ZAKON
O PLATNOM PROMETU
(Objavljen u "Sl. glasniku Republike Srpske", br. 15/96; 33/97, 3/98, 18/99)
I- OSNOVNA ODREDBA
Član 1.
Ovim zakonom uređuje se obavljanje platnog prometa u Republici Srpskoj.
II- POSLOVI PLATNOG PROMETA
Član 2.
Platni promet u Republici Srpskoj (u daljem tekstu: platni promet), u smislu ovog zakona, čine sva gotovinska i bezgotovinska plaćanja preko računa između učesnika u platnom prometu.
Poslovi platnog prometa su: otvaranje i vođenje računa, obračun, prenos novčanih sredstava s jednog na drugi račun, naplata, uplata i isplata s računa i drugi poslovi platnog prometa određeni republičkim zakonom.
Član 3.
Platni promet se obavlja upotrebom jedinstvenog plana računa i jedinstvenih instrumenata platnog prometa.
Član 4.
Obavljanje platnog prometa zasniva se na sledećim načelima:
1) obračunu obaveza i potraživanja učesnika u platnom prometu preko računa kod nosilaca platnog prometa, kao prioritetnom obliku plaćanja;
2) brzom, sigurnom, ekonomičnom i racionalnom prenosu sredstava između učesnika u platnom prometu;
3) jedinstvenoj računsko-komunikacionoj mreži za prenos podataka u platnom prometu;
4) jedinstvenoj i racionalnoj tehnologiji obavljanja platnog prometa zasnovanoj na međusobno povezanim bazama podataka;
5) primeni finansijskih standarda u izvršavanju plaćanja;
6) racionalno organizovanoj mreži organizacionih jedinica nosilaca platnog prometa;
7) prilagođavanju radnog vremena potrebama učesnika u platnom prometu;
8) obezbeđivanju interesa i potreba učesnika u platnom prometu;
9) obezbeđivanju finansijskih podataka po jedinstvenim standardima.
III- UČESNICI U PLATNOM PROMETU
Član 5.
Učesnici u platnom prometu, u smislu ovog zakona, jesu pravna lica, radnje bez svojstva pravnog lica koje su dužne da vode poslovne knjige i fizička lica koja vrše plaćanje preko računa u dinarima.
Član 6.
Pravna lica dužna su da novčana sredstva vode na računu kod nosilaca platnog prometa i da plaćanje vrše preko tog računa.
Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, pravna lica mogu da plaćaju u gotovom novcu na način i pod uslovima utvrđenim propisima donesenim na osnovu ovog zakona.
Fizička lica mogu novčana sredstva da vode na računu kod nosilaca platnog prometa na osnovu ugovora i da plaćanje vrše preko tog računa.
IV- NOSIOCI PLATNOG PROMETA
Član 7.
Platni promet obavljaju ovlaštene organizacije, banke i druge finansijske organizacije, koje ispunjavaju posebne uslove za obavljanje usluga platnog prometa, koje je propisala Agencija za bankarstvo Republike Srpske.
1. Narodna banka Republike Srpske
Član 8.
Narodna banka Republike Srpske obavlja sledeće poslove platnog prometa:
1) vodi račune nosilaca platnog prometa, račune pravnih lica, račune za naplatu javnih prihoda i račune za obračun platnog prometa i druge račune u skladu sa propisima i izvršava i evidentira plaćanje preko tih računa;
2) organizuje obračunska mesta i obavlja dnevni, odnosno povremeni obračun (kliring, kompenzacija i dr.);
3) vodi račune na kojima evidentira novčanu emisiju, depozite i plasmane;
4) evidentira naplatu javnih prihoda i raspoređuje na korisnike, saglasno propisima;
5) prima u depozit sredstva sa računa banaka depozitara;
6) utvrđuje stanje depozita za svakog depozitara posebno i uključuje ga u njegov račun;
7) prati likvidnost nosilaca i učesnika u platnom prometu i preduzima mere radi održavanja dnevne likvidnosti nosilaca platnog prometa;
8) obračunava i usaglašava platni promet između nosilaca platnog prometa;
9) određuje blagajnički maksimum preduzećima PTT saobraćaja;
10) obezbeđuje dnevne podatke za potrebe Tržišta novca;
11) vrši kontrolu obavljanja platnog prometa kod nosilaca platnog prometa;
12) obavlja i druge poslove platnog prometa u skladu sa ovim i drugim zakonima.
2. Banke i druge finansijske organizacije
Član 9.
Banke i druge finansijske organizacije obavljaju sledeće poslove platnog prometa:
1) vode račune fizičkih lica i izvršavaju plaćanje po tim računima;
2) primaju uplate od fizičkih lica u korist računa koji se vode kod drugih nosilaca platnog prometa;
3) primaju uplate u korist računa fizičkih lica koji se vode kod njih;
4) organizuju izdavanje kreditnih kartica i plaćanje kreditnim karticama i drugim bankarskim instrumentima plaćanja;
5) obavljaju i druge poslove platnog prometa utvrđene zakonom.
