Na osnovu člana 31. stav 2, člana 36. stav 3, člana 39. stav 4. i člana 41 stav 6. Zakona o merama za unapređenje stočarstva ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 10/98), ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede donosi
PRAVILNIK
O NAČINU ISPITIVANjA SVOJSTAVA PRIPLODNE STOKE I O USLOVIMA PROIZVODNjE I TRANSPORTA ŽIVINE
(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 7 od 26. marta 1999)
I- OSNOVNE ODREDBE
Član 1.
Ovim pravilnikom utvrđuju se uslovi koje ispunjava kvalitetna priplodna stoka i pčele u pogledu rasnih osobina, porekla i proizvodnih svojstava, način ispitivanja produktivnosti stoke i prenošenja osobina na potomstvo, način obeležavanja i matična i druga evidencija priplodne stoke i pčela, uslovi koje treba da ispune proizvođači živine u pogledu objekata i opreme, kao i uslovi u pogledu opreme za pakovanje i transport živine izležene u inkubatorima.
Član 2.
Kvalitetna priplodna stoka, u pogledu morfoloških i fizioloških osobina vrste i rase, registruje se, prati, kontroliše i vodi u matičnoj evidenciji.
Član 3.
Podaci o rasnim osobinama i poreklu kvalitetne priplodne stoke upisuju se u matičnu evidenciju prilikom umatičenja, a podaci o proizvodnim svojstvima najkasnije u roku od sedam dana od dana oplodnje, porođaja, zalučenja i merenja.
Član 4.
Utvrđivanje plodnosti vrši se kontrolom oplodnje i utvrđivanjem bremenitosti sa evidentiranjem porođaja i kontrolom kvaliteta podmlatka.
Utvrđivanje bremenitosti kod krava i kobila vrši se rektalnim pregledom, a kod krmača, ovaca, koza i kunića detektorom.
Član 5.
Ispitivanje prirasta grla i kvaliteta mesa, kod svih vrsta stoke, vrši se po odgovarajućim priznatim metodologijama za pojedine vrste i kategorije stoke.
Član 6.
Masa grla utvrđuje se merenjem pri rođenju, prilikom zalučenja (odbijanja podmlatka), prevođenja u stariju kategoriju i kod završenog porasta grla u testovima.
Član 7.
Utvrđivanje količine i kvaliteta mleka kod krava, koza i ovaca vrši se merenjem namuženog mleka i određivanjem sadržaja (procenta), količine mlečne masti i proteina.
Utvrđivanju količine i kvaliteta mleka podležu sve plotkinje u matičnom zapatu i vrši se u toku cele laktacije, mesečno jedanput u 24 časa, na bazi dvokratne, odnosno trokratne muže, a u intervalu od 26 do 33 dana.
Količina mleka određuje se na osnovu dobijenog mleka u toku 24 časa, a procenat mlečne masti i proteina na bazi prosečnog uzorka uzetog od ukupne dnevne količine mleka.
Član 8.
Utvrđivanje količine i kvaliteta vune vrši se pri redovnoj striži ovaca.
Količina vune utvrđuje se merenjem runa po striži i izražava se u kilogramima. Kvalitet vune utvrđuje se u laboratoriji merenjem dužine, vijugavosti i finoće uzoraka sa plećke, rebara i sapi.
Član 9.
Ispitivanje proizvodnje, količine i kvaliteta jaja kod živine obuhvata: broj jaja dobijenih godišnje po useljenoj nosilji, prosečnu težinu jajeta, broj jaja sposobnih za nasad i prosečnu oplođenost jaja.
Član 10.
Ocena priplodne vrednosti priplodnjaka i plotkinja vrši se na osnovu podataka o grlu, njegovih potomaka i srodnika.
Ispitivanje i ocenjivanje potomaka iz stava 1. ovog člana vrši se samo u zapatima proizvođača kvalitetnih priplodnih grla koji su upisani u Registar proizvođača kvalitetne priplodne stoke, odnosno u kontrolisanom delu populacije i testnim stanicama.
Prijava za upis u Registar proizvođača kvalitetne priplodne stoke, proizvođača semena za osemenjavanje stoke podnosi se Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, a treba da sadrži:
1. naziv proizvođača,
2. sedište proizvođača,
3. opština,
4. vrsta priplodne stoke,
5. rasa i broj grla,
6. od navedenog broja: u sopstvenoj proizvodnji, kooperaciji,
7. dokazi o ispunjenju uslova iz člana 11. Zakona o merama za unapređenje stočarstva (kadrovi i oprema),
8. prilog: Zapisnik o ocenjivanju i razvrstavanju u klase, izvršeno po Pravilniku o načinu ispitivanja svojstava priplodne stoke.
Kvalitetna priplodna grla koja se ispituju potiču od odabranih roditelja, a u slučajevima predviđenim ovim pravilnikom prethodno su ocenjena i rangirana.
II- NAČIN OCENjIVANjA I RAZVRSTAVANjA U KLASE KVALITETNIH PRIPLODNIH GRLA
Član 11.
