Na osnovu člana 10. st. 3. i 4. Zakona o mjeriteljstvu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", broj 19/01), člana 9. stav 2. Zakona o osnivanju Instituta za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH" broj 43/04), a u vezi sa čl. 10., 98. i 99. st. 1. i 2. Zakona o upravi ("Službeni glasnik BiH", br. 32/02 i 102/09), direktor Instituta za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine nakon konsultacija sa Savjetom za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine, donosi

PRAVILNIK

O DRŽAVNIM ETALONIMA

(Objavljeno u "Sl. glasnik BiH", br. 67 od 28 avgusta 2012)

(Predmet Pravilnika)

Član 1.

Ovim Pravilnikom se propisuje:
(1) ostvarivanje, čuvanje i održavanje državnih etalona međunarodnog SI sistema jedinica (uključujući količinu materije u vezi sa certificiranim referentnim materijalima), koji predstavljaju etalonsku bazu u Bosni i Hercegovini,
(2) postupak za proglašavanje državnog etalona,
(3) način osiguranja mjeriteljske sljedivosti državnih etalona,
(4) kriterije za imenovanje pravnog lica nosioca državnog etalona (u daljnjem tekstu: NDE),
(5) obaveze i odgovornosti NDE,
(6) elemente za ugovor sa NDE,
(7) nadzor nad kompetentnošću, izvođenjem i ispunjavanjem obaveza od strane NDE,
(8) uslove pod kojima su Institut za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Institut) i NDE obavezni da ostvaruju, čuvaju i održavaju državne etalone,
(9) nadzor nad ispunjavanjem obaveza i provođenjem aktivnosti NDE,
(10) izbor NDE za razvijanje i uspostavljanje novog državnog etalona,
(11) sufinansiranje NDE-a od strane Instituta.

(Termini i definicije)

Član 2.

U ovom Pravilniku koriste se pored termina i definicija iz Zakona o mjeriteljstvu BiH ("Službeni glasnik BiH", broj 19/01) i sljedeći pojmovi ili termini koji imaju značenje:
(1) Oblast za koju se proglašava državni etalon se odnosi na fizičke veličine različitih jedinica međunarodnog SI sistema, uključujući definisanje parametara mjerenja, kao i na veličine količine materije u području referentnih mjerenja određene vrste uzorka.
(2) NDE je pravno lice, proglašeno od strane direktora Instituta u skladu sa ovim Pravilnikom, koje taj etalon ostvaruje, čuva i održava.
(3) BIPM je Međunarodni biro za mjere i tegove.
(4) CIPM MRA je sporazum o međunarodnom priznavanju državnih etalona, kalibracija i certifikata o mjerenjima izdatih od strane državnih mjeriteljskih instituta, koje je po ovlaštenju iz Metarske konvencije uspostavio BIPM.
(5) CMC podaci su međunarodno priznate kalibracione i mjerne mogućnosti državnih etalona u okviru CIPM MRA, koji se čuvaju u bazi podataka u BIPM-u.
(6) Mjerna nesigurnost je ne-negativni parametar, dobijen na bazi korištenih informacija, koji karakteriše rasipanje vrijednosti koja se može pripisati mjerenoj veličini.
(7) EURAMET je Evropsko udruženje nacionalnih mjeriteljskih instituta.
(8) DI je imenovani institut nosilac državnog etalona u nekoj državi.
(9) EA MLA je ugovor koji se potpisuje između akreditacijskih tijela, članova Evropske akreditacije, kojim se međusobno priznaju ekvivalencije, pouzdanost i prihvaćanje akreditacionih certifikata, inspekcija, kalibracionih certifikata i ispitnih izvještaja na području Evrope.
(10) Standard BAS EN ISO/IEC 17025 - opšti zahtjevi za kompetentnost ispitnih i kalibracionih laboratorija.

(Ostvarivanje, čuvanje i održavanje državnih etalona)

Član 3.

(1) Državna etalonska baza se sastoji od etalona realizovanih u Bosni i Hercegovini, sa namjenom da se osigura sljedivost u što većem opsegu kalibracija i mjerenja.
(2) Državne etalone ostvaruje, čuva i održava Institut ili druga pravna lica koja su imenovana za NDE.
(3) U jednoj oblasti mjerenja može biti proglašen samo jedan NDE.

(Državni etaloni)

Član 4.

(1) Državni etaloni:
a) se uspostavljaju za oblast osnovnih mjernih jedinica i drugih SI jedinica prema prioritetima, a prema zahtjevanoj nesigurnosti mjerenja i drugim mjeriteljskim osobinama,
b) osiguravaju diseminaciju mjerne jedinice prema nižim nivoima za datu oblast.
(2) Institut koordinira aktivnosti NDE prema međunarodnom i državnom nivou i omogućava učešće NDE u relevantnim obaveznim međunarodnim aktivnostima.

