Na osnovu člana 12. stav (4), člana 13. stav (6), člana 37. stav (2), člana 39. stav (5), člana 40, člana 43. stav (7), člana 50. stav (1) i (4), člana 54. stav (7), člana 57. stav (3), člana 58. stav (2), člana 59. stav (1). Zakona o sjemenu i sadnom materijalu poljoprivrednih biljaka Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 3/05), Uprava Bosne i Hercegovine za zaštitu zdravlja bilja donosi

PRAVILNIK

O PRIZNAVANjU SORTI POLjOPRIVREDNOG BILjA U BOSNI I HERCEGOVINI

(Objavljeno u "Sl. glasnik BiH", br. 6 od 25 januara 2011)

POGLAVLjEI. OSNOVNE ODREDBE

(Predmet Pravilnika)

Član 1.

Ovim Pravilnikom utvrđuje se:
a) postupak i način priznavanja sorti poljoprivrednog bilja za sorte žita, industrijskog bilja (repe, uljanih i predivih biljaka), krmnog bilja, povrća i krompira za koje je obavezan upis u Sortnu listu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 59/10) (u daljnjem tekstu: Sortna lista);
b) način pripreme sjemena i količina potrebnog sjemena, ogledno polje i vrijeme trajanja ispitivanja;
c) način ispitivanja sorti u oglednom polju i laboratoriji;
d) metode izvođenja ogleda i utvrđivanja vrijednosti sorte za priznavanje novih sorti.

(Definicije)

Član 2.

Izrazi upotrijebljeni u Zakonu o sjemenu i sadnom materijalu poljopoprivrednih biljaka Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Zakon) upotrebljavaju se i u ovom Pravilniku, a specifični izrazi upotrijebljeni u ovom Pravilniku imaju slijedeća značenja:
a) "UPOV" je Međunarodna organizacija za zaštitu biljnih sorti;
b) "CPVO" je Ured EU za zaštitu biljnih sorti;
c) "DUS" (Distinctness, Uniformity and Stability) je utvrđivanje prepoznatljivosti, ujednačenosti i stabilnosti nove sorte;
d) "VCU" (Value for Cultivation and Use) je određivanje vrijednosti sorte za proizvodnju i upotrebu.

POGLAVLjEII. POSEBNE ODREDBE

(Postupak ispitivanja)

Član 3.

(1) Postupak VCU ispitivanja vrši se u oglednom polju i laboratoriji, traje dvije uzastopne godine, i odnosi se na sorte svih biljnih vrsta propisanih ovim Pravilnikom.
(2) Odredbe stava (1) ovog člana ne odnose se na sorte povrća, izuzev sorti industrijske cikorije i sorte trava koje nisu namijenjene za proizvodnju voluminozne krme.
(3) Postupak DUS ispitivanje se vrši u oglednom polju i laboratoriji dvije uzastopne godine u skladu s posebnim propisima za DUS ispitivanja sorti poljoprivrednog bilja u postupku priznavanja i tehničkim vodičima UPOV i CPVO.
(4) Sorte povrća, izuzev sorti industrijske cikorije, te sorte trava koje nisu namijenjene za proizvodnju voluminozne krme priznaju se na osnovu provedenog DUS ispitivanja koje traje dva nezavisna vegetacijska ciklusa.

(Prijava za priznavanje i upis sorte)

Član 4.

(1) Prijava za priznavanje i upis sorti (u daljnjem tekstu: Prijava) podnosi se Upravi u dva primjerka posebno za svaku sortu.
(2) Obrazac prijave propisat će se posebnim pravnim propisom kojim se regulira postupak upisa sorti u Sortnu listu.
(3) Uprava će u saradnji s nadležnim organima entiteta i Brčko Distrikta BiH imenovati Komisiju za sorte i donijeti propis kojim se detaljno propisuju zadaci i način rada Komisije kao i prijedlog troškova, a prema odredbama člana 59. Zakona.
(4) Nakon zaprimanja Prijava, Uprava saziva Komisiju za sorte.
(5) Komisiju za sorte čini najviše devet (9) članova za svaku vrstu poljoprivrednog bilja propisanih u ovom Pravilniku.
(6) Komisija za sorte ocjenjuje opravdanost podnošenja Prijave i zapisnikom zaključuje o opravdanosti Prijave i o izvođaču ispitivanja kojem se dostavlja uzorak sjemena sorte radi ispitivanja.
(7) Uprava pismeno obavještava podnositelja Prijave i nadležne organe entiteta i Brčko Distrikta BiH o odluci Komisije za sorte.

(Rokovi podnošenja prijave)

Član 5.

(1) Rok za podnošenje Prijave iz člana 4. stav (1) ovog Pravilnika podnosi se 30 dana ranije od roka za dostavu sjemena, u cilju provođenja aktivnosti propisanih u članu 4. ovog Pravilnika.
(2) Navedene aktivnosti iz člana 4. st. (1), (3), (4), i (6) ovog Pravilnika moraju se uskladiti s rokovima za dostavu sjemena za ispitivanje sorti u postupku priznavanja i upisa sorti poljoprivrednog bilja, propisanih u članu 1. stav (1) tački a) ovog Pravilnika.

(Izvođači ispitivanja i ogledni lokaliteti)

Član 6.

(1) Izvođače ispitivanja sorti imenuju nadležni organi entiteta i Brčko Distrikta BiH kako je propisano članom 43. stav (5) Zakona.
(2) Ogledne lokalitete određuju izvođači ispitivanja iz stava (1) ovog člana.
(3) Podatke o oglednim lokalitetima iz stava (2) ovog člana izvođači su dužni dostaviti nadležnim organima entiteta i Brčko Distrikta BiH koji o tome vode evidenciju.
(4) Uprava vodi centralnu evidenciju izvođača ispitivanja i oglednih lokaliteta.

(Provođenje DUS ispitivanja)

Član 7.

(1) DUS ispitivanja sorti u eksperimentalnim ogledima u polju i laboratoriji izvodi stručna institucija koju imenuje Uprava u saradnji s nadležnim organima entiteta i Brčko Distrikta BiH.
(2) Uprava može odrediti izvođača za provođenje DUS ispitivanja i u nekoj drugoj stranoj državi potpisnici Međunarodne Konvencije za zaštitu biljnih sorti (UPOV Konvencija Act.1991) i drugih međunarodnih sporazuma u slučaju:
a) ako je izvođač već imenovan za tu namjenu od nadležne institucije za zaštitu novih biljnih sorti u toj državi;
b) ako je Uprava prethodno utvrdila da su agroekološki uslovi za DUS ispitivanja u za to određenoj stranoj državi uporedivi s agroekološkim uslovima u Bosni i Hercegovini.
(3) Međusobne obaveze, prava i način saradnje Uprave i izvođača određuju se Ugovorom.
(4) Uprava izvođaču dostavlja kopiju tehničkog upitnika i prijavu za upis nove sorte.
(5) Uprava obavještava podnositelja Prijave o izvođenju DUS ispitivanja, o potrebnoj količini i kvalitetu sjemena ili sadnog materijala za DUS ispitivanje, o adresi na koju se dostavlja materijal te o roku dostave, a podnositelj Prijave je dužan osigurati svu potrebnu dokumentaciju.
(6) Podnositelj prijave za priznavanje i upis sorte ima pravo tokom vegetacijske sezone u toku ispitivanja obići oglede i biti informiran o toku ogleda pri čemu mu zaposlenik kod izvođača ogleda otvara šifre za njegove sorte ili hibride i standarde s kojima se upoređuju.

(Posebni slučajevi za DUS ispitivanja)

Član 8.

(1) Ako Uprava u nekom slučaju za DUS ispitivanje neke nove sorte ne može odrediti izvođača u Bosni i Hercegovini ili u drugoj državi potpisnici UPOV Konvencije, na zahtjev Uprave, podnositelj Prijave sam ili neko drugi uz njegovo ovlaštenje može organizirati DUS ispitivanje nove sorte.
(2) Ako ne postoji praktično iskustvo u DUS ispitivanju za određenu vrstu bilja a niti tehničke upute u nekoj drugoj zemlji (članici UPOV), Uprava u saradnji s nadležnim organima entiteta i Distrikta Brčko BiH, kao i s naučno istraživačkim i stručnim institucijama, priprema tehničke upute za DUS ispitivanje nove sorte u skladu s principima i općom uputom.
(3) Uprava je dužna pravovremeno informirati UPOV o pripremljenim tehničkim uputama, te službeno objaviti tehničke upute i odobriti izvođača prije provođenja DUS ispitivanja nove sorte bilja.

POGLAVLjEIII. PROVOĐENjE VCU ISPITIVANjA

(Ispitivanje vrijednosti sorte za proizvodnju i upotrebu)

Član 9.

(1) VCU ispitivanje sorti vrši se prema metodama određenim u ovom Pravilniku za svaku poljoprivrednu kulturu iz člana 1. stav (1) tački a) ovog Pravilnika izuzev sorti povrća i industrijske cikorije, te sorte trava koje nisu namijenjene za proizvodnju voluminozne krme.
(2) Rezultate ispitivanja razmatra Komisija za sorte kako je propisano odredbama člana 46. Zakona.

(Dostava sjemena sorte za ispitivanje)

Član 10.

(1) Sjeme svih sorti u VCU ispitivanju dostavlja se netretirano, izuzev sjemena šećerne repe, koje se dostavlja pilirano.
(2) Izuzetno od stava (1) ovog člana, sjeme krompira i lučica uključujući standarde, dostavlja se netretirano i takvo se sadi.
(3) Izvođač ispitivanja iz člana 6. ovog Pravilnika, tretiranje sjemena svih sorti i standarda obavezno obavlja istim sredstvima za zaštitu bilja i o tome vodi evidenciju.
(4) Kvalitet sjemena sorti koje se stavljaju u ispitivanje mora odgovarati odredbama posebnih propisa kojima se uređuje stavljanje u promet sjemena i sadnog materijala