Na osnovu člana 105. stav 4, člana 254. stav 3, člana 260. stav 1. tačka a) i člana 301. stav. 1. tačka e) Zakona o tržištu hartija od vrijednosti ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 92/06), Komisija za hartije od vrijednosti Republike Srpske, na sjednici od 30. marta 2007. godine, donijela je

PRAVILNIK

O ADEKVATNOSTI KAPITALA, IZLOŽENOSTI RIZIKU, POSEBNIM REZERVAMA I LIKVIDNOSTI BROKERSKO-DILERSKOG DRUŠTVA

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 41 od 25. maja 2007)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

Ovim pravilnikom propisuju se način utvrđivanja pokazatelja adekvatnosti kapitala, izloženosti riziku, način izračunavanja i obim posebnih rezervi, te najmanji obim likvidnosti koji mora obezbijediti brokersko-dilersko društvo, kao i način izvještavanja Komisije za hartije od vrijednosti Republike Srpske (u daljem tekstu: Komisija) o navedenim pokazateljima.

Član 2.

(1) Brokersko-dilersko društvo obavezno je da posluje na način kojim se obezbjeđuje raspoloživost kapitala s obzirom na obim i vrstu poslova koje ono obavlja i rizik kojem je izloženo u obavljanju tih poslova.
(2) Brokersko-dilersko društvo obavezno je da radi ostvarivanja obaveza prema svojim povjeriocima vrši usklađivanje likvidnih sredstava i obaveza, te izloženost riziku na način utvrđen ovim pravilnikom.
(3) Obaveza usklađivanja iz st. 1. i 2. ovog člana odnosi se na brokersko-dilerska društva kojima je Komisija izdala dozvolu za obavljanje poslova iz člana 62. Zakona o tržištu hartija od vrijednosti (u daljem tekstu: Zakon).

II- ADEKVATNOST KAPITALA PO OSNOVU IZLOŽENOSTI RIZICIMA U POSLOVANjU

Član 3.

Kapital brokersko-dilerskog društva mora uvijek odgovarati iznosu kapitala koji je potreban da bi se obezbijedilo pokriće mogućih gubitaka zbog rizika kojima je brokersko-dilersko društvo izloženo u trgovini hartijama od vrijednosti, naročito u svoje ime i za svoj račun (dilerski poslovi) i u obavljanju poslova po osnovu ugovora o organizovanju, pripremi i sprovođenju emisije hartija od vrijednosti sa obavezom njihovog otkupa od emitenta radi njihove dalje prodaje investitorima, da bi se osigurao uspjeh upisa i uplate (poslovi preuzimanja emisije -underwriting).

Član 4.

Kapital brokersko-dilerskog društva, u smislu ovog pravilnika, izračunava se kao zbir: osnovnog kapitala, emisione premije, revalorizacionih rezervi, rezervi iz dobitka, neraspoređenog dobitka i rezervi za opšte rizike, umanjen za gubitak do visine kapitala i sopstvene akcije.

Član 5.

Izloženost riziku izračunava se u odnosu na ulaganje u hartije od vrijednosti čiji je imalac brokersko-dilersko društvo, kao i u odnosu na vrijednost potraživanja i obaveza brokersko-dilerskog društva, čija vrijednost ili veličina utiče na ukupnu aktivu, a time i na vrijednost kapitala brokersko-dilerskog društva.

Član 6.

(1) Potreban kapital za poslove iz člana 3. ovog pravilnika izračunava se tako što se izloženost riziku množi odgovarajućim ponderima:
a) opštih i posebnih rizika promjene cijena hartija od vrijednosti,
b) rizika kašnjenja,
v) rizika velike izloženosti prema pojedinom licu i s njim povezanim licima.
(2) Brokersko-dilersko društvo mora da obezbijedi odgovarajuću visinu kapitala za pokriće izloženosti rizicima iz stava 1. ovog člana.

Član 7.

Brokersko-dilersko društvo obavezno je da radi precizne identifikacije izloženosti rizicima iz člana 6. ovog pravilnika, odvojeno vodi podatke o:
a) izloženosti u hartijama od vrijednosti čiji je imalac brokersko-dilersko društvo koje je steklo te hartije radi dalje prodaje da bi se ostvarila zarada kao razlika između kupovne i prodajne cijene,
b) izloženosti iz bilansa stanja brokersko-dilerskog društva u hartijama od vrijednosti iz tačke a) ovog stava koJima Je to društvo trgovalo u svoJe ime, a za račun klijenata,
v) izloženosti brokersko-dilerskog društva koje nastaju po osnovu obavljanja usluga u vezi sa pripremom i izvršenjem distribucije hartija od vrijednosti sa obavezom otkupa.

