na kraju procedure.
10. Bolnička služba za transfuzijsku medicinu je odjeljenje bolnice koje skladišti i izdaje krv i krvne komponente za potrebe bolnice i može izvoditi testove kompatibilnosti i druge transfuziološke aktivnosti za potrebe bolnice.
11. Zavod za transfuzijsku medicinu je zdravstvena ustanova koja je odgovorna za svaki aspekt prikupljanja i testiranja ljudske krvi ili krvnih komponenti, skladištenje i distribuciju.

Član 3.

Transfuzijska medicina u smislu ovog zakona je djelatnost od opšteg interesa kojom se obezbjeđuju dovoljne količine krvi i krvnih komponenti potrebne za liječenje oboljelih i povrijeđenih na cijelom području Republike Srpske (u daljem tekstu: Republika).

II- ORGANIZACIJA TRANSFUZIJSKE MEDICINE

Član 4.

Djelatnost transfuzijske medicine u Republici obavljaju:
a) Zavod za transfuzijsku medicinu Republike Srpske, kao referentna i samostalna zdravstvena ustanova koja vrši prikupljanje, obradu i distribuciju krvi i krvnih komponenti (u daljem tekstu: Zavod), sa sjedištem u Banjoj Luci,
b) centri za transfuzijsku medicinu u sastavu Zavoda koji imaju sjedište u Banjoj Luci, Doboju, Bijeljini i Trebinju (u daljem tekstu: centri) i
v) bolničke službe za transfuzijsku medicinu.

Član 5.

(1) Zavod osniva Vlada Republike Srpske u skladu s ovim zakonom.
(2) Statutom Zavoda uređuju se status i položaj centara za transfuzijsku medicinu.

Član 6.

Zadaci Zavoda su:
a) učešće u propagandi dobrovoljnog davalaštva sa ciljem sprovođenja republičkog plana prikupljanja krvi,
b) prikupljanje, procesiranje, čuvanje i distribucija krvi i krvnih komponenti,
v) laboratorijska ispitivanja,
g) edukacija i obuka kadrova,
d) naučna istraživanja,
đ) kontrola racionalne primjene krvi i krvnih komponenti,
e) monitoring i praćenje efekata transfuzije i neželjenih reakcija,
ž) donorske i terapijske aferezne procedure,
z) autologne transfuzije,
i) ispitivanje poremećaja hemostaze.

Član 7.

Zadaci centara su:
a) učešće u propagandi dobrovoljnog davalaštva sa ciljem sprovođenja republičkog plana prikupljanja krvi,
b) prikupljanje, procesiranje, čuvanje i distribucija krvi i krvnih komponenti,
v) laboratorijska ispitivanja,
g) kontrola racionalne primjene krvi i krvnih komponenti,
d) monitoring i praćenje efekata transfuzije i neželjenih reakcija,
đ) donorske i terapijske aferezne procedure,
e) autologne transfuzije,
ž) ispitivanje poremećaja hemostaze.

Član 8.

Zadaci bolničkih službi za transfuzijsku medicinu su:
a) zahtjevi Zavodu i centrima za krvlju i krvnim komponentama,
b) izvođenje unakrsnog testa između davaoca i primaoca krvi,
v) izdavanje krvi i krvnih komponenti,
g) vođenje evidencije u oblasti izdavanja krvi i krvnih komponenti,
d) praćenje efekata transfuzije (očekivane i neželjene reakcije).
đ) čuvanje krvi,
e) autologne transfuzije.

Član 9.

Ministar zdravlja i socijalne zaštite (u daljem tekstu: ministar) će opštim aktom propisati uslove za obavljanje djelatnosti u oblasti transfuzijske medicine u pogledu prostora, kadra i opreme.

III- PRIKUPLjANjE LjUDSKE KRVI I KRVNIH KOMPONENTI

Član 10.

(1) Prikupljanje krvi vrši Zavod i centri.
(2) Osnovni princip na kojem se zasniva politika prikupljanja krvi, a u cilju da se obezbijedi sigurna krv je podsticanje dobrovoljnog davanja krvi.
(3) Uzimanje krvi obuhvata:
a) izbor davalaca krvi,
b) oblici i količine krvi koje se uzimaju,
v) laboratorijsko ispitivanje i obrada uzetih jedinica krvi,
g) način konzervisanja, čuvanja i skladištenja krvi i
d) kontrola krvi.

1. Izbor davalaca krvi

Član 11.

(1) Davaoci krvi mogu biti sva zdrava lica od 18 do 65 godina života, za koja je ljekarskim i laboratorijskim pregledima utvrđeno da mogu dati krv bez opasnosti za njihovo zdravlje i da transfuzija njihove krvi neće ugroziti zdravlje primaoca.
(2) Prikupljanje krvi se vrši na principima dobrovoljnosti, anonimnosti i besplatnosti.

Član 12.

(1) Postupak davanja ili primanja krvi mora biti takav da obezbjeđuje potpunu aseptičnost, odnosno sprečavanje bakterijske i virusne kontaminacije jedinica krvi i krvnih komponenti, koje su namijenjene za terapijsku primjenu.
(2) Svaka venepunkcija mora se vršiti novim sterilnim priborom i kontejnerom za krv, a koža davaoca na mjestu venepunkcije mora biti pripremljena na propisan način.

Član 13.

Trajno se isključuju kao davaoci krvi:
a) hronična sistemska oboljenja sa insuficijencijom organa (svi sistemi i organi),
b) maligna oboljenja svih sistema i organa,
v) bolesti srca - hipertenzija, infarkt miokarda, angina pektoris, apsolutna aritmija, koronarna bolest, operacije na srcu, srčane mane,
g) bolesti pluća - astma, hronična opstruktivna bolest pluća, emfizem pluća,
d) bolesti digestivnog trakta - hronična oštećenja jetre neinfektivnog porijekla, hronična oštećenja pankreasa neinfektivnog porijekla, ulcerozni kolitis,
đ) bolesti endokrinog sistema - hipo i hiper-tireoidoza sa trajnom supstitucionom terapijom, šećerna bolest - insulin ovisna, Adisonova bolest, akromegalija,
e) bolesti cerebrovaskularnog sistema,
ž) psihijatrijska oboljenja,
z) bolesti krvi - urođene koagulopatije, stečene koagulopatije,
i) bolesti krvnih sudova - arterijeka tromboza, rekurentne venske tromboze.
j) hronične infektivne i upalne