U klase se razvrstavaju i ocenjuju: goveda, svinje, ovce, koze, konji i kunići.
Ocenjivanju i razvrstavanju u klase podležu muška i ženska grla, kao i njihov podmladak.
Priplodna živina koja ispunjava svojstva u pogledu kvaliteta propisanih ovim pravilnikom ne podleže ocenjivanju i razvrstavanju u smislu st. 1. i 2. ovog člana.
Član 12.
Ocenjivanje telesne razvijenosti tipa kvalitetne priplodne stoke vrši se po utvrđenim kriterijumima za pojedine vrste i proizvodne genotipove grla.
Član 13.
Na osnovu kriterijuma utvrđenih ovim pravilnikom, grla se ocenjuju i razvrstavaju u klase: E(elita),Ia,I, II,iIII.
Član 14.
Ocenjivanje i razvrstavanje u klase kvalitetnih priplodnih grla vrši se pojedinačno ili na selekcijskim smotrama neposrednim uvidom u izgled i stanje grla, njegovih proizvodnih osobina i na osnovu osobina o poreklu (roditeljima i srodnicima).
Po izvršenom ocenjivanju i razvrstavanju grla u klase sastavlja se zapisnik.
Član 15.
Kvalitetna priplodna grla i podmladak obeležavaju se na način kojim se trajno obezbeđuje njihov identitet.
Obeležavanje kvalitetnih priplodnih grla vrši se kod goveda, svinja, ovaca, koza, kunića i živine.
Obeležavanje se vrši plastičnim markicama kod goveda, ovaca, koza i kunića, tetoviranjem kod svinja, žigosanjem kod konja, a prstenovanjem i pečatiranjem kod živine.
1. Goveda
Član 16.
Ocenjivanje i razvrstavanje goveda u klase, radi utvrđivanja njihove proizvodne i priplodne vrednosti, vrši se na osnovu:
1) porekla grla (uzimaju se u obzir proizvodna svojstva samo roditelja);
2) ocena telesne razvijenosti tipa, a za krave i vimena;
3) prinosa mleka i sadržaja i prinosa mlečne masti, a sadržaja i prinosa proteina po mogućnosti;
4) rezultata ispitivanja (koriste se podaci iz direktnog testa i podaci o proizvodnim svojstvima potomaka i srodnika).
Prilikom ocenjivanja grla stečene mane ne uzimaju se u obzir.
Za ocenu proizvodnosti mleka, mlečne masti i proteina koriste se podaci iz redovne kontrole mlečnosti u toku cele laktacije.
Član 17.
Prilikom ocenjivanja vimena mogu se uzeti u obzir i podaci o ispitivanju brzine protoka mleka i indeks vimena.
Ocenjivanje vimena vrši se do pet meseci po teljenju.
Ocena okvira, muskuloznosti i izgleda grla i vimena vrši se za svaku od ovih osobina poentiranjem od 1 do 9, a ocena teladi i teljenja poentiranjem od 2 do 5 poena.
Član 18.
Odrasla kvalitetna priplodna grla razvrstavaju se u klase: E(elita),Ia, I, IIiIII.
Priplodni podmladak razvrstava se uI, IIiIIIklasu.
a) Ocenjivanje i razvrstavanje bikova u klase
Član 19.
Priplodna vrednost bikova dobija se ocenjivanjem sledećih svojstava sa srodnicima u prvoj laktaciji (od 30 do 150 dana laktacije) neposredno pre muže:
---------------------------------------------
Kombinovani tip
---------------------------------------------
Svojstvo Poeni
---------------------------------------------
1. Okvir grla
- visina tela 1-9
- dužina tela 1-9
- širina tela 1-9
- dubina tela 1-9
2. Muskuloznost grla
- muskul. prednjeg dela tela 1-9
- musk. srednjeg/zadnjeg dela tela 1-9
3. Forma (izgled) grla
- povezanost plećki 1-9
- čvrstina leđa i leđna linija 1-9
- položaj sapi 1-9
- stav zadnjih nogu 1-9
4. Vime*
- povez. prednjeg vimena 1-9
- dužina vimena 1-9
- povezanost vimena 1-9
- položaj sisa 1-9
- dužina i oblik sisa 1-9
---------------------------------------------
Mlečni tip
---------------------------------------------
Svojstvo Poeni
---------------------------------------------
1. Telesna građa
- visina tela 1-9
- snaga i kapacitet 1-9
- mlečne karakteristike 1-9
- širina karlice 1-9
- položaj karlice 1-9
- položaj zadnjih nogu 1-9
2. Vime*
- povezanost prednjeg vimena 1-9
- visina zadnjeg vimena 1-9
- širina zadnjeg vimena 1-9
- dubina vimena 1-9
- jačina centralnog ligamenta 1-9
- skladnost vimena 1-9
- položaj sisa 1-9
- dužina sisa 1-9
---------------------------------------------
*Broj pasisa izražava se u procentima.
Ukupna ocena za oba tipa izražava se u poenima od 10 do 90.
: