Na osnovu člana 6. stav 1. tačka 1. i člana 18. stav 1. Zakona o metrologiji u Republici Srpskoj ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 13/02) i člana 112. stav 1. Zakona o administrativnoj službi u upravi Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 16/02, 62/02, 38/03 i 42/04), direktor Republičkog zavoda za standardizaciju i metrologiju d o n o s i
PRAVILNIK
O METROLOŠKIM USLOVIMA ZA ELEKTRONSKA (STATIČKA) BROJILA REAKTIVNE ELEKTRIČNE ENERGIJE KLASE TAČNOSTI 2 I 3
(Objavljeno u "Sl. glasnik RS", br. 87 od 30 septembra 2005)
Član 1.
Ovim pravilnikom propisuju se metrološki uslovi koje moraju ispunjavati u pogledu metroloških svojstava elektronska (statička) brojila reaktivne električne energije, klase tačnosti 2 i 3 (u daljem tekstu: brojilo), koja mjere reaktivnu električnu energiju za sinusne struje i napone koji sadrže samo osnovnu frekvenciju.
Ovi uslovi primjenjuju se samo na brojila za primjenu u zatvorenom i na otvorenom prostoru, koja imaju mjerni sistem i registar smještene u zajedničko kućište.
Ovi uslovi takođe se primenjuju na indikator rada i izlaz za ispitivanje brojila.
Metrološki uslovi iz stava 1. ovog člana označavaju se skraćeno oznakomMUS.220.004.
: 40:^lan 2.
: 51:Brojilo je namijeweno za mjerewe reaktivne elektri~ne energije naizmjeni~ne elektri~ne struje jednofaznog sistema i trofaznog sistema sa tri i ~etiri provodnika, frekvencije od 45 Hzdo 65Hz, čiji električni napon na priključnici ne prelazi 600V(kod trofaznog brojila taj električni napon se odnosi na električni napon između faznih provodnika).
Član 3.
Navedeni izrazi, u smislu ovog pravilnika, imaju sljedeća značenja:
1) reaktivna električna snaga za sinusne oblike talasa bilo koje pojedinačne frekvencije jednofaznog kola definisana je kao proizvod efektivnih vrijednosti električne struje i električnog napona i sinusa faznog ugla između njih;
2) reaktivna električna energija u jednofaznom kolu je integral reaktivne snage po vremenu definisane u tački 1);
3) reaktivna električna energija u polifaznom kolu je algebarska suma reaktivnih električnih energija faza;
4) brojilo reaktivne električne energije je mjerilo reaktivne električne energije kao integrala reaktivne električne snage po vremenu;
5) elektronsko brojilo reaktivne električne energije je brojilo električne energije kod koga električna struja i električni napon djeluju na poluprovodničke (elektronske) elemente i proizvode izlazni signal proporcionalan mjerenoj veličini;
6) višetarifno brojilo je brojilo električne energije sa više registara koji rade u određenim intervalima vremena kojima odgovaraju različiti tarifni stavovi;
7) mjerni sistem je dio brojila pomoću koga se dobija signal proporcionalan mjerenoj veličini;
8) izlaz za ispitivanje je dio brojila koji se koristi za ispitivanje brojila;
9) indikator rada je dio brojila koji daje vidljiv signal da brojilo radi;.
10) memorija je dio brojila u kome se čuva informacija u digitalnom obliku;
11) neizbrisiva memorija je memorija koja može sačuvati informaciju u odsustvu napajanja;
12) displej je dio brojila koji pokazuje sadržaj memorije;
13) registar je elektromehanički ili elektronski uređaj koji sadrži kako memoriju tako i displej, i koji čuva i prikazuje informaciju.
