ZAKON

O PROFESIONALNOJ REHABILITACIJI, OSPOSOBLjAVANjU I ZAPOŠLjAVANjU INVALIDA

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 37 od 27. aprila 2012)

I- OSNOVNA ODREDBA

Član 1.

Ovim zakonom uređuju se prava, uslovi i postupak profesionalne rehabilitacije, osposobljavanja i zapošljavanja lica sa invaliditetom i smanjenom radnom sposobnošću (u daljem tekstu: invalidi), osnivanje organizacija i djelatnost ustanova, privrednih društava i drugih organizacija koje se bave profesionalnom rehabilitacijom i zapošljavanjem invalida, pod opštim i posebnim uslovima.

II- INVALIDITET I SMANjENA RADNA SPOSOBNOST

Član 2.

(1) Invalid, u skladu sa ovim zakonom, jeste svako lice kod kojeg postoji tjelesno, čulno ili mentalno oštećenje i mentalna retardacija, koja za posljedicu ima trajnu ili privremeno, na najmanje 12 mjeseci, smanjenu mogućnost rada i zadovoljavanja ličnih potreba u svakodnevnom životu.
(2) Invalid smanjenih radnih sposobnosti je lice čiji invaliditet, u odnosu na sposobnosti lica bez invaliditeta jednake ili slične životne dobi, jednakog ili sličnog obrazovanja, u jednakim ili sličnim uslovima rada, na jednakim ili sličnim poslovima, ima za posljedicu trajnu ili privremeno, na najmanje 12 mjeseci, smanjenu mogućnost radnog osposobljavanja i zaposlenja na tržištu rada, pod opštim uslovima.
(3) Izuzetno od stava 1. ovog člana, invalidom se može smatrati i lice sa invaliditetom čiji je radni učinak u granicama očekivanog, ako se na osnovu smanjenih stvarnih i procijenjenih opštih sposobnosti takvog lica ocijeni da je to u interesu očuvanja njegovih tjelesnih, čulnih i mentalnih sposobnosti.

Član 3.

U skladu sa odredbama člana 2. ovog zakona, invalid smanjenih radnih sposobnosti je lice:
a) koje je ostvarilo pravo na dodatak za pomoć i njegu drugog lica u skladu sa propisima o socijalnoj zaštiti,
b) sa smanjenom radnom sposobnošću, u skladu sa propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju,
v) sa invaliditetom u skladu sa propisima o zaštiti vojnih i civilnih invalida rata i
g) sa invaliditetom starije od 21 godinu, koje pravo na profesionalnu rehabilitaciju ili rad ne može ostvariti prema propisima iz t. a) do v) ovog člana.

Član 4.

U primjeni ovog zakona nijedno lice ne može biti diskriminisano zbog: rase, boje kože, pola, jezika, religije, političkog ili drugog mišljenja i opredjeljenja, etničke ili socijalne pripadnosti ili porijekla, imovnog stanja, članstva ili nečlanstva u sindikatu, političkoj organizaciji ili udruženju, kao i stanja fizičkog ili mentalnog zdravlja, ako uslovi posla to dozvoljavaju, ili bilo koje druge okolnosti koja nije u skladu sa principom ravnopravnosti građana pred zakonom.

Član 5.

(1) Diskriminacija lica iz člana 4. ovog zakona može biti neposredna i posredna.
(2) Neposredna diskriminacija, u smislu ovog zakona, jeste svako postupanje uzrokovano nekim od osnova iz člana 4. ovog zakona kojim se lice koje traži zaposlenje, kao i radnik stavlja u nepovoljniji položaj u odnosu na druga lica u istoj ili sličnoj situaciji.
(3) Posredna diskriminacija, u smislu ovog zakona, postoji kada određena, naizgled neutralna odredba, pravilo ili praksa stavlja ili bi stavila u nepovoljniji položaj u odnosu na druga lica lice koje traži zaposlenje, kao i radnika, zbog određene osobine, statusa, opredjeljenja ili ubjeđenja iz člana 4. ovog zakona.

III- PROFESIONALNA REHABILITACIJA I OSPOSOBLjAVANjE

Član 6.

