Na osnovu člana 16. stav (2) Zakona o radijacijskoj i nuklearnoj sigurnosti ("Službeni glasnik BiH", broj 88/07) i člana 61. stav (2) Zakona o upravi ("Službeni glasnik BiH", br. 32/02 i 102/09), direktor Državne regulatorne agencije za radijacijsku i nuklearnu sigurnost donosi

PRAVILNIK

O BEZBJEDNOSTI NUKLEARNOG MATERIJALA I RADIOAKTIVNIH IZVORA

(Objavljeno u "Sl. glasniku BiH", br. 85 od 04 novembra 2013)

DIO PRVI - OPĆE ODREDBE

(Predmet)

Član 1.

Ovim pravilnikom se propisuju zahtjevi za nosioce autorizacije koji se odnose na bezbjednost nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora prilikom njihovog korištenja, skladištenja i transporta, kao i sva druga pitanja od značaja za bezbjednost ovih materijala i izvora.

(Ciljevi Pravilnika)

Član 2.

Ciljevi ovog pravilnika su:
a) Uspostavljanje sistema bezbjednosti nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora tokom cijelog perioda od proizvodnje do njihovog konačnog odlaganja;
b) Postizanje i održavanje visokog nivoa bezbjednosti za nuklearni materijal i radioaktivne izvore, koji je primjeren potencijalnom riziku;
c) Sprečavanje neautoriziranog pristupa i neautoriziranog premještanja nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora;
d) Jačanje zaštite stanovništva od jonizirajućeg zračenja koje bi moglo nastati kao posljedica neautoriziranog korištenja, skladištenja i transporta nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora.

(Primjena)

Član 3.

Ovaj pravilnik se primjenjuje na nuklearni materijal i radioaktivne izvore prilikom njihovog korištenja, skladištenja i transporta.

(Definicije)

Član 4.

