Na osnovu člana 9. stav 3. Zakona o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 124/11) i člana 43. stav 2. Zakona o Vladi Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 118/08), Vlada Republike Srpske, na sjednici od 18. decembra 2012. godine, donijela je

UREDBU

O USLOVIMA ZA MONITORING KVALITETA VAZDUHA

(Objavljeno u "Sl. glasnik RS", br. 124 od 31 decembra 2012)

I- OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovom uredbom utvrđuju se uslovi za monitoring kvaliteta vazduha na teritoriji Republike Srpske (u daljem tekstu: Republika).

Član 2.

(1) Uslovi za monitoring kvaliteta vazduha iz člana 1. ove uredbe utvrđuju se u skladu sa Zakonom o zaštiti vazduha (u daljem tekstu: Zakon) na osnovu:
a) kriterijima za određivanje minimalnog broja mjernih mjesta i lokacija za uzimanje uzoraka u slučaju fiksnih mjerenja i u slučaju kada su fiksna mjerenja dopunjena indikativnim mjerenjima ili postupcima modelovanja,
b) metodologije mjerenja i ocjenjivanja kvaliteta vazduha (referentne metode mjerenja i kriterijumi za ocjenjivanje koncentracija),
v) zahtjeva u pogledu podataka koji se koriste za ocjenjivanje kvaliteta vazduha,
g) načina obezbjeđenja kvaliteta podataka za ocjenjivanje kvaliteta vazduha prema zahtjevu standardaBAS ISO/IEC 17025i
d) obima i sadržaja informacija o ocjenjivanju kvaliteta vazduha u skladu sa Zakonom.

Član 3.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovoj uredbi imaju sljedeće značenje:
a) arsen, kadmijum, nikl i benzo(a)piren predstavljaju ukupan sadržaj ovih elemenata i njihovih jedinjenja u frakciji suspendovanih česticaPM10,
b) granica detekcije je minimalna koncentracija ili masa zagađujuće materije koja se može detektovati pri poznatom intervalu pouzdanosti,
v) granica kvantifikacije je najmanja količina analizirane materije koja se može kvantifikovati uz odgovarajuću preciznost i tačnost, a utvrđuje se kod kvantitativnih analiza kod kojih je nivo koncentracije analizirane materije koji se određuje nizak,
g)EMEP(engl.European Monitoring and Evaluation Programme) je Program saradnje za praćenje i procjenu prenosa zagađujućih materija u vazduhu na velike udaljenosti u Evropi,
d)EPA(engl.Environmental Protection Agency) je Agencija za zaštitu životne sredine Sjedinjenih Američkih Država,
đ) etaloniranje je skup postupaka kojima se, u određenim uslovima, uspostavlja odnos između vrijednosti veličina koje pokazuje mjerilo ili mjerni sistem, ili vrijednosti koje predstavlja materijalizovana mjera ili referentni materijal i odgovarajućih vrijednosti ostvarenih etalonima,
e) isparljiva organska jedinjenja (engl.volatile organic compounds - VOC) jesu sva organska jedinjenja iz antropogenih i biogenih izvora, izuzev metana, koja u prisustvu sunčeve svjetlosti mogu da sintetizuju fotohemijske oksidanse u reakciji sa oksidima azota,
ž) maksimalna dozvoljena koncentracija je maksimalna koncentracija zagađujuće materije u vazduhu koja se ne smije prekoračiti u cilju izbjegavanja ozbiljnih kratkoročnih posljedica po eko-sisteme i zdravlje ljudi,
z) mjerna nesigurnost je parametar koji se pridružuje rezultatu mjerenja i koji odražava rasipanje izmjerenih vrijednosti,
i) mjerni postupak je skup postupaka, opisanih prema vrsti, koji se upotrebljavaju za vršenje pojedinih mjerenja u skladu sa određenom metodom,
j) mjerenje je skup postupaka kojima se određuje vrijednost neke veličine,
k) mreža je skup dviju ili više mjernih stanica i/ili mjernih mjesta za monitoring kvaliteta vazduha,
l) obaveza po osnovu izloženosti određenoj koncentraciji je nivo utvrđen na osnovu indikatora prosječne izloženosti, sa ciljem smanjenja štetnih efekata po zdravlje ljudi, koji treba da budu dostignuti u datom periodu,
lj) oksidi azota (NOX) su zbir zapreminskih koncentracija azot-monoksida i azot-dioksida (ppbV), izražen u jedinicama masene koncentracije azot-dioksida u (ug/m3),
m) osnovne koncentracije zagađujućih materija su koncentracije zagađujućih materija na mjestima koja nisu direktno izložena zagađenju vazduha,
n) period mjerenja je vremenski razmak između prvog i posljednjeg mjerenja,
nj)PM10je frakcija suspendovanih čestica (engl.particulate matter) koja prolazi kroz filter čiji su zahtjevi utvrđeni u standarduBAS EN12341, kojim je utvrđena referentna metoda za uzimanje uzoraka i mjerenjePM10frakcije, sa efikasnošću od 50% zahvata čestica aerodinamičkog prečnika od 10um,
o)PM2.5je frakcija suspendovanih čestica (engl.particulate matter) koja prolazi kroz filter čiji su zahtjevi utvrđeni u standarduBAS EN14907, kojim je utvrđena referentna metoda za uzimanje uzoraka i mjerenjePM2.5frakcije, sa efikasnošću od 50% zahvata čestica aerodinamičkog prečnika od 2,5um,
p) podešavanje je postupak dovođenja mjernog instrumenta u tehničko stanje prikladno za njegovu upotrebu,
r) policiklični aromatični ugljovodonici (engl.polycyclic aromatic hydrocarbons - PAH) su ona organska jedinjenja koja u svom sastavu imaju najmanje dva kondenzovana aromatična prstena sačinjena u potpunosti od ugljenika i vodonika,
s) prosječni indikator izloženosti je prosječan nivo određen na bazi mjerenja na osnovnim urbanim lokacijama na teritoriji Republike Srpske i koji odražava izloženost stanovništva, a koristi se za proračun republičkog cilja za smanjenje izloženosti i obaveza po osnovu izloženosti određenoj koncentraciji,
t) republički cilj za smanjenje izloženosti je procenat smanjenja prosječne izloženosti stanovništva u Republici Srpskoj ustanovljen za referentnu godinu, sa ciljem smanjenja štetnih efekata po zdravlje ljudi, koji će se, ukoliko je moguće, dostići u određenom periodu,
ć) stanica je stacionarni i/ili mobilni objekat opremljen za mjerenje/uzimanje uzoraka, obradu i prenos podataka i za zapažanje pojava značajnih za monitoring kvaliteta vazduha,
u) ukupna gasovita živa jesu isparenja elementarne žive i reaktivna gasovita živa, odnosno jedinjenja žive rastvorljiva u vodi sa dovoljno visokim naponom pare da se nađu u gasovitoj fazi,
f) ukupne suspendovane čestice (engl.total suspended particles - TSP) jesu čestice ili aerosoli koje predstavljaju kompleksnu smješu organskih i neorganskih supstanci (ugljovodonika, metalnih oksida, kancerogena i dr.) i koje su prečnika manjeg od 100um,
h) ukupne taložne materije (UTM) jesu čestice prečnika većeg od 10 um koje se usljed sopstvene težine prenose iz vazduha na razne površine (zemljište, vegetacija, voda, građevine i dr.),
c) uzimanje uzoraka je postupak sakupljanja pojedinačnih uzoraka vazduha i padavina i
č) čađ je masena koncentracija suspendovanih čestica ekvivalentna smanjenju refleksije filter papira usljed sakupljanja crnih čestica i mjeri se samo u aglomeracijama gdje preovlađuju crne čestice.

