ZAKON

O ŠTRAJKU

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 111 od 28. novembra 2008)

Član 1.

(1) Ovim zakonom uređuje se postupak organizovanog prekida rada u kome radnici mogu ostvariti zaštitu profesionalnih, ekonomskih i socijalnih prava.
(2) Štrajk je organizovani prekid rada, koji se može organizovati u preduzeću, ustanovi i kod drugog pravnog i fizičkog lica (u daljem tekstu: poslodavac).
(3) Štrajk se može organizovati u grani ili djelatnosti ili kao generalni štrajk za teritoriju Republike Srpske (u daljem tekstu: Republika).
(4) Štrajk se može organizovati i kao štrajk upozorenja, koji može trajati najduže jedan sat.

Član 2.

(1) Radnici slobodno odlučuju o učešću u štrajku.
(2) Poslodavac ne može da sprečava radnike da organizuju štrajk i učestvuju u njemu, niti da upotrebljava prijetnje i prinude radi završetka štrajka, kao i da po osnovu neučestvovanja u štrajku omogući veću platu ili druge povoljnije uslove rada za radnike koji ne učestvuju u štrajku.

Član 3.

Pravo na štrajk radnika u granama ili djelatnostima od opšteg interesa može se ostvariti pod posebnim uslovima propisanim ovim zakonom.

Član 4.

(1) Odluku o stupanju u štrajk ili štrajk upozorenja kod poslodavca donose nadležni organ reprezentativnog većinskog sindikata ili više od polovine zaposlenih kod tog poslodavca.
(2) Odluku o stupanju u štrajk ili štrajk upozorenja kod poslodavca može donijeti nadležni organ i drugog sindikata, koji podrži više od polovine zaposlenih kod tog poslodavca.
(3) Odluku o stupanju u štrajk ili štrajk upozorenja u grani ili djelatnosti donosi nadležni organ reprezentativnog većinskog sindikata za tu granu ili djelatnost.
(4) Odluku o stupanju u generalni štrajk ili štrajk upozorenja donosi nadležni organ reprezentativnog većinskog sindikata Republike.

Član 5.

(1) Odlukom o stupanju u štrajk utvrđuju se:
a) zahtjevi radnika,
b) vrijeme početka štrajka,
v) mjesto održavanja štrajka,
g) način na koji se vodi štrajk i
d) sastav štrajkačkog odbora koji zastupa interese radnika i u njihovo ime vodi štrajk.
(2) Ako se štrajk ispoljava okupljanjem radnika, mjesto okupljanja učesnika u štrajku ne može biti van radne sredine poslodavca.

Član 6.

(1) Štrajkački odbor dužan je da štrajk najavi poslodavcu dostavljanjem pisane odluke o stupanju u štrajk, najkasnije sedam dana prije dana određenog za početak štrajka, odnosno 24 časa prije početka štrajka upozorenja, ako ovim zakonom nije utvrđen drugi rok.
(2) Odluka o stupanju u štrajk radnika u grani ili djelatnosti dostavlja se reprezentativnom većinskom udruženju poslodavaca u toj grani ili djelatnosti.
(3) Odluka o stupanju u generalni štrajk dostavlja se reprezentativnom većinskom udruženju poslodavaca Republike i Vladi Republike Srpske.

Član 7.

(1) Štrajkački odbor i poslodavac, odnosno pregovaračko tijelo koje odredi poslodavac dužni su da od dana dostavljanja pisane odluke o stupanju u štrajk, kao i za vrijeme trajanja štrajka pokušaju da sporazumno riješe nastali spor ili mogu iznijeti spor pred posebno tijelo za mirenje, koje strane u sporu sporazumno osnivaju.
(2) Ako se spor ne riješi u roku od osam dana od početka štrajka, strane u sporu mogu pozvati da u rješavanju spora učestvuje i predstavnik organa Republike, predstavnici reprezentativne većinske organizacije sindikata Republike, ako sindikat nije organizator štrajka, predstavnici reprezentativnog većinskog udruženja poslodavaca Republike, kao i stručnjaci iz pojedinih oblasti, ili mogu iznijeti spor pred posebno tijelo za posredovanje, koje strane u sporu formiraju.
(3) U slučaju da se spor ne riješi u roku od 30 dana od početka štrajka, strane u sporu mogu da iznesu spor pred arbitražu.

Član 8.

(1) Arbitraža se sastoji od tri člana, od kojih strane u sporu imenuju po jednog člana, a trećeg člana imenuje ministar rada i boračko-invalidske zaštite sa liste arbitara koju utvrđuje Ekonomsko-socijalni savjet Republike Srpske (u daljem tekstu: Savjet).
(2) Ovlašćenja, način rada i odlučivanje arbitraže uređuju se sporazumom strana u sporu.
(3) Arbitraža odlučuje samo u okviru predmeta spora.
(4) Arbitraža o spornim pitanjima donosi odluku dvotrećinskom većinom koja mora biti obrazložena i donesena u roku od 15 dana od dana formiranja arbitraže.
(5) Odluka arbitraže je konačna i protiv nje se ne može uložiti žalba niti voditi sudski spor.

