Na osnovu člana 130. Zakona o radu Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 38/00, 40/00, 47/02, 38/03 i 66/03) i čl. 3. i 65. Opšteg kolektivnog ugovora ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 27/06), Sindikat tekstila, kože i obuće Republike Srpske, s jedne strane, i Udruženje poslodavaca tekstilne i kožarsko-prerađivačke industrije Republike Srpske, s druge strane, zaključuju

GRANSKI KOLEKTIVNI UGOVOR

TEKSTILA, KOŽE I OBUĆE REPUBLIKE SRPSKE

(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 121 od 14. decembra 2006)

I- OPŠTE ODREDBE

Član 1.

(1) Granskim kolektivnim ugovorom tekstila, kože i obuće Republike Srpske (u daljem tekstu: Kolektivnim ugovorom) uređuju se prava, obaveze i odgovornosti radnika i poslodavaca koja proističu iz rada i po osnovu rada, međusobni odnosi radnika i poslodavaca, kao i druga pitanja koja nisu na potpun i cjelovit način uređena Zakonom o radu i Opštim kolektivnim ugovorom, postupak kolektivnog pregovaranja, sastav i način rada tijela ovlašćenih za mirno rješavanje kolektivnih sporova između radnika i poslodavaca, međusobni odnosi učesnika u zaključivanju Kolektivnog ugovora i druga pitanja od značaja za uređivanje odnosa između radnika i poslodavca iz tekstilne, kožarske i obućarske industrije Republike Srpske.
(2) Odredbama ovog kolektivnog ugovora ne može se utvrditi manji obim prava od prava koja su određena Zakonom o radu i Opštim kolektivnim ugovorom.

Član 2.

Ovaj kolektivni ugovor odnosi se na sve zaposlene (u daljem tekstu: radnici) i poslodavce u oblasti tekstilne, kožarske i obućarske industrije koji imaju sjedište na teritoriji Republike Srpske.

Član 3.

Pojedinačnim kolektivnim ugovorom, kao i Pravilnikom o radu detaljnije se razrađuju određena pitanja, prava i obaveze iz rada i po osnovu rada, ali se ne mogu utvrditi u manjem obimu od onoga koji je utvrđen Zakonom o radu, Opštim kolektivnim ugovorom i ovim kolektivnim ugovorom.

II- ZAKLjUČIVANjE I PRIMJENA UGOVORA O RADU

1. Uslovi za zaključivanje ugovora o radu

Član 4.

(1) Ugovor o radu se zaključuje između radnika i poslodavca na način i u postupku utvrđenim Zakonom o radu i Opštim kolektivnim ugovorom.
(2) Poslodavac je dužan omogućiti radniku prije stupanja na rad da se upozna sa propisima o radnim odnosima, organizacijom rada i zaštitom na radu.
(3) Pored opštih uslova za zaključivanje ugovora propisanih zakonom i Opštim kolektivnim ugovorom, poslodavac je dužan utvrditi i posebne uslove:
a) vrstu i stepen stručne spreme,
b) posebna specijalistička znanja,
v) radno iskustvo, ako je neophodno za samostalno obavljanje poslova čije trajanje ne može iznositi kraće od šest mjeseci ni duže od pet godina,
g) posebnu zdravstvenu sposobnost za obavljanje poslova na radnim mjestima koja su u skladu sa zakonom utvrđena kao radna mjesta sa posebnim uslovima rada.
(4) Ostali posebni uslovi iz stava 3. ovog člana utvrđuju se sistematizacijom radnih mjesta svakog preduzeća posebno.

2. Probni rad

Član 5.

(1) Poslodavac svojim aktom utvrđuje način sprovođenja i ocjenjivanja probnog rada, sa čime upoznaje radnike prilikom zaključivanja ugovora o probnom radu.
(2) Poslodavac je dužan svakom radniku sa kojim je zaključio ugovor o probnom radu, za vrijeme trajanja tog rada, obezbijediti stručni nadzor i praćenje njegovog rada radi ocjenjivanja.
(3) Lica koja vrše stručni nadzor i ocjenjivanje moraju imati najmanje kvalifikaciju i stepen stručne spreme radnika čiji rad nadziru, kao i radno iskustvo na tim poslovima i kod tog poslodavca.
(4) Ocjena probnog rada vrši se svakodnevno, a konačna ocijena rezultata daje se poslodavcu istekom probnog rada.
(5) Ukoliko je radnik zadovoljio na poslovima radnog mjesta za vrijeme probnog rada, sa poslodavcem zaključuje ugovor o radu.

3. Dopunsko osposobljavanje, stručno obrazovanje i usavršavanje

Član 6.

