Na osnovu čl. 4, 9. i 25. Zakona o Agenciji za bankarstvo Federacije Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije BiH", br. 9/96, 27/98, 20/00, 45/00 i 58/02) u vezi sa članom 69. Zakona o bankama ("Službene novine Federacije BiH", br. 39/98, 32/00, 32/00, 48/01, 27/02, 41/02 i 58/02), Upravni odbor Agencije za bankarstvo Federacije Bosne i Hercegovine, utvrđuje

KRITERIJE

ZA INTERNO RANGIRANjE BANAKA OD STRANE AGENCIJE ZA BANKARSTVO FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE

(Objavljeno u "Sl. novine FBiH", br. 3 od 29 januara 2003; 6/2003)

Član 1.

Ovim aktom se utvrđuju kriteriji za jedinstveni interni sistem za procjenu banaka (u daljem tekstu: jedinstveni interni sistem za rangiranje banaka "JISRB") od strane Agencije za bankarstvo Federacije Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: FBA), zasnovan na općeprihvaćenim međunarodnim principima za superviziju banaka, Zakonu o bankama i propisima FBA.
Putem posebnih JISRB tehnika i procjena, FBA utvrđuje ocjenu (u daljem tekstu: rang) solidnosti bankarskih organizacija na jedinstven odnosno jednoobrazan način.
Opći predmet razmatranja pri rangiranju banaka u okviru JISRB su finansijski, upravljački i rukovodni faktori banaka kao i faktori ispunjenja svih propisanih zahtjeva. Cilj FBA je da osigura rangiranje svih banaka na jedinstven i sveobuhvatan način te da svoje kontrolne aktivnosti jače fokusira na banke koje su opterećene finansijskim i operativnim slabostima odnosno na banke čije poslovanje poprima nepovoljne trendove. Istovremeno, JISRB kao korisno sredstvo za lakšu identifikaciju problematičnih banaka odnosno banaka čije se finansijsko stanje pogoršava služi FBA i kao instrument za praćenje općih trendova solidnosti i sigurnosti ukupnog bankarskog sistema, čime joj pruža mogućnost za efikasnije provođenje njene osnovne misije u gradnji, održavanju i zaštiti stabilnosti i javnog povjerenja u bankarski sistem.
Postupkom rangiranja svakoj bankarskoj instituciji se utvrđuje i dodjeljuje jedinstveni rang (u daljem tekstu: kompozitni rang) koji je zasnovan na pojedinačnim rangovima šest osnovnih komponenata finansijskog i operativnog stanja banke. Osnovne komponente finansijskog i operativnog stanja za koje se utvrđuju pojedinačni rangovi iz kojih se izvodi kompozitni rang su:
1. adekvatnost kapitala banke;
2. kvalitet aktive banke;
3. kvalitet organa upravljanja i rukovođenja bankom;
4. kvalitet i nivo profitabilnosti banke;
5. adekvatnost likvidnosti banke; i
6. osjetljivost banke na tržišne rizike.
Kompozitni rang i rangovi pojedinačnih (osnovnih) komponenata se utvrđuju numerički u rasponu od 1 (jedan) do 5 (pet). Rang 1 predstavlja najviši nivo, odnosno najkvalitetnije i veoma uspješno poslovanje i upravljanje rizikom, i istovremeno najniži stepen supervizorske zabrinutosti, a rang 5 najniži nivo, odnosno kritično loše i neuspješno poslovanje i upravljanje rizikom koji zahtijevaju ekstremnu supervizorsku brigu i ekstremna rješenja.
Kompozitni rang je u uskoj korelaciji sa utvrđenim rangovima pojedinačnih komponenata stanja banke. Svaki pojedinačni rang je zasnovan na kvalitativnim i kvantitativnim analizama faktora vezanih za odnosnu komponentu i njene međuodnose s ostalim komponentama. Prilikom utvrđivanja kompozitnog ranga nekim pojedinačnim komponentama može da se da veći značaj nego ostalim, a zavisno od konkretnog profila i konkretne situacije, odnosno stanja u konkretnoj banci, što znači da na kompozitni rang može znatnije od drugih ili odlučujuće da utiče bilo koji od pojedinačnih faktora koji ima poseban uticaj na ukupno stanje i nivo solidnosti banke. Iz tog razloga, kompozitni rang ne može i ne smije predstavljati samo prostu aritmetičku sredinu svih rangova pojedinačnih komponenata.
Sposobnost organa banke da uspješno odgovore na promjene koje nadolaze i da se pripreme za efikasno upravljanje rizicima koji mogu da iskrsnu zbog promijenjenih uslova poslovanja ili za pokretanje novih aktivnosti banke i uvođenje novih bankarskih proizvoda, predstavlja jedan od posebno značajnih faktora u procjeni profila ukupnog rizika određene banke i predmet ozbiljne supervizorske pažnje. Iz navedenih razloga se, pri određivanju kompozitnog ranga banke, komponenti kvaliteta njenih organa upravljanja i rukovođenja pridaje specijalan značaj.

