ZAKON

O MJERITELjSTVU U FEDERACIJI BOSNE I HERCEGOVINE

(Objavljeno u "Sl. novine FBiH", br. 8 od 09 februara 2005)

I- OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim Zakonom uređuje se: jedinstven sistem zakonskog mjeriteljstva u Federaciji Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Federacija) pri pregledu, verifikaciji i upotrebi mjerila, nadzoru nad količinama pretpakiranih proizvoda, te kontroli i otiskivanju žiga na predmete od plemenitih metala i nadzor nad provedbom ovog Zakona i propisa koji proizilaze na osnovu ovog Zakona.

Član 2.

Odredbe ovog Zakona odnose se na mjerila koja se primjenjuju u oblastima:
a) zaštite zdravlja ljudi i životinja;
b) zaštite okoliša i tehničke sigurnosti;
c) prometa dobara i usluga i zaštite potrošača;
d) postupaka pred upravnim i pravosudnim organima.

Član 3.

U zakonskom mjeriteljstvu moraju se upotrebljavati samo propisane jedinice međunarodnog sistema mjernih jedinica SI.

Član 4.

Izrazi upotrijebljeni u ovom Zakonu imaju sljedeće značenje:
a) "zakonsko mjeriteljstvo" je oblast mjeriteljstva koja se bavi mjernim jedinicama, mjernim metodama i mjerilima sa stanovišta primjene obaveznih tehničkih i zakonskih zahtjeva u cilju ostvarivanja sigurnosti i tačnosti mjerenja;
b) "mjeriteljski nadzor" je skup postupaka koji se provode u cilju održavanja ispravnosti mjerila i/ili referentnih materijala;
c) "etalon" je mjera, mjerilo ili mjerni sistem namijenjen određivanju, pohranjivanju i reprodukciji neke mjerne jedinice radi prenošenja njene vrijednosti na druga mjerila da bi poslužila kao referentna vrijednost, a po mjestu u lancu sljedivosti, tačnosti i nesigurnosti mjerenja etaloni se rangiraju kao: međunarodni, državni, primarni, sekundarni i radni etaloni;
d) "referentni materijal" je materijal ili supstanca čija je jedna ili više vrijednosti osobina dovoljno homogena i dobro definirana da se može koristiti za kalibraciju mjerila, za ocjenu mjerne metode i određivanje vrijednosti materijala;
e) "certifikovani referentni materijal" je referentni materijal za koji postoji certifikat o vrijednostima osobine;
f) "sljedivost" je osobina rezultata mjerenja ili vrijednosti etalona pomoću kojih se oni mogu dovesti u vezu sa navedenim referentnim, obično državnim ili međunarodnim etalonom neprekidnim lancem poređenja;
g) "imenovana mjeriteljska laboratorija" je laboratorija koja je prethodno prošla proceduru akreditiranja u skladu sa ISO 17025 ili proceduru jednako vrijednu proceduri akreditacije i ispunjava zahtjeve iz Zakona o mjeriteljstvu Bosne i Hercegovine da može vršiti ispitivanja, kalibracije i verifikacije etalona, mjerila, referentnih materijala i opreme za verifikaciju;
h) "odobrenje tipa" je dokument zasnovan na izvještaju o ocjenjivanju da tip mjerila zadovoljava propisane zakonske zahtjeve ili da je pogodno za upotrebu u propisanom prostoru na način kojim se očekuju pouzdani rezultati mjerenja tokom određenog vremenskog perioda;
i) "ocjenjivanje usklađenosti" je svaka aktivnost koja se neposredno ili posredno odnosi na utvrđivanje da su odgovarajući zahtjevi zadovoljeni;
j) "certifikat o usklađenosti" je dokument kojim se potvrđuje da pojedino mjerilo, partija mjerila ili proizvedena serija mjerila ispunjava sve propisane mjeriteljske zahtjeve za taj tip mjerila, a to se dokazuje pomoću postupaka ocjenjivanja usklađenosti u skladu sa odgovarajućim zakonskim propisima;
k) "potvrda o ispunjenju mjeriteljskih i drugih uvjeta" je dokument koji izdaje Zavod za mjeriteljstvo Federacije Bosne i Hercegovine za mjerila koja se uvoze, a za koja je obavezan mjeriteljski nadzor da bi se na osnovu takve potvrde mogao dozvoliti uvoz;
l) "kalibracija" je skup postupaka kojima se u određenim uvjetima uspostavlja odnos između vrijednosti veličina koje pokazuje neko mjerilo ili vrijednosti koju predstavlja neki referentni materijal i odgovarajućih vrijednosti ostvarenih etalonom;
m) "certifikat o kalibraciji" je dokument u koji se upisuju i potvrđuju rezultati kalibracije;
n) "verifikacija mjerila ili referentnih materijala" je niz postupaka kojima se utvrđuje da li mjerilo ili referentni materijal ispunjava propisane mjeriteljske zahtjeve, uključuje pregled mjerila i otiskivanje žiga, a može biti: prvo, naredno i vanredno;
o) "certifikat o verifikaciji" je dokument kojim se potvrđuje da je izvršena verifikacija uz navođenje rezultata pregleda mjerila i u kome se mogu dati upute i rokovi za narednu verifikaciju;
p) "rok verifikacije" je propisani vremenski razmak između uzastopnih verifikacija u cilju osiguranja propisane nesigurnosti mjerenja mjerila;
r) "kontrola predmeta od plemenitih metala" je skup postupaka koji se provode sa zadatkom utvrđivanja i potvrđivanja žigom zadovoljavanja zakonskih propisa za takve predmete;
s) "otiskivanje žiga" je skup postupaka kojim se na propisani način i na propisano mjesto na mjerilo otiskuje žig ili oznaka koja odgovara žigu;
t) "verifikacioni žig" je oznaka koja se otiskuje na mjerilo da bi se verifikovala ispravnost mjerila i/ili spriječilo odvajanje, pomicanje, izmjena ili zamjena pojedinih sastavnih elemenata mjerila;
u) "pretpakirani proizvodi" su proizvodi u bilo kakvoj ambalaži koji su pakovani i zatvoreni bez prisustva kupca, a čiju količinu nije moguće mijenjati bez otvaranja i oštećenja ambalaže.

II- SISTEM ZAKONSKOG MJERITELjSTVA

Član 5.

Stručne i organizacione poslove iz oblasti zakonskog mjeriteljstva u Federaciji obavlja Zavod za mjeriteljstvo Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Zavod) u saradnji i koordinaciji sa Institutom za standarde, mjeriteljstvo i intelektualno vlasništvo Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Institut) i Savjetom za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Savjet).

Član 6.

Iz oblasti mjeriteljstva u Federaciji Zavod donosi: tehničke propise o verifikaciji mjerila; vrši ispitivanje i verifikaciju mjerila; izdaje potvrde o ispunjenju mjeriteljskih i drugih uvjeta za mjerila i certifikate o ispravnosti mjerila; učestvuje u ostvarivanju, čuvanju, održavanju i upotrebi etalona i referentnih materijala; vodi odgovarajuće registre na području Federacije; vrši mjeriteljski nadzor nad upotrebom mjerila i označavanjem pakiranih proizvoda; vrši neposrednu kontrolu predmeta od plemenitih metala i otiskivanje žiga na njih; sarađuje sa odgovarajućim institucijama u Bosni i Hercegovini i obavlja druge poslove iz oblasti mjeriteljstva koji nisu u nadležnosti institucija Bosne i Hercegovine.
Za obavljanje poslova i ovlaštenja verifikacije mjerila, nadzora pretpakiranih proizvoda, neposredne kontrole predmeta od plemenitih metala i nadzora nad provođenjem zakonskih mjeriteljskih propisa u Federaciji, Zavod formira centre za verifikaciju i nadzor mjerila (u daljnjem tekstu: centri), čiji se broj i organizaciona struktura propisuju Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji Federalnog ministarstva energije, rudarstva i industrije.

III- ETALONI, REFERENTNI MATERIJALI I OPREMA ZA VERIFIKACIJU

Član 7.

Prilikom izvršavanja zadataka, poslova i ovlaštenja verifikacije i nadzora Zavod koristi referentne i radne etalone, uzorke referentnih materijala i opremu za verifikaciju koje upoređuje sa etalonima višeg ranga, koje čuva i održava Institut.
Etalone, referentne materijale i opremu za verifikaciju koje posjeduje Zavod kalibriše i verifikuje Institut u skladu sa međunarodnim mjeriteljskim preporukama i dokumentima.

Član 8.

Kalibraciju i verifikaciju etalona i opreme za verifikaciju iz člana 7. ovog Zakona vrši Institut na način i prema metodama koje propisuje direktor Instituta u formi mjeriteljskih uputstava.
Postupak osiguranja sljedivosti prema etalonima i/ili referentnim materijalima višeg mjeriteljskog kvaliteta ostvaruje se na način i prema metodama koje propisuje direktor Instituta u formi mjeriteljskih uputstava.

IV- MJERILA

Član 9.

Pravna i fizička lica moraju posjedovati i koristiti mjerila koja su propisana za obavljanje njihove djelatnosti u skladu sa Zakonom o mjeriteljstvu Bosne i Hercegovine i ovim Zakonom.
U promet se mogu stavljati samo ona mjerila koja ispunjavaju zakonske, mjeriteljske i tehničke zahtjeve sadržane u odgovarajućim propisima i za koja je zahtjevana usklađenost po propisanim načinima i postupcima ocjenjivanja usklađenosti.
U promet se mogu pustiti samo ona mjerila koja posjeduju certifikat o usklađenosti ili certifikat o odobrenju tipa i koja su na propisan način označena.
Pod označenim mjerilom podrazumijeva se mjerilo koje na sebi može imati sljedeće oznake:
a) oznaku usklađenosti za mjerila za koja nije obavezna verifikacija i za mjerila koja treba nakon ocjenjivanja usaglašenosti verifikovati;
b) oznaku postojanja ili nepostojanja obaveze uvoznika/imaoca mjerila da ispita tip i/ili verfikuje mjerilo nakon izdavanja potvrde o uvozu;
c) propisan žig verifikacije nakon izvršene verifikacije mjerila.
Direktor Instituta za pojedine vrste mjerila propisuje načine ocjenjivanja usklađenosti, vrste i načine označavanja mjerila, te sadržaj i oblik certifikata o usklađenosti sa mjeriteljskim propisima.

Član 10.

Kao certifikati o usklađenosti mjerila priznaju se samo certifikati izdati od Instituta i pravnih lica imenovanih od direktora Instituta.

Član 11.

Ukoliko tokom upotrebe mjerila Zavod utvrdi da mjerilo, za koje je prethodno izdat certifikat o usklađenosti, ili odobrenje tipa nije pogodno za daljnju upotrebu, direktor Zavoda će s tim upozoriti Institut.