Na osnovu čl. 22. i 24. Zakona o Vladi Kantona Sarajevo ("Službene novine Kantona Sarajevo", broj 24/03 - prečišćeni tekst) i čl. 17. i 160. Zakona o srednjem obrazovanju ("Službene novine Kantona Sarajevo", broj 10/04), Vlada Kantona Sarajevo na 70. sjednici održanoj 18. juna 2004. godine donosi
PEDAGOŠKE STANDARDE
I NORMATIVE ZA SREDNjE OBRAZOVANjE
(Objavljeno u "Sl. novinama Kantona Sarajevo", br. 23 od 21 septembra 2004)
UVOD
Radi osiguranja jednakih pedagoških i materijalnih uvjeta u svim srednjim školama Kantona Sarajevo, a u skladu sa članom 17. Zakona o srednjem obrazovanju ("Službene novine Kantona Sarajevo", broj 10/04) utvrđuju se Pedagoški standardi i normativi za srednje obrazovanje (u daljem tekstu: Standardi i normativi) u školama Kantona Sarajevo kao zajednička osnova u osiguranju uslova za odgojno-obrazovni rad i uspješno ostvarivanje ciljeva i zadataka iz nastavnih planova i programa u srednjim školama i domovima učenika.
Polazeći od potreba i materijalne osnove društva, Standardima i normativima se svim učenicima i nastavnicima osigurava ista polazna osnova za stvaralački razvoj i razvoj sposobnosti učenika.
Pored ovoga Standardi i normativi, zajedno s drugim relevantnim aktima, služe kao osnov za utvrđivanje cijene obrazovanja za svako pojedinačno stručno zvanje i zanimanje utvrđeno nomenklaturom zanimanja.
U svojim polazištima Standardi i normativi se oslanjaju na elemente naučnih spoznaja i društvenih opredjeljenja, po kojima je srednje obrazovanje dio jedinstvenog sistema obrazovanja i odgoja, kako u Kantonu Sarajevo tako i šire u BiH, sa osnovnom namjerom uključivanja u evropske i svjetske obrazovne tokove.
Obimom djelatnosti i programskim strukturama, institucije srednjeg obrazovanja se u skladu sa zakonom organizuju i formiraju kao cjeline koje sa pedagoškog i ekonomskog stanovišta mogu dugoročno ispunjavati uvjete racionalnosti i kvaliteta odgojno-obrazovnog rada. Formirana kao pedagoška i ekonomska cjelina, srednja škola nesmetano ostvaruje raznovrsne oblike povezanosti s privrednim organizacijama, organizacijama društvenih djelatnosti i s obrazovnim institucijama u svim segmentima obrazovanja. Standardima se uvodi primjena svih vidova nastave koju zahtijeva savremena pedagoška nauka i praksa. Propisana je i obaveza individualizirane nastave sa manjim brojem učenika u odjeljenju/grupi, odnosno grupi praktične nastave i drugi vidovi nastave u skladu s odgovarajućim nastavnim planovima i programima.
Polazeći od činjenice da je srednje obrazovanje pozicionirano kao segment od posebnog javnog interesa, ovu oblast je neophodno zasnovati na savremenim dostignućima nauke i tehnike i tehnologije, na modernoj pedagoškoj teoriji i praksi, humanizmu i etici i staviti u funkciju osposobljavanja mladih i odraslih za rad i osiguranju uvjeta za njihovu stručnu nadgradnju.
U skladu sa naprijed navedenim i činjenicom da je srednje obrazovanje integralni dio jedinstvenog sistema obrazovanja utvrđuju se Standardi i normativi za obavljanje djelatnosti srednjeg obrazovanja uzimajući u obzir njegove specifičnosti, kao i realne materijalne mogućnosti društva u cjelini, a prvenstveno materijalne mogućnosti Kantona Sarajevo.
Pored navedenog, ovim aktom se stvaraju mogućnosti, odnosno obaveze ustanova srednjeg obrazovanja Kantona Sarajevo i njihovih osnivača u vezi sa reformisanjem cjelokupnog sistema srednjeg obrazovanja koji će na konvergentan način doprinijeti da se ustanove srednjeg obrazovanja Kantona Sarajevo uključe u evropski edukacijski prostor.
Cilj ovog akta je da, između ostalog, zajedno sa savremenim nastavnim planovima i programima doprinese stvaranju uslova da srednje obrazovanje u Kantonu Sarajevo, a time i bosanskohercegovačko srednje obrazovanje, postigne što veću kompatibilnost i jasnu komparativnost u sistemu obrazovanja u Evropi, sa otvaranjem mogućnosti, odnosno davanja značajne pomoći ka povećanju međunarodne konkurentnosti evropskog i bosanskohercegovačkog sistema obrazovanja.