Jedan displej može da se koristi sa više elektronskih memorija da bi se formiralo više registara;
14) strujno kolo brojila su unutrašnje veze brojila i dio mjernog sistema kroz koji protiču električne struje kola sa kojima je brojilo povezano;
15) naponsko kolo brojila su unutrašnje veze brojila, dio mjernog sistema i napajanje brojila, koji su pod električnim naponom kola sa kojima je brojilo povezano;
16) pomoćno kolo brojila su elementi (svjetlosni indikatori, stezaljke itd.) i veze pomoćnog uređaja u kućištu brojila namijenjeni za povezivanje sa spoljašnjim uređajem (časovnik, relej, brojač impulsa itd.);
17) konstanta brojila izražava odnos između električne energije koju je registrovalo brojilo i odgovarajuće vrijednosti dobijene na izlazu za ispitivanje brojila. Ako je ova vrijednost broj impulsa, konstanta se izražava u impulsima po kilovatčasu (limp./kVANtr./kVArh) ili kilovarčas po impulsu (kkVAeh/imp.);
18) brojilo za primjenu u zatvorenom prostoruje brojilo koje se može koristiti samo sa dodatnom zaštitom od uticaja okoline (postavljeno u kućište u zatvorenom prostoru);
19) brojilo za primjenu na otvorenom prostoru je brojilo koje se može koristiti bez dodatne zaštite od uticaja spoljašnje okoline;
20) osnovna tabla brojila je zadnji dio kućišta brojila koji služi za njegovo pričvršćenje i za koji su pričvršćeni mjerni sistem, izvodi ili priključnica brojila i poklopac brojila;
21) poklopac brojila je dio koji pokriva prednji dio brojila. Izrađuje se od potpuno providnog materijala ili od neprovidnog materijala, sa prozorom kroz koji se mogu posmatrati indikator rada (ako postoji) i displej;
22) kućište brojila je dio brojila koji se sastoji od osnovne table i poklopca brojila;
23) zaštitni priključak za uzemljenje je dio brojila povezan sa pristupačnim provodnim dijelovima brojila;
24) priključnica je dio brojila izrađen od izolacionog materijala u kome su grupisani svi ili neki priključci brojila;
25) poklopac priključnice je dio brojila koji pokriva priključnicu i krajeve spoljašnjih provodnika vezanih za priključnicu;
26) zazor je najkraće rastojanje mjereno vazdušnom linijom između provodnih dijelova;
27) puzna staza je najkraća razdaljina između dva provodna dijela, mjerena preko površine izolacije između provodnih dijelova;
28) osnovna izolacija je izolacija dijelova pod naponom kojom se obezbjeđuje osnovna zaštita od električnog udara;
29) dopunska izolacija je nezavisna izolacija dijelova pod naponom primijenjena kao dodatak osnovnoj izolaciji, da bi se obezbijedila zaštita od električnog udara i u slučaju nepostojanja osnovne izolacije;
30) dvostruka izolacija je izolacija koja sadrži osnovnu i dopunsku izolaciju;
31) pojačana izolacija je sistem jednostruke izolacije dijelova pod naponom, koja obezbjeđuje zaštitu od električnog udara ekvivalentno dvostrukoj izolaciji. Sistem izolacije podrazumijeva više slojeva izolacije koji se ne mogu ispitivati pojedinačno kao dopunska i osnovna izolacija;
32) izolacija klase zaštiteIIje izolacija brojila čije je kućište od izolacionog materijala i čija se zaštita od električnog udara ne zasniva samo na osnovnoj izolaciji već su obezbijeđene dodatne mjere zaštite, kao što su dvostruka izolacija ili pojačana izolacija, ako nije obezbijeđeno zaštitno uzemljenje ili bezbjednosni uslovi ugradnje;
33) osnovna električna struja (I0) je efektivna vrijednost električne struje u odnosu na koju su određene karakteristike brojila za direktan priključak;
34) nazivna električna struja (In) je efektivna vrijednost električne struje u odnosu na koju su određene karakteristike brojila koje se priključuje preko mjernog transformatora (transformatorsko brojilo);
35) maksimalna električna struja (Im) je najveća efektivna vrijednost električne struje pri kojoj brojilo ispunjava propisane metrološke uslove;
36) referentni električni napon (