Član 9.

(1) Štrajkački odbor i radnici koji učestvuju u štrajku dužni su da štrajk organizuju i vode na način kojim se ne ugrožava bezbjednost i zdravlje ljudi i bezbjednost imovine, sprečava nanošenje neposredne materijalne štete i omogućava nastavak rada po završetku štrajka.
(2) Štrajkački odbor i radnici koji učestvuju u štrajku ne smiju sprečavati poslodavca da koristi sredstva i raspolaže sredstvima kojima obavlja djelatnost.
(3) Štrajkački odbor i radnici koji učestvuju u štrajku ne mogu sprečavati zaposlene koji ne učestvuju u štrajku da rade.
(4) Poslodavac je dužan da štrajkačkom odboru i radnicima koji učestvuju u štrajku obezbijedi korišćenje odgovarajuće prostorije i potrebne administrativno-tehničke i komunikacione usluge.

Član 10.

(1) Štrajk prestaje sporazumom strana u sporu, odlukom arbitraže i odlukom radnika koji su donijeli odluku o stupanju u štrajk.
(2) Za svaki novi štrajk učesnici u štrajku dužni su da donesu novu odluku o štrajku.

Član 11.

(1) U djelatnostima od opšteg interesa ili u djelatnosti čiji bi prekid rada zbog prirode posla mogao da ugrozi život i zdravlje ljudi ili da nanese štetu velikih razmjera pravo na štrajk radnika može se ostvariti ako se ispune i posebni uslovi utvrđeni ovim zakonom.
(2) Djelatnost u smislu stava 1. ovog člana su djelatnosti koje obavlja poslodavac u oblasti:
a) elektroprivrede,
b) vodosnabdijevanja,
v) željezničkog saobraćaja,
g) avionskog saobraćaja i kontrole vazdušnog saobraćaja,
d) javnih radio-televizijskih servisa,
đ) poštanskog saobraćaja,
e) komunalnih djelatnosti,
ž) zaštite od požara,
z) zdravstvene i veterinarske zaštite i
i) društvene brige o djeci i socijalne zaštite.
(3) Od opšteg interesa, u smislu ovog zakona su i djelatnosti od značaja za funkcionisanje sistema javne uprave i bezbjednosti Republike u skladu sa zakonom, kao i poslovi neophodni za izvršavanje obaveza utvrđenih međunarodnim ugovorima u djelatnostima navedenim u stavu 2. ovog člana.
(4) Ukoliko se štrajk u djelatnostima iz st. 2. i 3. ovog člana organizuje u jednom organizacionom dijelu poslodavca, obaveza ispunjavanja i posebnih uslova u pogledu ostvarivanja prava na štrajk radnika primjenjuje se samo na taj organizacioni dio.

Član 12.

(1) Radnici koji obavljaju poslove u djelatnostima iz člana 11. ovog zakona mogu početi štrajk ako se obezbijedi minimum procesa rada koji obezbjeđuje sigurnost ljudi i imovine ili je nezamjenljiv uslov života i rada građana.
(2) Minimum procesa rada i način njegovog obezbjeđivanja utvrđuje se aktom osnivača, odnosno direktora poslodavca, zavisno od prirode djelatnosti, stepena ugroženosti života i zdravlja ljudi i drugih okolnosti značajnih za ostvarivanje potreba građana, poslodavca i drugih subjekata.
(3) Prilikom utvrđivanja minimuma procesa rada, u smislu stava 2. ovog člana, osnivač, odnosno direktor poslodavca dužan je da zatraži mišljenje sindikata ili savjeta radnika, odnosno ovlašćenog predstavnika radnika.
(4) Radnike koji su dužni da rade za vrijeme štrajka radi obezbjeđivanja minimuma procesa rada, u smislu st. 1. do 3. ovog člana, određuju direktor i štrajkački odbor, najkasnije pet dana prije početka štrajka.
(5) Radi obezbjeđivanja minimuma procesa rada poslodavac može angažovati i članove štrajkačkog odbora najviše do 1/3 ukupnog broja članova odbora, osim predsjednika štrajkačkog odbora.

Član 13.

U djelatnostima iz člana 11. ovog zakona štrajk se najavljuje poslodavcu najkasnije deset dana prije početka štrajka, dostavljanjem pisane odluke o stupanju u štrajk.

Član 14.

(1) U djelatnostima iz člana 11. ovog zakona strane u sporu dužne su da najkasnije u roku od pet dana od nastalog spora, odnosno od dana dostavljene pisane odluke o stupanju u štrajk pokušaju sporazumno da riješe