Na osnovu člana 16. i 61. stav (2) Zakona o upravi ("Službeni glasnik BiH", broj 32/02 i 102/09) i člana 14. stav (1) Zakona o zrakoplovstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 39/09), generalni direktor Direkcije za civilno zrakoplovstvo Bosne i Hercegovine donosi

PRAVILNIK

O HELIDROMIMA

(Objavljeno u "Sl. glasniku BiH", br. 85 od 04 novembra 2013)

DIO PRVI - OPĆE ODREDBE

(Predmet)

Član 1.

Ovim Pravilnikom se utvrđuju osnovni uslovi koje helidrom mora ispunjavati u odnosu na: lokaciju, fizičke karakteristike operativne površine, ravni ograničenja prepreka, označavanje operativnih površina i osiguranje letenja, kao i postupak dobijanja potvrde operatora helidroma, korištenje i održavanje helidroma u cilju sigurnog provođenja zrakoplovnih operacija.

(Pojmovi i skraćenice)

Član 2.

Pojmovi i skraćenice korištene u ovom Pravilniku imaju sljedeće značenje:
a) Aerodrom - definisana površina na zemlji, objektu i vodi (uključujući zgrade, instalacije i opremu) namijenjena u potpunosti ili djelomično za dolaske, odlaske i kretanje zrakoplova;
b) BHDCA - Direkcija za civilno zrakoplovstvo Bosne i Hercegovine;
c) Helidrom - aerodrom namijenjen, u potpunosti ili djelomično za dolaske, odlaske i kretanje helikoptera;
d) Potvrda za korištenje helidroma - dokument koji izdaje BHDCA licu koje ispunjava uslove za korištenje helidroma;
e) Operator helidroma - fizičko ili pravno lice kojem je izdata Potvrda za korištenje helidroma;
f) TLOF (Touch-down and Lift-Off Area) - površina prizemljenja (dodira) i odvajanja pri polijetanju helikoptera sa površine;
g) FATO (Final Approach and Take-Off Area) - površina završnog prilaza i odleta sa helidroma;
h) SA (Safety Area) - zaštitna površina - definisana površina na helidromu koja okružuje FATO bez prepreka (ne odnosi se na navigacijska sredstva) namijenjena za smanjenje opasnosti od oštećenja helikoptera koji slučajno skrene sa FATO površine;
i)TWY(Taxi-way) - rulna staza namijenjena za rulanje helikoptera;
j) VASI (Visual Approach Slope Indicator) - vizuelni pokazivač ugla prilaženja koji se dijeli na: HAPI, PAPI i APAPI;
k) Priručnik za korištenje helidroma - dokument koga izrađuje operator helidroma, a koji sadrži tehničke podake o helidromu, način i procedure korištenja helidroma radi organizovanog i sigurnog provođenja zrakoplovnih operacija/aktivnosti;
l) Privremeni helidrom - helidrom koji se koristi povremeno radi ograničenja koja su navedena u Potvrdi za korištenje helidroma;
m)Air taxiway- putanja definisana za rulanje helikoptera u letu;
n)Air transit route- definisani zračni put kojim se prati staza za vožnju na tlu,a namijenjen je za let (kretanje) helikoptera unutar područja helidroma ili aerodroma;
o)Helicopter ground taxiway- definisana površina na zemlji namijenjena za kretanje helikoptera - rulna staza;
p)Helideck- helidrom lociran na naftnoj platformi;
r)Shipboard- helidrom lociran na brodu;
s) D - najveća ukupna dužina helikoptera sa rotirajućim rotorom;
t) RD - omjer najvećeg rotora;
u)MTOW- najveća maksimalna masa polijetanja;
v) VMC - vizuelni meteorološki uslovi;
z) IMC - instrumentalni meteorološki uslovi;
aa)BEACON- svjetlosni far.

DIO DRUGI - VRSTE HELIDROMA I OPERACIJE

(Vrste helidroma)

Član 3.

Vrsta helidroma se vrši prema:
a) tipu;
b) namjeni;
c) vrsti zastora;
d) dužini helikoptera.

(Tipovi helidroma)

Član 4.

Tip helidroma se određuje prema lokaciji na kojoj se nalazi i može biti na:
a) zemlji;
b) objektu (Elevated); i
c) vodi (HelideckiShipboard).

