Na osnovu člana 45. u vezi sa članom 70. Zakona o državnoj upravi ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 11/94), kao i na osnovu čl. 67. i 68. Zakona o vodama ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 10/98) i člana 17. Zakona o ministarstvima ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 3/97, 18/99 i 15/00), ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede donosi

PRAVILNIK

O USLOVIMA KOJE MORAJU DA ISPUNjAVAJU VODOPRIVREDNE LABORATORIJE KAO PRAVNA LICA ILI U OKVIRU PRAVNIH LICA KOJE VRŠE ODREĐENU VRSTU ISPITIVANjA KVALITETA POVRŠINSKIH, PODZEMNIH I OTPADNIH VODA

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 44 od 14. septembra 2001)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim pravilnikom propisuju se uslovi koje moraju da ispunjavaju laboratorije za ispitivanje površinskih i podzemnih voda, voda namenjenih za vodosnabdevanje i otpadnih voda (u daljem tekstu: vodoprivredne laboratorije) u pogledu opštih zahteva, materijalnih i tehničkih uslova (prostorija i opreme), kadrova, dobre laboratorijske prakse i upravljanja koje ispunjavaju zahteve međunarodnih standarda i potrebe korisnika, organa uprave kao i organizacija koje sprovode postupak ovlašćenja.
Uslovi koji su propisani za pojedine grupe poslova koje obavljaju vodoprivredne laboratorije moraju zadovoljiti i druge laboratorije koje se registruju i ovlašćuju za određenu vrstu ispitivanja kvaliteta voda.

II- OPŠTI ZAHTEVI

Član 2.

Osnovni zahtev jeste da vodoprivredna laboratorija funkcioniše u okviru postojećeg pravnog subjekta ili kao samostalni pravni subjekt sa ispostavljenim osnovanim i argumentovanim zahtevom za primenu standarda navedenih u ovom pravilniku, a koji se odnose na organizaciju i upravljanje, kadrovske, materijalne i tehničke uslove.

Član 3.

Opšti zahtevi u pogledu ispunjenja odredbi o organizaciji i upravljanju u vodoprivrednim laboratorijama jesu:
- laboratorija mora da bude pravno odgovorna i nezavisna u vršenju svojih funkcija s ključnim rukovodstvom koga čine šef laboratorije, njegov zamenik i rukovodioci pojedinih odeljenja;
- ako je laboratorija deo organizacije, ona mora imati utvrđene odgovornosti ključnog osoblja koje je uključeno ili utiče na delatnost ispitivanja u laboratoriji;
- organizaciona struktura i struktura upravljanja moraju biti definisane da osiguraju hijerarhiju odgovornosti i ovlašćenja, kao i da uređuju međusobne odnose osoblja laboratorije, uključujući evidentiranje i praćenje svih funkcija laboratorije i sprovođenje odgovarajućeg nadzora osoblja;
- staranje o stalnim objektima, pridruženim privremenim ili pokretnim kapacitetima i nabavci resursa neophodnih za obavljanje zadataka koji obezbeđuju zahtevani kvalitet rada;
- ispunjavanje zahteva međunarodnih standarda i obezbeđenje uređenosti takvih odnosa da osoblje i rukovodstvo laboratorije bude nezavisno od bilo kakvih unutrašnjih ili spoljnih pritisaka koji mogu uticati na njihovo tehničko odlučivanje ili mogu imati neželjene efekte na kvalitet rada u smislu slabljenja poverenja u njenu osposobljenost, nepristrasnost, pravičnost i poslovnost;
- prilikom podnošenja zahteva za ovlašćenje treba obezbediti izjavu o politici kvaliteta koja treba da definiše ciljeve sistema kvaliteta u vodoprivrednoj laboratoriji, kao i program postepenog uvođenja sistema kvaliteta sa utvrđenim rokovima izvršenja prema međunarodnim standardimaISO-EICUputstvo 25 i evropskom standardu 45001 EN koji uključuju i uslove vezane za upravljanje zapisima o kvalitetu i celokupnoj dokumentaciji laboratorije,
- jedan član osoblja, kao rukovodilac kvaliteta, treba da ima utvrđenu odgovornost i ovlašćenja za sprovođenje i praćenje sistema kvaliteta sa direktnim pristupom najvišem nivou upravljanja na kome se donose odluke o politici i resursima laboratorije,
- vodoprivredna laboratorija mora sarađivati sa korisnicima usluga na razjašnjavanju njihovih zahteva, a ukoliko ma koji aspekt njenog posla ili rezultata ispitivanja nije saglasan zahtevima dogovorenim sa korisnikom, laboratorija mora uspostaviti politiku i proceduru za rešavanje žalbi.

Član 4.

