-------------------
NAPOMENA REDAKCIJE:
Na osnovu Zakona o sudovima i sudskoj slučbi ("Sl. glasnik RS", br. 13/2000), Zakon o redovnim sudovima ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 22/96) prestaje da važi, osim odredbi koje se tiču privrednih sporova i prekršaja koje važe sve do uspostave privrednih sudova i prekršajnih sudova.
-------------------

ZAKON

O REDOVNIM SUDOVIMA

(Objavljen u "Sl. glasniku Republike Srpske", br. 22/96, 25/96, 18/99, 13/2000)

GlavaI

OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Sudsku vlast vrše sudovi kao samostalni državni organi.
Sudovi, sudsku vlast vrše nezavisno.

Član 2.

Sudovi štite slobode i prava građana, zakonom utvrđena prava i interese pravnih subjekata i obezbeđuju ustavnost i zakonitost.

Član 3.

Sudovi se osnivaju i ukidaju zakonom.

Član 4.

Predsednike sudova, sudije i sudije porotnike bira i razrešava Narodna skupština.
Sudije porotnici biraju se na osnovu liste na kojoj broj utvrđenih kandidata odgovara broju koji se bira.

Član 5.

Broj sudija u sudu i sudija porotnika određuje Narodna skupština Republike Srpske na predlog ministra pravosuđa i uprave (u daljem tekstu: ministar).

Član 6.

Sudska funkcija je stalna.
Predsednici sudova se biraju na četiri godine i po isteku tog vremena mogu biti ponovo birani.
Sudija ne može biti narodni poslanik, odbornik, član političke stranke, vršiti političke i upravne funkcije niti može vršiti drugu službu, posao ili dužnost koja bi mogla uticati na njegovu samostalnost i nezavisnost ili koja bi umanjila njihov ugled ili ugled suda.

Član 7.

Sudije porotnici se biraju na četiri godine i po isteku tog vremena mogu biti ponovo birani.

Član 8.

Sudovi su dužni jedni drugima pružati pravnu pomoć.
Sudovi su ovlašćeni da od drugih državnih organa i pravnih lica zahtevaju da im dostavljaju spise i obaveštenja koja su im potrebna za vođenje sudskog postupka.
Sudovi su dužni državnim organima dostavljati spise ili isprave koje su im potrebne za vođenje postupka samo ako je to određeno zakonom i ako se time ne ometa sudski postupak.

Član 9.

U okviru svoje nadležnosti sudovi prate i proučavaju društvene odnose i o pojavama i problemima koji imaju značaja za ostvarivanje njihove funkcije mogu podnositi izveštaje i predlagati preduzimanje odgovarajućih mera.
Sudovi pokreću postupak za ocenjivanje ustavnosti i zakonitosti, ako se pitanje ustavnosti i zakonitosti postavi u postupku pred sudom.
Kad je sud pokrenuo postupak za ocenjivanje da li je zakon u saglasnosti sa Ustavom, zastaće se postupkom do okončanja postupka pred ustavnim sudom.
Ako je sud, koji je doneo pravosnažnu odluku odbio da primeni propis, osim zakona, ili opšti akt organa društveno-političke zajednice za koji smatra da nije u saglasnosti sa Ustavom ili da je u nesaglasnosti odnosno u suprotnosti sa zakonom, dužan je da pred Ustavnim sudom pokrene postupak za ocenjivanje ustanovnosti odnosno zakonitosti tog propisa odnosno opšteg akta.

Član 10.

Rad sudova je javan.
Sudovi mogu saglasno zakonu, isključiti javnost u raspravljanju pred sudom radi čuvanja tajne, zaštite morala, interesa maloletnika i radi zaštite posebnih interesa Republike, privatnog interesa učesnika u postupku i radi zaštite društvenih opštih interesa.

Član 11.

Sudovi sude u većima sastavljenim od sudija i sudija porotnika.
Zakonom se može odrediti da u suđenju učestvuju samo sudije, a može se odrediti da u određenim stvarima sudi sudija pojedinac.

Član 12.

Sredstva i uslove za rad sudova obezbeđuje Republika Srpska.

GlavaII

ORGANIZACIJA I NADLEŽNOST SUDOVA

1. Organizacija sudova

Član 13.