Pojmovi koji se koriste u ovom pravilniku su:
a) Bezbjednosna provjera osobe: Proces kojeg, prije stupanja osobe na dužnost na kojoj ima ili postoji mogućnost uvida u povjerljive podatke, provodi ovlašteni organ čija je obaveza doći do podatka o mogućim bezbjednosnim smetnjama za obavljanje dužnosti.
b) Bezbjednosna zona: Privremeno ili stalno područje utvrđeno od strane nosioca autorizacije koje služi za bezbjednost nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora.
c) Bezbjednosne funkcije: Funkcije sistema detekcije zloupotrebe nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora, sistema zadržavanja izvršenja protivzakonitog akta, sistema odgovora na protivzakonito postupanje s nuklearnim materijalom i radioaktivnim izvorima, i sistema upravljanja bezbjednošću nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora.
d) Bezbjednosni događaj: Događaj za koji se može procijeniti da ima implikacije na bezbjednost nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora. To je bilo koji događaj koji bi mogao izazvati sumnju u narušavanje bezbjednosti nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora, kao što je nepodudaranje evidencijskih podataka, moguća ili utvrđena krađa nuklearnog materijala ili radioaktivnih izvora, neovlašten ulazak u skladište nuklearnog materijala ili radioaktivnih izvora, otkrivanje moguće ili stvarne eksplozivne naprave u blizini ili u skladištu nuklearnog materijala ili radioaktivnih izvora, gubitak kontrole nad nuklearnim materijalom ili radioaktivnim izvorima, neautoriziran pristup nuklearnom materijalu ili radioaktivnim izvorima ili neautorizirano korištenje istih, prestanak rada ili gubitak bezbjednosnih sistema i bilo koji drugi događaj koji bi mogao značiti planiranje sabotaže ili neautoriziranog premještanja nuklearnog materijala ili radioaktivnih izvora.
e) Bezbjednosni plan: Dokument nosioca autorizacije koji predstavlja detaljan opis bezbjednosnih mjera koje se provode u pratećem objektu kojeg nosilac autorizacije koristi za obavljanje djelatnosti.
f) Bezbjednost informacija: Očuvanje povjerljivosti, integriteta i upotrebljivosti informacija.
g) Bezbjednost nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora: Mjere koje se preduzimaju s ciljem prevencije neautoriziranog pristupa, neautoriziranog premještanja, sabotaže ili drugih akata kojima se nastoji izvršiti zloupotreba nuklearnog materijala, radioaktivnih izvora i objekata.
h) Funkcija detekcije: Mjere za detekciju potencijalnog počinioca tokom izvršenja ili pokušaja izvršenja protivpravnog akta kojim se neautorizirano pristupa nuklearnom materijalu i radioaktivnom izvoru, neautorizirano vrši njegovo premještanje ili vrši sabotaža.
i) Funkcija odgovora: Mjere koje se preduzimaju u cilju procjene i odgovora na događaj kojim se ugrožava bezbjednost nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora.
j) Funkcija zadržavanja: Smetnja potencijalnom počiniocu da ostvari neautorizirani pristup, neautorizirano premještanje ili izvrši sabotažu nuklearnog materijala, radioaktivnog izvora i objekata, a ostvaruje se u pravilu putem fizičkih prepreka.
k) Gradirani pristup: Primjena mjera bezbjednosti od strane nosioca autorizacije koje su proporcionalne mogućim posljedicama zloupotrebe nuklearnog materijala i radioaktivnih izvora.
l) Izolacija radioaktivnog izvora: Zaštita radioaktivnih izvora omogućavanjem pristupa bezbjednosnim zonama kroz uspostavljene pristupne kontrolne tačke.
m) Kategorija 1 radioaktivnih izvora: Radioaktivni izvori čija aktivnost je jednaka ili veća od vrijednosti za kategoriju 1 datoj u tabeli 2 AneksaIIovog pravilnika. Ako se radioaktivnim izvorima kategorije 1 ne upravlja na siguran način ili nisu bezbjednosno zaštićeni, mogu uzrokovati trajnu povredu lica koje njima rukuje ili je u kontaktu s njima nekoliko minuta. Vjerovatan je smrtni ishod ako se osoba nalazi u blizini tog materijala koji se ne nalazi u adekvatnoj zaštiti, u periodu od nekoliko minuta do jednog sata. Ovi izvori se koriste u radioterapiji.
n) Kategorija 2 radioaktivnih izvora: Radioaktivni izvori čija aktivnost je jednaka ili veća od vrijednosti za kategoriju 2, ali manja od vrijednosti za kategoriju 1 datoj u tabeli 2 AneksaIIovog pravilnika. Ako se radioaktivnim izvorima kategorije 2 ne upravlja na siguran način ili nisu bezbjednosno zaštićeni, mogu uzrokovati trajnu povredu lica koje njima rukuje ili je u kontaktu s njima nekoliko minuta do jednog sata. Vjerovatan je smrtni ishod ako se osoba nalazi u blizini tog materijala koji se ne nalazi u adekvatnoj zaštiti, u periodu od nekoliko sati do nekoliko dana. Ovi izvori se koriste u industrijskoj radiografiji i brahiterapiji visokim i srednjim dozama.
o) Kategorija 3 radioaktivnih izvora: Radioaktivni izvori čija aktivnost je jednaka ili veća od vrijednosti za kategoriju 3, ali manja od vrijednosti za kategoriju 2 datoj u tabeli 2 AneksaIIovog pravilnika. Ako se radioaktivnim izvorima kategorije 3 ne upravlja na siguran način ili nisu bezbjednosno zaštićeni, mogu uzrokovati trajnu povredu lica koje njima rukuje ili je u kontaktu s njima nekoliko sati. Moguć je - iako to malo vjerovatno - smrtni ishod ako se osoba nalazi u blizini tog materijala koji se ne nalazi u adekvatnoj zaštiti, u periodu od nekoliko dana do nekoliko sedmica. Ovi izvori se koriste u fiksnim mjeračima koji imaju visoke aktivnosti (mjerači nivoa, ispitivanje bušotina.)
p) Kategorija 4 radioaktivnih izvora: Radioaktivni izvori čija aktivnost je jednaka ili veća od 0.01 D i ide do 1 D, i manja od vrijednosti za kategoriju 3 datoj u tabeli 2 AneksaIIovog pravilnika. Ovi izvori mogu uzrokovati privremene povrede osoba koje se nalaze u neposrednoj blizini izvora u periodu dužem od nekoliko sedmica. Trajne povrede nisu vjerovatne. Ovi izvori se koriste kod brahiterapije niskim dozama, mjeračima debljine i dr.
q) Kategorija 5 radioaktivnih izvora: Radioaktivni izvori čija aktivnost je jednaka ili veća od vrijednosti izuzeća i ide do 0.01 D, i manja od vrijednosti za kategoriju 4 datoj u tabeli 2 AneksaIIovog pravilnika. Ovi izvori mogu, ali je malo vjerojatno da će uzrokovati minorne privremene povrede. Primjer korištenja su statički eliminatori naelektrisanja.
r) Kontrola pristupa: Administrativne i fizičke mjere koje sprečavaju slobodan pristup