Na osnovu člana 3. stav 5. i člana 55. stav 1. tačka a) Zakona o računovodstvu i reviziji Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 36/09) i člana 82. stav 2. Zakona o republičkoj upravi ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 118/08 i 11/09), ministar finansija donosi

PRAVILNIK

O SISTEMU DVOJNOG KNjIGOVODSTVA KOD PREDUZETNIKA

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 94 od 21. oktobra 2009, 99/10)

Član 1.

(1) Ovim pravilnikom uređuju se pitanja od značaja za uspostavljanje i funkcionisanje sistema dvojnog knjigovodstva kod preduzetnika.
(2) Sastavni dio ovog pravilnika su i opšti metodološki postupci pomoću kojih preduzetnici poslovne prihode i poslovne rashode priznate u poreskom periodu kroz sistem dvojnog knjigovodstva preračunavaju na iznose poreski dopuštenih rashoda, odnosno oporezivih prihoda, u skladu sa propisima kojim se uređuje oporezivanje dohotka od samostalne djelatnosti fizičkih lica.
(3) Pod poslovnim prihodima i poslovnim rashodima perioda podrazumijevaju se prihodi ostvareni obavljanjem djelatnosti (prihodi od prodaje robe, proizvoda, vršenja usluga i slično), odnosno rashodi koji neophodno moraju biti učinjeni da bi ostvarenje poslovnih prihoda bilo moguće (nabavna vrijednost prodate robe, troškovi materijala, troškovi bruto zarada, troškovi amortizacije i drugo).

Član 2.

Pod preduzetnicima, u smislu ovog pravilnika, podrazumijevaju se fizička lica koja posluju u skladu sa propisima kojima se uređuje zanatsko-preduzetnička djelatnost (samostalne trgovinske, zanatske i uslužne radnje, agencije, biroi, ortačke radnje i drugo), kao i sva druga fizička lica koja poslovne aktivnosti obavljaju samostalno, s ciljem ostvarivanja profita prodajom proizvoda, robe ili usluga na tržištu (u daljem tekstu: preduzetnici).

Član 3.

(1) Pod sistemom dvojnog knjigovodstva, u smislu ovog pravilnika, podrazumijeva se sistem koji se zasniva na poslovnim knjigama i izvještajima propisanim Zakonom o računovodstvu i reviziji Republike Srpske.
(2) Poslovne knjige iz stava (1) ovog člana čine dnevnik, glavna knjiga i pomoćne knjige.
(3) Pod izvještajima iz stava (1) ovog člana podrazumijevaju se:
a) Bilans stanja - Izvještaj o finansijskom položaju na kraju perioda,
b) Bilans uspjeha - Izvještaj o ukupnom rezultatu u periodu i
v) Dodatni računovodstveni izvještaj - Aneks.

Član 4.

(1) Poslovne knjige iz člana 3. stav (2) ovog pravilnika otvaraju se na datum osnivanja samostalne djelatnosti, u skladu sa zakonom ili 1. januara, odnosno na datum kad počinje poreski period za koji se utvrđuje poreska osnovica za obračun poreza na dohodak od samostalne djelatnosti.
(2) Poslovne knjige iz stava (1) ovog člana otvaraju se na osnovu početnog bilansa stanja pripremljenog prema podacima iz popisne liste imovine i obaveza sa stanjem na datum otvaranja poslovnih knjiga.
(3) Pozitivna razlika između knjigovodstvene vrijednosti imovine i obaveza koje se odnose na samostalnu djelatnost preduzetnika, utvrđena na datum otvaranja poslovnih knjiga iz stava (1) ovog člana, prezentuje se u pasivi početnog bilansa stanja kao osnovni kapital (ulog) preduzetnika.
(4) Negativna razlika između knjigovodstvene vrijednosti imovine i obaveza koje se odnose na samostalnu djelatnost preduzetnika, utvrđena na datum otvaranja poslovnih knjiga iz stava (1) ovog člana, prezentuje se u aktivi početnog bilansa stanja kao gubitak iznad visine kapitala.
(5) Zaključivanje poslovnih knjiga iz stava (1) ovog člana vrši se na datum okončanja poreskog perioda za koji se utvrđuje poreska osnovica za porez na dohodak od samostalne djelatnosti, odnosno na datum kad preduzetnik prestaje sa obavljanjem samostalne djelatnosti.

Član 4a.

(1) Preduzetnik samostalno donosi odluku o vođenju svojih poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva.
(2) Obavještenje o izboru vođenja poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva, kao i obavještenje o odluci da napusti takav način vođenja poslovnih knjiga u skladu sa odredbama iz člana 5. stav 1. tačka v) ovog pravilnika, preduzetnik je dužan da dostavi Agenciji za posredničke, informatičke i finansijske usluge, najkasnije do isteka roka za predaju godišnjeg finansijskog izvještaja i Poreskoj upravi Republike Srpske, najkasnije do isteka roka za podnošenje godišnje poreske prijave za porez na dohodak.

Član 5.

Od vođenja poslovnih knjiga po sistemu dvojnog knjigovodstva preduzetnik će odustati:
a) ako se to zahtijeva propisima kojima se uređuju oblasti računovodstva ili oporezivanja dohotka od samostalne djelatnosti fizičkih lica,
b) u slučaju prestanka obavljanja samostalne djelatnosti i
v) prema ličnoj odluci, ali ne prije isteka roka od pet obračunskih, odnosno poreskih perioda u kojim se utvrđuje poreska osnovica za obračun poreza na dohodak od samostalne djelatnosti.

Član 6.

(1) U skladu sa računovodstvenim načelima i principima koji se primjenjuju u sistemu dvojnog knjigovodstva, poslovnim prihodima od samostalne djelatnosti u jednom obračunskom periodu smatraju se svi zarađeni poslovni prihodi u toku tog perioda, ostvareni prodajom proizvoda, robe ili usluga, nezavisno od toga da li je preduzetnik do isteka perioda namirio sva svoja potraživanja po osnovu prodaje.
(2) Ako u toku jednog obračunskog perioda postoji razlika između zarađenih i naplaćenih poslovnih prihoda od samostalne djelatnosti, preračunavanje sume zarađenih na sumu naplaćenih poslovnih prihoda vrši se prema obrascu:
Np = Zp +- (delta)Po,
u kojem korišćeni simboli imaju sljedeće značenje:
Np - suma naplaćenih prihoda u periodu,
Zp - suma zarađenih prihoda u periodu,
(delta)Po - promjena salda potraživanja od kupaca na kraju u odnosu na početak obračunskog perioda.
(3) Ako je saldo potraživanja od kupaca na kraju veći od salda potraživanja od kupaca na početku obračunskog perioda, suma naplaćenih prihoda u periodu (Np) dobije se tako što se iznos promjene u saldu potraživanja ((delta)Po) oduzme od sume zarađenih prihoda u periodu (Zp).
(4) Ako je saldo potraživanja od kupaca na kraju manji od salda potraživanja od kupaca na početku obračunskog perioda, suma naplaćenih prihoda u periodu (Np) dobije se tako što se iznos promjene u saldu potraživanja ((delta)Po) doda na sumu zarađenih prihoda u periodu (Zp).
(5) Iznosi koji se dobiju na način predviđen ovim članom predstavljaju sumu naplaćenih prihoda koja se, u skladu sa propisima kojim se uređuje oporezivanje dohotka od samostalne djelatnosti fizičkih lica (principom blagajne), uključuju u poresku osnovicu za obračun poreza na dohodak od samostalne djelatnosti.
(6) Iznosi iz stava (5) ovog člana računaju se za svaku vrstu oporezivih prihoda pojedinačno.

Član 7.

(1) U skladu sa računovodstvenim načelima i principima koji se primjenjuju u sistemu dvojnog knjigovodstva, poslovnim rashodima samostalne djelatnosti u jednom obračunskom periodu smatraju se svi nastali poslovni rashodi u toku tog perioda, nezavisno od toga da li je preduzetnik do isteka perioda platio obaveze priznate uporedo sa priznavanjem tih rashoda.
(2) Ako u toku jednog obračunskog perioda postoji razlika između nastalih i plaćenih poslovnih rashoda samostalne djelatnosti, preračunavanje sume nastalih na sumu plaćenih poslovnih rashoda vrši se prema obrascu:
Pr = Nr +- (delta)Ob,
u kojem korišćeni simboli imaju sljedeće značenje:
Pr - suma plaćenih rashoda u periodu,
Nr - suma nastalih rashoda u periodu,
(delta)Ob - promjena salda obaveza na kraju u odnosu na početak obračunskog perioda.
(3) Pri izračunavanju promjene u saldu obaveza ((delta)Ob) u obzir se uzimaju obaveze prema dobavljačima (osim dobavljača za zalihe materijala i robe, osnovna sredstva, zavisne troškove nabavke i druge obaveze čiji nastanak je neposredno povezan sa nabavkom stalne ili tekuće imovine preduzetnika), obaveze za bruto zarade i bruto naknade zarada