Sudovi se obrazuju kao: Osnovni sudovi, okružni sudovi i Vrhovni sud Republike Srpske (u daljem tekstu: Vrhovni sud).

Član 14.

Osnovni sud osniva se za područje jedne ili više opština.
Okružni sud se osniva za područje dva ili više osnovnih sudova.

Član 15.

Vrhovni sud je najviši sud u Republici Srpskoj, sa sedištem u Banjoj Luci.

Član 16.

Osnovni sudovi mogu obavljati sudsku funkciju i pružati pravnu pomoć građanima van sedišta suda (sudski dani).
Odluku o održavanju sudskih dana donosi predsednik suda u kojoj određuje mesto i vreme održavanja tih dana.
Drugi sudovi mogu vršiti sudijsku funkciju van svog sedišta samo ako to zahtevaju posebne okolnosti. O tome odluku donosi predsednik suda.

2. Nadležnost sudova

Član 17.

Osnovni sud je nadležan:
1) u krivičnim predmetima da:
a) U prvom stepenu, sudi o krivičnim delima za koja je zakonom predviđena kao glavna kazna novčana kazna ili kazna zatvora blaža od 15 godina,
b) sprovodi istragu za krivična dela za koja je zakonom određena nadležnost osnovnog suda, kao i pripremni postupak prema maloletnicima,
v) odlučuje o žalbama protiv rešenja istražnog sudije osnovnog suda i o prigovoru protiv optužnice,
g) odlučuje o molbama osuđenih lica za brisanje osude na osnovu sudske odluke i molbama osuđenih lica za prestanak mera bezbednosti, odnosno prestanak pravne posledice osude, kada je tu osudu ili meru izrekao;
2) u građanskim predmetima, da u prvom stepenu sudi:
a) građansko-pravne sporove,
b) sporove zbog smetanja poseda;
3) u sporovima iz radnih odnosa, u prvom stepenu sudi:
a) sporove o zasnivanju i prestanku radnog odnosa i druge sporove u vezi sa radom,
b) sporove o zaključenju i primeni kolektivnih ugovora kao i sve sporove između poslodavaca i sindikata,
v) sporove o primeni propisa o štrajku,
g) sporove o izboru i razrešenju organa u preduzećima i drugim pravnim licima;
4) privredne sporove;
5) da vodi sudski registar preduzeća i drugih pravnih lica za koje je to zakonom određeno i da rešava sporove povodom upisa u sudski registar:
a) da rešavaju sporove o statusnim promenama u preduzećima i drugim pravnim licima,
b) da rešavaju u posebnim postupcima ako zakonom nije određena nadležnost drugog suda;
7) da obavljaju zemljišno-knjižne poslove ako zakonom nije drugačije određeno;
8) da određuju i sprovode izvršenje i obezbeđenje ako zakonom nije drugačije određeno;
9) da vrše poslove međunarodno-pravne pomoći kada zakonom nije određeno da neke od tih poslova vrše viši sudovi;
10) da pružaju pravnu pomoć sudovima;
11) da vrše druge poslove određene zakonom.

Član 18.

Osnovni sud u veću od jednog sudije i dvojice sudija porotnika rešava u sporovima o postojanju, nepostojanju, poništenju i razvodu braka, utvrđivanju ili osporavanju očinstva i materinstva, o zakonskom i doživotnom izdržavanju, o poveravanju dece na zaštitu i vaspitanje i otkazu ugovora o korištenju poslovnih prostorija i stambene sporove.
U posebnim sudskim postupcima postupak sprovodi i odluke donosi sudija pojedinac, ako je to posebnim zakonom određeno.

Član 19.

Osnovni sudovi u sedištu Okružnih sudova vrše poslove registracije privrednih i drugih subjekata, rešavaju sporove povodom upisa u sudski registar, sporove o statusnim promenama u preduzećima i drugim pravnim licima za područje koje obuhvata okružni sud, da provodi postupak likvidacije prinudnog poravnanja i stečaja.

Član 20.

Registar političkih organizacija i udruženja građana vodi osnovni sud u sedištu okružnog suda, za područje koje obuhvata Okružni sud prema sedištu političke organizacije odnosno udruženja.

Član 21.

Okružni sud je nadležan:
1) da odlučuje o žalbama protiv odluka osnovnih sudova i odluka sudova za prekršaje;
2) da u prvom stepenu sudi:
a) za krivična dela za koja je