(1) U skladu sa potrebama radnog mjesta i promjenom u metodi i tehnologiji rada, poslodavac je u obavezi da radnika o sopstvenom trošku uputi na stručno osposobljavanje i usavršavanje, u skladu sa zakonima i potrebama radnog mjesta radnika, a posebno kada dođe do usvajanja i primjene novih metoda u organizaciji i tehnologiji rada.
(2) Stručno osposobljavanje i usavršavanje može se obavljati neposredno kod poslodavca ili u drugom preduzeću, kao i u specijalizovanim ustanovama i školama, što se reguliše Pojedinačnim kolektivnim ugovorom ili Pravilnikom o radu.
(3) Za vrijeme stručnog usavršavanja i osposobljavanja radnik ima pravo na punu platu koju bi primio da je bio na radu.
(4) Poslodavac koji nije radniku obezbijedio dopunsko osposobljavanje, stručno obrazovanje i usavršavanje u skladu sa zahtjevima procesa rada na radnom mjestu nema pravo na obeštećenje u slučaju materijalne štete koja nastane kao posljedica nestručnog rada, niti radnik može po tom osnovu trpjeti druge štetne posljedice.

4. Raspoređivanje radnika

Član 7.

(1) Radnik se raspoređuje na radno mjesto za koje zasniva radni odnos i koje je navedeno u ugovoru o radu.
(2) Poslodavac može radnika, za vrijeme trajanja ugovora o radu, uputiti na rad u drugo mjesto:
a) ako upućivanje ne utiče štetno na zdravlje radnika,
b) ako putovanje u mjesto rada i povratka u mjesto prebivališta radnika, u normalnim uslovima i javnim prevoznim sredstvima ne traje duže od tri časa, a za majke radnice sa djetetom od tri do sedam godina duže od dva časa dnevno.

Član 8.

(1) Poslodavac može radnika za vrijeme trajanja ugovora o radu privremeno uputiti na rad u druga mjesta u Bosni i Hercegovini gdje ima svoja radilišta, pogone ili druge organizacione dijelove pod uslovom da mu obezbijedi:
a) najmanje samački smještaj sa osnovnim higijenskim uslovima za boravak,
b) najmanje dva besplatna obroka u radne dane, kao i terenski dodatak,
v) novčanu naknadu troškova putovanja za posjetu porodici najmanje jedanput u mjesecu, ukoliko radnik ima porodicu. ,
(2) Radnica za vrijeme trudnoće ili radnica koja ima dijsee do sedam godina starosti, kao ni invalid, ne može se uputiti na rad u drugo mjesto u smislu stava 1. ovog člana.

5. Rad radnika u posebnim slučajevima

Član 9.

(1) Radnik je dužan privremeno obavljati poslove koji ne odgovaraju ni vrsti ni stepenu njegovog stručnog obrazovanja, znanja i radnog iskustva u slučaju više sile (prirodnih ili drugih nesreća u kojima je ugrožen život i zdravlje ljudi ili imovina), spašavanja ljudskih života i zdravlja, iznenadnog kvara sirovina i materijala koji prouzrokuju potpun ili djelimičan zastoj radnog procesa kod poslodavca, ako je osposobljen za rukovanje sredstvima rada i sredstvima zaštite na radu na poslovima koje je dužan privremeno obavljati.
(2) Poslodavac može radnika privremeno rasporediti na druge poslove koji ne odgovaraju vrsti i stepenu njegovog stručnog obrazovanja u slučaju iznenadnog povećanja obima posla, zamjene odsutnog radnika ili obaveze izvršavanja ugovorenog posla.
(3) Privremeni raspored iz stava 2. ovog člana može trajati najduže tri mjeseca.
(4) Radnik za vrijeme obavljanja poslova iz st. 1. i 2. ovog člana ima pravo na platu svog radnog mjesta, odnosno platu koja je za njega povoljnija.

6. Rad kod kuće

Član 10.

(1) Ugovorom o radu između poslodavca i radnika mogu se urediti prava, obaveze i uslovi obavljanja rada kod kuće radnika.
(2) Ukoliko se prilikom tog rada koriste radnikova sredstva za rad (mašine, uređaji i sl.), ugovorom o radu se utvrđuje i pitanje troškova upotrebe tih sredstava, najmanje u visini amortizacije.
(3) Poslodavac je dužan preduzeti mjere zaštite na radu i obezbijediti sigurne i zdrave radne uslove, te povremeno nadzirati sprovođenje tih mjera.
(4) Pojedinačnim kolektivnim ugovorom će se konkretnije regulisati specifični odnosi poslodavca i radnika u zavisnosti od djelatnosti i posla koji se obavlja kod kuće.

7. Rad pripravnika

Član 11.

(1) Pripravnikom se smatra lice koje je završilo srednju, višu školu ili fakultet, a koje prvi put zasniva radni odnos u tom zanimanju.
(2) Pripravnički staž za radnike za srednjom stručnom spremom traje šest mjeseci, sa višom devet mjeseci, a sa visokom dvanaest mjeseci.
(3) Pripravnik je u obavezi da za vrijeme pripravničkog staža prođe program osposobljavanja shodno stručnoj spremi i kvalifikacijama u cilju osposobljavanja za samostalan rad i polaganje stručnog ispita.
(4) Stručni ispit pripravnik polaže istekom pripravničkog staža u roku od trideset dana o trošku poslodavca, pred komisijom koja mora imati peti ili viši stepen stručne spreme od one za koju se pripravnik osposobljava ili komisijom koju obrazuje državni organ.
(5) O položenom ispitu pripravniku se izdaje uvjerenje.
(6) Za vrijeme trajanja pripravničkog staža radnik-pripravnik ima prava u skladu sa Zakonom o radu ili Opštim kolektivnim