ZAKON

O RASELjENIM LICIMA, POVRATNICIMA I IZBJEGLICAMA U REPUBLICI SRPSKOJ

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 42 od 26. aprila 2005, 52/12)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se prava raseljenih lica, izbjeglica i povratnika u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: RS), izbjeglica iz Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: izbjeglice iz BiH), utvrđivanje i prestanak statusa raseljenih lica i povratnika, resocijalizacija i povratak ovih lica, organi i organizacije za sprovođenje zakona, način finansiranja i osiguravanje sredstava za ostvarivanje ovih prava i druga pitanja od značaja za zaštitu tih lica u RS.

Član 2.

Raseljena lica, u smislu ovog zakona, jesu državljani BiH koji su raseljeni na teritoriji RS usljed sukoba, ratnih razaranja ili osnovanog straha od progona ili kršenja ljudskih prava na teritoriji BiH i nisu u mogućnosti da se na bezbjedan i dostojanstven način vrate u svoje ranije prebivalište ili na adresu svog ranijeg prebivališta.
Povratnik, u smislu ovog zakona, jeste državljanin BiH, koji se kao izbjeglica iz inostranstva, odnosno raseljeno lice u BiH, vratio na teritoriju RS u svoje ranije prebivalište, kao i raseljeno lice koje je nadležnom organu izrazilo volju za povratak i u procesu je povratka.
Izbjeglica iz BiH, u smislu ovog zakona je državljanin BiH koji se nalazi izvan BiH, a koji je zbog sukoba prognan iz svog prebivališta ili je napustio svoje prebivalište u BiH i izbjegao u inostranstvo nakon 30. aprila 1991. godine iz opravdanog straha da će biti progonjen zbog svoje rase, vjere, nacionalnosti, pripadnosti nekoj socijalnoj grupi ili svojih političkih mišljenja i koji nije u mogućnosti da se sigurno i dostojanstveno vrati u svoje ranije prebivalište, niti je dobrovoljno odlučio da se trajno nastani izvan BiH (u daljem tekstu: izbjeglica).
Izbjeglici iz BiH, koji se vratio iz inostranstva u BiH i koji nije u mogućnosti da se sigurno i dostojanstveno vrati u svoje ranije prebivalište, niti je odlučio da se trajno nastani na drugom mjestu u BiH, priznaje se status raseljenog lica.
Izbjeglice u RS (u daljem tekstu: izbjeglice) u smislu PoglavljaVovog Zakona su strani državljani ili lica bez državljanstva koji traže zaštitu na teritorji RS, a koji su zbog sukoba protjerani sa svog prebivališta ili su napustili svoje prebivalište, bojeći se opravdano, da će biti proganjani zbog svoje rase, vjere, nacionalnosti, pripadnosti nekoj socijalnoj grupi ili svojih političkih mišljenja i koji nisu u mogućnosti da se sigurno i dostojanstveno vrate na svoje ranije prebivalište, niti su dobrovoljno odlučili da se nastane na teritoriji RS, odnosno BiH.

Član 3.

Republika Srpska uređuje sistem zaštite raseljenih lica, izbjeglica i povratnika, propisuje način i uslove za utvrđivanje statusa ove kategorije lica i stara se o ostvarivanju njihovih prava u skladu sa Konvencijom o statusu izbjeglica iz 1951. godine i Protokolom o statusu izbjeglica iz 1967. godine kao i drugim međunarodnim dokumentima iz oblasti humanitarnog prava i obezbjeđuje punu pravnu zaštitu ovih lica u skladu sa aneksimaVIiVIIOpšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini (u daljem tekstu: Okvirni sporazum).
Opština-grad pruža pomoć raseljenim licima i povratnicima u zadovoljavanju osnovnih potreba iz socijalne zaštite i ostvarivanju drugih prava koja nisu zakonom i drugim propisima stavljeni u nadležnost Republike, stvara političke, ekonomske i društvene uslove koji doprinose zaštiti ovih kategorija lica, a u okviru dosljedne realizacije Okvirnog sporazuma.

II- UTVRĐIVANjE I PRESTANAK STATUSA RASELjENOG LICA I POVRATNIKA

Član 4.

U cilju sticanja statusa raseljenog lica obaveza je ovih lica da popune propisane obrasce i time pokrenu postupak za izdavanje dokumenata utvrđenih ovim zakonom.
Povratnik u smislu člana 2. stava 2. ovog zakona dužan je da nakon svog ponovnog nastanjenja u prethodno prebivalište popuni propisane obrazce i pokrene postupak izdavanja ličnih isprava RS.

Član 5.

Zahtjev za priznavanje statusa raseljenog lica podnosi se nadležnom odsjeku Ministarstva za izbjeglice i raseljena lica (u daljem tekstu: Ministarstvo) za opštinu privremenog raseljenja.
Nadležni odsjek Ministarstva nakon sprovedenog postupka u skladu sa ovim zakonom donosi rješenje o sticanju, odnosno prestanku statusa raseljenog lica.
Protiv rješenja odsjeka Ministarstva iz stava 2. ovog člana može se u roku od 15 dana od dana prijema rješenja izjaviti žalba ministru za izbjeglice i raseljena lica. Protiv rješenja ministra može se pokrenuti upravni spor.

Član 6.

