Na osnovu člana 16. stav 4., člana 18. stav 1. i člana 38. stav 2. Zakona o zaštiti zraka ("Službene novine Federacije BiH", broj 33/03 i 4/10), federalna ministrica okoliša i turizma donosi

PRAVILNIK

O GRANIČNIM VRIJEDNOSTIMA EMISIJE U ZRAK IZ POSTROJENjA ZA SAGORIJEVANjE

(Objavljeno u "Sl. novine FBiH", br. 3 od 11 januara 2013)

(Predmet uređivanja)

Član 1.

Ovim pravilnikom propisuju se granične vrijednosti emisije zagađujućih materija u zrak iz postrojenja za sagorijevanje i načini ispunjavanja obaveza operatora postrojenja za sagorijevanje.

(Značenje izraza)

Član 2.

Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeće značenje:
a) "postrojenje za sagorijevanje" je tehnički sistem u kome gorivo oksidira u cilju korištenja na taj način oslobođene toplote. Pod postrojenjem za sagorijevanje u smislu ovog pravilnika podrazumijevaju se samo postrojenja za konverziju energije, sa izuzetkom onih koja direktno koriste produkte sagorijevanja u proizvodnim procesima;
b) "gorivo" je čvrsti, tečni ili gasoviti materijal koji se koristi za sagorijevanje, isključujući otpad;
c) "otpadni gasovi" su gasovi ispušteni u zrak iz ispusta ili postrojenja za prečišćavanje otpadnih gasova koji sadrže zagađujuće materije u čvrstom, tečnom ili gasovitom stanju. Zapreminski protok otpadnog gasa izražava se u m3/h pri normalnoj temperaturi (273,15 K) i pritisku (101,3 kPa) u suhom gasu (nakon korekcije za sadržaj vodene pare na 0%) - u daljem tekstu (m3n/h);
d) "emisija" je ispuštanje zagađujućih materija u zrak iz postrojenja za sagorijevanje;
e) "granična vrijednost emisije" je najveća dozvoljena količina zagađujuće materije sadržana u otpadnim gasovima koja smije biti emitovana u zrak iz postrojenja u određenom vremenskom periodu. Izražava se kao masa zagađujuće materije (masena koncentracija) koja se nalazi u 1 m3 suhih otpadnih gasova pri normalnom stanju, izražena u mg/m3n, redukovano na referentni zapreminski sadržaj kiseonika u otpadnom gasu - 3% u slučaju tečnih i gasovitih goriva i 6% u slučaju čvrstih goriva;
f) "tačkasti izvor (emiter)" je izvor zagađivanja kod kojeg se zagađujuće materije ispuštaju u zrak iz jednog ispusta (dimnjak, kanal, cijev, itd.) ili iz nekoliko ispusta spojenih na zajednički ispust;
g) "ispust" je mjesto gdje se zagađujuće materije na kontrolisani način ispuštaju iz tačkastog izvora emisije u zrak;
h) "parametri stanja otpadnih gasova" su temperatura, pritisak, sastav otpadnih gasova kao i druge fizičke veličine relevantne za emisiju u zrak;
i) "uslovi rada postrojenja za sagorijevanje" od značaja za emisiju u zrak su vrsta, način i režim rada, opterećenje, snaga odnosno kapacitet postrojenja ili uređaja, vrsta, količina i kvalitet goriva, kao i način rada uređaja za prečišćavanje otpadnih gasova;
j) "stepen odsumporavanja" je odnos količine sumpora koji nije emitovan u zrak iz postrojenja za sagorijevanje u posmatranom vremenskom periodu i količine sumpora sadržanog u gorivu koja je unijeta u postrojenje za sagorijevanje u istom vremenskom periodu;
k) "gasna turbina" je rotaciona mašina koja pretvara toplotu u mehanički rad i koja se uglavnom sastoji od kompresora, toplotnog uređaja u kojem se gorivo oksidira u cilju zagrijavanja radnog fluida i turbine;
l) "kosagorijevanje" je istovremeno sagorijevanje dvije ili više vrsta goriva kako bi se dobila korisna energija;
m) "biomasa" su proizvodi koji se u cjelini ili djelimično sastoje od biljne materije iz poljoprivrede ili šumarstva, koji se mogu koristiti kao gorivo u cilju dobijanja energije i sljedeće vrste otpada koje se koriste kao gorivo:
- biljni otpad iz poljoprivrede i šumarstva,
- biljni otpad iz prehrambene industrije ako se koristi dobijena toplota,
- vlaknasti biljni otpad iz proizvodnje celuloze i papira iz celuloze, ako se vrši kosagorijevanje na mjestu proizvodnje i ako se koristi dobijena toplota,
- otpad od plute,
- drvni otpad, osim drvnog otpada koji može da sadrži halogenizovana organska jedinjenja ili teške metale koji nastaju upotrebom proizvoda za zaštitu drveta ili premaza i koji naročito uključuje drvni otpad koji potiče od građevinskog otpada ili otpada nastalog rušenjem;
n) "kogeneracija" je istovremena proizvodnja električne energije i toplote u cilju povećanja efikasnosti korištenja primarnih energenata;
o) "postrojenje za sagorijevanje više vrsta goriva" je postrojenje za sagorijevanje koje može istovremeno ili naizmjenično da koristi dvije ili više vrsta goriva;
p) "toplotna snaga postrojenja za sagorijevanje" je proizvod količine goriva potrošenog u jedinici vremena pri nominalnom opterećenju postrojenja za sagorijevanje i donje toplotne moći potrošenog goriva;
q) "toplotni gubitak otpadnog gasa" je procentualni udio toplotne snage postrojenja za sagorijevanje koji se kao osjetna toplota gubi ispuštanjem otpadnih gasova u zrak, a izračunava se prema jednoj od sljedećih jednačina:
- u odnosu na %-tni zapreminski udio kiseonika (O2) u suhom otpadnom gasu:
- ili u odnosu na %-tni zapreminski udio CO2 u suhom otpadnom gasu:
Qog = (tog - tz)X(A1/21-CO2 + B)
gdje je:
Qog - toplotni gubici s otpadnim gasovima u %
tog - temperatura otpadnog gasa u^oC
tz - temperatura zraka u okolini postrojenja za sagorijevanje u^oC
O2 - izmjereni zapreminski udio kiseonika u suhom otpadnom gasu u %
CO2 - izmjereni zapreminski udio ugljendioksida u suhom otpadnom gasu u %
A1, A2 i B - konstante zavisne od vrste goriva

