Na osnovu člana 20. stav 2. Zakona o muzejskoj djelatnosti ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 35/99), a po prijedlogu Muzejskog savjeta Republike Srpske, Ministarstvo prosvjete i kulture donosi

PRAVILNIK

O NORMATIVIMA I STANDARDIMA ZA MUZEJSKU DJELATNOST

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 61 od 29. jula 2003)

Član 1.

Ovim pravilnikom utvrđuju se normativni i standardi za ustanove koje obavljaju muzejsku djelatnost u pogledu vrste muzejske ustanove, kadra, prostora i tehničke opreme.

Član 2.

Prema vrsti djelatnosti muzeji se dijele na:
a) muzeje opšteg tipa,
b) posebne (specijalizovane) muzeje.

Član 3.

Muzeji opšteg tipa sakupljaju, obrađuju i izlažu muzejsku građu, različite muzejske specijalnosti.
Imaju kustose za muzejsko područje (muzejsku građu) koja je predmet njegovog sakupljanja, obrade i izlaganja.

Član 4.

Posebni (specijalizovani) muzeji posjeduju muzejsku građu određene specijalnosti, imaju najmanje dva kustosa specijaliste za muzejsku građu te specijalnosti.

Član 5.

U Republici Srpskoj osim muzeja opšteg tipa, mogu se osnovati posebni (specijalni) muzeji, i to:
- muzeji umjetnosti, istorije, arheologije, etnologije, prirodnjački muzeji, muzeji nauke i tehnike, memorijalni muzeji, spomen-kuće, eko-muzeji, etno-muzeji, zoološki vrtovi, akvarijumi, izložbene galerije, rezervati prirode - botaničke bašte.

Član 6.

Prema svom značaju muzeji opšteg i posebnog tipa dijele se na:
- centralne republičke ustanove,
- regionalne muzejske ustanove,
- opštinske muzejske ustanove.

Član 7.

Centralne (republičke) muzejske ustanove opšteg i posebnog tipa posjeduju građu sa cijelog područja Republike Srpske i BiH i šire.
Predstavljaju centar muzejske matičnosti u Republici Srpskoj i povezuju djelatnost svih muzejskih područja sa svojom muzejskom djelatnošću, na cjelokupnom području Republike Srpske.

Član 8.

Centralne muzejske ustanove ispunjavaju uslove u pogledu:
- fonda muzejske građe sa cjelokupnog područja Republike Srpske i BiH od velikog i posebnog značaja,
- kadrova,
- prostora i opreme,
- programa djelatnosti za kratkoročno i dugoročno razdoblje,
- izlaganja muzejske građe,
- matičnosti.

Član 9.

Muzejska građa u ustanovama koje se bave muzejskom djelatnošću sakuplja se:
- iskopavanjem iz zemlje i vode arheoloških i drugih predmeta,
- istraživačkim radom na terenu (etnografski i drugi predmeti),
- sakupljanjem na terenu (flora, fauna i geologija),
- poklonima pojedinaca, državnih ustanova,
- putem legata, ostavštine,
- razmjenom muzejske građe,
- kupovinom.

Član 10.

Muzejske ustanove imaju pisani dokument o politici sakupljanja, koji se redovno kontroliše, a svakih pet godina evidentira.

Član 11.

Kontrolu i redefinisanje pisanog dokumenta o politici sakupljanja vrši i usvaja upravni odbor centralnog muzeja, a na preporuku koju čini stručni kolegijum muzeja i direktor.

Član 12.

Kriterijumi za nabavku građe u muzejskim ustanovama, moraju biti u skladu saICOM-ovim kodeksom profesionalne etike (čl. od 3. 1. do 3. 7.).

Član 13.

Muzej planira nabavku muzejske građe u odnosu na program djelatnosti, fond građe koji je izložen u postavci ili je smješten u depoe muzeja, vrstu građe i teritorija koju muzej pokriva.

Član 14.

Sredstva za otkup građe u muzejima iznose najmanje 10% vrijednosti materijalnih troškova godišnjeg programa djelatnosti, a za republičke muzejske ustanove sredstva za otkup muzejske građe obezbjeđuju se u budžetu Republike.

Član 15.

Centralna muzejska ustanova ima zastupljene kustose za muzejsku oblast kojom se bavi centralna muzejska ustanova, a broj kustosa se određuje u zavisnosti od vrste, obima i značaja muzejske građe.

Član 16.

Kustos mora imati:
- VSS,
- baviti se naučno-istraživačkim radom, kao i radom sa posjetiocima (publikom), putem muzejskih postavki,
- napredovati u struci dobijajući stručna zvanja u skladu sa Zakonom o muzejskoj djelatnosti,
- sticati naučna zvanja u skladu sa Zakonom o naučno-istraživačkom radu.

Član 17.

Centralna muzejska ustanova opšteg tipa ima (zapošljava) najmanje onoliko kustosa različitog profila, koliko je potrebno da se pokrije svaka uža specijalnost kojom se bavi muzej.
Broj kustosa određene specijalnosti se povećava u skladu sa vrstom, obimom i značajem muzejske građe koja predstavlja područje djelatnosti centralnog muzeja.

Član 18.

Centralna muzejska ustanova posebnog tipa (specijalni muzej) ima kustose-specijaliste za djelatnost muzejskog područja zbog kojeg je osnovan muzej, s tim da zapošljava najmanje četiri kustosa specijaliste za područje uže specijalnosti posebnog muzeja.
Broj kustosa - specijalista se povećava u skladu sa obimom i značajem muzejske građe koja je predmet uže specijalnosti i posebnosti muzeja.

Član 19.

Centralna muzejska ustanova opšteg ili posebnog tipa uz kustose specijaliste za muzejske zbirke obavezno ima:
- kustosa - pedagoga,
- kustosa - dokumentalistu,
- bibliotekara,
- saradnika za kontakte sa javnošću,
- fotografa,
- konzervatora,
- restauratora,
- preparatora.

Član 20.

Centralni (republički) muzej opšteg i posebnog tipa ima pomoćni kadar za manipulativne poslove (tehnička obrada muzealija, asistentski poslovi u pripremama izložbi), sa srednjom stručnom spremom muzeološkog ili nekog drugog smjera uz posebnu specijalnu obuku.

Član 21.

Republički centralni muzej opšteg ili posebnog tipa na jednog kustosa sa naučnim zvanjem obezbjeđuje dva pomoćna stručna radnika, koji rade kao tim.

Član 22.

Na pet kustosa najmanje dva kustosa treba da imaju naučno zvanje, a svi ostali kustosi stručna zvanja.

Član 23.

Za svakog zaposlenog radnika u centralnoj muzejskoj ustanovi neophodna je dodatna specijalizacija u vidu kraćih i dužih kurseva koji se odnose na specifične poslove zaposlenih.

Član 24.

Kustosi u muzejima imaju predviđen sljedeći raspored radnog vremena:
- 1/3 radnog vremena je posvećena radu sa muzejskom građom,
- 1/3 radnog vremena je posvećena prezentovanju građe,
- 1/3 radnog vremena je posvećena stručnom usavršavanju, planiranju i drugim stručnim poslovima u obavljanju muzejske djelatnosti.

Član 25.

Centralna muzejska ustanova obavlja konzervatorsko-restauratorske, kao i preparatorske zahvate na muzejskoj građi za sve muzejske ustanove u Republici Srpskoj, koje nemaju specijaliste (konzervatore, preparatore) za muzejsku građu za koju je potrebna intervencija.

Član 26.

Centralna muzejska ustanova može da se bavi izdavačkom djelatnošću za oblast muzejske djelatnosti za koju je osnovana.

Član 27.

U pogledu prostornih uslova, centralni muzej posjeduje: depoe koji zauzimaju najmanje 1/3 izložbenog prostora, prostore za dokumentaciju i registraciju muzejske građe, biblioteku, pedagoški rad, radionice za konzervaciju, restauraciju i preparaciju, izložbeni prostor, prodavnicu, prostor za administrativnu službu. Ukupan prostor kojim raspolaže centralna muzejska ustanova minimalno iznosi 2.000 m2. (Predviđeni prostori za muzejske ustanove nalaze se u prilogu Pravilnika).

Član 28.

Centralni (republički) muzej je savremeno opremljen i ima:
- protivpožarne, alarmne i klima uređaje,
- kompjuterizovana sva odjeljenja, sa bazom podataka, veb stranicom, Internetom - savremenu opremu za rad sa muzejskom građom za svako područje muzejske specijalnosti čijom se djelatnošću muzej bavi.
(Tabelarni prikazi mogućih rješenja za kadrove, prostor i opremu dati su u prilogu ovog pravilnika.)

Član 29.

Opšti i posebni centralni muzeji izrađuju (pripremaju) program djelatnosti za veće razdoblje, a godišnje ga sprovode.

Član 30.

Osnovni sadržaj programa muzejske djelatnosti predstavlja:
- utvrđivanje građe (definisanje zadataka, pregled građe, izbora, literature, terena, evidentiranje, kvalitativno ocjenjivanje);
- prikupljanje građe (zaštita predmeta na terenu, preuzimanje i deponovanje građe, nabavka muzealija, inventarisanje, kartotečko i kompjutersko