(Podjela helidroma prema namjeni)

Član 5.

Prema namjeni helidromi se dijele na:
a) helidrome namijenjene za komercijalni zračni saobraćaj (domaći i međunarodni redovan i povremeni za naknadu ili iznajmljivanje) i
b) helidrome namijenjene za nekomercijalni zračni saobraćaj (npr: centri za obuku, državni organi, preduzeća, fizičke osobe bez naknade).

(Podjela helidroma prema vrsti zastora)

Član 6.

Prema vrsti zastora površine helidromi se dijele na:
a) helidrome sa kolovoznim zastorom (asfalt ili beton);
b) helidrome bez kolovoznog zastora (travnata površina).

(Podjela helidroma prema kategoriji spasilačko-vatrogasne službe)

Član 7.

Podjela helidroma prema kategoriji spasilačko-vatrogasne službe, definisana je Pravilnikom o spasilačko-vatrogasnoj službi na aerodromu ("Službeni glasnik BiH", broj 47/07).

(Operacije na helidromu)

Član 8.

Namjena helidroma i vrsta zrakoplovnih operacija koje se provode na helidromu određuje se u Priručniku za korištenje helidroma.

DIO TREĆI - OSNOVNI USLOVI KOJE TREBA DA ISPUNjAVA HELIDROM

(Lokacijski uslovi)

Član 9.

(1) Pri određivanju osnovnih elemenata helidroma, neophodno je da se, pored zemljišta na kome je lociran helidrom, odredi prostor u području helidroma definisan površinama za ograničavanje prepreka, odnosno definisati prostor prilazno-odlaznih površina u kome ne bi trebalo biti prirodnih ni vještačkih prepreka koje probijaju odnosno nadvisuju ove površine. Takve prepreke, ako postoje, potrebno je da se izvrši njihovo obilježavanje ili označavanje u skladu sa Pravilnikom o aerodromima.
(2) U skladu sa stavom (1) ovog člana, aktivnosti na helidromu u koje spadaju planiranje, izgradnja i stavljanje u funkciju helidroma, moraju biti u skladu sa uslovima lokalne zajednice.
(3) U skladu sa stavom (1) ovoga člana potrebno je odrediti uslove za sigurno odvijanje letačkih operacija, osigurati prostor koji svojim oblikom, položajem i veličinom omogućava sigurne dolaske, odlaske i kretanje helikoptera za referentni tip helikoptera.
(4) Prije izrade tehničke dokumentacije (lokacijske i projekta) potrebno je ispitati karakteristike lokacija helidroma, i to: topografske, navigacione, meteorološke, ekološke, građevinske i saobraćajne uslove koji su od uticaja na sigurnost polijetanja i slijetanja helikoptera kao i na nesmetano vršenje zračnog saobraćaja.
(5) Ako se helidrom nalazi u pograničnom pojasu, potrebno je provesti koordinacijske aktivnosti sa graničnom državom u cilju kontrole letenja.
(6) Pri projektovanju helidroma na objektu, obavezno definisati kalkulaciju dodatnog opterećenja koje čini: prisustvo ljudi, tereta, goriva, protivpožarne opreme i slično.

DIO ČETVRTI - FIZIČKE KARAKTERISTIKE HELIDROMA

(Minimalni uslovi operativnih površina - određivanje dimenzije FATO, TLOF, SA i Rulna staza)

Član 10.

Uslovi u pogledu fizičkih karakteristika operativnih površina (FATO, TLOF i SA) na helidromu određuju se prema tipu helidroma i referentnom helikopteru (D iMTOW).

(Helidrom na zemlji)

Član 11.

(1) FATO - površina završnog prilaza i odleta a) gdje se planiraju koristiti helikopteri 1. Kategorije, širina FATO površine ne smije biti manja od D referentnog helikoptera (najveća ukupna dužina/širina).
b) gdje se planiraju koristiti helikopteri 2. i 3. Kategorije, veličina i oblik FATO površine gdje se projektuje krug, promjer ne smije biti manji od:
1) 1xD najvećeg helikoptera gdje je MTOM veći od 3175 kg,
2) 0.83xD najvećeg helikoptera gdje je MTOM 3175 kg ili manje.
c) Najveći ukupni nagib cijele FATO površine ne smije prelaziti 3%.
Najveći ukupni