(Uslovi za proglašavanje nosioca državnog etalona)

Član 5.

(1) Svako pravno lice može biti imenovano za NDE od strane Instituta ukoliko:
a) djeluje u oblasti mjeriteljstva najmanje tri godine prije podnošenja zahtjeva za imenovanje NDE,
b) ima dovoljan broj kvalifikovanih zaposlenih osoba, koje rade na aktivnostima vezanim za NDE,
c) priloži svoj trogodišnji plan rada i razvoj koji je prihvaćen od strane Instituta,
d) je učestvovao u ključnim i dodatnim poređenjima u okviru EURAMET-a,
e) je akreditovano u skladu sa standardom BAS EN ISO/IEC 17025 koji sadrži opće zahtjeve za kompetentnost ispitnih i kalibracionih laboratorija, od strane akreditacionog tijela, potpisnika Multilateralnog sporazuma o uzajamnom priznavanju certifikata o akreditaciji (EA MLA),
f) u roku od tri godine nakon imenovanja za NDE zadovolji zahtjeve EURAMET-a, odnosno BIPM-a, za formalnu registraciju kao DI, tj. da je:
- uspješno učestvovao u EURAMET-ovim ključnim ili dodatnim poređenjima,
- prezentovao i potvrdio sistem kvaliteta na EURAMET-ovom tehničkom komitetu za kvalitet,
- prezentovao i potvrdio CMC na relevantnom EURAMET-ovom tehničkom komitetu, te da je u procesu objave CMC-a u BIPM-u,
g) ima ekskluzivno pravo na korištenje i stalnu kontrolu nad predloženim etalonom i drugu specifično zahtijevanu infrastrukturu,
h) osigurava sljedivost za etalone nižeg nivoa kroz dokumentovanje obavljenih kalibracija,
i) osigurava da je njegovo osoblje uključeno u stručne i naučne aktivnosti.

(Postupak proglašavanja državnog etalona i imenovanja NDE)

Član 6.

(1) Direktor Instituta rješenjem proglašava etalon neke mjerne jedinice za državni etalon.
(2) Institut putem javnog konkursa objavljenog na internet stranici Instituta i u "Službenom glasniku BiH" poziva zainteresovana pravna lica da se prijave za imenovanje NDE i da dostave prijave za proglašavanje državnog etalona u roku od mjesec dana od dana objave. Ovim konkursom Institut utvrđuje odgovarajuće tehničke zahtjeve, sufinansiranje i kriterije koji trebaju biti ispunjeni od strane prijavljenih pravnih lica.
(3) Prilikom provođenja procedure proglašenja NDE-a, Institut uzima u razmatranje samo prijave koje su zaprimljene u roku i koje sadrže konkursom zahtijevanu dokumentaciju.

(Komisija za imenovanje NDE)

Član 7.

(1) Direktor Instituta imenuje ekspertnu komisiju za imenovanje NDE-a i proglašavanje državnog etalona koja se sastoji od tri člana (u daljnjem tekstu: Komisija). Članovi Komisije moraju biti međunarodno certificirani tehnički ocjenjivači (certificirani od strane Akreditacionog tijela potpisnika EA MLA) i ne smiju biti u sukobu interesa u odnosu na interese podnosioca zahtjeva za imenovanje NDE. Pored toga, tehnički ocjenjivači moraju posjedovati odgovarajuće iskustvo u relevantnoj oblasti mjeriteljstva (izvedbi i upotrebi instrumenata, te poznavati primjenjive zahtjeve na predmetnu oblast mjeriteljstva).
(2) Ocjenjivanje prijava regulisat će se posebnim aktom Instituta prije objavljivanja javnog konkursa.
(3) Komisija provodi ocjenjivanje pravnih lica tj. da li oni zadovoljavaju kriterije za imenovanje NDE-a. Na osnovu utvrđenog nalaza, Komisija upućuje prijedlog direktoru Instituta.
(4) Direktor donosi odluku o imenovanju NDE-a, odnosno o proglašenju državnog etalona i pokreće postupak potpisivanja ugovora prema članu 12. ovog Pravilnika.
(5) Ukoliko Komisija utvrdi da niti jedan od podnositelja zahtjeva za imenovanje NDE-a ne ispunjava sve kriterije, predložit će direktoru potpisivanje ugovora sa onim pravnim licem koje je najbliže ispunjavanju svih zahtjevanih kriterija.
: