ZAKON

O RADNIM ODNOSIMA

(Objavljen u "Sl. glasniku Republike Srpske," br. 25/93, 14/94, 15/96, 3/97, 26/97 i 10/98)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa u preduzeću, ustanovi i drugoj organizaciji koja obavlja privrednu ili društvenu delatnost, udruženju, banci, organizaciji za osiguranje, zadruzi i kod drugih domaćih i stranih pravnih i fizičkih lica koja zapošljavaju radnike (u daljem tekstu: preduzeće).
Odredbe ovog zakona primenjuju se i na radne odnose zaposlenih u državnim organima i organima lokalne samouprave, ako zakonom nije drukčije određeno.

Član 2.

O pravima, obvezama i odgovornostima radnika u preduzeću odlučuje poslovodni organ ili drugo ovlašćeno lice poslodavca određeno u skladu sa statutom ili osnivačkim aktom (u daljem tekstu: direktor), odnosno privatni poslodavac, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.

Član 3.

Radnici imaju pravo da organizuju sindikat, koji štiti njihova prava i interese utvrđene zakonom i kolektivnim ugovorom.
Preduzeće je dužno da obezbedi odgovarajuće uslove za učešće sindikata i njegovih predstavnika u zaštiti prava radnika, u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom.
Sindikalne organizacije upisuju se u registar sindikalnih organizacija koji propisuje i vodi ministarstvo nadležno za poslove rada.

II- ZASNIVANjE RADNOG ODNOSA

Član 4.

Radni odnos zasniva se na neodređeno ili na određeno vreme. U pogledu prava, obaveza i odgovornosti radnika, radni odnos zasnovan na određeno vreme izjednačen je sa radnim odnosom zasnovanim na neodređeno vreme.
Radni odnos na određeno vreme može se zasnovati radi zamene privremeno odsutnog radnika, radi izvršenja posla koji traje do šest meseci, kao i kad se privremeno poveća obim posla i kod zasnivanja radnog odnosa sa pripravnikom radi obavljanja pripravničkog staža.
Radni odnos zasnovan na određeno vreme rada izvršenja posla koji traje određeno vreme ili radi obavljanja privremeno povećanog obima posla, prestaje s danom izvršenja posla.
Poslodavac može odlučiti da se sa radnikom koji je zasnovao radni odnos na određeno vreme radi zamene privremeno odsutnog radnika, ili radi obavljanja pripravničkog staža, zasnuje radni odnos na neodređeno vreme ako radniku koga je zamenjivao prestane radni odnos, odnosno ako pripravnik u propisanom roku položi stručni ispit.

Član 5.

Radni odnos može da zasnuje lice koje je navršilo 15 godina života i koje ima opštu zdravstvenu sposobnost za rad na određenom radnom mestu (opšti uslovi) i koje ispunjava posebne uslove određene zakonom, kolektivnim ugovorom i aktom preduzeća o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta.
Strani državljani i lica bez državljanstva mogu zasnovati radni odnos pod uslovima koje propisuje Vlada Republike Srpske.

Član 6.

O potrebi za zasnivanjem radnog odnosa sa radnikom odlučuje direktor, o čemu preduzeće podnosi pismenu prijavu Republičkom Zavodu za zapošljavanje (u daljem tekstu: Zavod za zapošljavanje).
Zavod za zapošljavanje je dužan da o potrebi za zasnivanjem radnog odnosa, na osnovu prijave preduzeća, objavi javni oglas na oglasnoj tabli Zavoda i najmanje u jednom dnevnom listu ili drugom sredstvu javnog informisanja u roku od pet dana od dana prijema prijave, sa podacima o broju radnika koji se prima u radni odnos, uslovima za zasnivanje radnog odnosa u roku u kome se vrši prijavljivanje kandidata.
Izuzetno od stava 2. ovog člana, potreba za radnicima za obavljanje poslova koji ne zahtevaju najmanje srednju stručnu spremu, odnosno stručnu spremu kvalifikovanog radnika, može se oglasiti samo na oglasnoj tabli Zavoda.
Rok za prijavljivanje kandidata ne može biti kraći od pet dana.

Član 7.

Preduzeće je dužno da o zasnivanju radnog odnosa sa radnikom obavesti Zavod za zapošljavanje u roku od osam dana od dana početka rada radnika.

Član 8.

Izuzetno od člana 6. ovog zakona, preduzeće može zasnovati radni odnos i bez prijavljivanja Zavodu za zapošljavanje potrebe za zasnivanjem radnog odnosa:
1. sa licem koje je preduzeće stipendiralo ili kreditiralo radi stručnog osposobljavanja za rad na određenim poslovima;
2. sa radnikom koji je dokvalifikovan odnosno prekvalifikovan na osnovu odluke nadležnog organa preduzeća, kao i sa licem koje je dokvalifikovano odnosno prekvalifikovano na osnovu ugovora između preduzeća i Javnog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srpske;
3. sa ratnim vojnim invalidom;
4. sa licem koje uloži novčana sredstva, objekte i opremu u preduzeće najmanje u vrednosti dvogodišnjeg bruto iznosa najniže cene rada utvrđene za mesec u kome se zasniva radni odnos.
5. sa radnikom koji zasniva radni odnos na određeno vreme, ili za obavljanje sezonskih poslova do tri meseca.
Bez prijavljivanja Zavodu za zapošljavanje radni odnos može zasnovati i član porodičnog domaćinstva poginulog borca Vojske Republike Srpske i vojnog obveznika za vreme dok se on nalazi u ratnim jedinicama i drugim operativnim i mobilnim službama u sastavu Vojske Republike Srpske, ukoliko u porodičnom domaćinstvu nema zaposlenih radnika.
Kao članovi porodičnog domaćinstva vojnog obveznika u smislu stava 2. ovog člana smatraju se: bračni drug, deca (bračna, vanbračna i usvojena), roditelji, braća i sestre i druga lica koja sa vojnim obveznikom žive u zajedničkom porodičnom domaćinstvu.

Član 9.

Pravo prvenstva u zapošljavanju pod jednakim opštim uslovima imaju:
1. član porodice poginulog pripadnika oružanih snaga Republike Srpske, ako u porodičnom domaćinstvu nema drugih zaposlenih članova,
2. ratni vojni invalid - prema grupi invaliditeta,
3. demobilisani pripadnik oružanih snaga Republike Srpske,
4. lice koje se najmanje dve godine nalazi na evidenciji nezaposlenih, ako mu je prethodni radni odnos prestao bez njegove krivice.
Redosled prvenstva određuje se prema redosledu tačaka iz stava 1. ovog člana.

Član 10.

Zakonom se može propisati za radnike određenih zanimanja, odnosno stručnih zvanja, kao poseban uslov u pogledu stručne osposobljenosti obaveza obavljanja pripravničkog staža i polaganja stručnog ispita.
Pripravnički staž može se obavljati i volonterski.

Član 11.

U skladu sa kolektivnim ugovorom, preduzeće može radniku odrediti probni rad do 60 dana, ili prethodno proveravanje stručnih i radnih sposobnosti, osim pripravniku.

Član 12.

Direktor je dužan da u roku od 15 dana od dana isteka roka za podnošenje prijava kandidata odluči o podnesenim prijavama i da u daljem roku od pet dana o tome obavesti podnosioce prijava.

Član 13.

O zasnivanju radnog odnosa sa radnikom direktor donosi rešenje. Protiv rešenja svaki zainteresovani kandidat ima pravo da podnese prigovor u roku od osam dana od dana prijema obaveštenja ukoliko smatra da je izabran kandidat koji ne ispunjava uslove ili da je povređen postupak kod