Osnovni zadaci i aktivnosti vodoprivrednih laboratorija prema zahtevima Uredbe o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka, kao i Pravilnika o uslovima ispuštanja otpadnih voda u javnu kanalizaciju, odnosno površinske vode naročito su:
- merenje protoka površinskih i otpadnih voda, kao i nivoa podzemnih voda;
- uzimanje, transport i čuvanje uzoraka površinskih, podzemnih i otpadnih voda, rečnog i jezerskog sedimenta i bentičkih organizama, fito i zooplanktona i faune riba;
- fizičko-hemijska ispitivanjain situ(temperatura,pH, provodljivost, rastvoreni kiseonik, procenat zasićenja, itd);
- merenja bioloških parametarain situ(primarna produkcija, transparentnost);
- fizičko-hemijska ispitivanja uzoraka površinskih, podzemnih voda, sedimenta, biološkog materijala, otpadnih i drugih voda;
- mikrobiološka ispitivanja uzoraka površinskih i podzemnih voda;
- hidrobiološka ispitivanja vode i sedimenta (fito i zooplankton, bentički organizmi i fauna riba);
- toksikološka ispitivanja otpadnih voda;
- evidentiranje i kontrola svih koncentrisanih i rasutih izvora zagađenja;
- rukovanje zapisima analiza, arhiviranje i obrada rezultata;
- izrada tipskih i kompleksnih izveštaja.

Član 5.

Prema osposobljenosti stručnog personala, laboratorijskoj opremljenosti i prostornim mogućnostima, laboratorije za ispitivanje kvaliteta voda mogu dobiti ovlašćenja za tri nivoa pružanja usluga:
- vodoprivredna laboratorija kategorije 1, najviši nivo koji mora da zadovolji sve uslove potrebne za obim poslova koje propisuju Uredba o klasifikaciji voda i kategorizaciji vodotoka i Pravilnik o uslovima ispuštanja otpadnih voda u površinske vode, kao i da ima sve uslove potrebne za kompleksne poslove monitoringa vezane za specifične istraživačke zadatke i praćenje rizičnih supstanci čije određivanje zahteva skupu opremu i specijalizovan kadar, kao i poslove vezane za koordinaciju i stalnu tehničku pomoć laboratorijama nižeg nivoa, uključujući i obuku i trening osoblja za monitoring površinskih, podzemnih i otpadnih voda;
- vodoprivredna laboratorija kategorije 2, treba da zadovolji zahteve za laboratorije distrikta rečnog sliva koje postepeno preduzimaju sve aktivnosti monitoringa navedene u članu 4 za prostor distrikta i slivova u njemu, za koji su nadležne, osim određivanja toksičnih visoko rizičnih organskih supstanci;
- druge laboratorije, koje se pojedinačno mogu ovlastiti za analize određenih grupa parametara navedenih u članu 4. ukoliko zadovoljavaju tehničke, materijalne i kadrovske uslove propisane ovim pravilnikom. Ovoj grupi pripadaju i laboratorije lokalnog značaja koje obavljaju kontrolu ispusta industrijskih otpadnih voda u javnu kanalizaciju i efluente gradskih postrojenja za prečišćavanje prema zahtevima Pravilnika o uslovima za ispitivanje otpadnih voda u javnu kanalizaciju, odnosno o uslovima ispuštanja u površinske vode.

Član 6.

Vodoprivredne laboratorije kategorija 1 i 2 mogu sklapati podugovore sa osposobljenim podugovaračima navedenim u članu 5, pod uslovom da ispunjavaju zahteve za pojedine grupe poslova date ovim pravilnikom.
Vodoprivredna laboratorija koja je sklopila ugovor odgovora za podugovarača, osim ako ga odredi korisnik ili treće lice.

III- TEHNIČKI I MATERIJALNI ZAHTEVI

Član 7.

Za ispitivanje kvaliteta površinskih, podzemnih voda, voda namenjenih za vodosnabdevanje i upotrebljenih zagađenih voda, vodoprivredne laboratorije moraju raspolagati namenski izgrađenim ili adaptiranim prostorom koji je adekvatno opremljen za pojedine grupe aktivnosti:
- uzimanje uzoraka i ispitivanjain situ,
- fizičko-hemijska ispitivanja uzoraka voda, sedimenata i biološkog materijala,
- hidrobiološka i toksikološka ispitivanja,
- mikrobiološka ispitivanja i
- hidrološka merenja.
Laboratorije ovlašćene da vrše ispitivanja navedena ovim pravilnikom mogu ove poslove da obavljaju pod uslovom da primenjuju standardne postupke merenja, uzimanja uzoraka i metoda analize.
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede - Resor vodoprivrede nadležan je za proveru propisanih metoda i tačnost rezultata ispitivanja interkalibracijom ovlašćenih laboratorija.

Član 8.

Za svaku aktivnost navedenu u članu