ZAKON

O STAMBENIM ODNOSIMA

(Prečišćeni tekst)

(Objavljen u "Sl. listu SRBiH", br. 14 od 30. aprila 1984, 12/87, 36/89, "Sl. glasniku RS", broj 19 od 9. oktobra 1993, 22/93, 12/99, 31/99)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se prava i obaveze davalaca stana na korišćenje i građana u korišćenju stana u društvenoj svojini i stana na kojem postoji pravo svojine.

Član 2.

Građanin koji se uselio u stan u društvenoj svojini na osnovu akta koji predstavlja punovažan osnov za useljenje u stan (u daljem tekstu: nosilac stanarskog prava) ima pravo da taj stan, pod uslovima koji su propisani ovim zakonom, trajno i nesmetano koristi (u daljem tekstu: stanarsko pravo).
Građanin koji je do stupanja na snagu ovog zakona stekao stanarsko pravo na stan u porodičnoj stambenoj zgradi odnosno na posebnom dijelu zgrade (u daljem tekstu: stan u svojini građana) ima sva prava i obaveze koji se ovim zakonom propisuju za nosioca stanarskog prava i članove njegovog porodičnog domaćinstva odnosno korisnike stana, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Stanarsko pravo može prestati samo u slučajevima i na način koji su predviđeni zakonom.
Prava i obaveze građanina u korišćenju stana u svojini građana u koji se uselio poslije stupanja na snagu ovog zakona, odnosno na kome nije stekao stanarsko pravo prema odredbi stava 2. ovog člana, utvrđuju se ugovorom o zakupu u skladu sa ovim zakonom i propisima skupštine opštine.

Član 3.

Stanom se smatra u smislu ovog zakona skup prostorija namijenjenih za stanovanje sa pomoćnim prostorijama koje, po pravilu, čine jednu građevinsku cjelinu i imaju zaseban ulaz.
Pod pomoćnim prostorijama iz prethodnog stava podrazumijevaju se prostorije koje se dodjeljuju uz stan.

Član 4.

Ne smatraju se stanom u smislu ovoga zakona:
1) prostorije za privremeni smještaj (privremeni radnički stanovi na gradilištima, u barakama i slično);
2) prostorije za smještaj pojedinaca (hotel, domovi za samce "samački stanovi", domovi za studente, učenike, penzionere i slično) i druge prostorije za kolektivno stanovanje;
3) stanovi vezani za vršenje službene dužnosti koji se kao namjenski utvrde samoupravnim sporazumom, odnosno opštim aktom davaoca stana na korišćenje (stanovi u zgradama kazneno-popravnih organizacija, u krugu vojnih kasarni i u drugim vojnim objektima, na aerodromima, u željezničkim stanicama, ložionicama i slično, stanovi za čuvare pruga, puteva, brana, vodoprivrednih objekata, za domare, nastojnike zgrada - kućepazitelje, nadzornike zgrada, ložače i slično, stanovi u školskim zgradama, u zdravstvenim ustanovama i slično);
4) stanovi vezani za vršenje određene funkcije dok funkcija traje, koji se utvrde samoupravnim sporazumom, odnosno opštim aktom davaoca stana na korišćenje;
5) prostorije za nužni smještaj;
6) stanovi koji se daju stranim državljanima u zakup;
7) stanovi koji se daju na korišćenje stranim državljanima koji su zaposleni u stranim diplomatskim, konzularnim i drugim predstavništvima, predstavništvima stranih firmi, međunarodnim organizacijama i udruženjima;
8) stanovi koje ovlašćena organizacija udruženog rada, u skladu sa propisom skupštine opštine, izdaje u zakup po slobodno ugovorenoj visini zakupnine.
Korisnici prostorija odnosno stanova iz prethodnog stava stiču u njihovom korišćenju samo prava utvrđena samoupravnim sporazumom, odnosno opštim aktom davaoca stana na korišćenje i prava utvrđena ugovorom.

Član 5.

Preduzeća, društvene zajednice i druga pravna lica, imaju pravo da daju na korišćenje stanove (u daljem tekstu: davalac stana na korišćenje) koje su kao investitori izgradili ili po drugom osnovu stekli.
Davalac stana na korišćenje može svoje pravo davanja stana na korišćenje prenijeti na drugo društveno pravno lice o čemu se zaključuje ugovor u pismenoj formi.
Davalac stana na korišćenje može ovlastiti samoupravnu interesnu zajednicu u stambenoj oblasti (u daljem tekstu: zajednica stanovanja) da vrši u ime davaoca stana na korišćenje određena prava i dužnosti izuzev onih koje po svojoj prirodi može da vrši samo davalac stana na korišćenje.

Član 6.