Član 2.

Kompozitni rang
Banka dobiva kompozitni rang (K-rang) u skladu sa slijedećim kriterijima:
K-rang 1: Kada je u svakom pogledu zdrava i veoma solidna i kada je većina njenih pojedinačnih komponenata rangirana rangom 1, a ni jedna nije rangirana lošije od ranga 2 osim izuzetno kvalitet i nivo profitabilnosti od ranga 3. Eventualna, bilo kakva, slabost može biti samo minornog karaktera odnosno zanemariva, ali su nadzorni odbor i uprava banke sposobni da je rutinski urgentno eliminišu. Također je očigledno da banka poštuje sve primjenjive zakone i podzakonske propise i ako je sposobna da se uspješno odupre hirovitostima uslova poslovanja odnosno ako je otporna na sve spoljne uticaje. Konačno, banka pokazuje izuzetno visok stepen solidnosti poslovnih praksi i upravljanja svim rizicima te ne daje nikakve razloge za supervizorsku zabrinutost; Odnos FBA prema banci može biti neformalan;
K-rang 2: Kada je u osnovi zdrava i solidna i ni jedna od njenih pojedinačnih komponenti nije rangirana lošije od ranga 3. Može da ima samo neznatne slabosti, a nadzorni odbor i uprava banke su sposobni i istinski voljni da ih rutinski urgentno eliminišu. Banka je stabilna i sposobna da se odbrani od nepovoljnih fluktuacija uslova poslovanja i istovremeno dosljedno poštuje sve primjenjive zakone i podzakonske propise i nisu uočeni ozbiljni razlozi za supervizorsku zabrinutost. Poslovne prakse i upravljanje svim rizicima je solidno, a nema razloga za supervizorsku zabrinutost; Odnos FBA prema banci može biti neformalan ili ograničeno formalan;
K-rang 3: Kada u jednoj ili više pojedinačnih komponenata rangiranja pokazuje razloge za supervizorsku zabrinutost odnosno ako je otkrivena kombinacija umjerenih slabosti. Kvalitet poslovnih praksi i upravljanje rizicima su na granici zadovoljavajućeg nivoa. Međutim, iako su problemi očigledno prisutni, zabrinutost za banku nije previsoka i najlošija (samo jedna) pojedinačna komponenta banke ovog ranga smije biti rangirana rangom 4. Generalno, banka nije dovoljno sposobna da se odupre nestabilnim uslovima poslovanja, na spoljne nepovoljne uticaje ranjivija je od banaka rangiranih kompozitnim rangovima 1 i 2, a nadzorni odbor i uprava banke možda nisu sposobni da eliminišu slabosti u primjerenom vremenskom periodu. Uz prednje, ovakva banka možda ne poštuje sve primjenjive zakone i podzakonske propise. Predstavlja predmet supervizorske brige i neizbježna je potreba za supervizijom oštrijom od normalne, u neformalnom i formalnom obliku uključivo i prinudne mjere. Ne očekuje se propast banke obzirom na njenu opću sposobnost i opće finansijsko stanje; Odnos FBA prema banci je prije svega formalan;
K-rang 4: Kada je banka u zoni nesigurnog i nesolidnog finansijskog stanja. Ima ozbiljne finansijske i upravljačko - rukovodne nedostatke čija je posljedica nezadovoljavajuće poslovanje. Problemi se kreću u rasponu ozbiljnih do kritičnih slabosti i nedostataka. Upravljanje poslovanjem banke je neprihvatljivo. Nadzorni odbor i uprava banke ne prepoznaju i ne rješavaju probleme i