Na osnovu člana 34. Zakona o geološkim istraživanjima Federacije Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije BiH" broj 9/10 i 14/10), Federalno ministarstvo energije, rudarstva i industrije donosi

PRAVILNIK

O KATEGORIZACIJI, KLASIFIKACIJI, PRORAČUNU REZERVI PODZEMNIH VODA I VOĐENjU EVIDENCIJE O NjIMA

(Objavljeno u "Sl. novine FBiH", br. 47 od 28 jula 2011)

I. OPŠTE ODREDBE

(Predmet pravilnika)

Član 1.

Ovim pravilnikom propisuju se jedinstveni kriteriji za utvrđivanje rezervi podzemnih voda, uslovi za razvrstavanje u kategorije i klase, metode proračunavanja, i način evidentiranja rezervi podzemnih voda.

Član 2.

Jedinstveni kriteriji iz ovog pravilnika obavezni su kod izvođenja geoloških i hidrogeoloških istražnih radova u cilju utvrđivanje rezervi podzemnih voda za: vodosnabdijevanje; flaširanje; balneološke, medicinske i rekreacijske svrhe; ekstrakciju soli i plinova iz vode; utvrđivanju geoloških i hidrogeoloških uslova zaštite podzemnih voda; korištenja podzemnih voda u poljoprivrednim i privrednim djelatnostima i sva druga korištenja akumulacija podzemnih voda osim za korištenje za osnovne potrebe domaćinstava.

(Definicije)

Član 3.

Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju slijedeće značenje:
"podzemna voda" označava svaku vodu ispod površine Zemlje u vodom zasićenoj geološkoj sredini i u direktnom kontaktu sa površinom terena i podzemnim slojevima;
"pitka voda" je svaka podzemna voda koja je namijenjena ljudskoj upotrebi i po kvalitetu odgovara posebnim propisima o zdravstvenoj ispravnosti vode za piće;
"mineralna voda" označava svaku podzemnu vodu koja ima mineralizaciju veću od 1g/l, kao i vodu sa mineralizacijom manjom od 1 g/l koja sadrži mikroelemente koji mogu imati farmakodinamičko djelovanje na ljudski organizam. Temperatura mineralne vode je manja ili jednaka srednjoj godišnjoj temperaturi zraka područja u kojem se ova voda nalazi. Farmakodinamičko djelovanje pojedinih mikroelemenata na ljudski organizam mora biti dokazano ispitivanjima u verificiranoj zdravstvenoj ustanovi;
"termalna voda" je svaka podzemna voda čija je temperatura viša od srednje godišnje temperature zraka područja u kojem se ove vode nalaze;
"termomineralna voda" je mineralna voda čija je temperatura viša od srednje godišnje temperature zraka područja u kojem se ove vode nalaze;
"vodonosnik" označava podzemni sloj ili slojeve stijena ili drugih geoloških formacija dovoljne poroznosti i propusnosti koji omogućuju proticaj podzemne vode ili zahvatanje značajnih količina podzemne vode;
"podzemno vodno tijelo" označava određenu zapreminu podzemnih voda unutar jednog ili više vodonosnika;
"rezerve podzemnih voda" predstavljaju minimalne količine podzemnih voda, izražena u l/s, koja se može zahvatiti iz jednog vodonosnika, izdvojenog dijela vodonosnika, pojedinačnog ili grupnog vodozahvata, a da pri tome ne dođe do pogoršanja dobrog stanja podzemnih voda ili negativnog uticaja na okolni eko sistem;
"režim podzemnih voda" predstavlja kvantitativno i kvalitativno stanje podzemnih voda u vremenu, pod uticajem prirodnih i vještačkih faktora;
"kvalitet podzemnih voda" označava fizičke, hemijske, plinske, mikrobiološke i radiološke karakteristike podzemnih voda, čije se određivanje vrši u skladu sa utvrđenim standardima, odnosno važećim zakonima i propisima koji reguliraju oblast kvaliteta podzemnih voda;
"dobro hemijsko stanje podzemne vode" je hemijsko stanje nekog tijela podzemne vode koje udovoljava uvjetima važećih zakonskih propisa i normativa sadržaja dozvoljenih komponenti u vodi;
"dobro stanje podzemne vode" je stanje nekog tijela podzemne vode kada je njeno količinsko i hemijsko stanje ocijenjeno najmanje kao "dobro";
"opitno crpljenje" označava provođenje postupka utvrđivanja zavisnosti između izdašnosti i sniženja nivoa vode u bušotini, bunaru ili drugom tipu vodozahvata, međusobnog uticaja bliskih bunara u jednom vodonosniku i kvaliteta podzemnih voda;
"optimalni kapacitet vodozahvata" označava količinu vode koja se može zahvatiti iz jednog, grupe ili međusobno uplivnih vodozahvatnih objekata, u hidrološkom periodu malih voda, a da pri tome ne dođe do narušavanja filtracionih i tehničkih karakteristika vodozahvata, filtracionih karakteristika vodonosnika, te dobrog stanja podzemnih voda u vodonosniku ili nekom njegovom dijelu;
"ustaljeno sniženje" označava sniženje nivoa podzemnih voda u vodozahvatnom objektu prilikom crpljenja čije su vrijednosti nepromjenjive u rasponu plus-minus jedan centimetar (+/- 1 cm) u toku tri uzastopna mjerenja u razmaku od jednog sata;
"radijus uticaja vodozahvata" označava rastojanje od centra vodozahvata do krajnjih granica depresionog lijevka u kojem je dinamički nivo jednak statičkom nivou podzemnih voda;

II. UTVRĐIVANjE REZERVI PODZEMNIH VODA

(Podzemne vode i rezerve)

Član 4.

