Na osnovu člana 115. stav 5. Zakona o zdravstvenoj zaštiti ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 106/09) i člana 82. stav 2. Zakona o republičkoj upravi ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 118/08 i 11/09), ministar zdravlja i socijalne zaštite donosi
PRAVILNIK
O POSTUPKU OBAVLjANjA OBDUKCIJE
(Objavljen u "Sl. glasniku RS", br. 65 od 8. jula 2010)
Član 1.
Ovim pravilnikom propisuju se postupak izvođenja postmortalnih procedura i obdukcija leševa.
Član 2.
(1) Obavljanje obdukcije i drugih postmortalnih procedura ima za cilj da se, metodologijom propisanom ovim pravilnikom i u skladu sa pravilima struke, utvrdi tačan uzrok smrti i sve druge bitne činjenice zavisno od okolnosti konkretnog slučaja.
(2) Obdukcija i druge postmortalne procedure se obavljaju na leševima lica svih uzrasta, mrtvorođenčadi i začetaka.
Član 3.
Pojedini izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeće značenje:
a) postmortalna procedura je bilo koja radnja ili postupak koji se primjenjuje nad posmrtnim ostacima bilo koje vrste ili porijekla,
b) sudsko-medicinska postmortalna procedura je postmortalna procedura različitog obima i sadržaja, zavisno od potrebe i konkretnog slučaja,
v) sudsko-medicinska obdukcija je obdukcija leša koja se obavlja na osnovu naredbe ili po zahtjevu nadležnog organa, u skladu sa pozitivnim propisima,
g) forenzičko-antropološka analiza skeletnih ostataka je pregled kostiju koji se obavlja na osnovu naredbe ili po zahtjevu nadležnog organa, u skladu sa pozitivnim propisima,
d) patološko-anatomska obdukcija je obdukcija koja se izvodi u odgovarajućoj zdravstvenoj ustanovi,
đ) hemijsko-toksikološka analiza je pregled uzoraka tkiva i organa u svrhu utvrđivanja prisustva nepoznatih supstanci u njima,
e) histološka analiza je mikroskopski pregled uzoraka tkiva i organa u svrhu utvrđivanja postojanja mikro-morfoloških promjena u njima,
ž) genetska analiza je ispitivanje genetske strukture uzorka u identifikacione i druge svrhe,
z) obducent je lice koje izvodi obdukciju,
i) ekshumacija je postupak iskopavanja prethodno sahranjenih posmrtnih ostataka u svrhu obavljanja njihovog pregleda, obdukcije ili drugih procedura,
j) obdukcioni protokol je skup dokumenata nastalih tokom obavljanja obdukcije i
k) foto-dokumentacija je cjelokupni foto, video i drugi materijali nastali tokom obavljanja odgovarajuće postmortalne procedure.
Član 4.
Obdukciju leša ili drugu odgovarajuću postmortalnu proceduru obavlja specijalista odgovarajuće grane medicine, nezavisno, istinito, nepristrasno i objektivno, postupajući po pravilima struke.
Član 5.
Postmortalna procedura može biti: sudsko-medicinska postmortalna procedura i patološko-anatomska obdukcija leša, i to:
a) sudsko-medicinsku postmortalnu proceduru obavlja doktor medicine - specijalista sudske medicine i
b) patološko-anatomsku obdukciju leša obavlja doktor medicine - specijalista patološke anatomije.
Član 6.
Sudsko-medicinska postmortalna procedura je postupak koji obavlja specijalizovana zdravstvena ustanova registrovana i akreditovana za obavljanje poslova iz sudsko-medicinske djelatnosti.
Član 7.
Sudsko-medicinsku postmortalnu proceduru čine: spoljašnji pregled posmrtnih ostataka, sudsko-medicinska obdukcija leša, reobdukcija leša, parcijalna obdukcija leša, forenzičko-antropološka analiza skeleta, uzimanje uzoraka za druga ispitivanja u zavisnosti od konkretnog slučaja.
Član 8.
Sudsko-medicinska postmortalna procedura iz člana 7. ovog pravilnika može se obavljati u zdravstvenoj ustanovi registrovanoj za obavljanje sudsko-medicinske djelatnosti (u daljem tekstu: ustanova) ili van ustanove, u zavisnosti od konkretnog slučaja, uzimajući u obzir razloge praktičnosti, hitnosti i opasnosti od odgađanja.
Član 9.
Sudsko-medicinska postmortalna procedura obavlja se:
a) po naredbi tužioca,
b) po naredbi suda,
v) na zahtjev člana uže porodice umrlog lica i
g) na zahtjev drugih ovlašćenih lica.
Član 10.
(1) Sudsko-medicinska obdukcija obavezno se obavlja:
a) kada postoji sumnja ili je očigledno da je smrt lica prouzrokovana krivičnim djelom ili je u vezi sa izvršenjem krivičnog djela i
b) kada je lice umrlo u zdravstvenoj ustanovi iz razloga navedenih u stavu 1. u tački a) ovog člana.
(2) Troškove za obavljanje sudsko-medicinske postmortalne procedure snosi podnosilac naredbe ili zahtjeva za obavljanje odgovarajuće procedure.
Član 11.
(1) Neposredno po dobijanju naredbe ili zahtjeva ustanova je u obavezi da odmah pristupi obavljanju tražene sudsko-medicinske postmortalne procedure i određuje jednog ili više doktora medicine - specijalista sudske medicine koji će obaviti traženu postmortalnu proceduru.
(2) Doktor medicine - specijalista sudske medicine iz stava 1. ovog člana obavezan je da u postupku obavljanja sudsko-medicinske postmortalne procedure primjenjuje pravila nauke i struke.
Član 12.