3. Preduzeća PTT saobraćaja
Član 10.
Preduzeća PTT saobraćaja obavljaju sledeće poslove platnog prometa:
1) primaju uplate od fizičkih lica, odnosno vrše uplate fizičkim licima za račun pravnih i fizičkih lica:
2) primaju uplate dnevnog pazara za račun pravnih lica;
3) obavljaju i druge poslove platnog prometa određene republičkim propisom.
V- RAČUNI ZA OBAVLjANjE PLATNOG PROMETA
Član 11.
Za obavljanje platnog prometa otvaraju se sledeći računi:
1) poslovni računi;
2) uplatni računi javnih prihoda i računi za zajedničku naplatu prihoda;
3) računi za posebne namene i drugi računi u skladu s propisima.
Učesnik u platnom prometu može imati samo jedan poslovni račun.
Član 12.
Nosioci platnog prometa otvaraju poslovne račune učesnicima u platnom prometu na njihov zahtev, na način i pod uslovima utvrđenim ovim zakonom i propisima donesenim na osnovu ovog zakona.
Poslovni računi mogu se otvoriti kao žiro-računi ili kao tekući računi.
Žiro-računi otvaraju se kod nosilaca platnog prometa na zahtev učesnika u platnom prometu.
Tekući računi otvaraju se kod nosioca platnog prometa na osnovu ugovora zaključenog između učesnika u platnom prometu i nosioca platnog prometa koji obavlja kreditno-depozitne poslove.
Ako se tekući račun otvara kod nosioca platnog prometa koji ne obavlja depozitno-kreditne poslove, promene na tom računu evidentiraju se i na računu nosioca platnog prometa potpisnika ugovora o otvaranju tekućeg računa.
Član 13.
Pravna lica i fizička lica otvaraju račune kod nosilaca platnog prometa prema svom sedištu, odnosno prebivalištu.
Pravno lice može otvoriti račun svom delu koji je sastavni deo računa pravnog lica, prema sedištu dela pravnog lica, u skladu sa republičkim zakonom.
VI- OBLICI PLAĆANjA
Član 14.
Plaćanje preko računa vrši se: obračunom, bezgotovinski s računa i gotovim novcem.
Član 15.
Obveznici obaveza i potraživanja učesnika u platnom prometu vrši se na osnovu:
1) dospelih hartija od vrednosti;
2) dospelih akceptiranih instrumenata platnog prometa;
3) prijavljenih neizmirenih obaveza.
Obračun iz stava 1. ovog člana vrši se putem kliringa za učesnike u platnom prometu koji prilože dokaz o jemstvu za pokriće negativne razlike iz obračuna.
Član 16.
Pravno lice dužno je da novac primljen u gotovu, po bilo kom osnovu, uplati kod nosioca platnog prometa kod koga ima otvoren poslovni račun istog dana, a najkasnije narednog dana.
Poslovna jedinica pravnog lica koja vrši naplatu u gotovom novcu, a u čijem sedištu nema organizacione jedinice nosioca platnog prometa kod koga ima otvoren poslovni račun, primljeni novac može uplatiti u roku iz stava 1. ovog člana kod najbliže jedinice preduzeća PTT saobraćaja.
Izuzetno od odredbe stava 1. i 2. ovog člana ako je mesto poslovne jedinice pravnog lica udaljeno najmanje 15 kilometara od sedišta Narodne banke Republike Srpske i druge finansijske organizacije i jedinice preduzeća PTT saobraćaja, novac primljen u toj poslovnoj jedinici može se uplaćivati u određenim periodima, koji ne mogu biti duži od tri dana.
Član 17.
Pravno lice može za plaćanje u gotovom novcu podizati sa računa i držati u svojoj blagajni gotov novac do visine blagajničkog maksimuma.
Visina blagajničkog maksimuma utvrđuje se u skladu s kriterijumima koje propisuje Narodna banka Republike Srpske.
Član 18.
Bezgotovinska plaćanja (prenos s računa na račun) i gotovinska plaćanja (uplate i isplate) preko računa vrše se ispostavljanjem naloga za plaćanje u korist, odnosno na teret računa koji se vode kod nosioca platnog prometa.
Član 19.
Učesnici u platnom prometu mogu izmirivati međusobne novčane obaveze i neposredno: prenosom hartije od vrednosti (indosament), ugovaranjem promene poverioca, odnosno dužnika u određenom obligacionom odnosu (asignacija, cesia i dr.), prebijanjem (kompenzacija) i na drugi način u skladu sa zakonom.
Novčane obaveze izmirene na način iz stava 1.