Podzemne vode čije se rezerve utvrđuju, razvrstavaju u kategorije i klase i evidentiraju su: pitke, mineralne, termalne i termomineralne.

Član 5.

Rezerve podzemnih voda utvrđuju se, razvrstavaju u kategorije i klase, proračunavaju i evidentiraju posebno za svaki vodonosnik, izdvojeni dio vodonosnika, istražno ili područje na kojem se vrši crpljenje (u daljnjem tekstu: vodonosnik), pojedinačni zahvat ili grupu zahvata.

(Vodonosnik)

Član 6.

Vodonosnik je istražen ako su razjašnjeni i utvrđeni:
a. geološka građa,
b. hidrogeološke karakteristike,
c. početni i granični uslovi,
d. hidrogeološki uslovi prihranjivanja, tečenja i pražnjenja (dreniranja) podzemnih voda,
e. karakter povezanosti (kontakta) podzemnih i površinskih voda,
f. hidrodinamički karakter nivoa podzemnih voda (slobodni, pod pritiskom),
g. filtracione karakteristike: koeficijent filtracije, vodoprovodnost, nivoprovodnost, piezoprovodnost i dr.
h. optimalna izdašnost vodozahvatnih objekata (pojedinačnih objekata, grupe objekata i međusobno uplivnih objekata).
i. pravci i brzine toka podzemnih voda i radius uticaja vodozahvata.
j. režim podzemnih voda,
k. kvalitet podzemnih voda - fizičke, hemijske, plinske, mikrobiološke i radiološke, a prema potrebi i izotopske osobine vode,
l. osnovni elementi geneze podzemnih voda i plinova zasnovana na podacima o geološkoj građi, strukturno-tektonskim i hidrogeološkim karakteristikama ležišta, te fizičkih, hemijskih, plinskih, mikrobioloških i radioloških a prema potrebi i izotopskih osobina voda i plinova,
m. rezerve podzemnih voda,
n. hidrogeološki uslovi zaštite podzemnih voda u skladu s važećim zakonima i podzakonskim aktima,
o. tehnički uslovi crpljenja podzemnih voda.

(Stepen istraženosti vodonosnika)

Član 7.

(1) Stepen istraženosti vodonosnika utvrđuje se na osnovu stepena poznavanja karakteristika navedenih u članu 6. ovog pravilnika.
(2) Utvrđivanje istraženosti vodonosnika i parametara za proračunavanje rezervi podzemnih voda i njihovo korištenje vrši se istražnim radovima čija se vrsta i obim programiraju i projektuju u zavisnosti od hidrogeoloških uslova vodonosnika koji se istražuje.

(Istražni radovi za utvrđivanje rezervi podzemnih voda)

Član 8.

(1) Vrste i obim istražnih radova za utvrđivanje rezervi podzemnih voda određuju se u zavisnosti od tipa vodonosnika i stepena njegove istraženosti.
(2) Istražni radovi (geološki, hidrogeološki, geofizički, istražne bušotine, pijezometri, istražni, istražno-eksploatacioni i eksploatacioni bunari, kaptaže i dr.) izvode se u obimu, broju i na rastojanjima koji omogućavaju razjašnjenje i utvrđivanje karakteristika vodonosnika navedenih u članu 6. ovog pravilnika.
(3) Određivanje kvaliteta podzemnih voda vrši se kontrolnim, periodičnim i kompletnim analizama u svim fazama hidrogeoloških istraživanja, prema važećim zakonskim propisima koji definiraju ovu oblast.
(4) Ispitivanje kvaliteta podzemnih voda mogu vršiti samo registrirane ustanove i ovlaštene laboratorije u skladu sa važećim zakonskim propisima.

Član 9.

(1) U pojedinim vodonosnicima obim istražnih radova i vrijeme ispitivanja mogu se smanjiti, pod uslovom da se karakteristike vodonosnika navedene u članu 6. ovog pravilnika razjasne i utvrde sa potrebnom tačnošću.
(2) Smanjenje obima istražnih radova i vremena ispitivanja može se izvršiti kod vodonosnika:
a. koji se nalaze u eksploataciji;
b. kod kojeg je uspostavljen stacionarni režim podzemnih voda.

(Rezerve podzemnih voda)

Član 10.

(1) Pod rezervama podzemnih voda, u smislu ovog pravilnika, podrazumijevaju se minimalne količine podzemnih voda, izražena u l/s, koje se mogu zahvatiti iz jednog vodonosnika, pojedinačnog ili grupe vodozahvata, a da pri tome ne dođe do pogoršanja dobrog stanja podzemnih voda ili negativnog uticaja na okolni eko sistem.
(2) Kod vodonosnika termalne i termomineralne vode, kao i pregrijanih vodenih para, koje se koriste za termoenergetske potrebe rezerve geotermalne energije se izražavaju odgovarajuć im energetskim jedinicama, a njihovo određivanje vrši se prema posebnom pravilniku.