ZAKON

O SJEMENU POLjOPRIVREDNOG BILjA

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 37 od 8. maja 2009, 100/11)

I- OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se uslovi i način proizvodnje, kontrola proizvodnje, dorada, ispitivanje kvaliteta, pakovanje, deklarisanje i obilježavanje, promet i postkontrolno ispitivanje sjemena poljoprivrednog bilja, prozvodnja rasada i micelija jestivih i ljekovitih gljiva, priznavanje sorti poljoprivrednog bilja, upis sorti u Registar sorti poljoprivrednog bilja i druge registre.

Član 2.

(1) Odredbe ovog zakona ne odnose se na proizvodnju i promet genetički modifikovanog sjemena poljoprivrednog bilja, rasada poljoprivrednog bilja i micelija jestivih i ljekovitih gljiva, koji su regulisani posebnim zakonom.
(2) Odredbe ovog zakona ne odnose se na uzorke sjemena koje privredno društvo i drugo pravno lice koje se bavi poslovima ispitivanja i oplemenjivanja bilja u oblasti ratarstva i povrtlarstva proizvodi, umnožava, prima ili šalje drugom pravnom licu koje se bavi poslovima ispitivanja i oplemenjivanja u ovim oblastima radi naučnih istraživanja i izvođenja eksperimenata, u količinama koje služe za eksperimentalne svrhe ili za banke biljnih gena.
(3) Odredbe ovog zakona kojima se utvrđuje priznavanje sorti poljoprivrednog bilja ne odnose se na sorte cvijeća, ljekovitog, aromatičnog i začinskog bilja, smješe trava za parkove i sportske terene i micelije jestivih i ljekovitih gljiva.

Član 3.

(1) Pojmovi koji se koriste u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
a) sjeme poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: sjeme) su generativni ili vegetativni dijelovi biljaka (sjeme žita, industrijskog, krmnog, povrtlarskog, ljekovitog, aromatičnog, začinskog bilja i cvijeća; zatim krtole, lukovice, češnjevi, rasad), micelije jestivih i ljekovitih gljiva koji se koriste za umnožavanje i proizvodnju poljoprivrednog bilja,
b) sorta poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: sorta) je skup gajenih biljaka jedne biljne vrste koje se razlikuju po bilo kom svojstvu (morfološkom, proizvodnom i dr.) unutar iste biljne vrste od drugih sorti i koje poslije generativnog ili vegetativnog umnožavanja zadržavaju uniformnost, stabilnost, kao i druga svojstva po kojima se razlikuju od drugih sorti,
v) sortno sjeme je sjeme sorti koje se nalaze u Registru sorti poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: Registar sorti), uključujući i roditeljske komponente i sve kategorije sjemena proizvedene umnožavanjem predosnovnog sjemena sorti, a sertifikovano je kao sortno sjeme,
g) nesortno sjeme je sjeme koje nije obuhvaćeno tačkom v) ovog člana, čija je proizvodnja odobrena i kontrolisana, a sertifikovano je kao nesortno sjeme (sjeme cvijeća, aromatično, ljekovito i začinsko bilje),
d) ovlašćena institucija je ustanova, privredno društvo, odnosno drugo pravno lice kome ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (u daljem tekstu: ministar) daje ovlašćenje za kontrolu prozvodnje, ispitivanje i utvrđivanje kvaliteta sjemena,
đ) sertifikovano sjeme je sjeme proizvedeno od sjemena poznatog genetičkog porijekla i genetičke čistoće čija je proizvodnja kontrolisana i koje je ispitano, dorađeno i deklarisano u skladu sa odredbama ovog zakona,
e) kategorija sjemena poljoprivrednog bilja je određena generacija umnožavanja sjemena, a naturalno sjeme je nedorađeno i nedeklarisano sjeme,
ž) proizvođač sjemena je privredno društvo, odnosno drugo pravno lice ili preduzetnik koje se bavi proizvodnjom sjemena,
z) rasad poljoprivrednog bilja (u daljem tekstu: rasad) je biljni materijal dobijen generativnim ili vegetativnim putem, a koji se koristi za umnožavanje poljoprivrednog bilja,
i) micelija je vegetativno tijelo gljiva umnoženo na čvrstoj ili tečnoj hranljivoj podlozi koje služi za dalje umnožavanje gljiva, a koristi se za ishranu ljudi ili u ljekovite svrhe,
j) oplemenjivač sorte (u daljem tekstu: oplemenjivač) je privredno društvo, odnosno drugo pravno lice, preduzetnik ili fizičko lice koje je stvorilo ili otkrilo novu sortu,
k) održavalac sorte je oplemenjivač ili proizvođač koji održava sortu po propisanim metodama i garantuje da je sorta ostala nepromijenjena tokom održavanja i da je kao takva uniformna i stabilna,
l) standardni uzorak je uzorak sjemena koji oplemenjivač dostavlja nadležnom organu u trenutku upisa sorte u Registar sorti, a koji se koristi kao kontrolni uzorak,
lj) dorada sjemena je proces u kome se sjeme poljoprivrednog bilja priprema za tržište, a obuhvata sušenje, prečišćavanje, selektovanje, kalibriranje, poliranje, piliranje, inkrustiranje, granuliranje i drugo), kao i tretiranje sjemena pesticidima ili biostimulatornim sredstvima registrovanim za tu namjenu,
m) kvalitet sjemena je sortna originalnost (sortnost) i genetička čistoća, sadržaj vlage, klijavost, čistoća, vlaga, zdravstveno stanje sjemena, kao i prilagođenost sjemena za sjetvu, sadnju ili razmnožavanje,
n) uzorak sjemena je najmanja propisana količina sjemena koja reprezentuje partiju iz koje je uzeta radi utvrđivanja kvaliteta, a lice koje uzima uzorak je fizičko lice ovlašćeno za uzorkovanje sjemena,
nj) banka biljnih gena je mjesto čuvanja, opisivanja, sakupljanja i upotrebe biljnih genetičkih resursa, koja je uređena posebnim programom.
o) partija sjemena je određena količina sjemena porijeklom sa iste parcele i iste godine proizvodnje čija masa ne prelazi najveću dozvoljenu količinu, homogena je, fizički se može identifikovati i označena je jedinstvenim brojem,
p) postkontrolno ispitivanje je ispitivanje kojim se provjerava originalnost (sortnost) i genetička čistoća sorte koja se nalazi u proizvodnji, doradi ili prometu,
r)ISTAje međunarodna organizacija za ispitivanje sjemena,
s)ISTAsertifikat je dokument o kvalitetu partije sjemena u međunarodnom prometu,
t)OECDje organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj,
ć)OECDsertifikat je dokument o sortnosti sjemena u međunarodnom prometu,
u) priznavanje sorti je priznavanje domaćih novostvorenih sorti i odobravanje uvođenja u proizvodnju stranih sorti,
f)UPOVje međunarodna unija za zaštitu novih biljnih sorti,
h)DUStest je test kojim se utvrđuje različitost, uniformnost i stabilnost sorte u skladu sa zahtjevima UPOV,
c)VCUtest je test kojim se utvrđuje proizvodna i upotrebna vrijednost sorte,
č) sorta standard je sorta upisana u Registar sorti, a koja se ističe po svojim proizvodnim i upotrebnim vrijednostima i kao takva služi u postupku priznavanja sorte,
dž) odomaćena sorta je autohtona domaća i odomaćena strana sorta upisana u Registar sorti i
š) referentna kolekcija je zbirka sorti jedne biljne vrste specifičnih morfoloških karakteristika određenih poUPOVkriterijumima koja služi u ocjeni novih sorti na svojstva različitosti, uniformnosti i stabilnosti (DUStest).

Član 4.

(1) Kategorije sortnog sjemena su:
a) predosnovno sjeme,
b) osnovno sjeme,
v) sertifikovano sjeme prve generacije,
g) sertifikovano