Korisnikom stana, u smislu ovog zakona, smatraju se nosilac stanarskog prava i članovi njegovog porodičnog domaćinstva koji zajedno s njim trajno žive i stanuju, kao i lica koja su prestala da budu članovi toga domaćinstva a ostali su u istom stanu.
Članovima porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava, u smislu ovog zakona, smatraju se: bračni drug, djeca (rođena u braku ili van braka, usvojena, pastorčad), bračni drugovi djece, roditelji bračnih drugova (otac, majka, očuh, maćeha, usvojilac), braća i sestre, unučad, kao i lica koja je nosilac stanarskog prava dužan po zakonu da izdržava ili su ta lica dužna po zakonu da izdržavaju nosioca stanarskog prava, a koja zajedno s njima trajno žive i stanuju, kao i lica koja sa nosiocem stanarskog prava žive u ekonomskoj zajednici u istom stanu više od 10 godina ili više od 5 godina ako su se uselila u stan na osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju nosioca stanarskog prava.

Član 7.

Prinudno iseljenje iz stana ne može se izvršiti prije nego što se nosiocu stanarskog prava obezbijedi useljenje u odgovarajući stan, nužni smještaj ili drugi stan, ako je to predviđeno ovim zakonom.
Kao odgovarajući stan smatra se stan koji, uzimajući u obzir sve uslove stanovanja, a naročito veličinu, udobnost i mjesto na kome se stan nalazi, kao i visinu stanarine, bitno ne pogoršava uslove stanovanja nosioca stanarskog prava koji bi se u taj stan imao useliti.
Odgovarajući stan, nužni smještaj ili drugi stan obezbjeđuje tražilac iseljenja.
Troškove preseljenja snosi tražilac iseljenja kada se obezbjeđuje odgovarajući stan ili drugi stan, a kada se obezbjeđuje nužni smještaj, troškove snosi lice koje se iseljava, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.

Član 8

Kao nužni smještaj smatra se jedna ili više prostorija, koje obezbjeđuju korisnika od elementarnih nepogoda i njegovo pokućstvo od oštećenja i pravo korišćenja tih prostorija najmanje dvije godine.
Nužnim smještajem smatra se i obezbjeđenje jedne ili više prostorija korisniku kao podstanaru, s tim što troškove plaća u cjelini ih djelimično lice koje je dužno da obezbijedi nužni smještaj, ako korisnik nema materijalnih mogućnosti da snosi troškove takvog stanovanja.
Za nužni smještaj ne mogu se odrediti poslovne prostorije i prostorije u sustanarštvu.
U nužni smještaj se ne mogu smještati porodice sa djecom do sedam godina starosti ili djecom ometenom u psihičkom i fizičkom razvoju, trudnice, kao i lica teško bolesna kojima bi se po nalazu ljekarske komisije, zbog stanovanja u takvim uslovima, znatno pogoršalo zdravstveno stanje.

Član 9.

Na prostoriji odnosno prostorijama koje se smatraju nužnim smještajem iz prethodnog člana ne može se steći stanarsko pravo.

Član 10.

Sporove u stambenim odnosima rješava nadležni sud, a opštinski organ uprave nadležan za stambene poslove (u daljem tekstu: stambeni organ) kada je to određeno ovim zakonom.
Postupak po sporovima u primjeni ovog zakona smatra se hitnim.

II- STICANjE STANARSKOG PRAVA

Član 11.

Stanarsko pravo građanin stiče danom zakonitog useljenja u stan.
Zakonitim useljenjem u stan smatra se useljenje izvršeno na osnovu ugovora o korišćenju stana, zaključenog na osnovu odgovarajućeg akta, ili drugog akta utvrđenog ovim zakonom koji predstavlja punavažan osnov za useljenje u stan.
Zabranjeno je prodavati odnosno kupovati ili na drugi način, suprotno odredbama ovog zakona, prenositi odnosno sticati stanarsko pravo.
Sticanje stanarskog prava koje je u suprotnosti s odredbama ovog zakona ne proizvodi nikakvo pravno dejstvo.

Član 12.

Građanin može biti nosilac stanarskog prava samo na jednom stanu.
Član porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava, kao i lice koje je prestalo da bude član toga domaćinstva a ostalo je u istom stanu (član 6. stav 1) ne može biti istovremeno i samostalan nosilac stanarskog prava na drugom stanu.
Zabranjeno je istovremeno biti nosilac stanarskog prava više od jednog stana.

Član 13.

Ako nosilac stanarskog prava ili maloljetni članovi njegovog porodičnog domaćinstva imaju ili steknu u svojinu porodičnu stambenu zgradu ili stan u istom mjestu, na kojima nije stečeno stanarsko pravo, dužan je sa ostalim korisnicima stana da se iseli iz stana koji koristi i useli u svoj stan, odnosno stan u svojini maloljetnog člana porodičnog domaćinstva, ako taj stan odgovara njegovim potrebama i potrebama članova njegovog porodičnog domaćinstva koji zajedno sa njim stanuju.
U slučaju iz prethodnog stava nosilac stanarskog prava sa članovima svog porodičnog domaćinstva dužan je da, u roku od 30 dana od dana sticanja porodične stambene zgrade ili stana u svojini, iseli i preda stan davaocu stana na korišćenje odnosno vlasniku stana ili da podnese dokaze da stan u svojini ne odgovara njegovim potrebama i potrebama članova njegovog porodičnog domaćinstva koji zajedno sa njim stanuju.
Ako nosilac stanarskog prava ne postupi po odredbi iz prethodnog stava, na zahtjev