drvo 	lož  	prirodni 	gradski 	koksni 	tečni gas,

ulje 	gas 		gas 		gas 	mješavina gasa i zraka

A1 	0,5 	0,5 	0,37 		0,35 		0,29 	0,42

A2 	0,65 	0,68 	0,66 		0,63 		0,60 	0,63

B 	0,008 	0,007 	0,009 		0,011 		0,011 	0,008

r) "novo veliko postrojenje za sagorijevanje" je postrojenje za sagorijevanje koje je pušteno u rad nakon stupanja na snagu ovog pravilnika;
s) "postojeće veliko postrojenje za sagorijevanje" je postrojenje za sagorijevanje koje je pušteno u rad do stupanja na snagu ovog pravilnika.

(Vrste postrojenja za sagorijevanje)

Član 3.

S obzirom na toplotnu snagu postrojenja za sagorijevanje mogu biti velika, srednja i mala.
Velika postrojenja za sagorijevanje su postrojenja za sagorijevanje čija je toplotna snaga jednaka ili veća od 50MWthkoja se koriste za proizvodnju energije, bez obzira na vrstu goriva koje se koristi (čvrsto, tečno ili gasovito).
Ovaj pravilnik se ne primjenjuje na sljedeća velika postrojenja:
- postrojenja u kojima se produkti sagorijevanja koriste neposredno za zagrijavanje, sušenje ili neku drugu vrstu obrade predmeta ili materijala;
- postrojenja za naknadno sagorijevanje projektovana za prečišćavanje otpadnih gasova putem sagorijevanja koja ne rade kao nezavisna postrojenja za sagorijevanje;
- pogone za regeneracije katalizatora za katalizaciju procesa krekovanja;
- pogone za konverziju sumporvodonika u sumpor;
- reaktore koji se koriste u hemijskoj industriji;
- koksne peći;
- kaupere;
- tehničku opremu koja se koristi za pogon vozila, broda ili aviona;
- gasne turbine i gasne motore koji se koriste na platformama na moru.
Postrojenja za sagorijevanje čija je toplotna snaga manja od 50MWth, prema vrsti goriva koje koriste i projektovanoj toplotnoj snazi, mogu biti srednja i mala postrojenja za sagorijevanje.
Srednja postrojenja za sagorijevanje su postrojenja za sagorijevanje u kojima se proizvedena toplotna energija koristi za obavljanje tehnoloških procesa, posredno sušenje ili druge postupke prerade predmeta ili materijala, proizvodnju električne energije ili zagrijavanje domaćinstava, poslovnih i drugih prostora čija se toplotna snaga, u zavisnosti od primijenjenog goriva nalazi u rasponu 1-50MWthkako slijedi:
- 1-50MWthpri korištenju čvrstog goriva: biomase i ostataka od prerade biomase, uglja i briketa iz uglja i koksa sa sadržajem sumpora manjim od 1 g/MJ;
- 5-50MWthpri korištenju tečnog goriva: ulje za loženje lako i ekstra lako u skladu sa propisom kojim se uređuju fizičko-hemijske karakteristike tečnih goriva;
- 10-50MWth, pri korištenju prirodnog gasa ili tečnog naftnog gasa.
U srednjim postrojenjima za sagorijevanje osim goriva iz stava 4. ovog člana koriste se i:
- čvrsta goriva: prirodno drvo (koje nije tretirano hemijskim preparatima) u svim svojim oblicima i drvni ostaci iz obrade prirodnog drveta; gorivo iz biomase, ugalj, briketi iz uglja sa maksimalnim sadržajem sumpora od 1 g/MJ i pod uslovom da je postrojenje za sagorijevanje opremljeno uređajem za prečišćavanje otpadnih gasova;
- tečna goriva: metanol, etanol, sirova biljna ulja, metilestar iz biljnih ulja;
- gasovita goriva: koksni gas, gas iz visokih peći, rafinerijski gas, sintetički gas, biogas, deponijski gas i gas iz tretmana otpadnih voda.