Član 8.

(1) Brokersko-dilerska društva moraju vrednovati pojedinačne stavke iz člana 7. na dnevnom osnovu, u skladu sa sljedećim principima:
a) kada se cijena hartija od vrijednosti utvrđuje na organizovanom tržištu, vrijednost kratke pozicije utvrđuje se po posljednjoj ponuđenoj prodajnoj cijeni, a vrijednost duge pozicije utvrđuje se po posljednjoj ponuđenoj kupovnoj cijeni,
b) kada se cijena hartije od vrijednosti utvrđuje na finansijskom tržištu po metodi višestruke cijene, tada se vrijednost pozicije utvrđuje po cijeni na zatvaranju trgovanja,
v) kada se cijena ne može utvrditi na jedan od navedenih načina, brokersko-dilersko društvo dužno je da utvrdi vrijednost hartije od vrijednosti u skladu sa odgovarajućim računovodstvenim standardom.
(2) Neto izloženost riziku utvrđuje se za svaku hartiju od vrijednosti u okviru trgovačkih stavki, izračunavanjem razlike između duge i kratke pozicije pri trgovanju istom hartijom od vrijednosti.

Član 9.

Konvertibilne hartije od vrijednosti mogu biti tretirane kao kamatonosne hartije od vrijednosti (obveznice) ili kao vlasničke hartije od vrijednosti, što zavisi od sljedećih kriterijuma:
a) ukoliko je preostalo manje od tri mjeseca do prvog dana kad se konvertovanje može izvršiti, pozicija u konvertibilnoj hartiji od vrijednosti tretira se kao pozicija u vlasničkoj hartiji od vrijednosti, a izloženost riziku o pitanju ove pozicije je predmet ponderisanja u skladu sa opštim i posebnim rizicima koji se odnose na vlasničke hartije od vrijednosti, čime se dobija potreban kapital za pokriće opštih i posebnih rizika u vezi sa konvertibilnim hartijama od vrijednosti,
b) u svim ostalim slučajevima konvertibilne hartije od vrijednosti mogu se tretirati bilo kao vlasnička hartija od vrijednosti ili kao kamatonosna hartija od vrijednosti i potreban kapital računa se u skladu s tim.

Član 10.

(1) Za sve dužničke hartije od vrijednosti kojima trguje brokersko-dilersko društvo mora biti izračunat potreban kapital za pokriće izloženosti posebnim i opštim rizicima promjene cijena hartija od vrijednosti.
(2) Pod posebnim rizicima iz stava 1. ovog člana podrazumijevaju se rizici u vezi sa emitentom dužničkih hartija od vrijednosti, dok se pod opštim rizicima iz tog stava podrazumijevaju rizici u vezi sa opštim nivoom kamatnih stopa.
(3) Potreban kapital za pokriće izloženosti opštim i posebnim rizicima je zbir potrebnog kapitala za pokriće izloženosti opštim rizicima i potrebnog kapitala za pokriće izloženosti posebnim rizicima.

Član 11.

(1) Potreban kapital za pokriće izloženosti posebnim rizicima je zbir svih neto izloženosti u dužničkim hartijama od vrijednosti koje su pomnožene odgovarajućim ponderima.
(2) Kapital potreban za pokriće izloženosti posebnim rizicima za svaku dužničku hartiju od vrijednosti računa se tako što se neto izloženost, kao razlika između duge i kratke pozicije u toj hartiji, množi sa odgovarajućim ponderima, a zatim sabira.
(3) Izloženost u dužničkim hartijama od vrijednosti izdatim od brokersko-dilerskog društva ne uzima se u obzir pri izračunavanju potrebnog kapitala.
(4) Prilikom izračunavanja potrebnog kapitala za neto izloženosti u pojedinačnim dužničkim hartijama od vrijednosti koriste se sljedeći ponderi u skladu sa kategorijama emitenata:
a) grupa bez posebnih rizika - ponder od 0% koristi se za sve dužničke hartije od vrijednosti čiji je emitent Republika Srpska, Centralna banka Bosne i Hercegovine, centralna banka ili vlada države članice Evropske unije ili države članice OECD, Svjetska banka ili Međunarodni monetarni fond, ili koje su obezbijeđene neopozivom bezuslovnom garancijom naplativom na prvi poziv izdatom od Republike Srpske, Centralne banke Bosne i Hercegovine, centralne banke ili vlade države članice EU ili države članice OECD, Svjetske banke ili Međunarodnog monetarnog fonda, bez obzira na ročnost;
b) nisko rizična grupa:
1) ponder od 0,25% - koristi se za dužničke hartije od vrijednosti sa rokom dospijeća do šest mjeseci, čiji je emitent ili davalac