Član 4.

Nadležni organi Republike Srpske i jedinice lokalne samouprave (u daljem tekstu: nadležni organi), za potrebe monitoringa kvaliteta vazduha i prikupljanja podataka, u okviru svojih nadležnosti propisanih Zakonom, obezbjeđuju:
a) procjenu kvaliteta vazduha,
b) mjerne stanice i/ili mjerna mjesta za fiksna mjerenja u republičkoj mreži i lokalnim mrežama,
v) kontinualno i/ili povremeno mjerenje/uzimanje uzoraka zagađujućih materija na fiksnim lokacijama,
g) povremeno mjerenje/uzimanje uzoraka zagađujućih materija na mjernim mjestima koja nisu obuhvaćena mrežom monitoringa kvaliteta vazduha,
d) prenos, obradu, provjeru validnosti i analizu rezultata dobijenih mjerenjem i/ili uzimanjem uzoraka i analizom,
đ) provjeru kvaliteta mjernih postupaka i
e) održavanje mjernih mjesta, mjernih instrumenata sa pratećom opremom i opreme za prijem i prenos podataka, u cilju obezbjeđenja zahtjeva u pogledu kvaliteta podataka koji se koriste za ocjenjivanje kvaliteta vazduha.

Član 5.

Nadležni organi u skladu sa Zakonom obavezni su da pri uspostavljanju i funkcionisanju mreže mjernih stanica i/ili mjernih mjesta za fiksna mjerenja:
a) odrede fiksne makrolokacije,
b) odrede fiksne mikrolokacije,
v) pripreme i obezbijede fiksne lokacije,
g) obezbijede odgovarajuće tehničke uslove za mjerenje i/ili uzimanje uzoraka zagađujućih materija na fiksnim lokacijama, uključujući postavljanje odgovarajućeg objekta za smještaj mjernih uređaja, zaštitu od atmosferskog električnog pražnjenja, priključak za struju, stabilni napon električne energije, telekomunikacione veze, sistem za hlađenje/grijanje, uspostavljanje sistema za zaštitu uređaja,
d) opreme mjerna mesta za fiksno mjerenje