Neposredno po obavljenoj sudsko-medicinskoj postmortalnoj proceduri, koja je naredbom ili zahtjevom tražena, doktor medicine je u obavezi da sačini odgovarajući postmortalni protokol, potpisan od strane doktora medicine - specijaliste sudske medicine i direktora nadležne ustanove.
Član 13.
Sudsko-medicinski postmortalni protokol čini sljedeća dokumentacija:
a) naredba ili zahtjev za obavljanje obdukcije,
b) zapisnik o obavljenoj obdukciji sa nalazom i mišljenjem,
v) foto-dokumentacija,
g) skice i zabilješke sačinjene tokom obavljanja obdukcije,
d) uputnica za obavljanje drugih analiza koje se obavljaju van specijalizovane zdravstvene ustanove,
đ) rezultati drugih izvršenih analiza (hemijsko-toksikološka, histološka, DNK i dr.),
e) uzorke podobne za trajno arhiviranje (uzorci dlaka dobijeni čupanjem i suva krvna mrlja na filter-papiru) i
ž) potvrda o smrti.
Član 14.
Patološko-anatomska obdukcija se obavlja u zavodu ili odjeljenju za patološku anatomiju odgovarajućih zdravstvenih ustanova.
Član 15.
(1) Posmrtni ostaci lica koje je umrlo u zdravstvenoj ustanovi, mrtvorođenče, posmrtni ostaci začetka ili novorođenčeta podliježu patološko-anatomskoj obdukciji:
a) ako nije utvrđen neposredni uzrok smrti,
b) ako to zahtijevaju epidemiološki i sanitarni razlozi i
v) na zahtjev člana uže porodice umrlog lica.
(2) U slučaju da je smrt nastupila u zdravstvenoj ustanovi, patološko-anatomska obdukcija obavezno se obavlja u sljedećim slučaJevima:
a) ako je od momenta prijema na liječenje do momenta smrti prošlo manje od 24 časa, a uzrok smrti nije poznat ili nije sa sigurnošću ustanovljen,
b) ako je smrt nastupila za vrijeme pregleda doktora medicine ili bilo kakve doktorske intervencije preduzete u dijagnostičke ili terapijske svrhe i
v) ako je smrt nastupila u vezi sa bilo kakvom eksperimentalnom procedurom ili bilo kakvim kliničkim ispitivanjem koje se u toj medicinskoj ustanovi obavlja.
Član 16.
(1) U slučaju da je lice umrlo u zdravstvenoj ustanovi, a da je njegova smrt očigledno u vezi sa izvršenjem krivičnog djela ili postoji sumnja da je u vezi sa izvršenjem krivičnog djela, zdravstvena ustanova obavezna je obavijestiti Ministarstvo unutrašnjih poslova i predložiti obavljanje sudsko-medicinske obdukcije.
(2) U slučaju da je lice umrlo u zdravstvenoj ustanovi, a da je njegova smrt u vezi sa mogućom greškom doktora medicine ili mogućim krivičnim djelom nesavjesnog liječenja, zdravstvena ustanova obavezna je o smrti obavijestiti Ministarstvo unutrašnjih poslova i predložiti obavljanje sudsko-medicinske obdukcije.
Član 17.
(1) Patološko-anatomsku obdukciju obavlja specijalista patološke anatomije.
(2) Doktor medicine koji je neposredno prije smrti liječio umrlog ne može učestvovati u postupku obavljanja obdukcije.
(3) Organizaciona jedinica zdravstvene ustanove gdje je lice umrlo obavezna je zavodu ili odjeljenju za patološku anatomiju, gdje će obdukcija biti obavljena, dostaviti svu raspoloživu medicinsku dokumentaciju koja se odnosi na tok i način liječenja umrlog lica.
Član 18.
Nalog za obavljanje patološko-anatomske obdukcije izdaje direktor zdravstvene ustanove.
Član 19.
Troškove patološko-anatomske obdukcije snosi zdravstvena ustanova u kojoj se vrši obdukcija.
Član 20.
Neposredno po obavljenoj patološko-anatomskoj obdukciji, doktor medicine je u obavezi da izradi odgovarajući patološko-anatomski postmortalni protokol, potpisan od strane doktora medicine - specijaliste patološke anatomije.
Član 21.
Patološko-anatomski postmortalni protokol čini sljedeća dokumentacija:
a) nalog i zahtjev za obavljanje obdukcije,
b) zapisnik o obavljenoj obdukciji sa nalazom i mišljenjem,
v) foto-dokumentacija,
g) skice i zabilješke sačinjene tokom obdukcije,
d) uputnica za obavljanje drugih analiza koje se obavljaju van zdravstvene ustanove,
đ) rezultati drugih izvršenih analiza (hemijsko-toksikološka, histološka, dr.),
e) potvrda o smrti i
ž) drugi dokumenti nastali po potrebi i u zavisnosti od konkretnog slučaja.
Član 22.
(1) Ekshumacija posmrtnih ostataka preduzima se u slučaju kada je leš prethodno sahranjen, a ukaže se potreba za pregledom, obdukcijom ili nekom drugom postmortalnom procedurom.
(2) Ekshumacija posmrtnih ostataka obavlja se po naredbi nadležnog tužioca ili sudije, a ekshumaciji obavezno prisustvuje doktor medicine - specijalista sudske medicine.
(3) Nakon obavljene ekshumacije, pristupa se odgovarajućoj postmortalnoj proceduri, zavisno od naredbe nadležnog organa i zavisno od stanja posmrtnih ostataka konstatovanog nakon obavljanja ekshumacije.
Član 23.
Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srpske".
Broj: 11/04-020-19/10
16. juna 2010. godine, Banja Luka
Ministar, dr Ranko Škrbić, s.r.