U skladu sa Uputstvom o načinu organizacije povratka raseljenih lica i izbjeglica - povratnika na teritoriji RS, povratnik koji se vratio u svoje ranije prebivalište dužan je popuniti propisane obrasce za registraciju povratka u nadležnom odsjeku Ministarstva.
Odsjek Ministarstva je dužan na zahtjev povratnika izdati potvrdu o povratku, na osnovu koje povratnik pokreće postupak za izdavanje ličnih isprava utvrđenih zakonom kod nadležnih organa, u mjestu povratka.
Status povratnika počinje teći od dana kada je povratnik podnio zahtjev nadležnom odsjeku Ministarstva za izdavanje potvrde o povratku.

Član 7.

Povratnici u smislu člana 2. stav 2. ovog zakona, nakon povratka u ranije mjesto prebivališta imaju pravo i obavezu na ličnu kartu i druga dokumenta RS, u skladu sa ovim zakonom, Zakonom o ličnoj karti i drugim propisima.

Član 8.

U pogledu promjene boravišta raseljenih lica i povratnika primjenjivaće se odredbe Zakona o prebivalištu i boravištu građana.
O promjeni boravišta lica iz prethodnog stava nadležna organizaciona jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova obavještava nadležni odsjek Ministarstva u roku od petnaest dana od dana odjavljivanja boravka.

Član 9.

Status raseljenog lica prestaje:
1. nakon dobrovoljnog povratka u mjesto ranijeg prebivališta, odnosno stalnim nastanjenjem na adresi ranijeg prebivališta;
2. kada postoji mogućnost sigurnog i dostojanstvenog povratka u ranije mjesto prebivališta, a raseljeno lice je to odbilo i kada ne postoje uvjerljivi razlozi koji proizlaze iz ranijeg proganjanja ili uvjerljivi humanitarni razlozi;
3. kada se raseljeno lice odlučilo na trajno nastanjenje u drugom mjestu na osnovu svog slobodnog i dobrovoljnog izbora;
4. kada je raseljeno lice slobodno raspolagalo svojom imovinom u ranijem mjestu prebivališta, čime su stvoreni uslovi za njegovo stalno nastanjenje u mestu slobodnog i dobrovoljnog izbora;
5. ukoliko se ne odazove javnom pozivu za reviziju statusa, osim ako ne postoje opravdani razlozi za neodazivanje;
6. kada je raseljeno lice obnovilo ili saniralo svoj dom iz 1991. godine.
Raseljeno lice ne gubi pravo na obnovu i rekonstrukciju svoje imovine nakon prestanka statusa, osim u slučaju iz tačke 6. stav 1. ovog člana, kao i učešća u vladinim programima resocijalizacije raseljenih lica i povratnika.

Član 10.

Povratniku prestaje status protekom roka od šest mjeseci od dana kada mu je nadležni organ izdao potvrdu o povratničkom statusu.
Povratnik, izbjeglice i raseljena lica imaju pravo na zdravstveno osiguranje šest mjeseci po prestanku statusa, ako to pravo ne mogu ostvariti po drugom osnovu.
Povratnik ne gubi pravo na obnovu i rekonstrukciju svoje imovine nakon prestanka statusa, kao i pravo učešća u vladinim programima resocijalizacije raseljenih lica i povratnika.

III- PRAVA RASELjENIH LICA, POVRATNIKA I IZBJEGLICA IZ BiH

Član 11.

Raseljena lica i povratnici imaju sva prava i dužnosti utvrđene ovim zakonom, AneksomVIIi međunarodnim instrumentima u prilogu AneksaIViVIOkvirnog sporazuma.
Izbjeglice iz BiH i raseljena lica imaju pravo na povrat imovine koja im je oduzeta tokom ratnih dejstava od 30. aprila 1991. godine. Pod povratkom nepokretne imovine smatra se pravna i faktička mogućnost vlasnika nepokretne imovine da svojim nekretninama raspolaže na način na koji se dobrovoljno odluči.
Izbjeglice iz BiH i raseljena lica imaju pravo na povrat stanova na kojima su imali stanarsko pravo 30. aprila 1991. godine, u skladu sa zakonom.

Član 12.

Izbjeglice iz BiH za vrijeme boravka u zemljama prihvata od strane Ministarstva biće objektivno i sveobuhvatno informisani o stanju u RS, a posebno o stanju u njihovim ranijim prebivalištima u cilju donošenja njihove odluke o dobrovoljnom povratku. Ministarstvo će obaveze iz prethodnog člana ispunjavati u saradnji sa Ministarstvom za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine i relevantnim međunarodnim organizacijama.

Član 13.

Raseljena lica i povratnici će podjednako uživati ista prava i slobode predviđene međunarodnim i domaćim zakonodavstvom kao i ostali građani RS.
U odnosu na ova lica neće biti diskriminacije u uživanju bilo kojih prava i sloboda, po bilo kom osnovu, a naročito ne po osnovu činjenice da su raseljeni ili su to bili.
Raseljena lica i povratnici imaju pravo na slobodu kretanja i slobodu izbora svog prebivališta.

Član 14.

Sva raseljena lica i povratnici imaju pravo na adekvatan životni standard, pravo na alternativni smještaj, zdravstvenu zaštitu, socijalnu zaštitu, obrazovanje i stručnu obuku, slobodu vjerskog izražavanja i političkog djelovanja.
Pored prava iz prethodnog stava, raseljena lica i povratnici za vrijeme statusa imaju pravo na:
- pomoć u nužnoj opravci vlastitih stanova i kuća;
- korišćenje