(1) Pod profesionalnom rehabilitacijom i osposobljavanjem podrazumijevaju se postupci i radnje potrebne za osposobljavanje invalida za prijašnji ili odgovarajući novi posao, sa ciljem da se očuva njegova radna i opšta sposobnost.
(2) Profesionalna rehabilitacija i osposobljavanje obuhvata sljedeće mjere i aktivnosti:
a) utvrđivanje preostalih radnih i opštih sposobnosti,
b) profesionalno informisanje, savjetovanje i procjenu profesionalnih mogućnosti,
v) analizu tržišta rada, mogućnost zapošljavanja i uključivanja u rad,
g) procjenu mogućnosti izvođenja, razvoja i usavršavanja programa profesionalnog osposobljavanja,
d) radno osposobljavanje, dokvalifikaciju, prekvalifikaciju i programe za održavanje i usavršavanje radnih i radno-socijalnih vještina i sposobnosti u periodu do zapošljavanja,
đ) informisanje i savjetovanje o pomoćnoj tehnologiji u učenju i radu,
e) pojedinačne i zajedničke programe za unapređivanje radno-socijalne uključenosti u zajednicu,
ž) savjetodavne prijedloge o primjeni različitih tehnologija i tehnika u učenju i radu, uz procjenu mogućnosti primjene,
z) pretprofesionalno učenje, planiranje i primjenu odabrane tehnologije,
i) razvoj motivacije i osposobljavanje lica sa invaliditetom u korišćenju odabrane tehnologije,
j) tehničku pomoć, podršku, praćenje i procjenu rezultata i
k) informisanje i podršku u izvorima finansiranja.

Član 7.

(1) Profesionalna rehabilitacija i osposobljavanje sprovodi se pod opštim i posebnim uslovima.
(2) Profesionalnom rehabilitacijom i osposobljavanjem pod opštim uslovima smatra se rehabilitacija i osposobljavanje koja se organizuje i izvodi u sistemu obrazovanja.
(3) Profesionalna rehabilitacija i osposobljavanje pod posebnim uslovima izvodi se u ustanovama za profesionalnu rehabilitaciju (u daljem tekstu: Ustanova), po prilagođenim ili posebnim programima ako je to potrebno zbog vrste i težine invaliditeta ili uspješnosti rehabilitacionog procesa.

Član 8.

(1) Trajanje profesionalne rehabilitacije i osposobljavanja zavisi od radne sposobnosti i složenosti njenog organizovanja i izvođenja.
(2) Praktični dio osposobljavanja za rad u toku profesionalne rehabilitacije izvodi se u organizaciji Ustanove.

Član 9.

(1) Profesionalnu rehabilitaciju i osposobljavanje iz člana 6. stav 1. ovog zakona zaposlenom invalidu obezbjeđuje poslodavac, a nezaposlenom Zavod za zapošljavanje Republike Srpske (u daljem tekstu: Zavod).
(2) Subjekti iz stava 1. ovog člana zaključuju ugovor o profesionalnoj rehabilitaciji i osposobljavanju sa Ustanovom.
(3) Ugovor iz stava 2. ovog člana obavezno sadrži:
a) opis mjera i aktivnosti, odnosno opis posla i pojedinih operacija,
b) način praktičnog i teorijskog izvođenja mjera i aktivnosti,
v) trajanje ugovora,
g) potrebna sredstva i
d) druge uslove za sprovođenje pojedinih mjera i aktivnosti.

Član 10.

Invalid doprinosi svojoj profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju:
a) brigom o svom školovanju i stručnom osposobljavanju, zavisno od svojih mogućnosti, sklonosti i sposobnosti,
b) prijavom na oglas o zapošljavanju za poslove za koje ispunjava predviđene uslove i koje je u stanju da obavlja, te prihvatanjem ponuđenog zaposlenja na takvim poslovima,
v) poštovanjem radne i tehnološke discipline tokom stručnog osposobljavanja i rada,
g) saradnjom o pitanjima stručnog osposobljavanja i rada sa ljekarom, defektologom, psihologom, socijalnim radnikom, pravnikom, tehnologom i neposredno nadređenim radnikom,
d) prihvatanjem opravdane ponude promjene posla, odnosno rasporeda na druge odgovarajuće poslove zbog prestanka potrebe ili nemogućnosti obavljanja dotadašnjih poslova i
đ) stručnim osposobljavanjem tokom rada, po potrebi i dokvalifikacijom i prekvalifikacijom, radi zadržavanja zaposlenja.

IV- USTANOVA ZA PROFESIONALNU REHABILITACIJU

Član 11.

(1) Ustanova za profesionalnu rehabilitaciju je javna ustanova osnovana u svrhu procjene profesionalnih mogućnosti invalida, organizovanja i sprovođenja profesionalne rehabilitacije i