Ovaj akt takođe ima za cilj da doprinese poboljšanju kvaliteta edukacije i rezultata srednjeg obrazovanja kao osnovnog preduslova za kompariranje sa evropskim i svjetskim obrazovnim sistemima, sa konačnim zadatkom da doprinese stvaranju dodatnih uslova za priznavanje naše diplome u Evropi i Svijetu, odnosno s ciljem da se ove diplome jednostavnije i uspješnije kompariraju (nostrificiraju) sa odgovarajućim evropskim i svjetskim diplomama.
Ovi Standardi i normativi omogućuju kvalitetan nadzor nad radom ustanova srednjeg obrazovanja Kantona Sarajevo, što će omogućiti održivost našeg srednjeg obrazovanja u evropskoj i svjetskoj konkurenciji s još jednim jasnim ciljem da se poveća mogućnost zapošljavanja onih koji su srednje obrazovanje stekli u školama Kantona Sarajevo.
Standardima i normativima utvrđuju se minimalni i optimalni prostorni, kadrovski i drugi opšti materijalno-tehnički uslovi neophodni za obavljanje nastavnog i umjetničkog rada koji se ostvaruje u skladu sa Zakonom o srednjem obrazovanju Kantona Sarajevo (u daljem tekstu: Zakon).
Ovi standardi i normativi su, pored Zakona, polazni akt za osnivanje i rad ustanova srednjeg obrazovanja.
U cilju adekvatnog postavljanja i utvrđivanja odgovarajućih uslova rada, ustanovama srednjeg obrazovanja i njihovim osnivačima se određuju obaveze u pogledu stvaranja uslova i obavljanja nastavnog procesa koji se realizira kroz nastavni plan i program i to:
- da učenicima organizira i realizira teorijsku i praktičnu nastavu u obimu i kvalitetu utvrđenom u nastavnom planu i programu;
- da za realizaciju nastavnog procesa raspolaže odgovarajućim prostorom, opremom, i drugim nastavnim sredstvima, primjerenim vrsti škole, tehničkim, siguronosnim, sanitarnim i drugim uvjetima;
- da za realizaciju nastavng procesa raspolaže odgovarajućim brojem i strukturom nastavnika i saradnika;
- da kvalitetnim i racionalnim organiziranjem nastavnog procesa omogući njegovo nesmetano izvođenje i rad s učenicima u skladu sa zakonom, ovim aktom i drugim podzakonskim aktima, realizirajući pri tome utvrđeni obim aktivnosti putem predavanja, vježbi, rada u seminarima, konsultacija i ispita u okviru predviđenih sati iz nastavnog plana i programa, odnosno dužine radnog vremena nastavnika i saradnika.
Polazeći od navedenog posebno se utvrđuju minimalni uslovi za pojedine aktivnosti srednje škole u pogledu izvršavanja obaveza navedenih u prethodnom stavu.
Pedagoški standardi i normativi obavezno i u potpunosti se primjenjuju pri izgradnji novih školskih objekata, odnosno pri verifikaciji novih škola, a u ranije izgrađenim objektima i verifikovanim školama Pedagoški standardi i normativi dostizat će se postupno i to:
- kadrovski, najkasnije dvije godine od dana donošenja;
- po osnovu razvijenosti - veličine škole/školskog centra/đačkog doma najkasnije za dvije godine od dana donošenja;
- u dijelu kojim su propisana nastavna sredstva, najkasnije za pet godina od dana donošenja;
- prostorni, najkasnije za sedam godina od dana donošenja.
Standardima i normativima se posebno utvrđuju:
1. Elementi razvijenosti, veličina srednje škole prema vrsti škole, prostor i nastavna sredstva
2. Oblici rada, broj učenika u odjeljenju, klasi, grupi, laboratorijskom, praktičnom i proizvodnom radu
3. Broj i struktura nastavnog kadra
4. Norma časova, priprema za odgojno-obrazovni rad i ostali zadaci nastavnika u okviru radne sedmice
5. Broj i struktura saradnika u nastavi
6. Broj i struktura rukovodnog osoblja
7. Broj i struktura pomoćnog i tehničkog osoblja
8. Broj i struktura administrativno-fmansijskog osoblja
1. ELEMENTI RAZVIJENOSTI ŠKOLE/ŠKOLSKOG CENTRA/ĐAČKOG DOMA
Pod elementima razvijenosti podrazumijevaju se: veličina škole/školskog centra/đačkog doma prema broju odjeljenja/od-gojnih grupa, školski prostor, nastavna sredstva.
1.1. VELIČINA SREDNjE ŠKOLE/ŠKOLSKOG CENTRA/ĐAČKOG DOMA
Broj odjeljenja/odgojnih grupa Broj klasa za umjetničke
škole
Vrsta i tip škole