Na osnovu člana 17. stav 1. Zakona o Narodnoj banci Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 15/96) i člana 92. stav 2. Zakona o deviznom poslovanju ("Službeni glasnik RS", broj 15/96), guverner Narodne banke Republike Srpske, donosi

ODLUKU

O USLOVIMA OBAVLjANjA MENjAČKIH POSLOVA

(Objavljena u "Sl. glasniku Republike Srpske", br. 7/97)

1.
Ovom odlukom regulišu se uslovi obavljanja poslova kupovine i prodaje efektivnog stranog novca (u daljem tekstu: efektiva), putničkih i bankarskih čekova, kreditnih pisama (u daljem tekstu: čekovi), bonova za putarinu za vozila inostrane registracije i benzinskih bonova (u daljem tekstu: bonovi) od domaćih i stranih fizičkih lica (u daljem tekstu: menjački poslovi).
Menjački poslovi iz stava 1. ove tačke obavljaju se za račun Narodne banke Republike Srpske, osim poslova kupovine i prodaje čekova koje, za vreme sankcija preduzetih prema Republici Srpskoj, obavljaju ovlašćene banke u svoje ime i za svoj račun.
2.
Poslove iz tačke 1. stav 1. ove odluke mogu obavljati ovlašćene banke, Poštanska štedionica, kao i druga pravna lica i preduzetnici (u daljem tekstu: ovlašćeni menjači), sa kojima ovlašćena banka zaključi ugovor o obavljanju menjačkih poslova za račun Narodne banke Republike Srpske i koji su prethodno kod nadležnog suda, odnosno nadležnog organa uprave registrovani za obavljanje tih poslova.
Ugovor iz stava 1. ove tačke zaključuje se sa rokom važnosti od jedne godine od dana kad ga potpiše ovlašćeno lice Narodne banke Republike Srpske, odnosno kad to lice da saglasnost na taj ugovor.
Ugovor iz stava 2. ove tačke ugovorne strane mogu raskinuti sa otkaznim rokom od 90 dana, koji se računa od dana podnošenja pismenog zahteva za raskih ugovora.
Ovlašćeni menjač je dužan da, u skladu sa ugovorom iz stava 1. ove tačke, izvršava prema ovlašćenoj banci obaveze koje su u vezi sa predajom efektive i vođenjem odgovarajućih evidencija propisane odredbama ove odluke i uputstva za sprovođenje te odluke.
Narodna banka Republike Srpske prvog radnog dana u mesecu sačinjava izveštaj o zaključenim ugovorima iz stava 1. ove tačke, navodeći ovlašćene banke i ovlašćene menjače koje su zaključile te ugovore.
3.
Menjačke poslove iz tačke 1. stav 1. ove odluke obavljaju ovlašćene banke, Poštanska štedionica i ovlašćeni menjači ako ispunjavaju sledeće uslove:
1) da imaju odgovarajuće prostorije za obavljanje menjačkih poslova koje ispunjavaju propisane higijensko-tehničke uslove;
2) da u prostorijama za obavljanje menjačkih poslova imaju kasu, odnosno druga sredstva za bezbedno čuvanje efektive i domaćeg novca i drugih hartija od vrednosti;
3) da imaju oznaku sa posebnim natpisom "menjačnica" na srpskom jeziku i najmanje na jednom od svetskih jezika;
4) da na vidnom mestu imaju stalno istaknutu važeću listu kurseva efektive;
5) da su osigurani od moguće štete (krađe, požara i sl.), kao i štete koja može nastati naplatom i otkupom falsifikovane efektive;
6) da su radnici koji rade na menjačkim poslovima stručno obučeni za obavljanje tih poslova i vođenje svih propisanih evidencija i obračuna i da poznaju najmanje jedan svetski jezik.
Na brodovima i u međunarodnim vozovima poslove kupovine efektive obavljaju lica zaposlena u ovlašćenoj banci, odnosno kod ovlašćenog menjača, na osnovu posebnog odobrenja ovlašćene banke, odnosno ovlašćenog menjača.
4.
Poštanska štedionica obavlja poslove kupovine efektive od stranih i domaćih fizičkih lica preko poslovnih jedinica - pošta kojima je povereno obavljanje tih poslova na osnovu sporazuma, a koje ispunjavaju uslove iz tačke 3. ove odluke.
5.
Olvašćeni menjači na prodajnim mestima obavljaju poslove prodaje bonova u skladu sa ugovorom iz tačke 2. ove odluke.
Ovlašćeni menjači iz stava 1. ove tačke prodaju stranim licima efektivu isključivo u visini neiskorišćenih bonova (retransfer), uz putnu ispravu.
6.
Carinarnice i druge organizacione jedinice carinske službe na graničnim prelazima obavljaju poslove kupovine efektive od stranih i domaćih fizičkih lica u skladu sa ugovorom iz tačke 2. stav 1. ove odluke.
7.
Ovlašćene banke, Poštanska štedionica i ovlašćeni menjači obavljaju menjačke poslove za strane valute koje su predmet kupovine i prodaje na jedinstvenom deviznom tržištu primenjujući kurseve za te valute iz kursne liste koja se formira na Međubankarskom tržištu deviza koji važe na dan kupovine odnosno prodaje.
8.
Ovlašćene banke i ovlašćeni menjači otkupljuju od domaćih fizičkih lica efektivu za nove dinare po kupovnom kursu koji važi na dan otkupa.
Otkupljenu efektivu iz stava 1. ove tačke, kao i efektivu otkupljenu u smislu tačke 9. ove odluke, ovlašćene banke i ovlašćeni menjači mogu prodavati domaćim fizičkim licima, na njihov zahtev, najviše do iznosa od 500 nemačkih maraka, ili u odgovarajućoj protivvrednosti u drugoj valuti, po prodajnom kursu koji važi na dan prodaje - i to jedanput godišnje. Izvršena prodaja označava se u putnoj ispravi - pasošu, stavljanjem štambilja ovlašćene banke, odnosno ovlašćenog menjača i unošenjem datuma prodaje. Naredna prodaja istom licu izvršiće se naredne godine, nakon obavljenog turističkog putovanja u inostranstvo i nakon provere da putna isprava domaćeg fizičkog lica sadrži štambilj stranog carinskog organa sa datumom kojim se dokumentuje da je putovanje obavljeno nakon datuma prethodne prodaje.
Ovlašćene banke i ovlašćeni menjači mogu efektivu iz stava 1. ove tačke prodavati domaćim fizičkim licima i iz sopstvenih sredstava. Tu efektivu ovlašćene banke i ovlašćeni menjači iskazuju u izveštaju iz tačke 14. stav 2. ove odluke, a dinarska protivvrednost se uplaćuje u korist žiro-računa ovlašćene banke.
Na osnovu zahteva ovlašćene banke i izveštaja iz