ZAKON

O RASELjENIM LICIMA I POVRATNICIMA U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE I IZBJEGLICAMA IZ BOSNE I HERCEGOVINE

(Objavljeno u "Sl. novine FBiH", br. 15 od 16 marta 2005)

I- OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se: osnovna prava i obaveze raseljenih lica i povratnika, sticanje i prestanak statusa, njihov povratak u prebivalište iz kojih su raseljeni (u daljnjem tekstu: prebivalište), način vođenja evidencija o tim licima, osiguravanje sredstava za povratak i ostvarenje drugih prava, kao i druga pitanja u vezi sa pravima i obavezama ovih lica na teritoriji Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Federacija).

Član 2.

Pitanja u vezi sa raseljenim licima, povratnicima u Federaciji i izbjeglicama iz Bosne i Hercegovine uređuju se u skladu sa Zakonom o izbjeglicama iz Bosne i Hercegovine i raseljenim licima u Bosni i Hercegovini ("Službeni glasnik BiH", br. 23/99, 21/03 i 33/03), ovim Zakonom i propisima kantona.

Član 3.

Nadležni organi Federacije, kantona i općina obavezni su da, u skladu sa Ustavom Federacije Bosne i Hercegovine, ustavom kantona, ovim zakonom, drugim propisima i dokumentima, podstiču povratak i stvaraju političke, ekonomske i društvene uvjete koji doprinose dobrovoljnom, sigurnom i održivom povratku raseljenih lica Bosne i Hercegovine i izbjeglica iz Bosne i Hercegovine.

II- PRIZNAVANjE I PRESTANAK STATUSA RASELjENOG LICA I POVRATNIKA U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE

Član 4.

Raseljeno lice, u smislu ovog Zakona, jeste državljanin Bosne i Hercegovine koji je nakon 30. aprila 1991. godine raseljen na teritoriji Federacije usljed sukoba, progona, iz opravdanog straha od progona ili povreda ljudskih prava na teritoriji Bosne i Hercegovine, a ne postoje uvjeti za siguran i dostojanstven povratak u svoje prebivalište, niti se dobrovoljno odlučilo na izbor novog mjesta življenja.

Član 5.

Povratnik je izbjeglica iz Bosne i Hercegovine ili raseljeno lice koje je nadležnom organu izrazilo volju za povratak u ranije prebivalište i koje je u procesu tog povratka, kao i izbjeglica iz Bosne i Hercegovine i raseljeno lice koje se vratilo u svoje ranije prebivalište.
Povratnici to prestaju biti istekom roka od šest mjeseci, računajući od dana kada su se ponovo nastanili u svoje ranije prebivalište - adresa prebivališta.
Povratnikom, u smislu ovog Zakona, ne smatra se lice koje se nastanilo u drugo mjesto prebivališta unutar Bosne i Hercegovine.

Član 6.

Izbjeglica iz Bosne i Hercegovine, u smislu ovog zakona, jeste državljanin Bosne i Hercegovine koji se nalazi izvan Bosne i Hercegovine, a koji je zbog sukoba prognan sa svog prebivališta ili je napustio svoje prebivalište u Bosni i Hercegovini i izbjegao u inozemstvo nakon 30. aprila 1991. godine, bojeći se opravdano da će biti progonjen zbog svoje rase, vjere, nacionalnosti, pripadnosti nekoj socijalnoj grupi ili svojih političkih mišljenja i koji nije u mogućnosti da se sigurno i dostojanstveno vrati na svoje ranije prebivalište, niti je dobrovoljno odlučio da se trajno nastani izvan Bosne i Hercegovine.
Status raseljenog lica priznaje se izbjeglici iz Bosne i Hercegovine koja se vratila u Bosnu i Hercegovinu i koja nije u mogućnosti da se sigurno i dostojanstveno vrati u svoje ranije prebivalište, niti je odlučila da se trajno nastani na drugom mjestu u Bosni i Hercegovini.

Član 7.

O priznavanju i prestanku statusa raseljenog lica, u smislu ovog Zakona, kao i priznavanju njegovih prava i obaveza, odlučuje nadležni organ uprave kantona određen kantonalnim propisom.
Protiv rješenja iz stava 1. ovog člana može se izjaviti žalba Federalnom ministarstvu raseljenih lica i izbjeglica (u daljnjem tekstu: Federalno ministarstvo) u roku od 15 dana od dana prijema rješenja.
Protiv rješenja iz stava 2. ovog člana može se pokrenuti upravni spor.
O pravima i obavezama raseljenog lica i povratnika, koje su određene propisom kantona, odlučuje nadležan organ određen propisom kantona.

Član 8.

Status raseljenog lica priznaje se od dana kada je raseljeno lice ili povratnik podnio zahtjev za priznavanje tog statusa.
Licu kojem je priznat status raseljenog lica izdaje se legitimacija raseljenog lica.Na lični zahtjev povratnika nadležna služba izdaje uvjerenje o statusu povratnika.
Propis o obrascu legitimacije iz stava 2. ovog člana donosi federalni ministar nadležan za poslove raseljenih lica i izbjeglica (u daljnjem tekstu: ministar).

Član 9.

Status raseljenog lica neće se priznati licu koje je pravomoćnom odlukom osuđeno za krivično djelo protiv čovječnosti i međunarodnog prava od Međunarodnog krivičnog tribunala za bivšu Jugoslaviju ili Suda Bosne i Hercegovine, a takvom licu status raseljenog lica ponovo će biti priznat nakon cjelokupnog izdržavanja kazne.

Član 10.

Status raseljenog lica prestaje:
1) dobrovoljnim povratkom u ranije prebivalište;
2) odbijanjem povratka u ranije prebivalište, iako je dobrovoljni povratak u ranije mjesto prebivališta moguć, siguran i dostojanstven i kada ne postoje uvjerljivi razlozi koji proizilaze iz ranijeg proganjanja ili uvjerljivi humanitarni razlozi;
3) kada se raseljeno lice dobrovoljno odlučilo stalno nastaniti u drugom mjestu na teritoriji Federacije;
4) kada je raseljeno lice dobrovoljno raspolagalo svojom prijeratnom imovinom u ranijem mjestu prebivališta (prodaja, zamjena, izdavanje pod zakup);
5) kada raseljeno lice raspolaže svojom imovinom u mjestu boravišta (kupovina ili izgradnja kuće, stana);
6) kada je raseljeno lice iskoristilo pomoć - donaciju za nužnu opravku vlastite kuće, stana u mjestu prebivališta - boravišta;
7) u slučaju smrti.

III- PRAVA I OBAVEZE RASELjENIH LICA I POVRATNIKA

Član 11.

Licima kojima je priznat status raseljenog lica i povratnika privremeno se osiguravaju sljedeća prava:
1) pomoć u nužnoj opravci vlastitih kuća ili stanova;
2) pomoć u korištenju kredita ili donacija za otpočinjanje poslova u pogledu stvaranja prihoda za sebe i svoju porodicu;
3) privremeni smještaj;
4) neophodna ishrana;
5) socijalna adaptacija i psihološka podrška;
6) zdravstvena zaštita;
7) obrazovanje djece i omladine;
8) podmirivanje drugih nužnih životnih potreba.
Povratnik ne gubi pravo na pomoć u održivom povratku i nužnoj opravci vlastitog stana ili kuće i nakon prestanka statusa.
Kantoni, u skladu sa materijalnim mogućnostima, licima iz stava 1. ovog člana mogu utvrditi i druga prava.

Član 12.

Privremenim smještajem, u smislu čl. 11. stav 1. tačka 3. ovog zakona, smatra se osiguranje prostora za stanovanje lica iz čl. 4. i 5. ovog zakona sa članovima njihove porodice, a on se određuje prema broju i dobi ovih lica.
Privremeni smještaj osigurava se u: prihvatno-tranzitnim centrima, kolektivnim centrima, naseljima koja su izgrađena, rekonstruisana ili adaptirana za potrebe smještaja lica iz stava 1. ovog člana, kao i stanovima i kućama porodica koje prihvate ova lica i raspoloživim stanovima.
Takav smještaj neće biti dodijeljen ukoliko ta lica imaju na raspolaganju dovoljno sredstava, uključujući primanja koja su dovoljna za potrebe njihovog smještaja.
Nadležni organ kantona - općine utvrdit će najmanji iznos sredstava iz stava 3. ovog člana za raspolaganje, koji odgovara iznosu sredstava utvrđenom u skladu sa Zakonom o prestanku primjene Zakona o napuštenim stanovima ("Službene novine Federacije BiH", br. 11/98, 38/98, 12/99, 18/99, 27/99, 43/99, 56/01, 15/02 i 24/03) i Zakonom o prestanku primjene Zakona o privremeno napuštenim nekretninama u svojini građana ("Službene novine Federacije BiH", br. 11/98, 29/98, 27/99, 43/99, 37/01, 56/01, 15/02 i 24/03).
Ukoliko su raseljeno lice i povratnik regulirali smještaj u skladu sa Zakonom o prestanku primjene Zakona o napuštenim stanovima i Zakonom o prestanku primjene Zakona o privremeno napuštenim nekretninama u svojini građana i uz odobrenje nadležnog organa, a od njih je zatraženo da napuste smještaj u kojem se trenutno nalaze, imaju pravo na drugi odgovarajući smještaj u skladu sa ovim zakonom na